{
  "schemaVersion": "early-church-document@2",
  "documentId": "clement-instructor",
  "title": "The Instructor",
  "author": "Clement of Alexandria",
  "languageOfOrigin": "",
  "text": {
    "content": "Κεφάλαια τοῦ πρώτου λόγου.\n\nA . Τί ἐπαγγέλλεται ὁ παιδαγωγός.\n\nB . Ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ὁ παιδαγωγὸς ἐπιστατεῖ.\n\nΓ . Ὅτι φιλάνθρωπος ὁ παιδαγωγός.\n\nΔ . Ὅτι ἐπ᾿ ἴσης ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν ὁ λόγος παιδαγωγός ἐστιν.\n\nE . Ὅτι πάντες οἱ περὶ τὴν ἀλήθειαν καταγινόμενοι παῖδες παρὰ τῷ θεῷ.\n\nF . Πρὸς τοὺς ὑπολαμβάνοντας τὴν τῶν παιδίων καὶ νηπίων προσηγορίαν τὴν τῶν\nπρώτων μαθημάτων αἰνίττεσθαι διδαχήν.\n\nZ . Τίς ὁ παιδαγωγός, καὶ περὶ τῆς παιδαγωγίας αὐτοῦ.\n\nH . Πρὸς τοὺς ἡγουμένους μὴ εἶναι ἀγαθὸν τὸ δίκαιον.\n\nΘ . Ὅτι τῆς αὐτῆς δυνάμεως καὶ εὐεργετεῖν καὶ κολάζειν δικαίως, ἐν ᾧ τίς ὁ\nτρόπος τῆς παιδαγωγίας τοῦ λόγου.\n\nI . Ὅτι ὁ αὐτὸς θεὸς διὰ τοῦ αὐτοῦ λόγου καὶ ἀπείργει τῶν ἁμαρτιῶν ἀπειλῶν\nκαὶ σῴζει τὴν ἀνθρωπότητα παρακαλῶν.\n\nΙΑ . Ὅτι διὰ νόμου καὶ προφητῶν ὁ λόγος ἐπαιδαγώγει.\n\nΙΒ . Ὅτι ἀναλόγως τῇ πατρικῇ διαθέσει κέχρηται ὁ παιδαγωγὸς αὐστηρίᾳ καὶ\nχρηστότητι.\n\nΙΓ . Ὅτι ὡς τὸ κατόρθωμα κατὰ τὸν ὀρθὸν γίνεται λόγον, οὕτως ἔμπαλιν τὸ\nἁμάρτημα παρὰ τὸν λόγον.\n\nΤί ἐπαγγέλλεται ὁ παιδαγωγός.\n\nΚεκρότηται κρηπὶς ἀληθείας, ὦ παῖδες ὑμεῖς, ἡμῖν αὐτοῖς, ἁγίου νεὼ μεγάλου θεοῦ\nθεμέλιος γνώσεως ἀρραγής, προτροπὴ\nκαλή, δι᾿ ὑπακοῆς εὐλόγου ζωῆς ἀιδίου\nὄρεξις, νοερῷ καταβληθεῖσα χωρίῳ.\nτριῶν γέ τοι τούτων περὶ τὸν\nἄνθρωπον ὄντων, ἠθῶν,\nπράξεων, παθῶν, ὁ προτρεπτικὸς εἴληχεν\nτὰ ἤθη αὐτοῦ, θεοσεβείας καθηγεμών, ὁ τροπιδίου δίκην ὑποκείμενος λόγος εἰς οἰκοδομὴν\nπίστεως, ἐφ᾿ ᾧ μάλα γανύμενοι καὶ τὰς παλαιὰς ἀπομνύμενοι δόξας πρὸς σωτηρίαν\nνεάζομεν, ψαλλούσῃ συνᾴδοντες προφητείᾳ »ὡς ἀγαθὸς τῷ Ἰσραὴλ ὁ θεός, τοῖς εὐθέσιν τῇ\nκαρδίᾳ«, πράξεών τε ἁπασῶν λόγος ἐπιστατεῖ ὁ\nὑποθετικός, τὰ δὲ πάθη ὁ παραμυθητικὸς ἰᾶται, εἷς ὢν πᾶς ὁ αὐτὸς οὗτος λόγος, τῆς\nσυντρόφου καὶ κοσμικῆς συνηθείας ἐξαρπάζων τὸν ἄνθρωπον, εἰς δὲ τὴν μονότροπον τῆς εἰς\nτὸν θεὸν πίστεως σωτηρίαν παιδαγωγῶν. ὁ γοῦν\nοὐράνιος ἡγεμών, ὁ λόγος, ὁπηνίκα μὲν ἐπὶ σωτηρίαν παρεκάλει, προτρεπτικὸς ὄνομα αὐτῷ\nἦν (ἰδίως οὗτος ὁ παρορμητικὸς ἐκ μέρους\nτὸ πᾶν\nπροσαγορευόμενος λόγος· προτρεπτικὴ γὰρ ἡ πᾶσα θεοσέβεια, ζωῆς τῆς νῦν καὶ τῆς\nμελλούσης ὄρεξιν ἐγγεννῶσα τῷ συγγενεῖ λογισμῷ)· νυνὶ δὲ θεραπευτικός τε ὢν καὶ ὑποθετικὸς ἅμα ἄμφω, ἑπόμενος αὐτὸς αὑτῷ, παραινεῖ\nτὸν προτετραμμένον, κεφάλαιον, τῶν. ἐν ἡμῖν παθῶν ὑπισχνούμενος τὴν ἴασιν. κεκλήσθω δ᾿\nἡμῖν ἑνὶ προσφυῶς οὗτος ὀνόματι παιδαγωγός, προακτικός, οὐ μεθοδικὸς ὢν [ὁ\nπαιδαγωγός], ᾗ καὶ τὸ τέλος αὐτοῦ βελτιῶσαι τὴν ψυχήν ἐστιν, οὐ διδάξαι, σώφρονός τε,\nοὐκ ἐπιστημονικοῦ καθηγήσασθαι βίου. καίτοι καὶ διδασκαλικὸς ὁ αὐτός ἐστι λόγος, ἀλλ᾿\nοὐ νῦν· ὃ μὲν γὰρ ἐν τοῖς δογματικοῖς δηλωτικὸς καὶ\nἀποκαλυπτικός, ὁ διδασκαλικός, πρακτικὸς δὲ ὢν ὁ παιδαγωγὸς πρότερον μὲν εἰς διάθεσιν\nἠθοποιίας προὐτρέψατο, ἤδη δὲ καὶ εἰς τὴν τῶν δεόντων ἐνέργειαν παρακαλεῖ, τὰς\nὑποθήκας τὰς ἀκηράτους παρεγγυῶν καὶ τῶν πεπλανημένων πρότερον τοῖς ὕστερον ἐπιδεικνὺς\nτὰς εἰκόνας. ἄμφω δὲ ὠφελιμώτατα, τὸ μὲν εἰς\nὑπακοήν, τὸ παραινετικὸν εἶδος, τὸ δὲ ἐν εἰκόνος μέρει παραλαμβανόμενον διττὸν καὶ\nαὐτὸ παραπλησίως τῇ προτέρᾳ συζυγίᾳ, τὸ μὲν αὐτοῦ ἵνα μιμώμεθα αἱρούμενοι\n\nτὸ ἀγαθόν, τὸ δὲ ὅπως ἐκτρεπώμεθα παραιτούμενοι τὸ θάτερον.\n\nἼασις οὖν τῶν παθῶν ἐνθένδε ἕπεται, κατὰ τὰς παραμυθίας τῶν εἰκόνων ἐπιρρωννύντος τοῦ\nπαιδαγωγοῦ τὰς ψυχὰς καὶ ὥσπερ ἠπίοις φαρμάκοις ταῖς ὑποθήκαις ταῖς φιλανθρώποις εἰς\nτὴν παντελῆ τῆς ἀληθείας γνῶσιν τοὺς κάμνοντας διαιτωμένου. ἴσαι δ᾿ οὐκ ἔστον ὑγίεια\nκαὶ γνῶσις, ἀλλ᾿ ἣ μὲν μαθήσει, ἣ δὲ ἰάσει περιγίνεται. οὐκ ἂν οὖν τις νοσῶν ἔτι πρότερόν τι τῶν διδασκαλικῶν ἐκμάθοι πρὶν ἢ τέλεον\nὑγιᾶναι· οὐδὲ γὰρ ὡσαύτως πρὸς τοὺς μανθάνοντας ἢ κάμνοντας ἀεὶ τῶν παραγγελμάτων\nἕκαστον λέγεται, ἀλλὰ πρὸς οὓς μὲν εἰς γνῶσιν, πρὸς οὓς δὲ εἰς ἴασιν. καθάπερ οὖν τοῖς νοσοῦσι τὸ σῶμα ἰατροῦ χρῄζει, ταύτῃ καὶ\nτοῖς ἀσθενοῦσι τὴν ψυχὴν παιδαγωγοῦ δεῖ, ἵν᾿ ἡμῶν ἰάσηται τὰ πάθη, εἶτα δὲ εἰς\nδιδασκάλου [ὃς] καθηγήσεται, καθαρὰν πρὸς γνώσεως ἐπιτηδειότητα εὐτρεπίζων τὴν\nψυχήν, δυναμένην χωρῆσαι τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ λόγου. σπεύδων δὲ\nἄρα τελειῶσαι σωτηρίῳ ἡμᾶς βαθμῷ, καταλλήλῳ εἰς παίδευσιν ἐνεργῆ τῇ καλῇ συγχρῆται\nοἰκονομίᾳ ὁ πάντα φιλάνθρωπος λόγος, προτρέπων ἄνωθεν, ἔπειτα παιδαγωγῶν, ἐπὶ πᾶσιν\nἐκδιδάσκων.\n\nὍτι διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ὁ παιδαγωγὸς ἐπιστατεῖ.\n\nἜοικεν δὲ ὁ παιδαγωγὸς ἡμῶν, ὦ παῖδες ὑμεῖς,· τῷ πατρὶ τῷ αὑτοῦ τῷ θεῷ, οὗπέρ ἐστιν\nυἱός, ἀναμάρτητος, ἀνεπίληπτος καὶ ἀπαθὴς τὴν ψυχήν, θεὸς ἐν ἀνθρώπου σχήματι\nἄχραντος, πατρικῷ θελήματι διάκονος, λόγος θεός, ὁ ἐν τῷ πατρί, ὁ ἐκ δεξιῶν τοῦ\nπατρός, σὺν καὶ τῷ σχήματι θεός· οὗτος ἡμῖν εἰκὼν\nἡ ἀκηλίδωτος, τούτῳ παντὶ σθένει πειρατέον ἐξομοιοῦν τὴν ψυχήν· ἀλλ᾿ ὃ μὲν ἀπόλυτος\nεἰς τὸ παντελὲς ἀνθρωπίνων παθῶν, διὰ τοῦτο γὰρ καὶ μόνος κριτής, ὅτι ἀναμάρτητος\nμόνος· ἡμεῖς δέ, ὅση δύναμις, ὡς ὅτι ἐλάχιστα ἁμαρτάνειν πειρώμεθα. κατεπείγει γὰρ\nοὐδὲν τοσοῦτον\nὡς ἡ τῶν παθῶν καὶ νοσημάτων ἀπαλλαγὴ πρῶτον, ἔπειτα δὲ\nκαὶ ἡ κώλυσις τῆς εἰς τὴν συνήθειαν τῶν ἁμαρτημάτων εὐεμπτωσίας. ἄριστον μὲν οὖν τὸ μηδ᾿ ὅλως ἐξαμαρτάνειν κατὰ μηδένα\nτρόπον, ὃ δή φαμεν εἶναι θεοῦ· δεύτερον δὲ τὸ μηδενὸς τῶν κατὰ γνώμην\nἐφάψασθαί ποτε ἀδικημάτων, ὅπερ οἰκεῖον σοφοῦ· τρίτον δὲ τὸ μὴ πάνυ πολλοῖς\nτῶν ἀκουσίων περιπεσεῖν, ὅπερ ἴδιον παιδαγωγουμένων εὐγενῶς· τὸ δὲ μὴ ἐπὶ μήκιστον\nδιατρῖψαι\nτοῖς ἁμαρτήμασι τελευταῖον τετάχθω· ἀλλὰ καὶ τοῦτο\n[δὲ] τοῖς εἰς μετάνοιαν ἀνακαλουμένοις ἀναμαχέσασθαι\nσωτήριον.\nκαί μοι δοκεῖ παγκάλως διὰ Μωσέως φάσκειν ὁ\nπαιδαγωγός »ἐάν τις ἀποθάνῃ ἐπ᾿ αὐτῷ αἰφνίδιον, παραχρῆμα μιανθήσεται ἡ κεφαλὴ εὐχῆς\nαὐτοῦ καὶ ξυρήσεται«, τὴν ἀκούσιον ἁμαρτίαν αἰφνίδιον θάνατον προσειπών· μιαίνειν δὲ\nαὐτὸν λέγει κηλιδοῦντα τὴν ψυχήν· διὸ καὶ τὴν θεραπείαν ᾗ τάχος ὑποτίθεται ξυρᾶσθαι\nπαραχρῆμα τὴν κεφαλὴν συμβουλεύων, τὰς ἑπισκιαζούσας τῷ λογισμῷ τῆς ἀγνοίας κόμας\nἀποψήξασθαι παραινῶν, ὡς γυμνὸν δασείας καταλειφθέντα ὕλης (τῆς κακίας) τὸν λογισμὸν\n(ἐνθρονίζεται δὲ οὗτος ἐν ἐγκεφάλῳ) ἐπὶ τὴν μετάνοιαν παλινδρομῆσαι. ἔπειτα ὀλίγα προσειπὼν ἐπιφέρει »αἱ δὲ ἡμέραι αἱ πρότεραι\nἄλογοι«, δι᾿ ὧν δῆλον ὅτι αἱ ἁμαρτίαι μηνύονται αἱ μὴ γεγονυῖαι κατὰ λόγον. καὶ τὸ μὲν\nἀκούσιον αἰφνίδιον προσεῖπεν, τὸ δὲ ἁμαρτάνειν ἄλογον. οὗ δὴ χάριν ὁ λόγος ὁ\nπαιδαγωγὸς τὴν ἐπιστασίαν εἴληχεν εἰς τὴν ἀλόγου κώλυσιν ἁμαρτίας. σκόπει δὲ ἐνθένδε ἀπὸ τῆς γραφῆς »διὰ τοῦτο τάδε λέγει\nκύριος«· τὸ ἁμάρτημα ἐλεγκτικῶς τὸ προυπάρξαν\nδιὰ τῆς ἑπομένης δείκνυται\nῥήσεως, καθὸ ἡ δικαία κρίσις ἕπεται, καὶ τοῦτο ἐμφανῶς διὰ τῶν προφητῶν καταφαίνεται,\nὡς, εἰ μὴ ἥμαρτες, λεγόντων, οὐκ ἂν τάδε ἠπείλησεν, καὶ »διὰ τοῦτο οὕτως λέγει κύριος«\nκαὶ »ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἠκούσατε τῶν λόγων τούτων, διὰ τοῦτο τάδε λέγει κύριος« καὶ »διὰ\nτοῦτο ἰδοὺ λέγει κύριος«. διὰ τοῦτο γὰρ ἡ προφητεία, δι᾿ ὑπακοὴν καὶ παρακοήν, δι᾿ ἣν\nμὲν ἵνα σωθῶμεν, δι᾿ ἣν δὲ ἵνα παιδευθῶμεν.\n\nἜστιν οὖν ὁ παιδαγωγὸς ἡμῶν λόγος διὰ παραινέσεων θεραπευτικὸς τῶν παρὰ φύσιν τῆς\nψυχῆς παθῶν. κυρίως μὲν γὰρ ἡ τῶν τοῦ σώματος νοσημάτων βοήθεια ἰατρικὴ καλεῖται,\nτέχνη ἀνθρωπίνῃ σοφίᾳ διδακτή. λόγος δὲ ὁ πατρικὸς μόνος ἐστὶν ἀνθρωπίνων ἰατρὸς\nἀρρωστημάτων παιώνιος καὶ ἐπῳδὸς ἅγιος νοσούσης ψυχῆς. »σῶσον τὸν δοῦλόν σου,« φησίν,\n»ὁ θεός μου, τὸν ἐλπίζοντα ἐπὶ σοί· ἐλέησόν με, κύριε, ὅτι πρὸς σὲ κεκράξομαι ὅλην τὴν\nἡμέραν.« »ἰατρικὴ μὲν γὰρ« κατὰ Δημόκριτον\n»σώματος νόσους ἀκέεται, σοφίη δὲ ψυχὴν παθῶν ἀφαιρεῖται«· ὁ δὲ ἀγαθὸς\nπαιδαγωγός, ἡ σοφία, ὁ λόγος τοῦ πατρός, ὁ δημιουργήσας τὸν ἄνθρωπον,\nὅλου κήδεται τοῦ πλάσματος, καὶ σῶμα καὶ ψυχὴν ἀκεῖται αὐτοῦ ὁ πανακὴς τῆς\nἀνθρωπότητος ἰατρός. ὁ σωτὴρ »ἀνάστα,« φησὶ τῷ\nπαρειμένῳ, »τὸν σκίμποδα ἐφ᾿ ὃν κατάκεισαι λαβὼν ἄπιθι οἴκαδε«. παραχρῆμα δὲ ὁ\nἄρρωστος ἐρρώσθη. καὶ τῷ τεθνεῶτι »Λάζαρε,« εἶπεν, »ἔξιθι«· ὃ δὲ ἐξῆλθεν τῆς σοροῦ, ὁ\nνεκρός, οἷος ἦν πρὶν ἢ παθεῖν, μελετήσας τὴν ἀνάστασιν. ναὶ μὴν καὶ καθ᾿ αὑτὴν ἰᾶται τὴν ψυχὴν ἐντολαῖς καὶ χαρίσμασιν, ἀλλὰ ταῖς μὲν\nὑποθήκαις τάχα δὴ μέλλει· χαρίσμασι δὲ πλούσιος »ἀφέωνται σοι αἱ ἁμαρτίαι« τοῖς\nἁμαρτωλοῖς ἡμῖν λέγει. ἡμεῖς δὲ ἅμα νοήματι νήπιοι\nγεγόναμεν, τὴν ἀρίστην καὶ βεβαιοτάτην τάξιν παρὰ τῆς αὐτοῦ εὐταξίας μεταλαμβάνοντες,\nἣ πρῶτον μὲν ἀμφὶ τὸν κόσμον καὶ τὸν οὐρανὸν τάς τε ἡλιακὰς περιδινήσεις κύκλους τε\nκαὶ τῶν λοιπῶν ἄστρων τὰς φορὰς ἀσχολεῖται διὰ τὸν ἄνθρωπον, ἔπειτα δὲ περὶ τὸν\nἄνθρωπον αὐτόν, περὶ ὃν ἡ πᾶσα\nσπουδὴ καταγίνεται· καὶ τοῦτον ἔργον ἡγουμένη μέγιστον, ψυχὴν μὲν αὐτοῦ\nφρονήσει καὶ σωφροσύνῃ κατηύθυνεν, τὸ δὲ σῶμα κάλλει καὶ εὐρυθμίᾳ συνεκεράσατο, περὶ\nδὲ τὰς πράξεις τῆς ἀνθρωπότητος τό τε ἐν αὐταῖς κατορθοῦν καὶ τὸ εὔτακτον ἐνέπνευσεν\nτὸ αὐτῆς.\n\nὍτι φιλάνθρωπος ὁ παιδαγωγός.\n\nΠάντα ὀνίνησιν ὁ κύριος καὶ πάντα ὠφελεῖ καὶ ὡς ἄνθρωπος καὶ ὡς θεός, τὰ μὲν\nἁμαρτήματα ὡς θεὸς ἀφιείς, εἰς δὲ τὸ μὴ ἐξαμαρτάνειν παραπαιδαγωγῶν ὡς ἄνθρωπος.\nεἰκότως ἄρα φίλος ὁ ἄνθρωπος τῷ θεῷ, ἐπεὶ καὶ πλάσμα αὐτοῦ ἐστιν. καὶ τὰ μὲν ἄλλα\nκελεύων μόνον πεποίηκεν, τὸν δὲ ἄνθρωπον δι᾿ αὑτοῦ ἐχειρούργησεν καί τι αὐτῷ ἴδιον\nἐνεφύσησεν. τὸ οὖν ὑπ᾿ αὐτοῦ καὶ πρὸς αὐτὸν\nἀπεικονισμένον ἢ ὡς δι᾿ αὑτὸ αἱρετὸν τῷ θεῷ ὑπ᾿ αὐτοῦ δεδημιούργηται τοῦ θεοῦ ἢ ὡς\nἕνεκεν ἄλλου αἱρετὸν διαπέπλασται. εἰ\nμὲν οὖν δι᾿ αὑτὸ αἱρετὸν ὁ ἄνθρωπος, ἀγαθὸς ὢν ἀγαθὸν ἠγάπησεν, καὶ τὸ\nφίλτρον ἔνδον ἐστὶν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ, τοῦθ᾿ ὅπερ ἐμφύσημα εἴρηται θεοῦ· εἰ δὲ ἕνεκεν τῶν\nἄλλων ὁ ἄνθρωπος αἱρετὸν γέγονεν, οὐκ ἄλλην αἰτίαν ἔσχεν τοῦ ποιεῖν αὐτὸν ὁ θεὸς ἢ ὡς\nοὐκ ἄνευ αὐτοῦ οἵου τε ὄντος τὸν μὲν γενέσθαι δημιουργὸν ἀγαθόν, τὸν δὲ εἰς γνῶσιν\nἀφικέσθαι θεοῦ (οὐ γὰρ ἄλλως ἂν τὸ οὗ ἕνεκεν ἄνθρωπος γέγονεν ἐποίησεν ὁ θεός, εἰ μὴ\nἄνθρωπος ἐγεγόνει), καὶ ἣν εἶχεν ἐναποκεκρυμμένην ἰσχύν, τὸ βούλεσθαι, ὁ θεὸς διὰ τῆς\nἔξωθεν τοῦ πεποιηκέναι προσανεπλήρωσεν δυνάμεως, λαβὼν παρὰ ἀνθρώπου ὃ πεποίηκεν\nἄνθρωπον καὶ ὃ εἶχεν εἶδεν καὶ γέγονεν ὃ ἠθέλησεν· οὐδὲν δὲ ὃ μὴ δύναται θεός. ὁ ἄνθρωπος ἄρα ὃν πεποίηκεν ὁ θεός, δι᾿ αὑτὸν αἱρετόν\nἐστιν, τὸ δὲ δι᾿ αὑτὸν αἱρετὸν οἰκεῖόν ἐστιν ὅτῳ περ ἂν ᾖ δι᾿ αὑτὸν αἱρετόν, τούτῳ δὲ\nκαὶ ἀσμενιστὸν καὶ φιλητόν. ἀλλὰ καὶ φιλητὸν μέν τί ἐστί τινι, οὐχὶ δὲ καὶ φιλεῖται\nὑπ᾿ αὐτοῦ; φιλητὸς δὲ ὁ ἄνθρωπος ἀποδέδεικται, φιλεῖται ἄρα πρὸς τοῦ θεοῦ ὁ ἄνθρωπος.\nπῶς γὰρ οὐ φιλεῖται,\nδι᾿\nὃν ὁ μονογενὴς ἐκ κόλπων πατρὸς καταπέμπεται λόγος τῆς πίστεως; [ἡ] πίστις ἐκ\nπεριουσίας αὐτὸς σαφῶς ὁ κύριος ὁμολογῶν καὶ λέγων »αὐτὸς γὰρ ὁ πατὴρ\n\nφιλεῖ ὑμᾶς, ὅτι ὑμεῖς ἐμὲ πεφιλήκατε,« καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς »καὶ ἠγάπησας αὐτούς, καθὼς\nἐμὲ ἠγάπησας«. τί μὲν οὖν ὁ παιδαγωγὸς βούλεται\nκαὶ τί ἐπαγγέλλεται, ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ διακείμενος καὶ ὑπαγορεύσει μὲν τῶν πρακτέων,\nἀπαγορεύσει δὲ τῶν ἐναντίων, ἤδη που δῆλον. σαφὲς δὲ ὡς ἄρα θάτερον εἶδος τῶν λόγων,\nτὸ διδασκαλικόν, ἰσχνόν τέ ἐστι καὶ πνευματικόν, ἀκριβολογίας ἐχόμενον, τὸ ἐποπτικόν,\nὃ δὴ ὑπερκείσθω τὰ νῦν. καθήκει δ᾿ ἡμῖν ἀνταγαπᾶν\nμὲν τὸν καθηγούμενον ἀγαπητικῶς ἀρίστου βίου, βιοῦν δὲ πρὸς τὰ διατάγματα τῆς αὐτοῦ\nπροαιρέσεως, οὐ μόνον ἐπιτελοῦντας τὰ προσταττόμενα ἢ παραφυλάττοντας τὰ\nἀπαγορευόμενα, ἀλλὰ καὶ τῶν εἰκόνων τὰς μὲν ἐκτρεπομένους, τὰς δὲ ὡς ἔνι μάλιστα\nμιμουμένους ἐπιτελεῖν καθ᾿ ὁμοίωσιν τὰ ἔργα τοῦ παιδαγωγοῦ, ἵνα δὴ τὸ »κατ᾿ εἰκόνα καὶ\nκαθ᾿ ὁμοίωσιν« πληρωθῇ. ὡς γὰρ ἐν σκότῳ βαθεῖ\nἀλώμενοι τῷ βίῳ ἀπταίστου καὶ ἀκριβοῦς καθοδηγοῦ\nδεόμεθα.\nὁδηγὸς δὲ ἄριστος οὐχὶ τυφλός, καθά φησιν ἡ γραφή, τυφλοὺς εἰς τὸ βάραθρον χειραγωγῶν,\nὀξὺ δὲ [ὁ] βλέπων καὶ διορῶν τὰ ἐγκάρδια λόγος. καθάπερ οὖν οὐκ ἔστι φῶς ὃ μὴ φωτίζει οὐδὲ κινοῦν ὃ μὴ κινεῖ οὐδὲ φιλοῦν ὃ μὴ φιλεῖ,\nοὐδὲ ἀγαθόν ἐστιν ὃ μὴ ὠφελεῖ καὶ εἰς σωτηρίαν καθοδηγεῖ. ἀγαπῶμεν οὖν τὰς ἐντολὰς δι᾿ ἔργων τοῦ κυρίου (καὶ γὰρ ὁ λόγος αὐτὸς ἐναργῶς\nσὰρξ γενόμενος τὴν αὐτὴν ἀρετὴν πρακτικὴν ἅμα καὶ θεωρητικὴν ἐπιδεικνύς) καὶ δὴ νόμον\nὑπολαμβάνοντες τὸν λόγον, τὰς ἐντολὰς καὶ τὰς ὑποθημοσύνας αὐτοῦ ὡς συντόμους ὁδοὺς\nκαὶ συντόνους εἰς ἀιδιότητα γνωρίσωμεν· πειθοῦς γὰρ ἀνάπλεω, οὐ φόβου, τὰ\nπροστάγματα.\n\nὍτι ἐπ᾿ ἴσης ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν ὁ λόγος παιδαγωγός ἐστιν.\n\nΤάυτην τοίνυν πλέον τὴν ἀγαθὴν ἀσπασάμενοι πειθαρχίαν σφᾶς αὐτοὺς ἐπιδῶμεν κυρίῳ, τὸν\nβεβαιότατον τῆς πίστεως αὐτοῦ ἐξαψάμενοι\nκάλων, τὴν αὐτὴν ἀρετὴν ἀνδρὸς\nκαὶ γυναικὸς εἶναι νενοηκότες. εἰ γὰρ ἀμφοῖν ὁ θεὸς εἷς, εἷς δὲ καὶ ὁ παιδαγωγὸς\nἀμφοῖν. μία ἐκκλησία, μία σωφροσύνη, αἰδὼς μία, ἡ\nτροφὴ κοινή, γάμος συζύγιος, ἀναπνοή, ὄψις, ἀκοή, γνῶσις, ἐλπίς, ὑπακοή, ἀγάπη, ὅμοια\nπάντα· ὧν δὲ κοινὸς μὲν ὁ βίος, κοινὴ δὲ ἡ χάρις, κοινὴ δὲ καὶ ἡ σωτηρία, κοινὴ τούτων\nκαὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ ἀγωγή. »ἐν γὰρ τῷ αἰῶνι τούτῳ«,\nφησίν, »γαμοῦσι καὶ γαμίσκονται,« ἐν ᾧ δὴ μόνῳ τὸ θῆλυ τοῦ ἄρρενος διακρίνεται, »ἐν\nἐκείνῳ δὲ οὐκέτι,« ἔνθα τοῦ κοινωνικοῦ καὶ ἁγίου τούτου βίου τοῦ ἐκ συζυγίας τὰ ἔπαθλα\nοὐκ ἄρρενι καὶ θηλείᾳ, ἀνθρώπῳ δὲ ἀπόκειται, ἐπιθυμίας διχαζούσης αὐτὸν κεχωρισμένῳ. κοινὸν οὖν καὶ τοὔνομα ἀνδράσιν καὶ\nγυναιξὶν ὁ ἄνθρωπος. ταύτῃ μοι δοκοῦσιν οἱ Ἀττικοὶ παιδάριον ἐπικοίνως οὐ μόνον τὸ\nἄρρεν, ἀλλὰ καὶ τὸ θῆλυ κεκληκέναι, εἴ τῳ πιστὸς κατα\nφαίνεται\nὁ κωμικὸς ἐν Ῥαπιζομένῃ Μένανδρος ὧδέ πως λέγων\nτοὐμὸν θυγάτριον, . . . πάνυ γάρ\nἐστι τῇ\nφύσει φιλάνθρωπον τὸ παιδάριον σφόδρα. ἄρνες δὲ δὴ ἐπίκοινόν ἐστιν ἀφελείας ὄνομα ἄρρενός τε καὶ θήλεος ζῴου· αὐτὸς δὲ ἡμᾶς\nὁ »κύριος ποιμαίνει« εἰς τοὺς αἰῶνας, ἀμήν. »ἄνευ δὲ ποιμένος οὔτε πρόβατα οὔτε ἄλλο\nοὐδέν πω βιωτέον, οὐδὲ δὴ παῖδας ἄνευ τοῦ παιδαγωγοῦ, οὐδὲ μὴν οἰκέτας ἄνευ τοῦ\nδεσπότου.«\n\nὍτι πάντες οἱ περὶ τὴν ἀλήθειαν καταγινόμενοι παῖδες παρὰ τῷ θεῷ.\n\nὍτι μὲν οὖν ἡ παιδαγωγία παίδων ἐστὶν ἀγωγή, σαφὲς ἐκ τοῦ ὀνόματος· λοιπὸν δέ ἐστι\nτοὺς παῖδας ἐπιθεωρῆσαι, οὓς αἰνίττεται ἡ γραφή, εἶτα τὸν παιδαγωγὸν αὐτοῖς ἐπιστῆσαι.\nοἱ παῖδες ἡμεῖς· πολλαχῶς δὲ ἡμᾶς ἐξυμνεῖ πολυτρόπως τε ἀλληγορεῖ ὀνόμασι ποικίλοις τὸ\nἀφελὲς τῆς πίστεως ἐξαλλάττουσα ἡ γραφή. ἐν γοῦν\nτῷ εὐαγγελίῳ· »σταθείς«, φησίν, »ὁ κύριος ἐπὶ τῷ αἰγιαλῷ πρὸς τοὺς μαθητάς (ἁλιεύοντες\nδὲ ἔτυχον) ἐνεφώνησέν [τε], παιδία, μή τι ὄψον\nἔχετε;« τοὺς ἤδη ἐν ἕξει τῶν γνωρίμων παῖδας προσειπών.\n»προσήνεγκάν τε αὐτῷ«, φησί, »παιδία« εἰς χειροθεσίαν εὐλογίας, κωλυόντων δὲ τῶν\nγνωρίμων, εἶπεν ὁ Ἰησοῦς »ἄφετε τὰ παιδία καὶ μὴ κωλύετε αὐτὰ ἐλθεῖν πρός με· τῶν γὰρ\nτοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.« τί\nβούλεται τὸ λεχθέν, αὐτὸς διασαφήσει ὁ κύριος λέγων »ἐὰν μὴ στραφῆτε καὶ γένησθε ὡς τὰ\nπαιδία ταῦτα, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν,« οὐ τὴν ἀναγέννησιν\nἐνταῦθα ἀλληγορῶν, ἀλλὰ τὴν ἐν παισὶν ἁπλότητα εἰς ἐξομοίωσιν παρακατατιθέμενος ἡμῖν.\nτοὺς παῖδας [ἡμᾶς] καὶ τὸ προφητικὸν ἐκλέγεται\nπνεῦμα· »δρεψάμενοι«, φησί, »κλάδους ἐλαίας ἢ φοινίκων οἱ παῖδες ἐξῆλθον εἰς ὑπάντησιν\nκυρίῳ καὶ ἐκέκραγον λέγοντες, ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαβίδ, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι\nκυρίου,« φῶς καὶ δόξα καὶ αἶνος μεθ᾿ ἱκετηρίας τῷ κυρίῳ· τουτὶ γὰρ\nἐμφαίνει ἑρμη\nνευόμενον Ἑλλάδι φωνῇ τὸ ὡσαννά. καί μοι δοκεῖ ἡ γραφὴ ταύτην αἰνιττομένη\nτὴν προφητείαν τὴν προειρημένην ἐν ὀνείδους μέρει τοῖς ῥᾳθύμοις ἐγκαλεῖν· »οὐδέποτε\nἀνέγνωτε ὅτι ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον;« τοῦτό τοι καὶ ὁ κύριος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ μυωπίζει τοὺς\nγνωρίμους, προσέχειν αὐτῷ παρορμῶν ὡς ἤδη σπεύδων πρὸς τὸν πατέρα, ὀρεκτικωτέρους\nπαρασκευάζων τοὺς ἀκροατὰς μετ᾿ ὀλίγον ἀπεῖναι προμηνύων, ὡς δέον αὐτοῖς\nἀποκαρπίζεσθαι τῆς ἀληθείας ἀφειδέστερον δηλῶν ὅσον οὐδέπω ἀπαίροντος εἰς οὐρανὸν τοῦ\nλόγου. πάλιν οὖν αὐτοὺς παιδία καλεῖ· φησὶ γὰρ\n»παιδία, ἔτι μικρὸν μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι.« αὖθίς τε παιδίοις ὁμοιοῖ τὴν βασιλείαν τῶν\nοὐρανῶν »ἐν ἀγοραῖς καθημένοις καὶ λέγουσιν, ηὐλήσαμεν ὑμῖν καὶ οὐκ ὠρχήσασθε,\nἐθρηνήσαμεν καὶ οὐκ ἐκόψασθε,« καὶ ὅσα ἄλλα τούτοις οἰκείως ἐπήγαγεν. καὶ οὔτι γε μόνον τὸ εὐαγγέλιον ταύτῃ φρονεῖ, ὁμοδοξεῖ δὲ\nαὐτῷ καὶ ἡ προφητεία. λέγει γοῦν Δαβὶδ »αἰνεῖτε, παῖδες, κύριον, αἰνεῖτε τὸ ὄνομα\nκυρίου.« λέγει δὲ καὶ διὰ Ἡσαΐου »ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία, ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός.«\n\nΘαυμάζεις ἀκούων τοὺς ἄνδρας τοὺς ἐν ἔθνεσι παῖδας παρὰ κυρίῳ; οὔ μοι δοκεῖς Ἀττικῆς\nἐπαΐειν φωνῆς, παρ᾿ ἧς ἔστιν ἐκμαθεῖν τὰς καλὰς καὶ ὡραίας, ἔτι δὲ καὶ ἐλευθέρας\nνεάνιδας παιδίσκας καλουμένας, παιδισκάρια δὲ τὰς δούλας, [καὶ] νεάνιδας δὲ καὶ αὐτάς,\nπρὸς τὸ εὐθαλὲς τῆς παιδικῆς ἡλικίας ὑποκοριστικῶς τιμωμένας. καὶ »τὰ ἀρνία δέ μου«, ὅταν λέγῃ, »στήτω ἐκ δεξιῶν«, τοὺς\nἀφελεῖς αἰνίττεται, παῖδας ὡς ἄρνας, οὐκ ἄνδρας ὡς πρόβατα ὄντας κατὰ\nγένος· τὰ δὲ ἀρνία προνομίας ἠξίωσεν, τὴν ἐν ἀνθρώποις ἁπαλότητα καὶ ἁπλότητα τῆς\nδιανοίας, τὴν ἀκακίαν, προτιμῶν. αὖθίς τε ὅταν φῇ »ὡς μοσχάρια γαλαθηνά,« ἡμᾶς\nπάλιν ἀλληγορεῖ, καὶ »ὡς περιστερὰν ἄκακον καὶ ἄχολον«, πάλιν\nἡμᾶς. νεοττούς τε ἔτι δύο περιστερῶν ἢ τρυγόνων\nζεῦγος ὑπὲρ ἁμαρτίας κελεύει διὰ Μωσέως προσφέρεσθαι, τὸ ἀναμάρτητον τῶν ἁπαλῶν καὶ\nἄκακον καὶ ἀμνησίκακον τῶν νεοττῶν εὐπρόσδεκτον εἶναι λέγων τῷ θεῷ καὶ τὸ ὅμοιον τοῦ\nὁμοίου καθάρσιον ὑφηγούμενος· ἀλλὰ καὶ τὸ δειλὸν τῶν τρυγόνων τὴν πρὸς τὰς ἁμαρτίας\nεὐλάβειαν ὑποτυποῦται. ὅτι δὲ ἡμᾶς τοὺς νεοττοὺς λέγει, μάρτυς ἡ γραφή· »ὃν τρόπον ὄρνις συνάγει τὰ νοσσία ὑπὸ τὰς πτέρυγας αὐτῆς«,\nοὕτως ἐσμὲν νεοττοὶ κυρίου, θαυμαστῶς πάνυ καὶ μυστικῶς τοῦ λόγου τὴν ἁπλότητα τῆς\nψυχῆς εἰς ἡλικίαν ὑπογραφομένου παιδικήν. πῇ μὲν\nγὰρ παῖδας ἡμᾶς καλεῖ, πῇ δὲ νεοττούς, ἔσθ᾿ ὅτε δὲ νηπίους, υἱοὺς δὲ ἀλλαχόθι καὶ\nτέκνα πολλάκις καὶ λαὸν νέον καὶ λαὸν καινόν· »τοῖς δὲ δούλοις μου«, φησί, »κληθήσεται\nὄνομα καινόν« (νέον ὄνομα λέγει τὸ καινὸν καὶ ἀίδιον, ἄχραντον καὶ ἁπλοῦν καὶ νήπιον\nκαὶ ἀληθινόν), »ὃ εὐλογηθήσεται ἐπὶ τῆς γῆς.«\nἀλληγορῶν δὲ αὖθις ἡμᾶς πώλους καλεῖ, τοὺς ἀζυγεῖς κακίᾳ, τοὺς ἀδαμάστους πονηρίᾳ,\nἀφελεῖς δὲ καὶ πρὸς αὐτὸν μόνον τὸν πατέρα σκιρτητικούς, οὐχὶ »τοὺς ἐπὶ ταῖς τῶν\nπλησίον γυναιξὶν χρεμετίζοντας ἵππους, τοὺς ὑποζυγίους καὶ θηλυμανεῖς,« ἀλλὰ τοὺς\nἐλευθέρους καὶ νεογνούς, τοὺς γαύρους διὰ τὴν πίστιν, τοὺς εἰς ἀλήθειαν εὐδρόμους,\nτοὺς ταχεῖς\nπρὸς σωτηρίαν, τοὺς καταπατοῦντας καὶ κροαίνοντας τὰ κοσμικά.\n»χαῖρε σφόδρα, θύγατερ Σιών· κήρυσσε, θύγατερ\nἹερουσαλήμ· ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι δίκαιος [πραῢς] καὶ σῴζων, καὶ αὐτὸς πρᾶος\nκαὶ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὑποζύγιον καὶ πῶλον νέον.« οὐκ ἤρκει τὸ πῶλον εἰρηκέναι μόνον, ἀλλὰ\nκαὶ τὸ νέον προσέθηκεν αὐτῷ, τὴν ἐν Χριστῷ νεολαίαν τῆς ἀνθρωπότητος καὶ ἀγήρω μετὰ\nἁπλότητος ἀιδιότητα ἐμφαίνων. τοιούτους δὲ ἡμᾶς\nνέους πώλους τοὺς νηπίους ὁ θεῖος ἡμῶν πωλοδάμνης ἀνατρέφει. εἰ δὲ καὶ ὄνος εἴη ὁ νέος\nἐν τῇ γραφῇ, πλὴν ἀλλὰ πῶλος ὄνος καὶ οὗτος. »καὶ τὸν πῶλον«,\n\nφησί, »προσέδησεν ἀμπέλῳ·« τὸν ἁπλοῦν τοῦτον καὶ νήπιον λαὸν τῷ λόγῳ\nπροσδήσας, ὃν ἄμπελον ἀλληγορεῖ· φέρει γὰρ οἶνον ἡ ἄμπελος, ὡς αἷμα ὁ λόγος, ἄμφω δὲ\nἀνθρώποις ποτὸν εἰς σωτηρίαν, ὁ μὲν οἶνος τῷ σώματι, τὸ δὲ αἷμα τῷ πνεύματι.\nὡς δὲ καὶ ἄρνας ἡμᾶς λέγει, ἐχέγγυος μάρτυς διὰ\nἩσαΐου τὸ πνεῦμα· »ὡς ποιμὴν ποιμανεῖ τὸ ποίμνιον αὐτοῦ καὶ τῷ βραχίονι αὐτοῦ συλλέξει\nἄρνας,« τὸ ἔτι ἁπαλώτερον τῶν προβάτων εἰς ἀφέλειαν ἄρνας ἀλληγορῶν.\n\nἈμέλει καὶ ἡμεῖς τὰ κάλλιστα καὶ τελεώτατα τῶν ἐν τῷ βίῳ κτημάτων παιδικῇ προσηγορίᾳ\nτιμήσαντες παιδείαν καὶ παιδαγωγίαν κεκλήκαμεν. παιδαγωγίαν δὲ ὁμολογοῦμεν εἶναι\nἀγωγὴν ἀγαθὴν ἐκ παίδων πρὸς ἀρετήν. ἐμφαντικώτερον δ᾿ οὖν ἡμῖν ἀποκαλύπτων ὁ κύριος\nτὸ σημαινόμενον ἐκ τῆς παιδίον προσηγορίας »γενομένης ζητήσεως ἐν τοῖς ἀποστόλοις,\nὅστις αὐτῶν εἴη μείζων, ἔστησεν ὁ Ἰησοῦς ἐν μέσῳ παιδίον εἰπών· ὃς ἐὰν ἑαυτὸν\nταπεινώσῃ ὡς τὸ παιδίον τοῦτο, οὗτος μείζων ἐστὶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν.« οὐκ ἄρα\nκατακέχρηται τῇ τῶν παιδίων προσηγορίᾳ ὡς\nἀλογίστων ἡλικίᾳ, ᾗ τισιν ἔδοξεν, οὐδ᾿ ἂν εἴπῃ »ἢν μὴ γένησθε ὡς τὰ παιδία ταῦτα, οὐκ\nεἰσελεύσεσθε εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ,« ἀμαθῶς ἐκδεκτέον. οὐκ ἄρ᾿ ἔτι κυλιόμεθα οἱ νήπιοι χαμαὶ οὐδὲ ἕρπομεν ὡς τὸ\nπρόσθεν ἐπὶ γῆς ὄφεων δίκην, ὅλῳ τῷ σώματι περὶ τὰς ἀνοήτους ἐπιθυμίας ἐλυσπώμενοι,\nἀνατεινόμενοι δὲ ἄνω τῇ ἐννοίᾳ, κόσμῳ καὶ ἁμαρτίαις\n\nἀποτεταγμένοι, »ὀλίγῳ ποδὶ ἐφαπτόμενοι τῆς γῆς,«\nὅσον ἐν κόσμῳ εἶναι\nδοκεῖν, σοφίαν μεταδιώκομεν ἁγίαν· μωρία δὲ αὕτη τοῖς εἰς πανουργίαν ἠκονημένοις\nδοκεῖ.\n\nΠαῖδες οὖν εἰκότως οἱ θεὸν μόνον ἐγνωκότες πατέρα ἀφελεῖς καὶ νήπιοι καὶ ἀκέραιοι, οἱ\nκεράτων μονοκερώτων ἐρασταί. τοῖς γοῦν προβεβηκόσιν ἐν τῷ λόγῳ ταύτην ἐπεκήρυξεν τὴν\nφωνήν. ἀφροντιστεῖν κελεύων τῶν τῇδε πραγμάτων καὶ μόνῳ προσέχειν τῷ πατρὶ παραινῶν\nμιμουμένους\nτὰ παιδία. διὸ κἀν τοῖς ἐχομένοις λέγει »μὴ μεριμνᾶτε περὶ τῆς αὔριον· ἀρκετὸν γὰρ τῇ ἡμέρᾳ ἡ\nκακία αὐτῆς.« οὕτως ἀποθεμένους τὰς τοῦ βίου φροντίδας ἐξέχεσθαι μόνου τοῦ πατρὸς\nπαραγγέλλει. καὶ ὁ πληρῶν τὴν ἐντολὴν ταύτην τῷ\nὄντι νήπιός τέ ἐστι καὶ παῖς θεῷ τε καὶ τῷ κόσμῳ, τῷ μὲν ὡς πεπλανημένος, τῷ δὲ ὡς\nἠγαπημένος. εἰ δὲ »εἷς διδάσκαλος ἐν οὐρανοῖς,« ὥς φησιν ἡ γραφή, ὁμολογουμένως, οἱ\nἐπὶ γῆς εἰκότως ἂν πάντες κεκλήσονται μαθηταί. ἔχει γὰρ οὕτως τὸ ἀληθές, τὸ μὲν\nτέλειον εἶναι παρὰ τῷ κυρίῳ τῷ διδάσκοντι ἀεί, τὸ δὲ παιδικὸν καὶ νήπιον παρ᾿ ἡμῖν τοῖς ἀεὶ μανθάνουσιν. ταύτῃ τοι ἡ προφητεία τὸ\nτέλειον τῇ τοῦ ἀνδρὸς τετίμηκεν προσηγορίᾳ καὶ διά γε τοῦ Δαβὶδ ἐπὶ μὲν τοῦ διαβόλου\n»ἄνδρα αἱμάτων« φησὶ »βδελύσσεται κύριος«, ἄνδρα αὐτὸν ὡς τέλειον ἐν κακίᾳ καλεῖ·\nλέγεται δὲ καὶ ὁ κύριος ἀνὴρ διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν τέλειον ἐν δικαιοσύνῃ. αὐτίκα γοῦν ὁ ἀπόστολος ἐπιστέλλων πρὸς Κορινθίους φησίν·\n»ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Χριστῷ«, εἴτε ὡς νηπίους\nκαὶ ἁγίους πλὴν ἀλλὰ τῷ μόνῳ κυρίῳ. σαφέστατα δὲ\nἘφεσίοις γράφων ἀπεκάλυψεν τὸ ζητούμενον ὧδέ πως λέγων· »μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες\nεἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ θεοῦ. εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον\nἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ, ἵνα μηκέτι ὦμεν νήπιοι, κλυδωνιζόμενοι καὶ\nπεριφερόμενοι παντὶ ἀνέμῳ τῆς διδασκαλίας ἐν τῇ κυβείᾳ τῶν ἀνθρώπων, ἐν πανουργίᾳ πρὸς\nτὴν μεθοδείαν τῆς πλάνης, ἀληθεύοντες δὲ ἐν ἀγάπῃ αὐξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα·«\nταῦτα λέγων »εἰς οἰκοδομὴν τοῦ σώματος Χριστοῦ«,\n»ὅς ἐστι κεφαλή« καὶ ἀνὴρ ὁ μόνος ἐν δικαιοσύνῃ\nτέλειος. ἡμεῖς δὲ οἱ\nνήπιοι τοὺς παραφυσῶντας εἰς φυσίωσιν φυλαξάμενοι τῶν αἱρέσεων ἀνέμους καὶ μὴ\nκαταπιστεύοντες τοῖς ἄλλους ἡμῖν νομοθετοῦσι πατέρας, τελειούμεθα τότε, ὅτε ἐσμὲν\nἐκκλησία τὴν κεφαλήν, τὸν Χριστόν, ἀπειληφότες.\n\nἘνταῦθα ἐπιστῆσαι δίκαιον τῇ προσηγορίᾳ τοῦ νηπίου, ὅτι οὐκ ἐπὶ ἀφρόνων τάττεται τὸ\nνήπιον· νηπύτιος μὲν γὰρ οὗτος, νήπιος δὲ ὁ νεήπιος, ὡς ἤπιος ὁ ἁπαλόφρων, οἷον ἤπιος\nνεωστὶ καὶ πρᾶος\nτῷ τρόπῳ γενόμενος. τοῦτό τοι σαφέστατα ὁ μακάριος Παῦλος ὑπεσημήνατο εἰπὼν\n»δυνάμενοι ἐν βάρει εἶναι ὡς Χριστοῦ ἀπόστολοι ἐγενήθημεν ἤπιοι ἐν μέσῳ ὑμῶν, ὡς ἂν\nτροφὸς θάλπῃ τὰ ἑαυτῆς τέκνα.« ἤπιος οὖν ὁ νήπιος\nκαὶ ταύτῃ μᾶλλον ἀταλός, ἁπαλὸς καὶ ἁπλοῦς καὶ ἄδολος καὶ ἀνυπόκριτος, ἰθὺς τὴν γνώμην\nκαὶ ὀρθός· τὸ δέ ἐστιν ἁπλότητος καὶ ἀληθείας ὑπόστασις. »ἐπὶ τίνα γάρ«, φησίν,\n»ἐπιβλέψω ἢ ἐπὶ τὸν πρᾶον καὶ ἡσύχιον;« τοιοῦτος γὰρ ὁ παρθένιος λόγος, ἁπαλὸς καὶ\nἄπλαστος· διὸ καὶ τὴν παρθένον ἀταλὴν νύμφην καὶ\nτὸν παῖδα ἀταλάφρονα κεκλῆσθαι ἔθος, ἀταλοὶ δὲ ἡμεῖς οἱ ἁπαλοὶ πρὸς πειθὼ καὶ\nεὐέργαστοι πρὸς ἀγαθωσύνην ἄχολοί τε καὶ ἀνεπίμικτοι κακοφροσύνῃ καὶ σκολιότητι· ἡ μὲν\nγὰρ γενεὰ ἡ παλαιὰ σκολιὰ καὶ σκληροκάρδιος, χορὸς δὲ νηπίων, ὁ καινὸς ἡμεῖς λαός,\nτρυφερὸς ὡς παῖς. ἐπὶ δὲ »ταῖς καρδίαις τῶν\nἀκάκων« ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους ἐπιστολῇ χαίρειν ὁ ἀπόστολος ὁμολογεῖ, καὶ δὴ ὅρον τινὰ\nνηπίων, ὡς εἰπεῖν, ἀποδίδωσιν εἰπών· »θέλω δὲ ὑμᾶς σοφοὺς μὲν εἶναι εἰς τὸ ἀγαθόν, ἀκεραίους δὲ εἰς τὸ κακόν.« καὶ γὰρ οὐδὲ ἔστιν τὸ\nὄνομα τοῦ νηπίου κατὰ στέρησιν ἡμῖν νοούμενον, ἐπεὶ τὸ νη στερητικὸν γραμματικῶν\nνομοθετοῦσιν παῖδες. εἰ γὰρ ἄφρονας ἡμᾶς οἱ τῆς νηπιότητος κατατρέχοντες καλοῦσιν,\nὁρᾶτε πῶς βλασφημοῦσιν ἐπὶ τὸν κύριον τοὺς εἰς θεὸν καταπεφευγότας ἄφρονας\nὑπολαμβάνοντες· εἰ δέ, ὅπερ καὶ μᾶλλον\nἐξακουστέον, τοὺς νηπίους καὶ αὐτοὶ ἐπὶ τῶν ἁπλῶν ἐκδέξονται, χαίρωμεν τῇ προσηγορίᾳ·\nνήπιαι γὰρ αἱ νέαι φρένες εἰσίν, ἐν παλαιᾷ τῇ ἀφροσύνῃ αἱ νεωστὶ συνεταί, αἱ κατὰ τὴν\nδιαθήκην τὴν καινὴν ἀνατείλασαι. ἔναγχος γοῦν ἔγνωσται ὁ θεὸς κατὰ τὴν Χριστοῦ\nπαρουσίαν. »θεὸν γὰρ οὐδεὶς ἔγνω, εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἂν ὁ υἱὸς ἀποκαλύψῃ.« νέοι\nτοίνυν ὁ λαὸς ὁ καινὸς πρὸς\nἀντιδιαστολὴν τοῦ πρεσβυτέρου λαοῦ, τὰ νέα μαθόντες ἀγαθά. καὶ ἔστιν\nἡμῖν τὸ οὖθαρ τῆς ἡλικίας ἡ ἀγήρως αὕτη νεότης, ἐν ᾗ πρὸς νόησιν ἀεὶ\nἀκμάζομεν, ἀεὶ νέοι καὶ ἀεὶ ἤπιοι καὶ ἀεὶ καινοί· χρὴ γὰρ εἶναι καινοὺς τοὺς λόγου\nκαινοῦ μετειληφότας. τὸ δὲ ἀιδιότητος μετειληφὸς\nἐξομοιοῦσθαι φιλεῖ τῷ ἀφθάρτῳ, ὡς εἶναι ἡμῖν τῆς παιδικῆς ἡλικίας τὴν προσηγορίαν ἔαρ\nπαντὸς τοῦ ζῆν διὰ τὸ ἀγήρω εἶναι τὴν ἐν ἡμῖν ἀλήθειαν καὶ τῇ ἀληθείᾳ, ἀνακεχυμένον ἡμῶν τὸν τρόπον. σοφία δὲ ἀειθαλής, ἀεὶ\nκατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχουσα καὶ οὔποτε μεταβάλλουσα.\n\n»Τὰ παιδία«, φησίν, »αὐτῶν ἐπ᾿ ὤμων ἀρθήσονται καὶ ἐπὶ γονάτων παρακληθήσονται· ὡς\nεἴ τινα μήτηρ παρακαλέσει, οὕτως κἀγὼ ὑμᾶς παρακληθήσονται· ὡς εἴ τινα μήτηρ\nπαρακαλέσει, οὕτως κἀγὼ ὑμᾶς παρακαλέσω.« ἡ μήτηρ προσάγεται τὰ παιδία καὶ ἡμεῖς\nζητοῦμεν τὴν μητέρα, τὴν ἐκκλησίαν.\nτὸ μὲν τοίνυν [καὶ] ἀσθενὲς καὶ ἁπαλὸν ἅπαν, ἅτε δι᾿ ἀσθένειαν [ᾗ]\nβοηθείας δεόμενον, κεχαρισμένον τέ ἐστι καὶ ἡδὺ καὶ τερπνόν, τοῦ θεοῦ μὴ περιισταμένου\nτῷ τηλικῷδε τὴν βοήθειαν· ὡς γὰρ οἱ πατέρες καὶ αἱ μητέρες ἥδιον ὁρῶσιν τῶν μὲν ἵππων\nτοὺς πώλους, τῶν δὲ βοῶν τὰ μικρὰ μοσχάρια καὶ λέοντος σκύμνον καὶ ἐλάφου νεβρὸν καὶ\nἀνθρώπου παιδίον, οὕτως καὶ τῶν ὅλων ὁ πατὴρ τοὺς εἰς αὐτὸν καταπεφευγότας προσίεται\nκαὶ ἀναγεννήσας πνεύματι εἰς υἱοθεσίαν ἠπίους οἶδεν καὶ φιλεῖ τούτους μόνους καὶ\nβοηθεῖ καὶ ὑπερμαχεῖ καὶ διὰ τοῦτο ὀνομάζει παιδίον. ἐγὼ καὶ τὸν Ἰσαὰκ εἰς παῖδα ἀναφέρω· γέλως ἑρμηνεύεται ὁ Ἰσαάκ. τοῦτον\nἑώρακεν παίζοντα μετὰ τῆς γυναικὸς καὶ βοηθοῦ, τῆς Ῥεβέκκας, ὁ περίεργος βασιλεύς.\nβασιλεύς\nμοι δοκεῖ (Ἀβιμέλεχ ὄνομα αὐτῷ) σοφία\n\nτις εἶναι ὑπερκόσμιος, κατασκοποῦσα τῆς παιδιᾶς τὸ μυστήριον· Ῥεβέκκαν δὲ ἑρμηνεύουσιν\nὑπομονήν. ὢ τῆς φρονίμου παιδιᾶς, γέλως [καὶ] δι᾿\nὑπομονῆς βοηθούμενος καὶ ἔφορος ὁ βασιλεύς. ἀγαλλιᾶται τὸ πνεῦμα τῶν ἐν Χριστῷ παιδίων\nἐν ὑπομονῇ πολιτευομένων καὶ αὕτη ἡ θεία παιδιά. τοιαύτην τινὰ παίζειν παιδιὰν τὸν\nἑαυτοῦ Δία Ἡράκλειτος λέγει. τί γὰρ ἄλλο εὐπρεπὲς\nἔργον σοφῷ καὶ τελείῳ ἢ παίζειν καὶ συνευφραίνεσθαι τῇ τῶν καλῶν ὑπομονῇ καὶ τῇ\nδιοικήσει τῶν καλῶν, συμπανηγυρίζοντα τῷ θεῷ; ἔστι\nκαὶ ἄλλως ὑπολαβεῖν τὸ ὑπὸ τῆς προφητείας μηνυόμενον χαίροντας ἡμᾶς καὶ γελῶντας ἐπὶ\nσωτηρίᾳ ὡς τὸν Ἰσαάκ. ἐγέλα δὲ κἀκεῖνος τοῦ θανάτου λελυμένος, παίζων καὶ ἀγαλλιώμενος\nσὺν τῇ νύμφῃ τῇ εἰς σωτηρίαν ἡμῶν βοηθῷ, τῇ ἐκκλησίᾳ· ᾗ ὑπομονὴ ὄνομα πάγιον τέθειται,\nἤτοι ἐπεὶ μόνη αὕτη εἰς τοὺς αἰῶνας μένει χαίρουσα ἀεὶ ἢ ἐξ ὑπομονῆς τῶν πιστευόντων\nσυνέστηκεν, οἵ ἐσμεν μέλη Χριστοῦ· καὶ ἡ τῶν εἰς τέλος ὑπομεινάντων μαρτυρία καὶ ἡ ἐπὶ\nτούτοις εὐχαριστία, αὕτη [δέ] ἐστιν ἡ μυστικὴ παιδιὰ καὶ ἡ σὺν τῇ σεμνῇ θυμηδίᾳ\nβοηθοῦσα σωτηρία. ὁ γοῦν βασιλεὺς ὁ Χριστὸς ἄνωθεν\nἡμῶν ἐπισκοπεῖ τὸν γέλωτα καὶ »διακύψας τῆς θυρίδος«, ὥς φησιν ἡ γραφή, τὴν\nεὐχαριστίαν καὶ τὴν εὐλογίαν ἀγαλλίασίν τε καὶ εὐφροσύνην, ἔτι τε ὑπομονὴν\nσυνεργοῦσαν, καὶ τὴν τούτων συμπλοκήν, τὴν ἐκκλησίαν, ἐποπτεύει τὴν ἑαυτοῦ, μόνον\nἐπιδεικνὺς τὸ πρόσωπον τὸ αὑτοῦ τὸ λεῖπον τῇ ἐκκλησίᾳ, βασιλείῳ τελειουμένῃ κεφαλῇ. καὶ ποῦ ἄρα ἦν ἡ θυρίς, δι᾿ ἧς ὁ κύριος\nἐδείκνυτο; ἡ σάρξ, δι᾿ ἧς πεφανέρωται. αὖθίς ἐστιν ὁ Ἰσαὰκ (καὶ γὰρ ἔστιν ἑτέρως\nἐκλαβεῖν) τύπος [ὅς ἐστι] τοῦ κυρίου, παῖς μὲν ὡς υἱός (καὶ γὰρ υἱὸς ἦν Ἀβραὰμ ὡς ὁ\nΧριστὸς τοῦ θεοῦ) ἱερεῖον δὲ ὡς ὁ κύριος. ἀλλ᾿ οὐ κεκάρπωται ὡς ὁ κύριος, μόνον.\nἐβάστασε τὰ ξύλα τῆς ἱερουργίας ὁ Ἰσαάκ, ὡς ὁ κύριος τὸ ξύλον. ἐγέλα δὲ μυστικῶς, ἐμπλῆσαι ἡμᾶς προφητεύων χαρᾶς τὸν\nκύριον\nτοὺς αἵματι κυρίου ἐκ\nφθορᾶς\nλελυτρωμένους. οὐκ ἔπαθεν δέ, οὐ μόνον εἰκότως ἄρα [ὁ Ἰσαὰκ] τὰ πρωτεῖα τοῦ\nπάθους παραχωρῶν τῷ λόγῳ, ἀλλὰ καὶ τοῦ κυρίου τὴν θειότητα αἰνίττεται μὴ σφαγείς·\nἀνέστη γὰρ μετὰ τὴν κηδείαν ὁ Ἰησοῦς * * μὴ παθών, καθάπερ ἱερουργίας ἀφειμένος ὁ Ἰσαάκ. μέγιστον δὲ εἰς συνηγορίαν καὶ ἄλλο\nπαραθήσομαι τοῦ προκειμένου. τὸν κύριον αὐτὸν ὀνομάζει παιδίον, τοῦτο διὰ Ἡσαΐου\nθεσπίζον, τὸ πνεῦμα· »ἰδοὺ παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν, υἱὸς καὶ ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ\nτοῦ ὤμου αὐτοῦ, καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ μεγάλης βουλῆς ἄγγελος.« τί οὖν τὸ παιδίον τὸ νήπιον, οὗ κατ᾿ εἰκόνα ἡμεῖς οἱ\nνήπιοι; διὰ τοῦ αὐτοῦ προφήτου διηγεῖται τὸ μέγεθος αὐτοῦ· »θαυμαστὸς σύμβουλος, θεὸς\nδυνάστης, πατὴρ αἰώνιος, ἄρχων εἰρήνης τῷ πληθύνειν τὴν παιδείαν· καὶ τῆς εἰρήνης\nαὐτοῦ οὐκ ἔστι πέρας.« ὢ τοῦ μεγάλου θεοῦ, ὢ τοῦ\nτελείου παιδίου· υἱὸς ἐν πατρί, καὶ πατὴρ ἐν υἱῷ· καὶ πῶς οὐ τέλειος ἡ παιδεία τοῦ\nπαιδίου ἐκείνου, ἐκείνου, ἣ ἐπὶ πάντας διήκει τοὺς παῖδας ἡμᾶς παιδαγωγοῦσα τοὺς\nνηπίους αὐτοῦ; οὗτος εἰς ἡμᾶς ἐξεπέτασε τὰς χεῖρας τὰς ἐναργῶς πεπιστευμένας.\nτούτῳ προσμαρτυρεῖ τῷ παιδίῳ καὶ Ἰωάννης »ὁ\nμείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν προφήτης«· »ἰδοὺ ὁ ἀμνὸς τοῦ θεοῦ.« ἐπεὶ γὰρ ἄρνας\nὀνομάζει ἡ γραφὴ τοὺς παῖδας τοὺς νηπίους, τὸν θεὸν τὸν λόγον τὸν δι᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπον\nγενόμενον, κατὰ πάντα ἡμῖν ἀπεικάζεσθαι βουλόμενον, ἀμνὸν κέκληκεν τοῦ θεοῦ, τὸν υἱὸν\nτοῦ θεοῦ, τὸν νήπιον τοῦ πατρός.\n\nΠρὸς τοὺς ὑπολαμβάνοντας τὴν τῶν παιδίων καὶ νηπίων προσηγορίαν τὴν τῶν πρώτων\nμαθημάτων αἰνίττεσθαι διδαχήν.\n\nἜξεστι δὲ ἡμῖν ἐκ περιουσίας πρὸς τοὺς φιλεγκλήμονας ἐπαποδύσασθαι· οὐ γὰρ παῖδες ἡμεῖς καὶ νήπιοι πρὸς τὸ παιδαριῶδες καὶ\nεὐκαταφρόνητον τῆς μαθήσεως προσηγορεύμεθα, καθὼς οἱ εἰς γνῶσιν πεφυσιωμένοι\nδιαβεβλήκασιν· ἀναγεννηθέντες γοῦν εὐθέως\nτὸ τέλειον ἀπειλήφαμεν, οὗ\nἕνεκεν ἐσπεύ\nδομεν. ἐφωτίσθημεν γάρ· τὸ δὲ ἔστιν ἐπιγνῶναι τὸν\nθεόν. οὔκουν ἀτελὴς ὁ ἐγνωκὼς τὸ τέλειον. καί μου μὴ λάβησθε ὁμολογοῦντος ἐγνωκέναι\nτὸν θεόν. ὧδέ πως γὰρ\nἔδοξεν εἰπεῖν τῷ λόγῳ· ὃ δὲ ἐλεύθερος. αὐτίκα γοῦν βαπτιζομένῳ τῷ κυρίῳ ἀπ᾿\nοὐρανῶν ἐπήχησε φωνὴ μάρτυς ἠγαπημένου »υἱός μου εἶ σὺ ἀγαπητός, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά\nσε.« πυθώμεθα οὖν τῶν σοφῶν· σήμερον ἀναγεννηθεὶς ὁ Χριστὸς ἤδη τέλειός ἐστιν ἤ, ὅπερ\nἀτοπώτατον, ἐλλιπής. εἰ δὲ τοῦτο, προσμαθεῖν τι αὐτῷ δεῖ. ἀλλὰ προσμαθεῖν μὲν αὐτὸν\nεἰκὸς οὐδὲ ἓν θεὸν ὄντα. οὐ γὰρ ἂν μείζων τις εἴη τοῦ λόγου οὐδὲ μὴν\nδιδάσκαλος τοῦ μόνου διδασκάλου. μή τι οὖν\nὁμολογήσουσιν ἄκοντες τὸν λόγον, τέλειον ἐκ τελείου φύντα τοῦ πατρός, κατὰ τὴν\nοἰκονομικὴν προδιατύπωσιν ἀναγεννηθῆναι τελείως; καὶ εἰ τέλειος ἦν, τί ἐβαπτίζετο ὁ\nτέλειος; ἔδει, φασί, πληρῶσαι τὸ ἐπάγγελμα τὸ ἀνθρώπινον. παγκάλως. φημὶ γάρ· ἅμα\nτοίνυν τῷ βαπτίζεσθαι αὐτὸν ὑπὸ Ἰωάννου γίνεται τέλειος; δῆλον ὅτι. οὐδὲν οὖν πρὸς\nαὐτοῦ προσέμαθεν; οὐ γάρ. τελειοῦται δὲ τῷ λουτρῷ μόνῳ καὶ τοῦ πνεύματος τῇ καθόδῳ\nἁγιάζεται; οὕτως ἔχει.\n\nΤὸ δὲ αὐτὸ συμβαίνει τοῦτο καὶ περὶ ἡμᾶς, ὧν γέγονεν ὑπογραφὴ ὁ κύριος· βαπτιζόμενοι\nφωτιζόμεθα, φωτιζόμενοι υἱοποιούμεθα, υἱοποιούμενοι τελειούμεθα, τελειούμενοι\nἀπαθανατιζόμεθα »ἐγώ«, φησίν, »εἶπα, θεοί ἐστε καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες.« καλεῖται δὲ πολλαχῶς τὸ ἔργον τοῦτο, χάρισμα καὶ φώτισμα\nκαὶ τέλειον καὶ λουτρόν· λουτρὸν μὲν δι᾿ οὗ τὰς ἁμαρτίας ἀπορρυπτόμεθα, χάρισμα δὲ ᾧ\nτὰ ἐπὶ τοῖς ἁμαρτήμασιν ἐπιτίμια ἀνεῖται, φώτισμα δὲ δι᾿ οὗ τὸ ἅγιον ἐκεῖνο φῶς τὸ\nσωτήριον ἐποπτεύεται, τουτέστιν δι᾿ οὗ τὸ θεῖον ὀξυωποῦμεν, τέλειον δὲ τὸ ἀπροσδεὲς\nφαμέν. τί γὰρ ἔτι λείπεται τῷ θεὸν ἐγνωκότι; καὶ\nγὰρ ἄτοπον ὡς ἀληθῶς χάρισμα κεκλῆσθαι θεοῦ τὸ μὴ πεπληρωμένον· τέλειος δὲ ὢν τέλεια\nχαριεῖται δήπουθεν· ὡς δὲ ἅμα τῷ κελεῦσαι αὐτὸν πάντα γίνεται, οὕτως ἕπεται τῷ\nχαρίσασθαι μόνον βουληθῆναι αὐτὸν τὸ πεπληρῶσθαι τὴν χάριν. τὸ γὰρ μέλλον\nτοῦ χρόνου τῇ δυνάμει τοῦ θελήματος\nπρολαμβάνεται. πρὸς δὲ καὶ ἡ τῶν\nκακῶν ἀπαλλαγὴ σωτηρίας ἐστὶν\nἀρχή. μόνον δὲ ἄρα οἱ πρῶτον δραξάμενοι τῶν ὅρων τῆς ζωῆς ἤδη τέλειοι, ζῶμεν δὲ ἤδη\nοἱ θανάτου κεχωρισμένοι. σωτηρία τοίνυν τὸ ἕπεσθαι Χριστῷ. »ὃ γὰρ γέγονεν ἐν αὐτῷ, ζωή\nἐστιν.« »ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν,« φησίν, »ὁ τὸν λόγον μου ἀκούων καὶ πιστεύων τῷ πέμψαντί\nμε ἔχει ζωὴν αἰώνιον καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται, ἀλλὰ μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς\nτὴν ζωήν.« οὕτω τὸ πιστεῦσαι μόνον καὶ\nἀναγεννηθῆναι τελείωσίς ἐστιν ἐν ζωῇ· οὐ γάρ ποτε ἀσθενεῖ ὁ θεός. ὡς γὰρ τὸ θέλημα\nαὐτοῦ ἔργον ἐστὶ καὶ τοῦτο κόσμος ὀνομάζεται, οὕτως καὶ τὸ βούλημα αὐτοῦ ἀνθρώπων ἐστὶ\nσωτηρία καὶ τοῦτο ἐκκλησία κέκληται. οἶδεν οὖν οὓς κέκληκεν, οὓς δὲ\nκέκληκεν, σέσωκεν· κέκληκεν δὲ ἅμα καὶ σέσωκεν. »αὐτοὶ γὰρ ὑμεῖς«, φησὶν ὁ\nἀπόστολος, »θεοδίδακτοί ἐστε.« οὐκ ἄρα θεμιτὸν\nἡμῖν ἀτελὲς τὸ ὑπ᾿ αὐτοῦ διδασκόμενον νοεῖν, τὸ δὲ μάθημα ἀίδιος σωτηρία ἀιδίου\nσωτῆρος, ᾧ ἡ χάρις εἰς τοὺς αἰῶνας, ἀμήν. καὶ ὁ μόνον ἀναγεννηθείς, ὥσπερ οὖν καὶ\nτοὔνομα ἔχει, φωτισθεὶς ἀπήλλακται μὲν παραχρῆμα τοῦ σκότους, ἀπείληφεν δὲ αὐτόθεν τὸ\nφῶς. ὥσπερ οὖν οἱ τὸν ὕπνον ἀποσεισάμενοι εὐθέως\nἔνδοθεν ἐγρηγόρασιν, μᾶλλον δὲ καθάπερ οἱ τὸ ὑπόχυμα τῶν ὀφθαλμῶν κατάγειν πειρώμενοι\nοὐ τὸ φῶς αὑτοῖς ἔξωθεν χορηγοῦσιν, ὃ οὐκ ἔχουσιν, τὸ δὲ ἐμπόδιον ταῖς ὄψεσι\nκαταβιβάζοντες ἐλευθέραν ἀπολείπουσι τὴν κόρην, οὕτως καὶ οἱ βαπτιζόμενοι, τὰς\nἐπισκοτούσας ἁμαρτίας τῷ θείῳ πνεύματι ἀχλύος δίκην ἀποτριψάμενοι, ἐλεύθερον καὶ\nἀνεμπόδιστον καὶ φωτεινὸν ὄμμα τοῦ πνεύματος ἴσχομεν, ᾧ δὴ μόνῳ τὸ θεῖον ἐποπτεύομεν,\nοὐρανόθεν ἐπεισρέοντος ἡμῖν τοῦ ἁγίου πνεύματος· κρᾶμα τοῦτο αὐγῆς ἀιδίου τὸ ἀίδιον\nφῶς ἰδεῖν δυναμένης· ἐπεὶ τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ\nφίλον, φίλον δὲ τὸ ἅγιον τῷ ἐξ οὗ τὸ ἅγιον, ὃ δὴ κυρίως κέκληται φῶς· »ἦτε γάρ ποτε\nσκότος, νῦν δὲ φῶς ἐν κυρίῳ.« ἐντεῦθεν τὸν ἄνθρωπον ὑπὸ τῶν παλαιῶν\nἡγοῦμαι κεκλῆσθαι φῶτα. ἀλλ᾿ οὐδέπω,\nφασίν, ἀπείληφεν τὴν τελείαν δωρεάν. σύμφημι κἀγώ, πλὴν ἐν φωτί ἐστιν καὶ τὸ σκότος\nαὐτὸν οὐ καταλαμβάνει· φωτὸς δὲ ἀνὰ μέσον καὶ τοῦ σκότους οὐδὲ ἕν· ἐν\nδὲ\nτῇ ἀναστάσει τῶν πιστευόντων ἀπόκειται τὸ τέλος· τὸ δὲ οὐκ ἄλλου τινός ἐστι μεταλαβεῖν\nἀλλ᾿ ἢ τῆς προωμολογημένης ἐπαγγελίας τυχεῖν. μὴ\nγὰρ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἅμα ἄμφω συνίστασθαί φαμεν, τήν τε πρὸς τὸ πέρας ἄφιξιν καὶ\nτῆς ἀφίξεως τὴν πρόληψιν· οὐ γάρ ἐστι ταὐτὸν αἰὼν καὶ χρόνος οὐδὲ μὴν ὁρμὴ καὶ τέλος,\nοὐκ ἔστιν· περὶ ἓν δὲ ἄμφω καὶ περὶ ἄμφω ὁ εἷς\nκαταγίνεται. ἔστι γοῦν, ὡς εἰπεῖν, ὁρμὴ μὲν ἡ πίστις ἐν χρόνῳ γεννωμένη, τέλος δὲ τὸ\nτυχεῖν τῆς ἐπαγγελίας εἰς αἰῶνας βεβαιούμενον. αὐτὸς δὲ ὁ κύριος σαφέστατα τῆς\nσωτηρίας τὴν ἰσότητα ἀπεκάλυψεν εἰπών· »τοῦτο γάρ ἐστι τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου, ἵνα\nπᾶς ὁ θεωρῶν τὸν υἱὸν καὶ πιστεύων ἐπ᾿ αὐτὸν ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἀναστήσω αὐτὸν ἐν\nτῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.« καθ᾿ ὅσον μὲν οὖν δυνατὸν ἐν\nτῷδε τῷ κόσμῳ, ὃν ἐσχάτην ἡμέραν ᾐνίξατο, εἰς τότε τηρουμένους ὅτε παύσεται, τελείους\nἡμᾶς γενέσθαι πιστεύομεν. πίστις γὰρ μαθήσεως τελειότης· διὰ τοῦτό φησιν »ὁ πιστεύων\nεἰς τὸν υἱὸν ἔχει ζωὴν αἰώνιον.« εἰ τοίνυν οἱ\nπιστεύσαντες ἔχομεν τὴν ζωήν, τί περαιτέρω τοῦ κεκτῆσθαι ζωὴν ἀίδιον ὑπολείπεται;\nοὐδὲν δὲ ἐνδεῖ τῇ πίστει τελείᾳ οὔσῃ ἐξ ἑαυ\nτῆς καὶ πεπληρωμένῃ.\nεἰ δὲ ἐνδεῖ τι αὐτῇ, οὐκ ἔστιν ὁλοτελής, οὐδὲ πίστις ἐστί, σκάζουσα περί τι, οὐδὲ μετὰ\nτὴν ἐνθένδε ἀποδημίαν ἄλλα μένει τοὺς πεπιστευκότας, ἀδιακρίτως ἐνταῦθα ἠρραβωνισμένους, ἐκεῖνο δὲ τῷ πιστεῦσαι ἤδη προειληφότες\nἐσόμενον, μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἀπολαμβάνομεν γενόμενον, ὅπως ἂν ἐκεῖνο πληρωθῇ τὸ λεχθὲν\n»γενηθήτω κατὰ τὴν πίστιν σου.« οὗ δὲ ἡ πίστις, ἐνταῦθα ἡ ἐπαγγελία, τελείωσις δὲ\nἐπαγγελίας ἡ ἀνάπαυσις. ὥστε ἡ μὲν γνῶσις\nἐν τῷ φωτίσματι, τὸ\nδὲ πέρας τῆς γνώσεως ἡ ἀνάπαυσις, ὃ δὴ ἔσχατον νοεῖται ὀρεκτόν. καθάπερ οὖν τῇ πείρᾳ ἡ ἀπειρία καταλύεται καὶ τῷ πόρῳ ἡ\nἀπορία, οὕτως ἀνάγκη τῷ φωτισμῷ ἐξαφανίζεσθαι τὸ σκότος· ἡ ἄγνοια δὲ τὸ σκότος, καθ᾿\nἣν περιπίπτομεν τοῖς ἁμαρτήμασιν, ἀμβλυωποῦντες περὶ τὴν ἀλήθειαν. φωτισμὸς ἄρα ἡ\nγνῶσίς ἐστιν, ὁ ἐξαφανίζων τὴν ἄγνοιαν καὶ τὸ διορατικὸν ἐντιθείς. ἀλλὰ καὶ ἡ τῶν χειρόνων ἀποβολὴ τῶν κρειττόνων ἐστὶν\nἀποκάλυψις. ἃ γὰρ ἡ ἄγνοια συνέδησεν κακῶς, ταῦτα διὰ τῆς ἐπιγνώσεως ἀναλύεται καλῶς.\nτὰ δὲ\nδεσμὰ ταῦτα, ᾗ τάχος, ἀνίεται πίστει μὲν ἀνθρωπίνῃ, θεϊκῇ δὲ [τῇ]\nχάριτι, ἀφιεμένων τῶν πλημμελημάτων ἑνὶ παιωνίῳ φαρμάκῳ, λογικῷ βαπτίσματι. πάντα μὲν οὖν ἀπολουόμεθα τὰ ἁμαρτήματα, οὐκέτι\nδέ ἐσμεν παρὰ πόδας κακοί. μία χάρις αὕτη τοῦ φωτίσματος τὸ μὴ τὸν αὐτὸν εἶναι τῷ πρὶν\nἢ λούσασθαι τὸν τρόπον. ὅτι δὲ ἡ γνῶσις συνανατέλλει τῷ φωτίσματι περιαστράπτουσα τὸν\nνοῦν, καὶ εὐθέως ἀκούομεν μαθηταὶ οἱ ἀμαθεῖς, πρότερόν ποτε τῆς μαθήσεως ἐκείνης\nπροσγενομένης· οὐ γὰρ ἂν ἔχοις εἰπεῖν τὸν χρόνον.\nἡ μὲν γὰρ κατήχησις εἰς πίστιν περιάγει, πίστις δὲ ἅμα βαπτίσματι ἁγίῳ παιδεύεται\nπνεύματι· ἐπί, ὅτι γε μία καθολικὴ τῆς ἀνθρωπότητος σωτηρία ἡ πίστις, ἰσότης δὲ καὶ\nκοινωνία τοῦ δικαίου καὶ φιλανθρώπου θεοῦ ἡ αὐτὴ πρὸς πάντας, ὁ ἀπόστολος σαφέστατα\nἐξηγήσατο ὧδέ πως εἰπών· »πρὸ τοῦ δὲ ἐλθεῖν τὴν\nπίστιν ὑπὸ νόμον ἐφρουρούμεθα συγκλειόμενοι εἰς τὴν μέλλουσαν πίστιν ἀποκαλυφθῆναι·\nὥστε ὁ νόμος παιδαγωγὸς ἡμῶν γέγονεν εἰς Χριστόν, ἵνα ἐκ πίστεως δικαιωθῶμεν· ἐλθούσης\nδὲ τῆς πίστεως οὐκέτι ὑπὸ παιδαγωγόν ἐσμεν.« οὐκ\nἀκούετε ὅτι ὑπ᾿ ἐκεῖνον τὸν νόμον οὐκέτι ἐσμέν, ὃς ἦν μετὰ φόβου, ὑπὸ δὲ τὸν λόγον τῆς\nπροαιρέσεως τὸν παιδαγωγόν; εἶτα μέντοι ἐπήγαγεν τὴν ἁπάσης ἐκτὸς προσωποληψίας φωνήν·\n»πάντες γὰρ υἱοί ἐστε διὰ πίστεως θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν\nἐβαπτίσθητε, χριστὸν ἐνεδύσασθε. οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὔτε Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὔτε\nἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ\nὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.« οὐκ ἄρα οἳ μὲν γνωστικοί, οἳ δὲ ψυχικοὶ ἐν αὐτῷ τῷ\nλόγῳ, ἀλλ᾿ οἱ πάντες ἀποθέμενοι τὰς σαρκικὰς ἐπιθυμίας ἴσοι καὶ πνευματικοὶ παρὰ τῷ\nκυρίῳ. καὶ\nἀλλαχόθι πάλιν γράφει· »καὶ γὰρ ἐν ἑνὶ\nπνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἓν σῶμα ἐβαπτίσθημεν, εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε Ἕλληνες, εἴτε\nδοῦλοι εἴτε ἐλεύθεροι· καὶ πάντες ἓν πόμα ἐποτίσθημεν.«\n\nΟὐκ ἄτοπον δὲ καὶ τοῖς αὐτῶν ἐκείνων συγχρήσασθαι ῥήμασιν, οἳ διυλισμὸν μὲν τοῦ\nπνεύματος τὴν μνήμην τῶν κρειττόνων εἶναί φασιν. διυλισμὸν δὲ νοοῦσιν τὸν ἀπὸ τῆς\nὑπομνήσεως τῶν ἀμεινόνων τῶν χειρόνων χωρισμόν· ἕπεται δὲ ἐξ ἀνάγκης τῷ ὑπομνησθέντι\n\nτῶν βελτιόνων ἡ μετάνοια ἡ ἐπὶ τοῖς ἥττοσιν· αὐτὸ γοῦν τὸ πνεῦμα\nὁμολογοῦσι μετανοῆσαν ἀναδραμεῖν. τὸν αὐτὸν οὖν τρόπον καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τοῖς ἡμαρτημένοις\nμετανενοηκότες, ἀποταξάμενοι τοῖς ἐλαττώμασιν αὐτῶν, διυλιζόμενοι βαπτίσματι, πρὸς τὸ\nἀίδιον ἀνατρέχομεν φῶς, οἱ παῖδες πρὸς τὸν πατέρα. »ἀγαλλιασάμενος γοῦν ἐν τῷ πνεύματι Ἰησοῦς, ἐξομολογοῦμαί σοι, πάτερ, φησίν, ὁ θεὸς\nτοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας\nαὐτὰ νηπίοις·« νηπίους ἡμᾶς ὁ παιδαγωγὸς καὶ διδάσκαλος ἀποκαλῶν τοὺς τῶν ἐν κόσμῳ\nσοφῶν ἐπιτηδειοτέρους εἰς σωτηρίαν, οἳ σοφοὺς σφᾶς ἡγούμενοι τετύφωνται. καὶ ἐπιβοᾶται, ἀγαλλιώμενος καὶ ὑπερευφραινόμενος, οἱονεὶ\nσυντραυλίζων τοῖς νηπίοις· »ναί, ὁ πατήρ, ὅτι οὕτως εὐδοκία ἐγένετο ἔμπροσθέν σου.«\nδιὰ τοῦτο τὰ κεκρυμμένα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν τοῦ νῦν αἰῶνος ἀπεκαλύφθη τοῖς νηπίοις.\nνήπιοι ἄρα εἰκότως οἱ παῖδες τοῦ θεοῦ\nοἱ τὸν μὲν παλαιὸν ἀποθέμενοι ἄνθρωπον καὶ τῆς κακίας ἐκδυσάμενοι τὸν χιτῶνα,\nἐπενδυσάμενοι δὲ τὴν ἀφθαρσίαν τοῦ Χριστοῦ, ἵνα καινοὶ γενόμενοι, λαὸς ἅγιος,\nἀναγεννηθέντες ἀμίαντον φυλάξωμεν τὸν ἄνθρωπον καὶ νήπιοι ὦμεν ὡς βρέφος τοῦ θεοῦ\nκεκαθαρμένον πορνείας καὶ πονηρίας. σαφέστατα γοῦν ὁ\nμακάριος Παῦλος ἀπήλλαξεν ἡμᾶς τῆς ζητήσεως ἐν τῇ προτέρᾳ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολῇ ὧδέ\nπως γράφων· »ἀδελφοί, μὴ παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσίν, ἀλλὰ τῇ κακίᾳ νηπιάζετε, ταῖς δφ\nφρεσὶ τέλειοι γίνεσθε.« τὸ δὲ »ὅτε ἤμην νήπιος,\nἐφρόνουν ὡς νήπιος, ἐλάλουν ὡς νήπιος« τὴν κατὰ νόμον ἀγωγὴν αἰνίττεται, καθ᾿ ἣν οὐχ\nὡς ἁπλοῦς ἤδη, ἀλλ᾿ ὡς ἔτι ἄφρων νήπια μὲν φρονῶν ἐδίωκε, νήπια δὲ λαλῶν ἐβλασφήμει\nτὸν λόγον. δύο γὰρ σημαίνει τὸ\nνήπιον. »ἐπειδὴ γέγονα, φησίν, ἀνήρ,« πάλιν ὁ Παῦλος λέγει,\n»κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου.« οὐχ ἡλικίας μέγεθος ἀτελές, ἀλλ᾿ οὐδὲ μὴν χρόνου μέτρον\nὡρισμένον, ἀλλ᾿ οὐδὲ ἀνδρικῶν καὶ ἐντελεστέρων μαθημάτων διδαχὰς\nἄλλας ἀπορρήτους αἰνίττεται, τὴν νηπιότητα ὑπερόριον ἀποστέλλων ὁ καταργεῖν αὐτὴν\n\nὁμολογῶν ἀπόστολος, ἀλλὰ νηπίους μὲν τοὺς ἐν νόμῳ λέγει, οἳ τῷ φόβῳ,\nκαθάπερ οἱ παῖδες τοῖς μορμολυκείοις, ἐκταράττονται, ἄνδρας δὲ τοὺς λόγῳ πειθηνίους\nκαὶ αὐτεξουσίους κέκληκεν· οἳ πεπιστεύκαμεν ἑκουσίῳ προαιρέσει σῳζόμενοι, ἐμφρόνως,\nοὐκ ἀφρόνως, δεδιττόμενοι τῷ φόβῳ. αὐτὸς περὶ\nτούτου μαρτυρήσει ὁ ἀπόστολος τοὺς Ἰουδαίους κατὰ τὴν προτέραν διαθήκην κληρονόμους\nλέγων, κατ᾿ ἐπαγγελίαν δὲ ἡμᾶς. »λέγω δέ,« φησίν, »ἐφ᾿ ὅσον χρόνον ὁ κληρονόμος νήπιός\nἐστιν, οὐδὲν διαφέρει δούλου κύριος πάντων ὤν, ἀλλὰ ὑπὸ ἐπιτρόπους ἐστὶ καὶ οἰκονόμους\nἄχρι τῆς προθεσμίας τοῦ πατρός. οὕτως καὶ ἡμεῖς, ὅτε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ\nκόσμου ἦμεν δεδουλωμένοι· ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν\nυἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ,\nἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν δι᾿ αὐτοῦ.«\n\nὍρα πῶς ὡμολόγησεν εἶναι νηπίους τοὺς ὑπὸ φόβον καὶ ἁμαρτίας, τοὺς δὲ ὑπὸ τὴν πίστιν\nυἱοὺς καλῶν ἀπήνδρωσεν ὡς πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν ἐν τῷ νόμῳ νηπίων. »οὐκέτι γάρ«,\nφησί, »δοῦλος εἶ, ἀλλὰ υἱός· εἰ δὲ υἱός, καὶ κληρονόμος διὰ θεοῦ.« τί οὖν ἐνδεῖ τῷ υἱῷ\nμετὰ τὴν κληρονομίαν; χάριεν τοίνυν οὕτως\nἐξηγήσασθαι τὸ »ὅτε ἤμην νήπιος,« τουτέστιν ὅτε ἤμην Ἰουδαῖος (Ἑβραῖος γὰρ ἄνωθεν ἦν),\n»ὡς νήπιος ἐφρόνουν,« ἐπειδὴ εἱπόμην τῷ νόμῳ· »ἐπεὶ δὲ γέγονα ἀνήρ,« οὐκέτι τὰ τοῦ\nνηπίου, τουτέστι τὰ τοῦ νόμου, ἀλλὰ τὰ τοῦ ἀνδρὸς φρονῶ, τουτέστι τὰ τοῦ Χριστοῦ, ὃν\nμόνον ἄνδρα ἡ γραφή, καθὼς προειρήκαμεν, καλεῖ, »κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου.« ἡ δὲ ἐν\nΧριστῷ νηπιότης τελείωσίς ἐστιν, ὡς πρὸς τὸν νόμον.\n\nἘνταῦθα γενομένοις τῇ νηπιότητι ἡμῶν\nσυνηγορητέον. ἔτι καὶ τὸ πρὸς τοῦ ἀποστόλου εἰρημένον ἐπεξηγητέον »γάλα ὑμᾶς ἐπότισα,\nὡς νηπίους ἐν Χριστῷ, οὐ βρῶμα· οὔπω γὰρ ἐδύνασθε· ἀλλ᾿ οὐδὲ ἔτι νῦν δύνασθε.« οὔ μοι\nγὰρ δοκεῖ Ἰουδαϊκῶς ἐκδέχεσθαι δεῖν τὸ ῥητόν. ἀντιπαραθήσω γὰρ κἀκείνην τὴν\nγραφὴν »εἰσάξω ὑμᾶς εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, τὴν ῥέουσαν γάλα\nκαὶ μέλι.« ἀνακύπτει τοίνυν. ἀπορία μεγίστη κατὰ\nτὴν τῶν γραφῶν τῶνδε συμβολήν, τί νοοῦσιν. εἰ γὰρ ἀρχὴ τῆς εἰς Χριστὸν\nπίστεως ἡ διὰ τοῦ γάλακτος νηπιότης ἐστίν, ἐξευτελίζεται δὲ αὕτη ὡς παιδαριώδης καὶ\nἀτελής, πῶς ἡ τοῦ τελείου καὶ γνωστικοῦ μετὰ τὴν βρῶσιν ἀνάπαυσις αὖθις νηπίῳ\nτετίμηται γάλακτι; μή τι οὖν τὸ »ὡς«,\nπαραβολῆς ὂν δηλωτικόν, τοιοῦτόν τι ἐμφαίνει, καὶ δὴ ἀναγνωστέον ὧδέ πως τὸ ῥητόν·\n»γάλα ὑμᾶς ἐπότισα ἐν Χριστῷ« καὶ διαστήσαντες ὀλίγον ἐπαγάγωμεν »ὡς νηπίους,« ἵνα\nκατὰ τὴν διαστολὴν τῆς ἀναγνώσεως τοιαύτην ἀποδεξώμεθα διάνοιαν· κατήχησα ὑμᾶς ἐν Χριστῷ ἁπλῇ καὶ ἀληθεῖ καὶ αὐτοφυεῖ τροφῇ\nτῇ πνευματικῇ· τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ γάλακτος ζωοτρόφος οὐσία, φιλοστόργοις πηγάζουσα\nμαστοῖς· ὡς νοεῖσθαι τὸ πᾶν τῇδε· ὥσπερ τῷ γάλακτι αἱ τίτθαι τοὺς παῖδας τοὺς νεογνοὺς\nἐκτρέφουσιν, κἀγὼ δὲ οὕτω τῷ Χριστοῦ γάλακτι λόγῳ πνευματικὴν ὑμῖν ἐνστάζων\nτροφήν.\n\nΟὕτω γοῦν τελεία τροφὴ τὸ γάλα ἐστὶ τὸ τέλειον καὶ εἰς τέλος ἄγει τὸ ἀκατάπαυστον.\nδιὸ κἀν τῇ ἀναπαύσει τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐπήγγελται γάλα καὶ μέλι. εἰκότως γάλα αὖθις\nὑπισχνεῖται τοῖς δικαίοις ὁ κύριος, ἵνα δὴ σαφῶς ὁ λόγος ἄμφω δειχθῇ, ἄλφα καὶ ὦ, ἀρχὴ\nκαὶ τέλος [ὁ λόγος ἀλληγορούμενος γάλα]. τοιοῦτόν τι καὶ Ὅμηρος ἄκων μαντεύεται τοὺς\nδικαίους τῶν ἀνθρώπων »γαλακτοφάγους« καλῶν. ἔξεστι δὲ καὶ οὕτως ἐκλαμβάνειν τὴν\nγραφήν· »κἀγὼ δέ, ἀδελφοί, οὐκ ἐδυνήθην λαλῆσαι\nὑμῖν ὡς πνευματικοῖς, ἀλλ᾿ ὡς σαρκίνοις, ὡς νηπίοις ἐν Χριστῷ,« ὡς δύνασθαι σαρκίνους\nνοεῖσθαι τοὺς νεωστὶ κατηχουμένους καὶ νηπίους ἔτι ἐν Χριστῷ. πνευματικοὺς μὲν γὰρ τοὺς πεπιστευκότας ἤδη τῷ ἁγίῳ\nπνεύματι προσεῖπεν, σαρκικοὺς δὲ τοὺς νεοκατηχήτους καὶ μηδέπω κεκαθαρμένους, οὓς »ἔτι\nσαρκικοὺς« εἰκότως λέγει ἐπ᾿ ἴσης τοῖς ἐθνικοῖς τὰ σαρκὸς ἔτι φρονοῦντας. »ὅπου γὰρ ἐν ὑμῖν ζῆλος καὶ ἔρις, οὐχὶ σαρκικοί ἐστε καὶ\nκατὰ ἄνθρωπον περιπατεῖτε;« διὸ καὶ »γάλα ὑμᾶς ἐπότισα« φησίν, τὴν γνῶσιν ὑμῖν ἐνέχεα,\nλέγων, τὴν ἐκ κατηχήσεως ἀνατρέφουσαν εἰς ζωὴν ἀίδιον. ἀλλὰ καὶ τὸ »ἐπότισα« ῥῆμα\nτελείας μεταλήψεως σύμβολόν ἐστιν. πίνειν μὲν γὰρ οἱ τέλειοι λέγονται, θηλάζειν δὲ οἱ\nνήπιοι. »τὸ αἷμά μου,« γάρ φησιν\nὁ κύριος, »ἀληθής ἐστι πόσις.« μή τι οὖν »γάλα« εἰπὼν »ἐπότισα« τὴν ἐν\nλόγῳ γάλακτι τελείαν εὐφροσύνην, τὴν γνῶσιν τῆς ἀληθείας, ᾐνίξατο; τὸ δ᾿ ἐπαγόμενον\nἑξῆς »οὐ βρῶμα, οὔπω γὰρ ἐδύνασθε« τὴν ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι ἐναργῆ ἀποκάλυψιν βρώματος\nδίκην πρόσωπον πρὸς πρόσωπον αἰνίττεσθαι δύναται. »βλέπομεν γὰρ ὡς δι᾿ ἐσόπτρου νῦν,« ὁ αὐτὸς\nἀπόστολος λέγει, »τότε δὲ\nπρόσωπον πρὸς πρόσωπον.« διὸ κἀκεῖνο ἐπήγαγεν· »ἀλλ᾿ οὐδὲ ἔτι νῦν δύνασθε, ἔτι γὰρ\nσαρκικοί ἐστε,« τὰ τῆς σαρκὸς φρονοῦντες, ἐπιθυμοῦντες, ἐρῶντες, ζηλοῦντες, μηνιῶντες,\nφθονοῦντες· οὐ γὰρ ὅτι ἔτι ἐν σαρκί ἐσμεν, ὡς ὑπειλήφασί τινες· σὺν αὐτῇ\nγὰρ τὸ πρόσωπον ἰσάγγελον ἔχοντες πρόσωπον πρὸς πρόσωπον τὴν ἐπαγγελίαν ὀψόμεθα. πῶς δέ, εἰ ἐκείνη ὄντως ἐστὶν ἡ ἐπαγγελία μετὰ τὴν\nἐνθένδε ἀπαλλαγήν, »ἣν ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν οὐδὲ ἐπὶ νοῦν ἀνθρώπου [οὐκ] ἀνέβη,« εἰδέναι\nφασὶν οὐ πνεύματι ἐννενοηκότες, ἀλλὰ ἐκ μαθήσεως\nπαρειληφότες\n»ὃ οὖς οὐκ ἤκουσέν ποτε« ἢ μόνον ἐκεῖνο τὸ ἐν τρίτῳ ἁρπασθὲν οὐρανῷ; ἀλλὰ κἀκεῖνο\nἐχεμυθεῖν ἐκελεύετο τότε. εἰ δὲ ἀνθρωπίνη σοφία\nἐστίν, ὅπερ ὑπολείπεται νοεῖν, ἡ μεγαλαυχία τῆς γνώσεως, ἄκουε τὸν νόμον τῆς γραφῆς·\n»μὴ καυχάσθω ὁ σοφὸς ἐν τῇ σοφίᾳ αὐτοῦ, καὶ μὴ καυχάσθω ὁ ἰσχυρὸς ἐν τῇ ἰσχύι αὐτοῦ, ὁ\nδὲ καυχώμενος ἐν κυρίῳ καυχάσθω.« ἡμεῖς δὲ »θεοδίδακτοι« καὶ τῷ Χριστοῦ ὀνόματι\nκαυχώμενοι. πῶς οὖν οὐ ταύτῃ νοεῖν τὸν ἀπόστολον\nὑποληπτέον τὸ γάλα τῶν νηπίων, εἴ τε ποιμένες [ἐσ]μὲν οἱ τῶν ἐκκλησιῶν προηγούμενοι\nκατ᾿ εἰκόνα τοῦ ἀγαθοῦ ποιμένος, τὰ δὲ πρόβατα ἡμεῖς. μὴ οὐχὶ καὶ γάλα τῆς ποίμνης τὸν\nκύριον λέγοντα τὴν ἀκολουθίαν φυλάττειν ἀλληγοροῦντα; καὶ δὴ τὸ ῥητὸν αὖθις τῇ διανοίᾳ\nἐφαρμοστέον· »γάλα ὑμᾶς ἐπότισα, οὐ βρῶμα· οὔπω γὰρ ἐδύνασθε,« οὐκ ἄλλο τι παρὰ τὸ\nγάλα τὸ βρῶμα ὑπολαμβάνοντος, ταὐτὸν δὲ τῇ οὐσίᾳ· ὡσαύτως γὰρ καὶ ὁ λόγος ὁ αὐτὸς ἢ\nἀνειμένος καὶ ἤπιος ὡς γάλα ἢ πεπηγὼς καὶ\nσυνεστραμμένος ὡς βρῶμα. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῇδε ἐκλαμβάνουσιν ἡμῖν γάλα νοεῖσθαι τὸ\nκήρυγμα δύναται τὸ ἐπὶ πλεῖστον κεχυμένον, βρῶμα δὲ ἡ πίστις εἰς θεμέλιον ἐκ\nκατηχήσεως συνεστραμμένη, ἣ δὴ στερεμνιωτέρα τῆς ἀκοῆς ὑπάρχουσα βρώματι ἀπεικάζεται,\nἐν αὐτῇ σωματοποιουμένη τῇ ψυχῇ.\nτὴν τοιάνδε τροφὴν\nἀλλαχόθι [δὲ] καὶ ὁ κύριος ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην\nεὐαγγελίῳ ἑτέρως ἐξήνεγκεν διὰ συμβόλων »φάγεσθέ μου τὰς σάρκας« εἰπὼν\n\n»καὶ πίεσθέ μου τὸ αἷμα«, τὸ ἐναργὲς τῆς πίστεως καὶ τῆς ἐπαγγελίας τὸ\nβρώσιμον καὶ τὸ πότιμον ἀλληγορῶν· δι᾿ ὧν\nἡ ἐκκλησία, καθάπερ ἄνθρωπος ἐκ πολλῶν συνεστηκυῖα μελῶν, ἄρδεταί τε καὶ αὔξεται\nσυγκροτεῖταί τε καὶ συμπήγνυται ἐξ ἀμφοῖν, σώματος μὲν τῆς πίστεως, ψυχῆς δὲ τῆς\nἐλπίδος, ὥσπερ καὶ ὁ κύριος ἐκ σαρκὸς καὶ αἵματος. τῷ γὰρ ὄντι αἷμα τῆς πίστεως ἡ\nἐλπίς, ὑφ᾿ ἧς συνέχεται, καθάπερ ὑπὸ ψυχῆς, ἡ πίστις. διαπνευσάσης δὲ τῆς ἐλπίδος\nδίκην ἐκρυέντος αἵματος τὸ ζωτικὸν τῆς πίστεως ὑπεκλύεται.\n\nΕἰ δὲ ἄρα προσφιλονεικεῖν ἐθέλοιέν τινες τὰ πρῶτα μαθήματα τὸ γάλα μηνύειν λέγοντες,\nὡσανεὶ πρώτας τροφάς, τὸ δὲ βρῶμα τὰς πνευματικὰς ἐπιγνώσεις, σφᾶς αὐτοὺς ἀνάγοντες\nεἰς γνῶσιν, ἴστωσαν, ὡς ἄρα στερεὰν τροφὴν τὸ βρῶμα λέγοντες καὶ σάρκα καὶ αἷμα τοῦ\nἸησοῦ ὑποφέρονται τῇ σφῶν αὐτῶν μεγαλαύχῳ σοφίᾳ ἐπὶ τὴν ἁπλότητα τὴν ἀληθῆ. πρωτόγονον γὰρ τὸ αἷμα εὑρίσκεται ἐν ἀνθρώπῳ, ὃ δή τινες\nοὐσίαν εἰπεῖν ψυχῆς τετολμήκασιν· τοῦτο δὴ τὸ αἷμα φυσικῇ τρεπόμενον πέψει, κυησάσης\nτῆς μητρός, φιλοστοργίᾳ συμπαθεῖ ἐξανθεῖ καὶ γηράσκει πρὸς τὸ ἄφοβον τοῦ παιδίου· καὶ\nἔστι μὲν τῆς σαρκὸς ὑγρότερον τὸ αἷμα, οἷον ὑγρά τις οὖσα σάρξ, τοῦ δὲ αἵματος\nνοστιμώτερον τὸ γάλα καὶ λεπτομερέστερον. εἴτε γὰρ\nτὸ ἐπιχορηγούμενον αἷμα τῷ ἐμβρύῳ καὶ διὰ μητρῴου πρότερον ἐπιπεμπόμενον ὀμφαλοῦ εἴτε\nαὖ τὸ καταμήνιον αὐτό, ἀποκλεισθὲν τῆς οἰκείας φορᾶς, κατὰ φυσικὴν ἀνάχυσιν χωρεῖν\nκελεύεται πρὸς τοῦ παντρόφου καὶ γενεσιουργοῦ θεοῦ ἐπὶ τοὺς φλεγμαίνοντας ἤδη μαστοὺς\nκαὶ ὑπὸ πνεύματος ἀλλοιούμενον θερμοῦ ποθεινὴ σκευάζεται τῷ νηπίῳ τροφή, αἷμα τὸ\nμεταβάλλον ἐστί. μάλιστα γὰρ πάντων μελῶν μαστοὶ συμπαθεῖς μήτρᾳ. ἐπὰν οὖν κατὰ τοὺς τόκους ἀποκοπὴν λάβῃ τὸ ἀγγεῖον, δι᾿ οὗ\nπρὸς τὸ ἔμβρυον τὸ αἷμα ἐφέρετο, μύσις μὲν γίνεται τοῦ πόρου, τὴν δὲ ὁρμὴν\nἐπὶ τοὺς μαστοὺς τὸ αἷμα λαμβάνει καὶ πολλῆς τῆς ἐπιφορᾶς\nγενομένης\nδιατείνονται καὶ μεταβάλλει τὸ αἷμα εἰς γάλα, ἀναλόγως τῇ ἐπὶ\nτῆς ἑλκώσεως εἰς πῦον τοῦ αἵματος μεταβολῇ· εἴτε\nαὖ ἀπὸ τῶν ἐν μαστοῖς παρακειμένων φλεβῶν ἀναστομουμένων κατὰ τὰς διατάσεις τῆς\nκυήσεως τὸ αἷμα μεταχεῖται εἰς τὰς φυσικὰς τῶν μαστῶν σήραγγας, τούτῳ δὲ ἀνακιρνάμενον\nτὸ ἀπὸ τῶν γειτνιωσῶν καταπεμπόμενον ἀρτηριῶν πνεῦμα, μενούσης ἔτι τῆς ὑποκειμένης\nἀκεραίου τοῦ αἵματος οὐσίας, ἐκκυμαινόμενον λευκαίνεται καὶ τῇ τοιαύτῃ ἀνακοπῇ κατ᾿\nἐξαφρισμὸν μεταβάλλεται, παραπλήσιόν τι πεπονθὸς τῇ θαλάττῃ, ἣν δὴ κατὰ τὰς ἐμβολὰς\nτῶν πνευμάτων οἱ ποιηταί φασιν »ἀποπτύειν ἁλὸς ἄχνην«· πλὴν ἀλλὰ αἷμα ἔχει τὴν οὐσίαν.\nτούτῳ τῷ τρόπῳ καὶ οἱ ποταμοὶ ῥόθῳ φερόμενοι τῇ\nἐμπεριλήψει τοῦ περικεχυμένου ἀέρος ξαινόμενοι ἀφρὸν μορμύρουσιν, καὶ τὸ ἐνστόμιον\nἡμῶν ὑγρὸν τῷ πνεύματι ἐκλευκαίνεται. τίς οὖν ἡ ἀποκλήρωσις μὴ οὐχὶ καὶ τὸ αἷμα ἐπὶ τὸ\nφωτεινότατον καὶ λευκότατον ὑπὸ τοῦ πνεύματος τρέπεσθαι ὁμολογεῖν; πάσχει δὲ τὴν\nμεταβολὴν κατὰ ποιότητα, οὐ κατ᾿ οὐσίαν. ἀμέλει\nγοῦν οὐ τροφιμώτερον ἄλλο τι οὐδὲ μὴν γλυκύτερον ἀλλ᾿ οὐδὲ λευκότερον εὕροις ἂν\nγάλακτος. πάντῃ δὲ ἔοικεν τούτῳ ἡ πνευματικὴ τροφή, γλυκεῖα μὲν διὰ τὴν χάριν\nὑπάρχουσα, τρόφιμος δὲ ὡς ζωή, λευκὴ δὲ ὡς ἡμέρα Χριστοῦ, καὶ τὸ αἷμα τοῦ λόγου πεφανέρωται ὡς γάλα. ταύτῃ τοίνυν περὶ τὴν ἀποκύησιν\nοἰκονομούμενον τῷ βρέφει τὸ γάλα χορηγεῖται, καὶ οἱ μαστοί, οἱ τέως τὸν ἄνδρα\nπεριβλεπόμενοι ὀρθοί, ἤδη κατανεύουσι πρὸς τὸ παιδίον, τὴν ὑπὸ τῆς φύσεως πεπονημένην\nεὔληπτον παρέχειν διδασκόμενοι τροφὴν εἰς ἀνατροφὴν σωτηρίας· οὐ γὰρ ὡς αἱ πηγαὶ\nπλήρεις εἰσὶν οἱ μαστοὶ ἐπεισρέοντος ἑτοίμου\nγάλακτος, ἀλλὰ\nμεταβάλλοντες τὴν τροφὴν ἐν ἑαυτοῖς ἐργάζονται γάλα καὶ διαπνέουσιν. ἡ τροφὴ δὲ ἡ κατάλληλος αὕτη καὶ πρόσφορος νεοπαγεῖ καὶ\nνεοφυεῖ παιδίῳ πρὸς τοῦ θεοῦ τοῦ τροφέως καὶ πατρὸς\nτῶν γεννωμένων καὶ\nἀναγεννωμένων πονουμένη, οἷον τὸ μάννα οὐρανόθεν ἐπερρέετο τοῖς παλαιοῖς Ἑβραίοις, ἡ\nτῶν ἀγγέλων ἐπουράνιος τροφή. ἀμέλει καὶ νῦν\nαἱ τίτθαι τὸ πρωτόχυτον τοῦ γάλακτος πόμα ὁμωνύμως ἐκείνῃ τῇ\nτροφῇ μάννα κεκλήκασιν. ἀλλ᾿ αἱ μὲν γυναῖκες αἱ κυοῦσαι μητέρες γενόμεναι πηγάζουσι\nγάλα· ὁ δὲ κύριος ὁ Χριστὸς τῆς παρθένου καρπὸς οὐκ ἐμακάρισεν τοὺς γυναικείους\nμαστοὺς οὐδὲ ἔκρινεν αὐτοὺς τροφεῖς, ἀλλὰ τοῦ φιλοστόργου καὶ φιλανθρώπου πατρὸς\nἐπομβρήσαντος τὸν λόγον αὐτὸς ἤδη τροφὴ γέγονεν πνευματικὴ τοῖς σώφροσιν.\n\nὪ θαύματος μυστικοῦ· εἷς μὲν ὁ τῶν ὅλων πατήρ, εἷς δὲ καὶ ὁ τῶν ὅλων λόγος, καὶ τὸ\nπνεῦμα τὸ ἅγιον ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πανταχοῦ, μία δὲ μόνη γίνεται μήτηρ παρθένος· ἐκκλησίαν\nἐμοὶ φίλον αὐτὴν καλεῖν. γάλα οὐκ ἔσχεν ἡ μήτηρ αὕτη μόνη, ὅτι μόνη μὴ γέγονεν γυνή,\nπαρθένος δὲ ἅμα καὶ μήτηρ ἐστίν, ἀκήρατος μὲν ὡς παρθένος, ἀγαπητικὴ δὲ ὡς μήτηρ, καὶ\nτὰ αὑτῆς παιδία προσκαλουμένη ἁγίῳ τιθηνεῖται γάλακτι, τῷ βρεφώδει λόγῳ. διὸ οὐκ ἔσχε γάλα, ὅτι γάλα ἦν * * τὸ παιδίον τοῦτο καλὸν\nκαὶ οἰκεῖον, τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, τὴν νεολαίαν ὑποτροφ ὴν οὖσαν τῷ λόγῳ, ἣν\nαὐτὸς ἐκύησεν ὁ κύριος ὠδῖνι σαρκικῇ, ἣν αὐτὸς ἐσπαργάνωσεν ὁ κύριος αἵματι τιμίῳ.\nὢ τῶν ἁγίων λοχευμάτων, ὢ τῶν ἁγίων σπαργάνων· ὁ\nλόγος τὰ πάντα τῷ νηπίῳ, καὶ πατὴρ καὶ μήτηρ καὶ παιδαγωγὸς καὶ τροφεύς. »φάγεσθέ\nμου«, φησί, »τὴν σάρκα καὶ πίεσθέ μου τὸ αἷμα.« ταύτας ἡμῖν οἰκείας τροφὰς ὁ κύριος\nχορηγεῖ καὶ σάρκα ὀρέγει καὶ αἷμα ἐκχεῖ· καὶ οὐδὲν\nεἰς αὔξησιν τοῖς παιδίοις ἐνδεῖ. ὢ τοῦ παραδόξου μυστηρίου· ἀποδύσασθαι ἡμῖν τὴν\nπαλαιὰν καὶ σαρκικὴν ἐγκελεύεται φθοράν, ὥσπερ καὶ τὴν παλαιὰν τροφήν, καινῆς δὲ ἄλλης\nτῆς Χριστοῦ διαίτης μεταλαμβάνοντας, ἐκεῖνον, εἰ δυνατόν, ἀναλαμβάνοντας ἐν ἑαυτοῖς\nἀποτίθεσθαι καὶ τὸν σωτῆρα ἐνστερνίσασθαι, ἵνα καταργήσωμεν τῆς σαρκὸς ἡμῶν τὰ πάθη.\nἀλλ᾿ οὐ ταύτῃ νοεῖν ἐθέλεις, κοινότερον δὲ ἴσως.\nἄκουε καὶ ταύτῃ· σάρκα ἡμῖν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀλληγορεῖ, καὶ γὰρ ὑπ᾿ αὐτοῦ\nδεδημιούργηται ἡ σάρξ· αἷμα ἡμῖν τὸν λόγον\nαἰνίττεται, καὶ\nγὰρ ὡς αἷμα πλούσιον ὁ λόγος\nἐπικέχυται τῷ βίῳ· ἡ κρᾶσις δὲ ἡ ἀμφοῖν ὁ\nκύριος, ἡ τροφὴ τῶν νηπίων· ὁ κύριος πνεῦμα καὶ\nλόγος. ἡ τροφή, τουτέστιν ὁ κύριος Ἰησοῦς, τουτέστιν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ,\nπνεῦμα σαρκούμενον, ἁγιαζομένη σὰρξ οὐράνιος. ἡ τροφὴ τὸ γάλα τοῦ πατρός, ᾧ μόνῳ\nτιτθευόμεθα οἱ νήπιοι. αὐτὸς γοῦν ὁ »ἠγαπημένος« καὶ τροφεὺς ἡμῶν λόγος τὸ αὑτοῦ ὑπὲρ\nἡμῶν ἐξέχεεν αἷμα, σῴζων τὴν ἀνθρωπότητα· δι᾿ οὗ\nπεπιστευκότες εἰς τὸν θεὸν ἐπὶ τὸν »λαθικηδέα μαζὸν« τοῦ πατρός, τὸν λόγον,\nκαταφεύγομεν, ὃ δέ, ὡς ἔοικεν, μόνος ἡμῖν τοῖς νηπίοις τὸ γάλα τῆς ἀγάπης χορηγεῖ, καὶ\nοὗτοι ὡς ἀληθῶς μακάριοι μόνοι, ὅσοι τοῦτον\nθηλάζουσι τὸν μαστόν. διὰ τοῦτό φησι καὶ ὁ Πέτρος· »ἀποθέμενοι οὖν πᾶσαν κακίαν καὶ\nπάντα δόλον καὶ τὴν ὑπόκρισιν καὶ φθόνον καὶ καταλαλιάν, ὡς ἀρτιγέννητα βρέφη τὸ\nλογικὸν γάλα ἐπιποθήσατε, ἵνα ἐν αὐτῷ αὐξηθῆτε εἰς σωτηρίαν, εἰ ἐγεύσασθε ὅτι χρηστὸς\nὁ κύριος.« εἰ δὲ καὶ συνενδῴη τις αὐτοῖς ἄλλο τι εἶναι τὸ βρῶμα παρὰ τὸ γάλα, εἶτα πῶς\nοὐ περιπαρήσονται σφίσιν αὐτοῖς, οὐ κατανενοηκότες τὴν φύσιν; ἡ γάρ τοι τροφὴ χειμῶνος μὲν πυκνοῦντος τοῦ περιέχοντος καὶ\nπάροδον οὐ διδόντος ἐντὸς κατακλειομένῳ τῷ θερμῷ, ἑψομένη καὶ πεπτομένη, εἰς τὰς\nφλέβας ἐξαιματουμένη ἐκχωρεῖ· αἳ δὲ διαπνοῆς οὐ τυγχάνουσαι πεπληρωμέναι μάλιστα\nσυντείνονται καὶ σφύζουσι· διὸ καὶ αἱ τίτθαι περιπληθεῖς τότε μάλιστα γίνονται τῷ\nγάλακτι. ἀποδέδεικται δὲ ἡμῖν μικρῷ πρόσθεν τὸ\nαἷμα εἰς γάλα ταῖς κυούσαις κατὰ μεταβολήν, οὐ κατ᾿ οὐσίαν χωρεῖν, ὥσπερ ἀμέλει καὶ αἱ\nτρίχες αἱ ξανθαὶ τοῖς γηρῶσιν εἰς πολιὰς μεταβάλλουσιν. θέρους δὲ ἔμπαλιν ἀραιότερον\nὂν τὸ σῶμα τὴν τροφὴν εὐδιαφορητοτέραν παρέχει, καὶ ἥκιστα πλεονάζει τὸ γάλα, ἐπεὶ\nμηδὲ τὸ αἷμα· οὐδὲ γὰρ πᾶσα κατέχεται ἡ τροφή. εἰ\nτοίνυν ἡ μὲν κατεργασία τῆς τροφῆς ἐξαιματοῦται, τὸ δὲ αἷμα ἐκγαλακτοῦται, παρασκευὴ\nγίνεται τὸ αἷμα τοῦ γάλακτος ὡς σπέρμα ἀνθρώπου καὶ γίγαρτον ἀμπέλου. τῷ οὖν γάλακτι,\nτῇ κυριακῇ τροφῇ, εὐθὺς μὲν ἀποκυηθέντες τιθηνούμεθα, εὐθὺς δὲ ἀνα\nγεννηθέντες τετιμήμεθα τῆς ἀναπαύσεως τὴν ἐλπίδα, τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ,\nεὐαγγελιζόμενοι,\nἐν ᾗ μέλι καὶ γάλα ὀμβρεῖν ἀναγέγραπται, διὰ τῆς ἐνύλου\nκαὶ τὴν ἁγίαν μνηστευόμενοι τροφήν. τὰ μὲν γὰρ\nβρώματα καταργεῖται, ᾗ φησιν ὁ ἀπόστολος αὐτός, ἡ δὲ διὰ γάλακτος τροφὴ εἰς οὐρανοὺς\nκαθηγεῖται, πολίτας οὐρανῶν καὶ συγχορευτὰς ἀγγέλων ἀναθρεψαμένη. ἐπειδὴ δέ ἐστιν ὁ\nλόγος πηγὴ ζωῆς βρύουσα καὶ ποταμὸς εἴρηται ἐλαίου, εἰκότως ἀλληγορῶν ὁ Παῦλος καὶ\nγάλα αὐτὸν ὀνομάζων »ἐπότισα« ἐπιφέρει· πίνεται γὰρ ὁ λόγος, ἡ τροφὴ τῆς ἀληθείας.\nἀμέλει καὶ τὸ ποτὸν ὑγρὰ καλεῖται τροφή. δυνατὸν\nδὲ τὸ αὐτὸ καὶ βρῶμα εἶναί πως ἔχον καὶ ποτόν, πρὸς ἄλλο καὶ ἄλλο νοούμενον, καθάπερ\nκαὶ ὁ τυρὸς γάλακτός ἐστι πῆξις ἢ γάλα πεπηγός. οὐ\nγάρ μοι τῆς\nλεξιθηρίας μέλει τὰ νῦν, πλὴν ὅτι τὰς τροφὰς ἄμφω μία διακονεῖται οὐσία. ἀλλὰ καὶ τοῖς\nὑποτιτθίοις παιδίοις ἀρκεῖ μόνον τὸ γάλα καὶ ποτὸν εἶναι καὶ τροφήν. »ἐγώ«, φησὶν ὁ κύριος, »βρῶσιν ἔχω φαγεῖν, ἣν ὑμεῖς οὐκ\nοἴδατε· ἐμὸν βρῶμά ἐστιν, ἵνα ποιήσω τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με.« ὁρᾶτε ἄλλο βρῶμα,\nἀλληγορούμενον παραπλησίως γάλακτι, τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ. ἀλλὰ καὶ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἰδίου πάθους »ποτήριον« κέκληκεν καταχρηστικῶς,\nὅτι ἐκπιεῖν καὶ ἐκτελέσαι μόνον ἐχρῆν αὐτό. οὕτως Χριστῷ μὲν ἡ τροφὴ τῆς πατρικῆς\nβουλῆς ἡ τελείωσις ἦν, ἡμῖν δὲ αὐτὸς ὁ Χριστὸς ἡ τροφή τοῖς νηπίοις, τοῖς ἀμέλγουσιν\nτὸν λόγον τῶν οὐρανῶν· ἐντεῦθεν τὸ ζητῆσαι μαστεῦσαι καλεῖται, ὅτι τοῖς ζητοῦσιν\nνηπίοις τὸν λόγον αἱ πατρικαὶ τῆς φιλανθρωπίας θηλαὶ χορηγοῦσι τὸ γάλα. ἔτι δὲ καὶ ἄρτον αὑτὸν οὐρανῶν ὁμολογεῖ ὁ λόγος. »οὐ γὰρ\nΜωσῆς«, φησίν, »ἔδωκεν ὑμῖν τὸν ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ἀλλ᾿ ὁ πατήρ μου δίδωσιν ὑμῖν\nτὸν ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ τὸν ἀληθινόν· ὁ γὰρ ἄρτος τοῦ θεοῦ ἐστιν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ\nκαταβαίνων καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. καὶ ὁ ἄρτος, ὃν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μού ἐστιν ὑπὲρ\nτῆς τοῦ κόσμου ζωῆς.« ἐνταῦθα τὸ μυστικὸν τοῦ\nἄρτου παρασημειωτέον, ὅτι σάρκα αὐτὸν λέγει καὶ ὡς ἀνισταμένην δῆθεν [διὰ πυρός],\nκαθάπερ ἐκ φθορᾶς καὶ σπορᾶς\nὁ πυρὸς ἀνίσταται, καὶ μέντοι διὰ πυρὸς\nσυνισταμένην εἰς εὐφροσύνην ἐκκλησίας ὡς ἄρτον πεπτόμενον.\n\nἈλλὰ γὰρ αὖθις ἡμῖν σαφέστερον τοῦτο ἐν τῷ Περὶ ἀναστάσεως δηλωθήσεται. ἐπεὶ δὲ εἶπεν\n»καὶ ὁ ἄρτος, ὃν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μού ἐστιν«, σὰρξ δὲ αἵματι ἄρδεται,\nτὸ δὲ αἷμα οἶνος ἀλληγορεῖται, ἰστέον οὖν, ὅτι ὡς ἄρτος εἰς κρᾶμα\nκαταθρυβεὶς τὸν οἶνον ἁρπάζει, τὸ δὲ ὑδατῶδες ἀπολείπει, οὕτως καὶ ἡ σὰρξ τοῦ κυρίου,\nὁ ἄρτος τῶν οὐρανῶν, ἀναπίνει τὸ αἷμα, τοὺς οὐρανίους τῶν ἀνθρώπων εἰς ἀφθαρσίαν\nἐκτρέφων, ἀπολείπων δὲ μόνας ἐκείνας εἰς φθορὰν τὰς σαρκικὰς ἐπιθυμίας. οὕτως πολλαχῶς ἀλληγορεῖται ὁ λόγος, καὶ βρῶμα καὶ σὰρξ καὶ\nτροφὴ καὶ ἄρτος καὶ αἷμα καὶ γάλα, ἃ πάντα ὁ κύριος εἰς ἀπόλαυσιν ἡμῶν τῶν εἰς αὐτὸν\nπεπιστευκότων. μὴ δὴ οὖν τις ξενιζέσθω λεγόντων ἡμῶν ἀλληγορεῖσθαι γάλα τὸ αἷμα τοῦ\nκυρίου· ἦ γὰρ οὐχὶ καὶ οἶνος ἀλληγορεῖται; »ὁ\nπλύνων«, φησίν, »ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ·«\nἐν τῷ αἵματι τῷ αὐτοῦ κοσμήσειν λέγει τὸ σῶμα τοῦ λόγου, ὥσπερ ἀμέλει τῷ αὐτοῦ\nπνεύματι ἐκθρέψει τοὺς πεινῶντας τὸν λόγον. ὅτι δὲ τὸ αἷμα ὁ λόγος ἐστίν, μαρτυρεῖ τοῦ\nἌβελ τοῦ δικαίου τὸ αἷμα ἐντυγχάνον τῷ θεῷ· οὐ γὰρ\nτὸ αἷμα ἄν ποτε προήσεται φωνήν, μὴ οὐχὶ ὁ λόγος νοούμενος τὸ αἷμα· τύπος γὰρ ὁ\nδίκαιος ὁ παλαιὸς τοῦ νέου δικαίου καὶ τὸ αἷμα τὸ ἐντυγχάνον τὸ παλαιὸν ὑπερεντυγχάνει\nτοῦ αἵματος τοῦ νέου. φθέγγεται δὲ πρὸς τὸν θεὸν τὸ αἷμα, ὁ λόγος, ἐπεὶ λόγον ἐμήνυεν τὸν πεισόμενον. ἀλλὰ καὶ ἡ σὰρξ αὐτὴ καὶ τὸ ἐν\nαὐτῇ αἷμα τῷ γάλακτι, οἷον ἀντιπελαργούμενον, ἄρδεταί τε καὶ αὔξεται. καὶ δὴ καὶ ἡ\nδιαμόρφωσις τοῦ συλληφθέντος τῷ τῆς ἐπὶ μῆνα καθάρσεως ὑπολελειμμένῳ καθαρῷ\nπεριττώματι κιρναμένου τοῦ σπέρματος γίνεται· ἡ γὰρ ἐν τούτῳ δύναμις, θρομβοῦσα τοῦ\nαἵματος τὴν φύσιν, ὃν τρόπον ἡ πυτία συνίστησι τὸ γάλα, οὐσίαν ἐργάζεται μορφώσεως·\nεὐθαλεῖ γὰρ ἡ κρᾶσις, σφαλερὰ δὲ ἡ ἀκρότης εἰς ἀτεκνίαν. καὶ γὰρ αὐτῆς ἤδη τῆς γῆς ὑπὸ μὲν ἐπομβρίας\nκατακλυσθὲν\nἀποσύρεται τὸ σπέρμα, διὰ δὲ αὐχμὸν νοτίδος ἀποξηραίνεται, κολλώδης δὲ ὁ χυμὸς ὢν\nσυνέχει τὸ σπέρμα καὶ φύει. τινὲς δὲ καὶ τὸ σπέρμα\nτοῦ ζῴου ἀφρὸν εἶναι τοῦ αἵματος κατ᾿ οὐσίαν ὑποτίθενται, ὃ δὴ τῇ ἐμφύτῳ τοῦ ἄρρενος\nθέρμῃ παρὰ τὰς συμπλοκὰς ἐκταραχθὲν ἐκριπιζόμενον ἐξαφροῦται κἀν ταῖς σπερματίσιν\nπαρατίθεται φλεψίν· ἐντεῦθεν γὰρ ὁ Ἀπολλωνιάτης Διογένης τὰ ἀφροδίσια\nκεκλῆσθαι βούλεται.\n\nΣυμφανὲς τοίνυν ἐκ τούτων ἁπάντων αἷμα εἶναι τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος τὴν οὐσίαν. καὶ\nδὴ καὶ τὸ κατὰ γαστρὸς τὸ μὲν πρῶτον ὑγροῦ ἐστι σύστασις γαλακτοειδής, ἔπειτα\nἐξαιματουμένη σαρκοῦται ἡ σύστασις αὕτη, πηγνυμένη δὲ ἐν τῇ ὑστέρᾳ ὑπὸ τοῦ φυσικοῦ καὶ\nθερμοῦ πνεύματος, ὑφ᾿ οὗ διαπλάττεται τὸ ἔμβρυον, ζωογονεῖται. ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀποκύησιν αὖθις ἐκτρέφεται τὸ παιδίον\nαἵματι τῷ αὐτῷ· αἵματος γὰρ φύσις τοῦ γάλακτος ἡ ῥύσις, καὶ πηγὴ τροφῆς τὸ γάλα, ᾧ δὴ\nκαὶ γυνὴ δήλη τεκοῦσα ἀληθῶς καὶ μήτηρ, δι᾿ οὗ καὶ φίλτρον εὐνοίας προσλαμβάνει. διὰ\nτοῦτο ἄρα μυστικῶς τὸ ἐν τῷ ἀποστόλῳ ἅγιον πνεῦμα τῇ τοῦ κυρίου ἀποχρώμενον φωνῇ »γάλα\nὑμᾶς ἐπότισα« λέγει. εἰ γὰρ ἀνεγεννήθημεν εἰς\nΧριστόν, ὁ ἀναγεννήσας ἡμᾶς ἐκτρέφει τῷ ἰδίῳ γάλακτι, τῷ λόγῳ· πᾶν γὰρ τὸ γεννῆσαν\nἔοικεν εὐθὺς παρέχειν τῷ γεννωμένῳ τροφήν. καθάπερ δὲ ἡ ἀναγέννησις, ἀναλόγως οὕτως\nκαὶ ἡ τροφὴ γέγονεν τῷ ἀνθρώπῳ πνευματική. πάντῃ\nτοίνυν ἡμεῖς τὰ πάντα Χριστῷ προσῳκειώμεθα, καὶ εἰς συγγένειαν διὰ τὸ αἷμα αὐτοῦ, ᾧ\nλυτρούμεθα, καὶ εἰς συμπάθειαν διὰ τὴν ἀνατροφὴν τὴν ἐκ τοῦ λόγου, καὶ εἰς ἀφθαρσίαν\nδιὰ τὴν ἀγωγὴν τὴν αὐτοῦ·\nτὸ θρέψαι δ᾿ ἐν βροτοῖσι πολλάκις\nπλείω πορίζει\nφίλτρα τοῦ φῦσαι τέκνα. τὸ αὐτὸ ἄρα καὶ αἷμα καὶ γάλα τοῦ κυρίου πάθους καὶ\nδιδασκαλίας σύμβολον. ἐφεῖται τοιγαροῦν ἡμῶν ἑκάστῳ\nτῶν\nνηπίων ἐγκαυχᾶσθαι τῷ κυρίῳ, ἐπιφθεγγομένοις\n\nπατρὸς δ᾿ ἐξ ἀγαθοῖο καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι. ὡς δ᾿ ἐξ αἵματος γάλα κατὰ\nμεταβολὴν γίνεται, ἤδη μὲν σαφές, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ποιμνίων ἔκ τε τῶν βουκολίων\nἔξεστι μαθεῖν. τὰ γὰρ ζῷα ταῦτα τοῦ ἔτους κατὰ τὴν\nὥραν, ἣν ἔαρ καλοῦμεν, ὑγροτέρου τοῦ περιέχοντος γεγονότος, ἀλλὰ καὶ τῆς πόας καὶ τῶν\nνομῶν εὐχύλων τὸ τηνικάδε οὐσῶν καὶ ἐνίκμων, αἵματος πίμπλαται πρότερον, ὡς ἐκ τῆς\nδιατάσεως τῶν φλεβῶν, κυρτουμένων τῶν ἀγγείων, δείκνυται· ἐκ δὲ τοῦ αἵματος\nδαψιλέστερον χεῖται τὸ γάλα· θέρους δ᾿ ἔμπαλιν ὑπὸ τοῦ καύματος συγκαιόμενον καὶ\nἀναξηραινόμενον ἵστησι τὴν μεταβολὴν τὸ αἷμα, καὶ ταύτῃ ἔλαττον ἀμέλγονται. ναὶ μὴν καὶ συγγένειάν τινα πρὸς τὸ ὕδωρ\nφυσικωτάτην ἔχει τὸ γάλα, καθάπερ ἀμέλει πρὸς τὴν πνευματικὴν τροφὴν τὸ\nλουτρὸν τὸ πνευματικόν· οἱ γοῦν ἐπιρροφοῦντες τῷ προειρημένῳ γάλακτι ψυχροῦ ὀλίγον\nὕδατος ὠφελοῦνται παραχρῆμα· οὐ γὰρ ἀποξύνεσθαι τὸ γάλα ἐᾷ ἡ πρὸς τὸ ὕδωρ κοινωνία,\nοὐκ ἀντιπαθείᾳ τινί, προσπεπαινομένου δὲ προσπαθείᾳ. καὶ ἣν ὁ λόγος ἔχει πρὸς τὸ βάπτισμα κοινωνίαν, ταύτην ἔχει τὸ γάλα τὴν\nσυναλλαγὴν πρὸς τὸ ὕδωρ. δέχεται γὰρ μόνον τῶν ὑγρῶν τοῦτο καὶ τὴν πρὸς τὸ ὕδωρ μῖξιν\nἐπὶ κάθαρσιν παραλαμβανόμενον καθάπερ τὸ βάπτισμα ἐπὶ ἀφέσει ἁμαρτιῶν. μίγνυται δὲ καὶ μέλιτι προσφυῶς καὶ τοῦτο ἐπὶ καθάρσει πάλιν μετὰ\nγλυκείας τῆς τροφῆς· μιγνύμενος γὰρ ὁ λόγος φιλανθρωπίᾳ ἰᾶταί τε ἅμα τὰ πάθη καὶ\nἀνακαθαίρει τὰς ἁμαρτίας· καὶ τὸ »μέλιτος γλυκίων ῥέεν αὐδὴ« ἐπὶ τοῦ λόγου λελέχθαι\nμοι δοκεῖ, ὅς ἐστιν μέλι· καὶ πολλαχοῦ δὲ ἡ προφητεία »ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον« ἀνάγει.\nναὶ μὴν ἔτι μίγνυται τὸ γάλα καὶ οἴνῳ τῷ γλυκεῖ, ἐπωφελὴς δὲ ἡ μῖξις, καθάπερ\nἀνακιρναμένου τοῦ πάθους εἰς ἀφθαρσίαν· ἐξορροῦται γὰρ ὑπὸ τοῦ οἴνου τὸ γάλα καὶ\nσχίζεται, καὶ ὅτιπερ αὐτοῦ νόθον, τοῦτ᾿ ἀποχετεύεται. κατὰ τὰ αὐτὰ δὲ τῆς πίστεως ἡ κοινωνία ἡ πνευματικὴ πρὸς τὸν παθητὸν\nἄνθρωπον, τὰς σαρκικὰς ἐπιθυμίας ἐξορροῦσα, εἰς ἀιδιότητα συστέλλει τὸν ἄνθρωπον, τοῖς\nθείοις ἀπαθανατίζουσα. [ἀλλ᾿] οἱ πολλοὶ δὲ καὶ τῷ\nλιπαρῷ τοῦ γάλακτος;\nὃ δὴ βούτυρον καλοῦσιν, καταχρῶνται εἰς λύχνον, τὸ\nπολυέλαιον τοῦ λόγου δι᾿ αἰνίγματος ἀριδήλου σαφηνίσαντες, ὡς μόνου τοῦδε ἐνδίκως\nκαὶ τρέφοντος καὶ αὔξοντος καὶ φωτίζοντος τοὺς\nνηπίους. διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἡ γραφὴ περὶ τοῦ κυρίου λέγει »ἐψώμισεν αὐτοὺς γενήματα\nἀγρῶν, ἐθήλασαν μέλι ἐκ πέτρας καὶ ἔλαιον ἐκ στερεᾶς πέτρας, βούτυρον βοῶν καὶ γάλα\nπροβάτων μετὰ στέατος ἀρνῶν« καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις ἔδωκεν αὐτοῖς· ἀλλὰ καὶ τὴν γέννησιν\nτοῦ παιδίου ὁ προφητεύων »βούτυρον« φησὶν »ἔδεται καὶ μέλι«. ἐμοὶ δὲ καὶ θαυμάζειν ἔπεισιν ὅπως σφᾶς τελείους τινὲς\nτολμῶσι καλεῖν\nκαὶ γνωστικούς, ὑπὲρ τὸν ἀπόστολον φρονοῦντες,\nφυσιούμενοί τε καὶ φρυαττόμενοι, αὐτοῦ ὁμολογοῦντος τοῦ Παύλου περὶ ἑαυτοῦ· »οὐχ ὅτι\nἤδη ἔλαβον ἢ ἤδη τετελείωμαι, διώκω δὲ εἰ καὶ καταλάβω, ἐφ᾿ ᾧ καὶ κατελήφθην ὑπὸ\nΧριστοῦ. ἀδελφοί, ἐγὼ ἐμαυτὸν οὔπω λογίζομαι κατειληφέναι· ἓν δέ, τὰ μὲν ὀπίσω\nἐπιλανθανόμενος, τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος, κατὰ σκοπὸν διώκω εἰς τὸ βραβεῖον\nτῆς ἄνω κλήσεως ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.« καὶ τέλειον μὲν\nἑαυτὸν ἡγεῖται, ὅτι ἀπήλλακται τοῦ προτέρου βίου, ἔχεται δὲ τοῦ κρείττονος, οὐχ ὡς ἐν\nγνώσει τέλειος, ἀλλ᾿ ὡς τοῦ τελείου ἐφιέμενος· διὸ καὶ ἐπιφέρει »ὅσοι οὖν τέλειοι,\nτοῦτο φρονοῦμεν«, τελείωσιν δηλονότι λέγων τὸ ἀποτετάχθαι ταῖς ἁμαρτίαις καὶ εἰς\nπίστιν τοῦ μόνου τελείου ἀναγεγεννῆσθαι, ἐκλαθομένους τῶν κατόπισθεν ἁμαρτιῶν.\n\nΤίς ὁ παιδαγωγός, καὶ περὶ τῆς παιδαγωγίας αὐτοῦ.\n\nἘπεὶ τοίνυν ἀπεδείξαμεν παῖδας ἡμᾶς τοὺς πάντας ὑπὸ τῆς γραφῆς καλουμένους οὐ μόνον,\nἀλλὰ καὶ τοὺς Χριστῷ κατηκολουθηκότας ἡμᾶς νηπίους ἀλληγορουμένους, μόνον δὲ εἶναι\nτέλειον τὸν πατέρα τῶν ὅλων (ἐν αὐτῷ γὰρ ὁ υἱὸς καὶ ἐν τῷ υἱῷ ὁ πατήρ), ὥρα ἡμῖν\nἑπομένοις τῇ τάξει καὶ τὸν παιδαγωγὸν ἡμῶν εἰπεῖν ὅστις ἐστί. καλεῖται δὲ Ἰησοῦς.\nἔσθ᾿ ὅτε οὖν ποιμένα ἑαυτὸν καλεῖ καὶ λέγει »ἐγώ\nεἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός«, κατὰ μεταφορὰν ἀπὸ τῶν ποιμένων τῶν καθηγουμένων τοῖς\nπροβάτοις ὁ καθηγούμενος τῶν παιδίων παιδαγωγὸς νοούμενος, ὁ τῶν νηπίων κηδεμονικὸς\nποιμήν· ἁπλοῖ γὰρ οἱ νήπιοι ὡς πρόβατα ἀλληγορούμενοι· »καὶ γενήσονται«, φησίν,\n»οἱ πάντες μία ποίμνη καὶ εἷς ποιμήν.«\nπαιδαγωγὸς οὖν εἰκότως ὁ λόγος ὁ τοὺς παῖδας ἡμᾶς εἰς σωτηρίαν ἄγων. ἐναργέστατα γοῦν\nὁ λόγος περὶ ἑαυτοῦ διὰ Ὠσηὲ εἴρηκεν »ἐγὼ δὲ παιδευτὴς ὑμῶν εἰμι«. παιδαγωγία δὲ ἡ\nθεοσέβεια, μάθησις οὖσα θεοῦ θεραπείας καὶ παίδευσις εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἀγωγή τε\nὀρθὴ ἀνάγουσα εἰς οὐρανόν.\n\nΠαιδαγωγία δε καλεῖται πολλαχῶς· καὶ γὰρ ἡ τοῦ ἀγομένου καὶ μανθάνοντος, καὶ ἡ τοῦ\nἄγοντος καὶ διδάσκοντος, καὶ αὐτὴ τρίτον ἡ ἀγωγή, καὶ τὰ διδασκόμενα τέταρτον, οἷον αἱ\nἐντολαί. ἔστι δὲ\nἡ κατὰ τὸν θεὸν παιδαγωγία κατευθυσμὸς\nἀληθείας εἰς ἐποπτείαν\nθεοῦ καὶ πράξεων ἁγίων ὑποτύπωσις ἐν\nαἰωνίῳ διαμονῇ. ὥσπερ οὖν κατευθύνει τὴν φάλαγγα ὁ\nστρατηγὸς τῆς σωτηρίας τῶν μισθοφόρων προμηθούμενος, καὶ ὡς ὁ κυβερνήτης οἰακίζει τὸ\nσκάφος σῴζειν προαιρούμενος τοὺς ἐμπλέοντας, οὕτως καὶ ὁ παιδαγωγὸς ἄγει τοὺς παῖδας\nἐπὶ τὴν σωτήριον δίαιταν τῆς ἡμῶν αὐτῶν ἕνεκεν κηδεμονίας· καὶ καθόλου ὁπόσα ἂν παρὰ\nτοῦ θεοῦ εὐλόγως αἰτήσαιμεν ἡμῖν γενέσθαι, ταῦτα πειθομένοις τῷ παιδαγωγῷ περιέσται.\nὅνπερ οὖν τρόπον ὁ κυβερνήτης οὐκ αἰεὶ τοῖς\nἀνέμοις ὑπείκει, ἀντίπρῳρος δὲ ἔσθ᾿ ὅτε ὅλαις ἀνθίσταται καταιγίσιν, οὕτως ὁ\nπαιδαγωγὸς οὐχὶ τοῖς ἐν τῷ κόσμῳ τῷδε καταπνέουσιν ἀνέμοις ὑπείκει ποτὲ οὐδὲ ἐπιτρέπει\nαὐτοῖς τὸ παιδίον, ὥσπερ σκάφος, εἰς θηριώδη καὶ ἀσελγῆ προσρῆξαι δίαιταν, μόνῳ δὲ ἄρα\nτῷ ἀληθείας πνεύματι ἔπουρος ἀρθεὶς ἀντέχεται μάλα ἐρρωμένως τῶν οἰάκων τοῦ παιδός,\nτῶν ὤτων λέγω, ἕως ἂν ἀβλαβὲς καθορμίσῃ τὸ παιδίον εἰς τὸν λιμένα τῶν οὐρανῶν· τὸ μὲν\nγὰρ πάτριον καλούμενον παρ᾿ ἀνθρώποις ἔθος ὅσον οὐδέπω παρέρχεται, ἡ δὲ ἀγωγὴ ἡ θεία κτῆμά ἐστιν εἰς ἀεὶ παραμένον. Ἀχιλλέως μὲν\nοὖν παιδαγωγὸν τὸν Φοίνικά φασι γεγονέναι καὶ τῶν Κροίσου παίδων Ἄδραστον, Ἀλεξάνδρου\nδὲ Λεωνίδην καὶ Φιλίππου Ναυσίθοον. ἀλλ᾿ ὃ μὲν γυναικομανής, ὁ Φοῖνιξ, ἦν, ὃ δὲ φυγάς,\nὁ Ἄδραστος, ἦν, Λεωνίδης δὲ οὐ περιεῖλεν τὸν τῦφον τοῦ Μακεδόνος οὐδὲ Ναυσίθοος\nμεθύοντα τὸν ἐκ Πέλλης ἰάσατο· Ἀλκιβιάδου δὲ τὴν πορνείαν ὁ Θρᾷξ ἐπισχεῖν οὐκ ἴσχυσεν\nΖώπυρος, ἀλλ᾿ ὠνητὸν ἀνδράποδον ὁ Ζώπυρος ἦν, καὶ τῶν Θεμιστοκλέους παίδων ὁ\nπαιδαγωγὸς Σίκιννος οἰκέτης ῥᾴθυμος ἦν· ὀρχεῖσθαί φασιν αὐτὸν καὶ σικιννίζειν\nεὑρηκέναι. οὐκ ἔλαθον\n\nἡμᾶς οἱ παρὰ Πέρσαις βασίλειοι καλούμενοι παιδαγωγοί, οὓς τέτταρας τὸν ἀριθμὸν\nἀριστίνδην ἐκλέγοντες ἐκ πάντων Περσῶν\nοἱ βασιλεῖς Περσῶν τοῖς σφῶν\nαὐτῶν ἐφίστων παισίν· ἀλλὰ τοξεύειν μόνον οἱ παῖδες αὐτοῖς μανθάνουσιν, ἡβήσαντες δὲ\nἀδελφαῖς καὶ μητράσιν καὶ γυναιξὶν γαμεταῖς τε ἅμα καὶ παλλακίσιν ἀναρίθμοις\nἐπιμίσγονται, καθάπερ οἱ κάπροι εἰς συνουσίαν ἠσκημένοι. ὁ δὲ ἡμέτερος παιδαγωγὸς\nἅγιος θεὸς Ἰησοῦς, ὁ πάσης τῆς ἀνθρωπότητος καθηγεμὼν λόγος, αὐτὸς ὁ φιλάνθρωπος θεός ἐστι παιδαγωγός. λέγει δέ που διὰ τῆς ᾠδῆς τὸ πνεῦμα\nτὸ ἅγιον εἰς αὐτόν· »αὐτάρκησεν τὸν λαὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐν δίψει καύματος, ἐν ἀνύδρῳ·\nἐκύκλωσεν αὐτὸν καὶ ἐπαίδευσεν αὐτὸν καὶ διεφύλαξεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ. ὡς ἀετὸς\nσκεπάσαι νοσσιὰν αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τοῖς νεοσσοῖς αὐτοῦ ἐπεπόθησεν. διεὶς τὰς πτέρυγας\nαὐτοῦ ἐδέξατο αὐτοὺς καὶ ἀνέλαβεν αὐτοὺς ἐπὶ τῶν μεταφρένων αὐτοῦ· κύριος μόνος ἦγεν\nαὐτοὺς καὶ οὐκ ἦν μετ᾿ αὐτῶν θεὸς ἀλλότριος.« σαφῶς, οἶμαι, τὸν παιδαγωγὸν ἐνδείκνυται\nἡ γραφὴ τὴν ἀγωγὴν αὐτοῦ διηγουμένη. πάλιν δὲ ὅταν\nλέγῃ διὰ τοῦ ἰδίου προσώπου, ἑαυτὸν ὁμολογεῖ παιδαγωγόν· »ἐγὼ κύριος ὁ θεός σου, ὁ\nἐξαγαγών σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου.« τίς οὖν ἔχει ἐξουσίαν τοῦ ἄγειν εἴσω τε καὶ ἔξω; οὐχὶ ὁ\nπαιδαγωγός; οὗτος »ὤφθη τῷ Ἀβραὰμ καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἐγώ εἰμι ὁ θεός σου· εὐαρέστει ἐνώπιόν μου.« τοῦτον δὲ παιδαγωγικώτατα\nὑποκατασκευάζει παῖδα πιστόν, »καὶ γίνου« φήσας »ἄμεμπτος· καὶ θήσω τὴν διαθήκην μου\nἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ ἀνὰ μέσον σοῦ καὶ τοῦ σπέρματός σου«. φιλίας ἐνταῦθα ἐπιστατικῆς\nἐστι κοινωνία. τοῦ δὲ Ἰακὼβ ἐναργέστατα παιδαγωγὸς εἶναι φαίνεται. λέγει γοῦν αὐτῷ·\n»ἰδοὺ ἐγὼ μετὰ σοῦ, διαφυλάσσων σε ἐν τῇ ὁδῷ\nπάσῃ, οὗ ἂν πορευθῇς· καὶ ἀποστρέψω σε εἰς τὴν γῆν ταύτην, ὅτι οὐ μή σε ἐγκαταλείπω\n\nἕως τοῦ ποιῆσαί με ὅσα ἐλάλησά σοι.« τούτῳ δὲ καὶ\nσυμπαλαίειν λέγεται. »ὑπελείφθη δέ«, φησίν, »Ἰακὼβ μόνος, καὶ ἐπάλαιεν μετ᾿ αὐτοῦ\nἄνθρωπος«, ὁ παιδαγωγός, »μέχρι πρωί.« οὗτος ἦν ὁ\nἄνθρωπος ὁ ἄγων καὶ φέρων, ὁ συγγυμναζόμενος καὶ ἀλείφων κατὰ τοῦ πονηροῦ τὸν ἀσκητὴν\nἸακώβ. ὅτι δὲ ὁ λόγος ἦν ὁ ἀλείπτης ἅμα τῷ Ἰακὼβ καὶ παιδαγωγὸς τῆς ἀνθρωπότητος,\n»ἠρώτησεν«, φησίν, »αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἀνάγγειλόν μοι τί τὸ ὄνομά σου. καὶ εἶπεν·\nἵνα τί τοῦτο ἐρωτᾷς τὸ ὄνομά μου;« ἐτήρει γὰρ τὸ ὄνομα τὸ καινὸν τῷ νέῳ λαῷ τῷ νηπίῳ·\nἔτι δὲ ἀνωνόμαστος ἦν ὁ\nθεὸς ὁ\nκύριος, μηδέπω γεγενημένος ἄνθρωπος. πλὴν ἀλλὰ »ὁ Ἰακὼβ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα τοῦ τόπου\nἐκείνου Εἶδος θεοῦ· εἶδον γάρ«, φησί, »θεὸν πρόσωπον πρὸς πρόσωπον, καὶ ἐσώθη μου ἡ\nψυχή.« πρόσωπον δὲ τοῦ θεοῦ ὁ λόγος, ᾧ φωτίζεται ὁ θεὸς καὶ γνωρίζεται. τότε καὶ\nἸσραὴλ ἐπωνόμασται, ὅτε εἶδεν τὸν θεὸν τὸν κύριον. οὗτός ἐστιν ὁ θεός, ὁ λόγος, ὁ παιδαγωγός, ὁ φήσας αὐτῷ πάλιν ὕστερον »μὴ φοβοῦ\nκαταβῆναι εἰς Αἴγυπτον«. ὅρα πῶς μὲν ἕπεται τῷ δικαίῳ ὁ παιδαγωγός, ὅπως δὲ καὶ\nἀλείφει τὸν ἀσκητήν, πτερνίζειν διδάσκων τὸν ἀνταγωνιστήν. αὐτὸς γοῦν οὗτος καὶ τὸν Μωσέα διδάσκει παιδαγωγεῖν· λέγει\nγὰρ ὁ κύριος· »εἴ τις ἡμάρτηκεν ἐνώπιόν μου, ἐξαλείφω αὐτὸν ἐκ τῆς βίβλου μου. νυνὶ δὲ\nβάδιζε καὶ ὁδήγησον τὸν λαὸν τοῦτον εἰς τὸν τόπον,\nὃν εἶπά σοι.« ἐνταῦθα διδάσκαλός ἐστι παιδαγωγίας· καὶ γὰρ ἦν ὡς ἀληθῶς διὰ μὲν Μωσέως\nπαιδαγωγὸς ὁ κύριος τοῦ λαοῦ τοῦ παλαιοῦ, δι᾿ αὐτοῦ δὲ τοῦ νέου καθηγεμὼν λαοῦ,\nπρόσωπον πρὸς πρόσωπον. »ἰδού«,\nγάρ φησι τῷ Μωσεῖ, »ὁ ἄγγελός\nμου προ\nπορεύεταί σου«, τὴν εὐαγγέλιον καὶ ἡγεμόνιον ἐπιστήσας\nτοῦ λόγου δύναμιν· τὸ δὲ ἀξίωμα τὸ κυριακὸν\nφυλάττων »ᾗ δ᾿ ἂν ἡμέρᾳ ἐπισκέπτωμαι,« φησίν, »ἐπάξω ἐπ᾿ αὐτοὺς τὴν ἁμαρτίαν αὐτῶν«,\nτουτέστιν, ᾗ δ᾿ ἂν ἡμέρᾳ κριτὴς καθεσθῶ, ἀποδώσω τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν τὰ ἀντάξια· ὁ γὰρ\nαὐτὸς παιδαγωγὸς καὶ κριτὴς τοὺς παρακούσαντας αὐτοῦ δικάζει, τὸ δὲ ἁμάρτημα αὐτῶν οὐ\nπαρασιωπᾷ ὁ φιλάνθρωπος λόγος, ἐλέγχει δέ, ἵνα μετανοήσωσιν· »θέλει γὰρ ὁ κύριος τὴν\nμετάνοιαν τοῦ ἁμαρτωλοῦ μᾶλλον ἢ τὸν θάνατον.« ἡμεῖς δὲ τὰς ἄλλων ἁμαρτίας ὡς νήπιοι δι᾿ ἀκοῆς παραδεξάμενοι φόβῳ τῆς ἀπειλῆς τοῦ\nμὴ τὰ ὅμοια παθεῖν ἀποσχώμεθα τῶν ἴσων πλημμελημάτων. τί οὖν ἦν ὃ ἥμαρτον; »ὅτι ἐν τῷ\nθυμῷ αὐτῶν ἀπέκτειναν ἀνθρώπους καὶ ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ αὐτῶν ἐνευροκόπησαν\nταῦρον· ἐπικατάρατος ὁ θυμὸς αὐτῶν.«\n\nΤίς ἂν οὖν τούτου μᾶλλον ἡμᾶς φιλανθρωπότερον παιδεύσαι; τὸ μὲν οὖν πρότερον τῷ πρεσβυτέρῳ λαῷ πρεσβυτέρα διαθήκη ἦν καὶ νόμος\nἐπαιδαγώγει τὸν λαὸν μετὰ φόβου καὶ λόγος ἄγγελος ἦν, καινῷ.\nδὲ καὶ νέῳ\nλαῷ καινὴ καὶ νέα διαθήκη δεδώρηται καὶ ὁ λόγος σὰρξ γεγένηται καὶ ὁ φόβος\nεἰς ἀγάπην μετατέτραπται καὶ ὁ μυστικὸς ἐκεῖνος ἄγγελος Ἰησοῦς τίκτεται. ὁ γὰρ αὐτὸς οὗτος παιδαγωγὸς τότε μὲν »φοβηθήσῃ κύριον τὸν\nθεὸν« ἔλεγεν, ἡμῖν δὲ» ἀγαπήσεις κύριον τὸν θεόν σου« παρῄνεσεν. διὰ τοῦτο καὶ\nἐντέλλεται ἡμῖν »παύσασθε ἀπὸ τῶν ἔργων ὑμῶν«, τῶν παλαιῶν ἁμαρτιῶν, »μάθετε καλὸν\nποιεῖν· ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ καὶ ποίησον ἀγαθόν· ἠγάπησας δικαιοσύνην, ἐμίσησας\nἀνομίαν.« αὕτη μου ἡ νέα διαθήκη παλαιῷ κεχαραγμένη γράμματι. οὐκ ἄρα ἡ νεότης τοῦ\nλόγου ὀνειδιστέα. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ ὁ κύριος\nλέγει· »μὴ λέγε ὅτι νεώτερός εἰμι· πρὸ τοῦ με πλάσαι σε ἐν κοιλίᾳ ἐπίσταμαί σε, καὶ\nπρὸ τοῦ σε ἐξελθεῖν ἐκ μήτρας ἡγίακά σε.« ταῦτα δύναται πρὸς ἡμᾶς ἡ προφητεία\nαἰνίττεσθαι τοὺς πρὸ καταβολῆς κόσμου εἰς πίστιν ἐγνωσμένους θεῷ, νυνὶ δὲ νηπίους διὰ\nτὴν ἔναγχος πεπληρωμένην βούλησιν τοῦ θεοῦ, καθὸ εἰς κλῆσιν καὶ σωτηρίαν νεογνοὶ\nγεγόναμεν. διὸ καὶ ἐπιφέρει »προφήτην εἰς ἔθνη\nτέθεικά σε«, προφητεῦσαι λέγων αὐτὸν δεῖν μηδὲ ὄνειδος εἶναι δοκεῖν τοῦ νεωτέρου τὴν\nπροσηγορίαν τοῖς νηπίοις καλουμένοις. ὁ δὲ νόμος χάρις ἐστὶν παλαιὰ διὰ\nΜωσέως ὑπὸ τοῦ λόγου δοθεῖσα. διὸ καὶ φησιν ἡ γραφή· »ὁ νόμος διὰ Μωσέως\nἐδόθη« (οὐχὶ ὑπὸ Μωσέως, ἀλλὰ ὑπὸ μὲν τοῦ λόγου, διὰ Μωσέως δὲ τοῦ θεράποντος αὐτοῦ·\nδιὸ καὶ πρόσκαιρος ἐγένετο), »ἡ δὲ ἀίδιος χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ\nἐγένετο.« ὁρᾶτε τὰς λέξεις τῆς γραφῆς· ἐπὶ μὲν τοῦ\nνόμου »ἐδόθη« φησὶ. μόνον, »ἡ δὲ ἀλήθεια«, χάρις οὖσα τοῦ πατρός, ἔργον ἐστὶ τοῦ λόγου\nαἰώνιον καὶ οὐκέτι δίδοσθαι λέγεται, ἀλλὰ »διὰ Ἰησοῦ γίνεσθαι, οὗ χωρὶς ἐγένετο οὐδὲ\nἕν«. αὐτίκα γοῦν ὁ Μωσῆς, τῷ τελείῳ προφητικῶς παραχωρῶν παιδαγωγῷ τῷ λόγῳ, καὶ τὸ\nὄνομα καὶ τὴν παιδαγωγίαν προθεσπίζει καὶ τῷ λαῷ παρατίθεται τὸν παιδαγωγόν, ἐντολὰς\nὑπακοῆς ἐγχειρίσας· »προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει«,\nφησίν, »ὁ θεὸς ὡς ἐμὲ ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν«, τὸν Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, αἰνιττόμενος τὸν\nἸησοῦν τὸν τοῦ θεοῦ υἱόν· σκιαγραφία γὰρ ἦν τοῦ\nκυρίου τὸ ὄνομα τὸ Ἰησοῦ\nπροκηρυσσόμενον ἐν νόμῳ. ἐπιφέρει γοῦν, τὸ λυσιτελὲς τῷ λαῷ συμβουλεύων, »αὐτοῦ\nἀκούσεσθε« λέγων, »καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὃς ἂν μὴ ἀκούσῃ τοῦ προφήτου τούτου, τούτῳ\nἀπειλεῖ«. τοιοῦτον ἡμῖν ὄνομα σωτηρίου προφητεύει\nπαιδαγωγοῦ. διὰ τοῦτο αὐτῷ ῥάβδον περιτίθησιν ἡ προφητεία, ῥάβδον παιδευτικήν,\nἀρχικήν, κατεξουσιαστικήν, ἵν᾿ οὓς ὁ λόγος ὁ πειθήνιος οὐκ ἰᾶται, ἀπειλὴ ἰάσεται, οὓς\nδὲ ἡ ἀπειλὴ οὐκ ἰᾶται, ἡ ῥάβδος ἰάσεται, οὓς δὲ ἡ ῥάβδος οὐκ ἰᾶται, τὸ πῦρ ἐπινέμεται.\n»ἐξελεύσεται«, φησί, »ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης\nἸεσσαί.« ὅρα καὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν σοφίαν καὶ τὴν δύναμιν τοῦ παιδαγωγοῦ· »οὐ\nκατὰ τὴν δόξαν«, φησί, »κρινεῖ, οὐδὲ κατὰ τὴν λαλιὰν ἐλέγξει, ἀλλὰ κρινεῖ ταπεινῷ\nκρίσιν καὶ ἐλέγξει τοὺς ἁμαρτωλοὺς τῆς γῆς.« καὶ διὰ Δαβίδ· »κύριος παιδεύων\nἐπαίδευσέν με καὶ τῷ θανάτῳ οὐ παρέδωκέν με·« τὸ γὰρ ὑπὸ κυρίου παιδευθῆναι καὶ\nπαιδαγωγηθῆναι θανάτου ἐστὶν ἀπαλλαγή. καὶ διὰ τοῦ\nαὐτοῦ προφήτου φησίν· »ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ ποιμανεῖς αὐτούς.« ταύτῃ καὶ ὁ ἀπόστολος\nκινηθεὶς ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους »τί θέλετε;« φησίν, »ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς ἢ ἐν ἀγάπῃ\nπνεύματί τε πραΰτητος;« ἀλλὰ καὶ »ῥάβδον\nδυνάμεως ἐξαποστελεῖ\nκύριος ἐκ Σιὼν« δι᾿ ἄλλου προφήτου λέγει. ἡ δὲ παιδαγωγικὴ αὕτη »ἡ ῥάβδος σου καὶ ἡ\nβακτηρία σου παρεκάλεσάν με«, εἶπέν τις ἕτερος αὕτη τοῦ παιδαγωγοῦ ἡ δύναμις ἡ σεμνή,\nἡ παρακλητική, ἡ σωτήριος.\n\nΠρὸς τοὺς ἡγουμένους μὴ εἶναι ἀγαθὸν τὸ δίκαιον.\n\nἘνταῦθα ἐπιφύονταί τινες οὐκ ἀγαθὸν εἶναι φάμενοι τὸν κύριον διὰ τὴν ῥάβδον καὶ τὴν\nἀπειλὴν καὶ τὸν φόβον καὶ παρακούσαντες μέν, ὡς ἔοικε, τῆς γραφῆς ὧδέ που λεγούσης\n»καὶ ὁ φοβούμενος κύριον ἐπιστρέφει ἐπὶ καρδίαν αὐτοῦ«, ἐκλαθόμενοι δὲ τὸ μέγιστον\nαὐτοῦ τῆς φιλανθρω\nπίας, ὅτι δἰ ἡμᾶς ἄνθρωπος ἐγένετο.\nκαὶ δὴ οἰκειότερον αὐτῷ ὁ προφήτης προσεύχεται\nδιὰ τούτων »μνήσθητι ἡμῶν, ὅτι χοῦς ἐσμεν«, τουτέστι συμπάθησον ἡμῖν, ὅτι τὴν\nἀσθένειαν τῆς σαρκὸς αὐτοπαθῶς ἐπείρασας. ταύτῃ γοῦν ἄριστος καὶ ἀνεπίληπτός ἐστιν ὁ\nπαιδαγωγὸς ὁ κύριος, τῇ ἑκάστου τῶν ἀνθρώπων δι᾿ ὑπερβολὴν φιλανθρωπίας συμπαθήσας\nφύσει. »ἦν γὰρ οὐδὲν ὃ μισεῖ ὁ κύριος·« οὐ γὰρ\nδήπου μισεῖ μέν τι, βούλεται δὲ αὐτὸ εἶναι, ὃ μισεῖ,\nοὐδὲ βούλεται μέν\nτι μὴ εἶναι, αἴτιος δὲ γίνεται τοῦ εἶναι αὐτό, ὃ βούλεται μὴ εἶναι, οὐδὲ μὴν οὐ\nβούλεται μέν τι [μὴ] εἶναι, τὸ δὲ ἔστιν. εἴ τι ἄρα μισεῖ ὁ λόγος, βούλεται αὐτὸ μὴ\nεἶναι· οὐδὲν δὲ ἔστιν, ᾧ μὴ τὴν αἰτίαν τοῦ εἶναι ὁ θεὸς παρέχεται· οὐδὲν ἄρα μισεῖται\nὑπὸ τοῦ θεοῦ. ἀλλ᾿ οὐδὲ ὑπὸ τοῦ λόγου· ἓν γὰρ\nἄμφω, ὁ θεός, ὅτι εἶπεν »ἐν ἀρχῇ ὁ λόγος ἦν ἐν τῷ θεῷ, καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος.« εἰ δὲ\nοὐ μισεῖ τῶν ὑπ᾿ αὐτοῦ γενομένων οὐδέν, λείπεται\nφιλεῖν αὐτό. πολὺ δὴ πλέον τῶν ἄλλων ἀγαπήσει τὸν ἄνθρωπον, εἰκότως, τὸ κάλλιστον τῶν\nὑπ᾿ αὐτοῦ δημιουργηθέντων καὶ φιλόθεον ζῷον. φιλάνθρωπος ἄρα ὁ θεός, φιλάνθρωπος ἄρα\n\nὁ λόγος. ὁ δὲ φιλῶν τι ὠφελεῖν αὐτὸ βούλεται, τὸ δὲ ὠφελοῦν\nτοῦ μὴ ὠφελοῦντος πάντως ἄν που κρεῖττον εἴη, τοῦ δὲ ἀγαθοῦ κρεῖττον οὐδὲ ἕν, ὠφελεῖ\nἄρα τὸ ἀγαθόν· ἀγαθὸς δὲ ὁ θεὸς ὁμολογεῖται, ὠφελεῖ ἄρα ὁ θεός. τὸ δὲ ἀγαθόν, ᾗ ἀγαθόν ἐστιν, οὐδὲν ἄλλο ποιεῖ ἢ ὅτι\nὠφελεῖ· πάντα ἄρα ὠφελεῖ ὁ θεός. καὶ οὐ δήπου ὠφελεῖ μέν τι τὸν ἄνθρωπον, οὐχὶ δὲ καὶ\nκήδεται αὐτοῦ, οὐδὲ κήδεται μέν, οὐχὶ δὲ καὶ ἐπιμελεῖται αὐτοῦ. κρεῖττον μὲν γὰρ τὸ\nκατὰ γνώμην ὠφελοῦν τοῦ μὴ ὠφελοῦντος κατὰ γνώμην, τοῦ δὲ θεοῦ κρεῖττον οὐδέν. καὶ οὐκ\nἄλλο τί ἐστι τὸ κατὰ γνώμην ὠφελεῖν, ὅτι μὴ ἐπιμελεῖσθαι [τοῦ ἀνθρώπου]· κήδεται ἄρα\nκαὶ ἐπιμελεῖται τοῦ ἀνθρώπου ὁ θεός. τοῦτο δὲ\nἐνδείκνυται ἔργῳ παιδαγωγῶν αὐτὸν λόγῳ, ὅς ἐστι τῆς τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίας συναγωνιστὴς\nγνήσιος. τὸ δὲ ἀγαθὸν εἶναι οὐ τῷ τὴν ἀρετὴν ἔχειν ἀγαθὸν εἶναι λέγεται, καθὸ καὶ ἡ\nδικαιοσύνη ἀγαθὸν εἶναι λέγεται οὐ τῷ ἀρετὴν ἔχειν (ἀρετὴ γάρ ἐστιν αὐτή), ἀλλὰ τῷ\nαὐτὴν καθ᾿ αὑτὴν καὶ δι᾿ αὑτὴν ἀγαθὴν εἶναι.\nλέγεται δὲ καὶ κατ᾿ ἄλλον τρόπον ἀγαθὸν τὸ συμφέρον, οὐ τῷ τέρπειν, ἀλλὰ τῷ ὠφελεῖν. ἃ\nδὴ πάντα ἡ δικαιοσύνη, καὶ ὡς ἀρετὴ καὶ ὡς δι᾿ αὐτὴν αἱρετὴ ἀγαθὸν καὶ ὡς οὐ τέρπουσα·\nοὐ γὰρ πρὸς χάριν κρίνει, ἀλλὰ τοῦ κατ᾿ ἀξίαν ἑκάστῳ ἐστὶν ἀπονεμητική, ἕπεται δὲ τῷ\nσυμφέροντι τὸ ὠφέλιμον. κατὰ πάντα ἄρα τὰ μέρη,\nκαθ᾿ ἃ τὸ ἀγαθὸν ἐξετάζεται, καὶ ἡ δικαιοσύνη χαρακτηρίζεται, τῶν ἴσων ἐπ᾿ ἴσης ἀμφοῖν\nμετεχόντων· τὰ δὲ τοῖς ἴσοις χαρακτηριζόμενα ἴσα τε ἀλλήλοις καὶ ὅμοια· ἀγαθὸν ἄρα ἡ\nδικαιοσύνη. πῶς οὖν, φασίν, εἰ φιλάνθρωπός ἐστι\nκαὶ ἀγαθὸς ὁ\nκύριος, ὀργίζεται καὶ κολάζει; ἀναγκαῖον οὖν καὶ περὶ\nτούτου ὡς οἷόν τε διὰ βραχυτάτων ἐπεξελθεῖν· ἐπεὶ λυσιτελής πως ἡ τοιάδε οἰκονομία\nπρὸς τὴν ὀρθὴν τῶν παίδων ἀγωγήν, ἀναγκαίου βοηθήματος ἔχουσα τάξιν. θεραπεύεται δὲ πολλὰ τῶν παθῶν τιμωρίᾳ καὶ προστάξει\nαὐστηροτέρων παραγγελμάτων καὶ δὴ καὶ διὰ τῆς ἐνίων θεωρημάτων διδασκαλίας. ἔστι δὲ\nοἱονεὶ χειρουργία τῶν τῆς ψυχῆς παθῶν ὁ ἔλεγχος, ἀπόστασις δὲ τὰ πάθη τῆς ἀληθείας, ἃ\nχρὴ διελέγχειν\nδιαιροῦντα\nτῇ τομῇ. φαρμακείᾳ δὲ ἔοικεν ὁ ὀνειδισμὸς τὰ τετυλωμένα ἀναλύων τῶν παθῶν καὶ τὰ\nῥυπαρὰ τοῦ βίου, τὰς λαγνείας, ἀνακαθαίρων, πρὸς δὲ καὶ τὰς ὑπερσαρκώσεις τοῦ τύφου\nἐξομαλίζων, εἰς τὸν ὑγιῆ καὶ ἀληθινὸν ἀνασκευάζων τὸν ἄνθρωπον. ἡ νουθέτησις οὖν οἱονεὶ δίαιτά ἐστι νοσούσης ψυχῆς, ὧν χρὴ\nμεταλαμβάνειν συμβουλευτικὴ καὶ ὧν οὐ χρὴ ἀπαγορευτική· τὰ δὲ πάντα εἰς σωτηρίαν καὶ\nἀίδιον ὑγείαν διατείνει. ἀλλὰ καὶ ὁ στρατηγὸς χρημάτων ζημίας καὶ τὰς εἰς αὐτὰ τὰ\nσώματα διηκούσας αἰκίας μετὰ δεσμῶν καὶ τῆς ἐσχάτης ἀτιμίας προσφέρων τοῖς ἠδικηκόσιν,\nἔσθ᾿ ὅτε δὲ καὶ θανάτῳ κολάζων τινάς, τέλος ἔχει τὸ ἀγαθόν, ὑπὲρ νουθεσίας τῶν ὑπηκόων\nστρατηγῶν. ὡσαύτως καὶ ὁ μέγας ἡμῶν ἐκεῖνος\nστρατηγός, ὁ τῶν ὅλων ἡγεμὼν λόγος, τοὺς παρὰ τὸν νόμον ἀφηνιάζοντας τὸν αὑτοῦ, ὑπὲρ\nἀπαλλαγῆς δουλείας καὶ πλάνης καὶ τῆς τοῦ ἀντικειμένου αἰχμαλωσίας εἰς καταστολὴν τῶν\nτῆς ψυχῆς παθῶν νουθετῶν, ἐπὶ τὴν ἱερὰν τῆς πολιτείας ὁμόνοιαν εἰρηναγωγεῖ.\n\nΚαθάπερ οὖν τῷ συμβουλευτικῷ λόγῳ παράκειται τὸ προτρεπτικὸν καὶ παρακλητικὸν εἶδος,\nοὕτω καὶ τῷ ἐγκωμιαστικῷ τὸ λοιδορητικὸν καὶ ὀνειδιστικὸν [καὶ ἐγκωμιαστικόν]. τὸ δὲ\nεἶδος τοῦτο τέχνη ἐστι ψεκτική, εὐνοίας δὲ τὸ ψέγειν, οὐ μίσους σύμβολον. ἄμφω μὲν γὰρ\nὀνειδίζετον, καὶ ὁ φίλος καὶ ὁ μή, ἀλλ᾿ ὁ μὲν ἐχθρὸς ἐπιγελῶν, ὁ δὲ φίλος εὐνοῶν.\nοὐκ ἄρα διὰ μῖσος ὁ κύριος τοῖς ἀνθρώποις\nλοιδορεῖται, οὕς καὶ ἐξὸν αὐτῷ ἀπολέσαι παρὰ τὰς ἰδίας αἰτίας, ὃ δὲ ὑπὲρ ἡμῶν καὶ\nπέπονθεν· παιδαγωγὸς γὰρ ἅτε ἀγαθὸς ἐντέχνως σφόδρα διὰ τῆς λοιδορίας ὑποδύεται τὸν\nψόγον, οἱονεὶ μάστιγι τῇ βλασφημίᾳ τὸ νωθρὸν τῆς διανοίας ἐπεγείρων, πάλιν τε αὖ ἐν\nμέρει προτρέπειν ἐπιχειρεῖ τοὺς αὐτούς. οὓς γὰρ ὁ\nἔπαινος οὐ προετρέψατο, τούτους παρώξυνεν ὁ ψόγος, καὶ οὓς ὁ\nψόγος οὐκ\nἐξεκαλέσατο εἰς σωτηρίαν καθάπερ νεκρούς, τούτους πρὸς ἀλήθειαν ἡ βλασφημία\nδιανίστησιν. »μάστιγες γὰρ καὶ παιδεία ἐν παντὶ καιρῷ σοφίας. συγκολλῶν ὄστρακον καὶ\nδιδάσκων μωρόν«, εἰς αἴσθησιν ἄγων,\nφησί, τὴν γῆν καὶ τὸν\nἀπηλ\nπισμένον εἰς σύνεσιν ὀξύνων. διὰ τοῦτο ἐναργῶς ἐπήγαγεν·\n»ἐξεγείρων καθεύδοντα ἐκ βαθέος ὕπνου,« ὃς τῶν ἄλλων μάλιστα θανάτῳ ἔοικεν. καὶ δὴ αὐτὸς περὶ αὑτοῦ σαφέστατα ὁ κύριος ἐκφαίνει, τὴν\nπολύτροπον καὶ πολυωφελῆ θεραπείαν ἀλληγορῶν, ὁπηνίκα εἰπὼν »ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ\nἀληθινή, καὶ ὁ πατήρ μου ὁ γεωργός ἐστιν,« εἶτα ἐπήγαγεν πάλιν »πᾶν κλῆμα ἐν ἐμοὶ μὴ\nφέρον καρπὸν αἴρει αὐτό, καὶ πᾶν τὸ καρποφοροῦν καθαίρει, ἵνα καρπὸν πλείω φέρῃ.«\nκαθυλομανεῖ γὰρ μὴ κλαδευομένη ἡ ἄμπελος, οὕτως δὲ καὶ ὁ ἄνθρωπος· καθαίρει δὲ αὐτοῦ τὰς ἐξυβριζούσας παραφυάδας ὁ λόγος ἡ\nμάχαιρα, καρποφορεῖν, οὐκ ἐπιθυμεῖν τὰς ὀρέξεις ἀναγκάσας. ἡ δὲ πρὸς τοὺς ἁμαρτάνοντας\nἐπίπληξις ἔχει σκοπὸν τὴν σωτηρίαν, μεθαρμοζομένου μουσικῶς τοῦ λόγου κατὰ τοὺς\nοἰκείους ἑκάστων τρόπους, πῇ μὲν ἐπιτείνοντος αὐτοῦ,\nπῇ δὲ ἀνιέντος. σαφέστατα γοῦν διὰ Μωσέως λέλεκται· »θαρρεῖτε, ἕνεκεν τοῦ πειράσαι\nὑμᾶς παρεγενήθη ὁ θεός, ὅπως ἂν γένηται ὁ φόβος αὐτοῦ ἐν ὑμῖν, ἵνα μὴ ἁμαρτάνητε.«\nἐντεῦθεν καλῶς καὶ ὁ Πλάτων μαθὼν »πάντες μὲν γὰρ« φησὶν »ὡς ἀληθῶς ἀγαθὰ πάσχουσιν οἱ\nδίκην διδόντες· ὠφελοῦνται γὰρ τῷ βελτίω τὴν ψυχὴν αὐτοῖς γίνεσθαι δικαίως\nκολαζομένοις.« εἰ δὲ ἀγαθὰ πάσχουσιν ὑπὸ τοῦ\nδικαίου οἱ ἐπανορθούμενοι καὶ κατὰ Πλάτωνα, ὁμολογεῖται ἀγαθὸν εἶναι τὸν δίκαιον.\nαὐτὸς γοῦν ὁ φόβος ὠφελεῖ καὶ πρὸς ἀγαθοῦ τοῖς ἀνθρώποις ἐξεύρηται, ὅτι »πνεῦμα\nφοβούμενον κύριον ζήσεται· ἡ γὰρ ἐλπὶς ἐπὶ τὸν σῴζοντα αὐτούς.« ὁ δὲ αὐτὸς οὗτος λόγος δίκην ἐπιτιθεὶς κριτής ἐστιν, περὶ\nοὗ καὶ Ἡσαΐας λέγει »κύριος παρέδωκεν αὐτὸν ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν«, διορθωτὴν δηλονότι\nκαὶ κατευθυντῆρα τῶν ἁμαρτιῶν. διὰ τοῦτο μόνος οὗτος\nοἷός τε ἀφιέναι τὰ πλημμελήματα, ὑπὸ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων [ὁ] ταχθεὶς παιδαγωγὸς ἡμῶν,\nμόνος [ὁ] τῆς ὑπακοῆς διακρῖναι τὴν παρακοὴν δυνάμενος. ὁ δὲ ἀπειλῶν δῆλός ἐστι μηδὲν\nἐθέλων πρᾶξαι κακὸν μηδὲ ἅπερ ἀπειλεῖ ἐπιτελέσαι· καταστήσας δὲ εἰς δέος τὴν ἐπὶ τὰς\nἁμαρτίας ἀνέκοψεν φορὰν καὶ τὸ φιλάνθρωπον αὐτοῦ ἐνδείκνυται, μέλλων\nἔτι\nκαὶ διασαφῶν οἷα πείσονται, εἰ παραμενοῦσιν ἁμαρτωλοί, οὐχὶ δὲ ὥσπερ ὄφις ἐμφὺς ἔδακεν\nεὐθέως. ἀγαθὸς ἄρα ὁ θεός. καὶ ὅ γε κύριος εἰς\nπολλὰ συγχρῆται πρὸ τοῦ ἔργου τῷ λόγῳ. »τὰ γὰρ βέλη μου«, φησί, »συντελέσει αὐτούς·\nτηκόμενοι λιμῷ καὶ βρώσει ὀρνέων, καὶ ὀπι\nσθότονος ἀνίατος·\nὀδόντας θηρίων ἐπαποστελῶ εἰς αὐτούς, μετὰ θυμοῦ συρόντων ἐπὶ τῆς γῆς. ἔξωθεν\nἀτεκνώσει αὐτοὺς μάχαιρα καὶ ἐκ τῶν ταμιείων φόβος.« ὥστε οὐκ ὀργίζεται τὸ θεῖον, ᾗ τισιν ἔδοξεν, ἀλλὰ τὰ μὲν πλεῖστα ἀπειλεῖται,\nτὰ πάντα δὲ παρῄνεσε τὴν ἀνθρωπότητα καὶ ὑπέδειξεν ὡς πρακτέα. ἀγαθὴ δὲ αὕτη ἡ τέχνη,\nἐκφοβεῖν ἵνα μὴ ἁμάρτωμεν· »φόβος γὰρ κυρίου ἀπωθεῖται ἁμαρτήματα, ἄφοβος δ᾿ οὐ\nδυνήσεται δικαιωθῆναι,« φησὶν ἡ γραφή. καὶ τὴν κόλασιν ὁ θεὸς οὐχ ὑπὸ ὀργῆς ἐπιφέρει,\nἀλλὰ τὸ δίκαιον σκοπεῖ, ὡς οὐ συμφέρει παραλειφθῆναι\nτὸ δίκαιον δι᾿ ἡμᾶς. αἱρεῖται δὲ ἕκαστος ἡμῶν τὰς τιμωρίας αὐτὸς ἑκὼν ἁμαρτάνων·\n»αἰτία δὲ ἑλομένου, ὁ θεὸς ἀναίτιος.« »εἰ δὲ ἡ ἀδικία ἡμῶν θεοῦ δικαιοσύνην\nσυνίστησιν, τί ἐροῦμεν; μὴ ἄδικος ὁ θεὸς ὁ ἐπιφέρων τὴν ὀργήν; μὴ γένοιτο.« λέγει γοῦν\nἀπειλῶν· »παροξυνῶ τὴν μάχαιράν μου, καὶ ἀνθέξεται κρίματος ἡ χείρ μου καὶ αὐτὸς\nἀνταποδώσω δίκην τοῖς ἐχθροῖς καὶ τοῖς μισοῦσιν ἀνταποδώσω· μεθύσω τὰ βέλη μου ἀφ᾿\nαἵματος, καὶ ἡ μάχαιρά μου φάγεται κρέα ἀπὸ αἵματος τραυματιῶν.« σαφὲς γὰρ ἐνταῦθα ὡς\nἄρα οἱ μὴ διεχθρεύοντες τῇ ἀληθείᾳ μηδὲ μισοῦντες\nτὸν λόγον οὐκ ἂν τὴν σφῶν αὐτῶν μισήσαιεν σωτηρίαν, ἐκφύγοιεν δ᾿ ἂν τῆς ἔχθρας τὰ\nἐπιτίμια. »στέφανος ἄρα σοφίας«, ᾗ φησιν ἡ σοφία, »φόβος κυρίου.« σαφέστατα γοῦν διὰ τοῦ Ἀμὼς τοῦ προφήτου τὴν οἰκονομίαν\nμεμήνυκεν ὁ λόγος τὴν ἑαυτοῦ, »κατέστρεψα ὑμᾶς« λέγων, »καθὼς κατέστρεψεν ὁ θεὸς\nΣόδομα καὶ Γόμορρα, καὶ ἐγένεσθε ὡς δαλὸς ἐξεσπασμένος ἐκ πυρός, καὶ οὐδ᾿ ὣς\nἐπεστρέψατε πρός με, λέγει κύριος.« ὁρᾶτε πῶς ὁ\nθεὸς τὴν μετάνοιαν ὑπὸ φιλαγαθίας ζητεῖ ἐνδείκνυταί τε παρὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἀπειλῆς\nἡσυχῇ τὸ φιλάνθρωπον τὸ ἑαυτοῦ. »ἀποστρέψω«, φησί, »τὸ πρόσωπόν μου ἀπ᾿ αὐτῶν καὶ\nδείξω τί ἔσται αὐτοῖς.« οὗ γὰρ τὸ πρόσωπον κυρίου ἐπιβλέπει, εἰρήνη καὶ ἀγαλλίασις, οὗ\nδὲ ἀπέστραπται, παρείσδυσις γίνεται πονηρίας. οὐ\nβούλεται οὖν ἐφορᾶν τὰ κακά· ἀγαθὸς γάρ ἐστι· παρορῶντος δὲ αὐτοῦ ἑκοντί, διὰ τὴν\nἀπιστίαν τὴν ἀνθρωπίνην γένεσιν ἴσχει κακία.\n»ἴδε\nοὖν«, φησὶν ὁ Παῦλος, »χρηστότητα καὶ ἀποτομίαν θεοῦ· ἐπὶ μὲν τοὺς πεσόντας ἀποτομίαν,\nἐπὶ δὲ σὲ χρηστότητα, ἐὰν ἐπιμείνῃς τῇ χρηστότητι,« τουτέστι τῇ εἰς Χριστὸν πίστει.\nἕπεται δὲ τῷ ἀγαθῷ, ᾗ φύσει ἀγαθός ἐστιν, ἡ μισοπονηρία. διὸ καὶ κολάζειν μὲν αὐτὸν ἂν ὁμολογήσαιμι τοὺς ἀπίστους (ἡ γὰρ\nκόλασις ἐπ᾿ ἀγαθῷ καὶ ἐπ᾿ ὠφελείᾳ τοῦ κολαζομένου, ἔστι γὰρ ἐπανόρθωσις\nἀντιτείνοντος), τιμωρεῖσθαι δὲ μὴ βούλεσθαι. τιμωρία δέ ἐστιν ἀνταπόδοσις κακοῦ ἐπὶ τὸ\nτοῦ τιμωρουμένου συμφέρον ἀναπεμπομένη. οὐκ ἂν δὲ ἐπιθυμήσειε τιμωρεῖσθαι ὁ ὑπὲρ τῶν\nἐπηρεαζόντων ἡμᾶς προσεύχεσθαι διδάσκων.\n\nἈλλὰ ὅτι μὲν ἀγαθὸς ὁ θεός, καὶ ἄκοντες ὁμολογοῦσιν οἱ πάντες· ὅτι δὲ καὶ δίκαιος ὁ αὐτὸς θεός,\nοὔ\nμοι χρὴ πλειόνων ἔτι λόγων τὴν εὐαγγέλιον τοῦ κυρίου παραθεμένῳ φωνήν· ἓν μὲν αὐτὸν\nλέγει· »ἵνα πάντες ἓν ὦσι, καθὼς σύ, πάτερ, ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν σοί, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν\nἓν ὦσιν, ἵνα καὶ ὁ κόσμος πιστεύῃ, ὅτι σύ με ἀπέστειλας. κἀγὼ τὴν δόξαν, ἣν ἔδωκάς\nμοι, δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἓν καθὼς ἡμεῖς ἕν· ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοί, ἵνα ὦσι\nτετελειωμένοι εἰς ἕν·« ἓν δὲ ὁ θεὸς καὶ ἐπέκεινα τοῦ ἑνὸς καὶ ὑπὲρ αὐτὴν μονάδα.\nδιὸ καὶ τὸ »σύ« μόριον δεικτικὴν ἔχον ἔμφασιν\nτὸν ὄντως μόνον ὄντα, ὃς ἦν καὶ ἔστιν καὶ ἔσται, δείκνυσιν θεόν, καθ᾿ ὧν τριῶν χρόνων\nἓν ὄνομα κεῖται »ὁ ὤν«. ὅτι δὲ ὁ αὐτὸς μόνος ὢν θεὸς καὶ δίκαιός ἐστιν [ὁ αὐτὸς καὶ\nμόνος ὄντως], ἐν τῷ αὐτῷ μαρτυρήσει κύριος εὐαγγελίῳ λέγων »πάτερ, οὓς ἔδωκάς μοι,\nθέλω ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγώ, κἀκεῖνοι ὦσι μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα θεωρῶσι τὴν δόξαν τὴν ἐμήν, ἣν\nἔδωκάς μοι, ὅτι ἠγάπησάς με πρὸ καταβολῆς κόσμου. πάτερ δίκαιε, καὶ ὁ κόσμος σε οὐκ\nἔγνω, ἐγὼ δέ σε ἔγνων κἀκεῖνοι ἔγνωσαν, ὅτι σύ με ἀπέστειλας· καὶ ἐγνώρισα αὐτοῖς τὸ\nὄνομά σου καὶ γνωρίσω.« οὗτός ἐστιν »ὁ ἀποδιδοὺς\nἁμαρτίας πατέρων ἐπὶ τέκνα τοῖς μισοῦσι καὶ ποιῶν ἔλεος τοῖς ἀγαπῶσιν.« ὁ γὰρ ἱστὰς\nτοὺς μὲν ἐκ δεξιῶν, τοὺς δὲ ἐξ εὐωνύμων, καθὸ μὲν πατὴρ νοεῖται, ἀγαθὸς ὤν, αὐτὸ μόνον\nὅ ἐστι κέκληται, ἀγαθός, καθὸ δέ, υἱὸς ὤν, ὁ λόγος αὐτοῦ ἐν τῷ πατρί ἐστι, δίκαιος\nπροσαγορεύεται ἐκ τῆς\nπρὸς ἄλληλα σχέσεως ἀγάπης, ἰσότητι μεμετρημένον †\nὄνομα δυνάμεως. »ἄνδρα«, φησί, »κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ κρινεῖ«, ἀγαθοῦ ζυγοῦ πρόσωπον ἡμῖν\n[δικαιοσύνης] τὸν Ἰησοῦν γνωρί\nσαντος τοῦ θεοῦ, δι᾿ οὗ\nκαὶ τὸν θεόν, οἷον ἐκ τρυτάνης ἰσοσθενοῦς,\nἔγνωμεν. ἐπὶ τούτου καὶ ἡ σοφία διαρρήδην λέγει »ἔλεος γὰρ καὶ ὀργὴ μετ᾿ αὐτοῦ·«\nκύριος γὰρ ἀμφοῖν οὗτος μόνος· »δυνάστης ἐξιλασμῶν, ἐκχέων ὀργήν· κατὰ τὸ πολὺ ἔλεος\nαὐτοῦ, οὕτως καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ·« ἐλέους γὰρ καὶ ἐλέγχου σκοπὸς ἡ τῶν ἐλεγχομένων\nσωτηρία. ναὶ μὴν ὅτι ἀγαθὸς αὐτὸς »ὁ θεὸς καὶ\nπατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ«, ὁ αὐτὸς πάλιν ὁμολογήσει λόγος, »ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν\nἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηροὺς« καὶ προσέτι »γίνεσθε οἰκτίρμονες« λέγων, »καθὼς ὁ\nπατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστίν«, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁπηνίκα διαρρήδην λέγει »οὐδεὶς ἀγαθός,\nεἰ μὴ ὁ πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς·« ἐπὶ τούτοις αὖθις »ὁ πατήρ μου« φησὶν\n»ἐπιλάμπει τὸν ἥλιον τὸν αὑτοῦ ἐπὶ πάντας.«\n\nΠαρασημειωτέον ἐνταῦθα ὅτι τὸν αὑτοῦ πατέρα τὸν\nἀγαθὸν καὶ δημιουργὸν εἶναι ὁμολογεῖ, δίκαιος δὲ ὁ δημιουργὸς εἶναι οὐκ ἀντιλέγεται.\nκαὶ πάλιν »ὁ πατήρ μου« φησὶ » βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους.« καὶ καθὸ μὲν βρέχει,\nδημιουργὸς ὑδάτων ἐστὶ καὶ νεφῶν, καθὸ δὲ ἐπὶ πάντας, δικαίως ἰσοστατεῖ καὶ † ἀρετῆς,\nὡς δὲ ἀγαθός, ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους ὁμοίως.\nσαφέστατα τοίνυν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι θεὸν συλλογιζόμεθα ὧδέ πως, ὅτι »ὄψομαι τοὺς\nοὐρανούς, ἔργα τῶν δακτύλων σου«καὶ» ὁ κτίσας τοὺς οὐρανοὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς κατοικεῖ«\nκαὶ »ὁ οὐρανὸς θρόνος σου« τὸ ἅγιον πνεῦμα ἔψαλλεν· ὁ δὲ κύριός φησιν ἐν τῇ προσευχῇ »\nπάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς«· οὐρανοὶ δὲ τοῦ κτίσαντος τὸν κόσμον εἰσίν·\nἀναντίρρητον ἄρα μὴ οὐχὶ καὶ υἱὸν εἶναι τὸν κύριον τοῦ δημιουργοῦ. εἰ δὲ ὁ κτίστης\nπρὸς πάντων ὁμολογεῖται δίκαιος, υἱὸς δὲ τοῦ δημιουργοῦ ὁ κύριος, υἱὸς ἄρα τοῦ δικαίου\nὁ κύριος. διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησι »νυνὶ δὲ\nχωρὶς νόμου δικαιοσύνη θεοῦ πεφανέρωται« καὶ πάλιν, ἵνα μᾶλλον ὑπολάβῃς θεόν,\n»δικαιοσύνη δὲ θεοῦ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰς πάντας τοὺς πιστεύοντας· οὐ γάρ\nἐστι διαστολή« καὶ προσέτι μαρτυρῶν τῇ ἀληθείᾳ μετ᾿\nὀλίγα ἐπιφέρει »ἐν\nτῇ ἀνοχῇ τοῦ θεοῦ, πρὸς τὴν ἔνδειξιν τοῦ εἶναι αὐτὸν δίκαιον καὶ δικαιοῦντα τὸν ἐκ\nπίστεως Ἰησοῦν«. τὸ δὲ δίκαιον ἀγαθὸν\nεἰδὼς φαίνεταί που λέγων »ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος, καὶ ἡ ἐντολὴ ἁγία καὶ\nδικαία καὶ ἀγαθή«, [καὶ] κατὰ τῆς αὐτῆς δυνάμεως\nἄμφω τάσσων τὰ ὀνόματα. ἀλλὰ καὶ »οὐδεὶς εἰ μὴ ὁ πατὴρ αὐτοῦ«· ὁ αὐτὸς ἄρα πατὴρ\nαὐτοῦ, ὁ ἓν ὤν, πολλαῖς μηνυόμενος δυνάμεσιν· καὶ τοῦτο ἦν τὸ »οὐδεὶς ἔγνω τὸν\nπατέρα«, πάντα αὐτὸν ὄντα, πρὶν ἐλθεῖν τὸν υἱόν· ὡς εἶναι ταῖς ἀληθείαις καταφανὲς τὸ\nτῶν συμπάντων θεὸν ἕνα μόνον εἶναι ἀγαθόν, δίκαιον, δημιουργόν, υἱὸν ἐν πατρί, ᾧ ἡ\nδόξα εἰς τοὺς αἰῶνας [τῶν αἰώνων], ἀμήν.\n\nἈλλ᾿ οὐδὲ ἀλλότριον τοῦ σωτηρίου λόγου\nκηδεμονικῶς λοιδορεῖσθαι. καὶ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο τῆς θείας φιλανθρωπίας φάρμακον, ἐξ οὗ\nτὸ τῆς αἰδοῦς ἐρύθημα ἐξανθεῖ καὶ ἡ πρὸς τὸ ἁμαρτάνειν αἰσχύνη παρεισδύεται. εἰ γὰρ\nψέξαι χρή, καὶ λοιδορεῖσθαι δεῖ, ἔνθα τὴν ἀπηλγηκυῖαν ψυχὴν καιρός ἐστι τρῶσαι, οὐ\nθανασίμως, ἀλλὰ σωτηρίως, ὀλίγης ἀλγηδόνος ἀίδιον κερδάναντα θάνατον. πολλὴ δὲ ἡ σοφία περὶ τὴν παιδαγωγίαν αὐτοῦ, καὶ ὁ τρόπος\nτῆς οἰκονομίας αὐτοῦ ποικίλος εἰς σωτηρίαν. προσμαρτυρεῖ μὲν γὰρ τοῖς ἀγαθοῖς ὁ\nπαιδαγωγός, ἐκκαλεῖται δὲ τοὺς κλητοὺς ἐπὶ τὰ βελτίω καὶ τοὺς ἀδικεῖν σπεύδοντας\nἀποτρέπει τῆς ὁρμῆς, μεταθέσθαι δὲ εἰς ἀμείνω βίον παρακελεύεται. οὐδέτερον γὰρ ἀμάρτυρον θατέρου προσμαρτυρουμένου, ἥ τε\nχάρις ἐκ μαρτυρίας μεγίστη, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐμπαθὲς τῆς ὀργῆς, εἰ δὴ ὀργὴν τὴν νουθεσίαν\nαὐτοῦ χρὴ καλεῖν, φιλάνθρωπόν ἐστιν εἰς πάθη καταβαίνοντος τοῦ θεοῦ διὰ τὸν ἄνθρωπον,\nδι᾿ ὃν καὶ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ λόγος τοῦ θεοῦ.\n\nὍτι τῆς αὐτῆς δυνάμεως καὶ εὐεργετεῖν καὶ κολάζειν δικαίως, ἐν ᾧ τίς ὁ τρόπος τῆς\nπαιδαγωγίας τοῦ λόγου.\n\nΠαντὶ τοίνυν σθένει ὁ τῆς ἀνθρωπότητος παιδαγωγός, ὁ θεῖος ἡμῶν λόγος, πάσῃ\nκαταχρώμενος σοφίας μηχανῇ, σῴζειν ἐπιβέβληται τοὺς νηπίους, νουθετῶν, ἐπιτιμῶν,\nἐπιπλήττων, ἐλέγχων, ἀπειλούμενος, ἰώμενος, ἐπαγγελλόμενος, χαριζόμενος, »πολλοῖς\nτισιν οἱονεὶ\nχαλινοῖς« τὰς ἀλόγους τῆς ἀνθρωπότητος »δεσμεύων« ὁρμάς.\nσυνελόντι γοῦν εἰπεῖν, οὕτως ὁ κύριος πρὸς ἡμᾶς,\nὡς καὶ ἡμεῖς πρὸς τὰ τέκνα ἡμῶν. »τέκνα σοί ἐστιν; παίδευσον αὐτά«, ἡ σοφία\nπαραινεῖ, »καὶ κάμψον αὐτὰ ἐκ νεότητος αὐτῶν. θυγατέρες σοί\nεἰσι; πρόσεχε τῷ σώματι αὐτῶν, καὶ μὴ ἱλαρώσῃς πρὸς αὐτὰς τὸ πρόσωπόν σου.« καίτοι τὰ\nτέκνα ἡμῶν, υἱούς τε καὶ θυγατέρας, σφόδρα καὶ ὑπὲρ πᾶν ὁτιοῦν ἀγαπῶμεν. ἐπεὶ δ᾿ οἱ μὲν πρὸς χάριν ὁμιλοῦντες ὀλίγον ἀγαπῶσιν ὃ μὴ\nλυποῦσιν, οἱ δὲ πρὸς ὠφέλειαν ἐπιστύφοντες, εἰ καὶ παραυτίκα λυπηροί, ἀλλὰ εἰς τὸν\nἔπειτα εὐεργετοῦσιν αἰῶνα, οὐ τὴν παραυτίκα ἡδονὴν ὁ κύριος, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν\nἐσκόπησε τρυφήν. ἐπίωμεν δὲ ἤδη καὶ τὸν τρόπον αὐτοῦ τῆς φιλανθρώπου παιδαγωγίας μετὰ\nμαρτυρίας προφητικῆς.\n\nΝουθέτησις μὲν οὖν ἐστιν ψόγος κηδεμονικός, νοῦ ἐμποιητικός. τοιοῦτος ὁ παιδαγωγὸς νουθετῶν, ὡς κἀν τῷ εὐαγγελίῳ λέγων\n»ποσάκις ἠθέλησα συναγαγεῖν τὰ τέκνα σου, ὃν τρόπον ὄρνις συνάγει τὰ νοσσία αὐτῆς ὑπὸ\nτὰς πτέρυγας αὐτῆς, καὶ οὐκ ἠθελήσατε«. αὖθίς τε ἡ γραφὴ νουθετεῖ, »καὶ ἐμοίχευον«\nλέγουσα »τὸ ξύλον καὶ τὸν λίθον, καὶ ἐθυμίασαν τῇ Βάαλ«. μέγιστον γὰρ τεκμήριον τῆς φιλανθρωπίας αὐτοῦ, ὅτι καίτοι σαφῶς εἰδὼς τὴν\nἀναισχυντίαν τοῦ ἐκλακτίσαντος λαοῦ καὶ ἀποσκιρτήσαντος, ὅμως ἐπὶ τὴν μετάνοιαν\nπαρακαλεῖ καί φησιν διὰ τοῦ Ἰεζεκιήλ· »υἱὲ ἀνθρώπου, ἐν μέσῳ σκορπίων σὺ κατοικεῖς,\nπλὴν λάλησον αὐτοῖς, ἐὰν ἄρα ἀκούσωσιν.« ἀλλὰ καὶ\nτῷ Μωυσεῖ »πορεύου« φησὶν »καὶ εἰπὲ τῷ Φαραώ, ἵνα ἐξαποστείλῃ τὸν λαόν, ἐγὼ δὲ οἶδα\nὅτι οὐ μὴ ἐξαποστείλῃ αὐτούς«. ἐμφαίνει γὰρ ἄμφω, καὶ τὸ θεῖον προειδὼς τὸ ἐσόμενον,\nκαὶ τὸ φιλάνθρωπον τὸ αὑτοῦ τῷ αὐτεξουσίῳ τῆς ψυχῆς ἀφορμὰς μετανοίας χαριζόμενος.\nνουθετεῖ δὲ καὶ διὰ Ἡσαΐου κηδόμενος τοῦ λαοῦ,\nὁπηνίκα λέγει· »ὁ λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσιν αὐτῶν τιμῶσί με, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω\nἐστὶν ἀπ᾿ ἐμοῦ« (τοῦτό ἐστι ψόγος ἐλεγκτικός)· »μάτην δὲ σέβονταί με διδάσκοντες\nδιδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων.« ἐνταῦθα ἡ κηδεμονία φανερώσασα τὴν ἁμαρτίαν ἐκ\nπαραλλήλου δείκνυσι τὴν σωτηρίαν.\n\nἘπιτίμησις δέ ἐστι ψόγος ἐπ᾿ αἰσχροῖς οἰκειῶν πρὸς τὰ καλά. τοῦτο ἐνδείκνυται διὰ Ἱερεμίου· »ἵπποι θηλυμανεῖς ἐγενήθησαν,\n\nἕκαστος ἐπὶ τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον αὐτοῦ ἐχρεμέτιζεν. μὴ ἐπὶ τούτοις οὐκ ἐπισκέψομαι;\nλέγει κύριος· ἢ ἐν λαῷ τῷ τοιούτῳ οὐκ ἐκδικήσει ἡ ψυχή μου;« παραπλέκει δὲ πανταχοῦ\nτὸν φόβον, ὅτι »φόβος κυρίου ἀρχὴ αἰσθήσεως«. καὶ\nπάλιν διὰ Ὠσηὲ »οὐκ ἐπισκέψομαι« φησίν »αὐτούς· ὅτι αὐτοὶ μετὰ τῶν πορνῶν συνε\nφύροντο καὶ μετὰ τῶν τετελεσμένων ἔθυον, καὶ ὁ λαὸς ὁ συνίων\nσυνεπλέκετο πόρνῃ«. δείκνυσιν αὐτῶν φανερώτερον τὸ ἁμάρτημα, συνιέναι αὐτοὺς ὁμολογῶν,\nὡς ἑκόντας ἁμαρτάνοντας. καὶ ἡ σύνεσις ὄψις ἐστὶ ψυχῆς. διὸ καὶ ὁ Ἰσραὴλ ὁ ὁρῶν τὸν\nθεόν, τουτέστιν ὁ συνίων τὸν θεόν.\n\nΜέμψις δέ ἐστι ψόγος ὡς ὀλιγωρούντων ἢ\nἀμελούντων. κέχρηται τῷ τρόπῳ τούτῳ τῆς παιδαγωγίας διὰ Ἡσαΐου λέγων· »ἄκουε, οὐρανέ,\nκαὶ ἐνωτίζου, γῆ, ὅτι κύριος ἐλάλησεν· υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν.\nἔγνω βοῦς τὸν κτησάμενον καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ, Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω.«\nπῶς γὰρ οὐ δεινόν, εἰ ὁ εἰδὼς τὸν θεὸν οὐ\nγνώσεται τὸν κύριον, ἀλλ᾿ ὁ μὲν βοῦς καὶ ὁ ὄνος, τὰ νωθῆ ζῷα καὶ τὰ μωρά, εἴσεται τὸν\nτρέφοντα, ὁ δὲ Ἰσραὴλ ἀλογώτερος καὶ τούτων εὑρεθήσεται; καὶ διὰ Ἱερεμίου πολλὰ\nκαταμεμψάμενος τὸν λαὸν ἐπιφέρει· »καὶ ἐμὲ ἐγκατέλιπον, λέγει κύριος.«\n\nἘπίπληξις δέ ἐστιν ἐπιτίμησις ἐπιπληκτικὴ ἢ ψόγος πληκτικός, κέχρηται δὲ καὶ ταύτῃ τῇ\nθεραπείᾳ ὁ παιδαγωγὸς διὰ Ἡσαΐου λέγων· »οὐαὶ τέκνα ἀποστάται, τάδε λέγει κύριος·\nἐποιήσατε βουλὴν οὐ δι᾿ ἐμοῦ, καὶ συνθήκας οὐ διὰ τοῦ πνεύματός μου.« στύμματι δὲ\nαὐστηροτάτῳ παρ᾿ ἕκαστα προσχρῆται τῷ φόβῳ, ἀναστομῶν ἅμα καὶ ἐπιστρέφων δι᾿ αὐτοῦ\nπρὸς σωτηρίαν τὸν λαόν, καθάπερ καὶ τὰ βαπτόμενα τῶν ἐρίων προστύφεσθαι φιλεῖ εἰς\nβεβαίαν εὐτρεπιζόμενα τῆς βαφῆς παραδοχήν.\n\nἜλεγχος δέ ἐστιν προφορὰ ἁμαρτίας εἰς τὸ μέσον\nφέρουσα. τούτῳ μάλιστα συγχρῆται ὡς ἀναγκαίῳ τῷ τρόπῳ τῆς παιδαγωγίας διὰ τὸ ἔκλυτον\nτῆς τῶν πολλῶν πίστεως. λέγει μὲν γὰρ διὰ Ἡσαΐου· »ἐγκατελίπετε τὸν κύριον καὶ\nπαρωργίσατε τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ.« λέγει δὲ καὶ διὰ Ἱερεμίου· »ἐξέστη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ\nτούτῳ καὶ ἔφριξεν ἐπὶ πλείω ἡ γῆ· ὅτι δύο καὶ πονηρὰ ἐποίησεν ὁ λαὸς οὗτος· ἐμὲ\nἐγκατέλιπον, πηγὴν ὕδατος ζῶντος καὶ ὤρυξαν λάκκους συντετριμμένους, οἳ οὐ\nδυνήσονται συσχεῖν ὕδωρ.« καὶ πάλιν διὰ τοῦ αὐτοῦ·\n»ἁμαρτίαν\nἥμαρτεν Ἱερουσαλήμ· διὰ τοῦτο εἰς σάλον ἐγένετο·\nπάντες οἱ δοξάζοντες αὐτὴν ἠτίμασαν αὐτήν, ὅτι εἶδον ἀσχημοσύνην αὐτῆς.« τὸ δὲ αὐστηρὸν τοῦ ἐλέγχου καὶ ἐπιπληκτικὸν διὰ Σολομῶντος\nπαραμυθούμενος λέγει αἰνιττόμενος κατὰ τὸ παρασιωπώμενον τὸ φιλότεκνον τῆς παιδα\nγωγίας· »υἱέ μου, μὴ ὀλιγώρει παιδείας κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ᾿\nαὐτοῦ ἐλεγχόμενος· ὃν γὰρ ἀγαπᾷ κύριος, παιδεύει, μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱόν, ὃν\nπαραδέχεται«, ὅτι »ἁμαρτωλὸς ἄνθρωπος ἐκκλίνει ἐλεγμόν«. ἀκολούθως τοίνυν »ἐλεγχέτω με\nδίκαιος« ἡ γραφὴ λέγει »καὶ παιδευσάτω με, ἔλαιον δὲ ἁμαρτωλοῦ μὴ λιπανάτω τὴν κεφαλήν\nμου«.\n\nΦρένωσις δέ ἐστι ψόγος φρενῶν ἐμποιητικός. οὐδὲ τούτου ἀπέσχηται τοῦ τρόπου τῆς\nπαιδαγωγίας, ἀλλὰ διὰ Ἱερεμίου φησίν· »ἕως τίνος κεκράξομαι καὶ οὐκ εἰσακούσονται;\nἰδοὺ ἀπερίτμητα τὰ ὦτα αὐτῶν.« ὢ τῆς μακαρίας ἀνεξικακίας. καὶ πάλιν διὰ τοῦ αὐτοῦ·\n»ἀπερίτμητα πάντα τὰ ἔθνη, ὁ δὲ λαὸς οὗτος ἀπερίτμητος καρδίᾳ.« »ὅτι λαὸς ἀπειθής\nἐστιν, οἱ υἱοί«, φησίν, »οἷς οὐκ ἔστι πίστις«.\n\nἘπισκοπὴ δέ ἐστιν ἐπίπληξις σφοδρά. κέχρηται τῷ\nεἴδει τούτῳ ἐν εὐαγγελίῳ· »Ἱερουσαλὴμ Ἱερουσαλήμ, ἡ ἀποκτείνουσα τοὺς προφήτας καὶ\nλιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτήν.« καὶ ἡ ἐπαναδίπλωσις τοῦ ὀνόματος ἰσχυρὰν\nτὴν ἐπίπληξιν πεποίηται. ὁ γὰρ εἰδὼς τὸν θεὸν πῶς τοὺς διακόνους τοῦ θεοῦ διώκει;\nδιὰ τοῦτο φησίν· »ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος,\nλέγω γὰρ ὑμῖν· ἀπάρτι οὐ μὴ ἴδητέ με, ἕως ἂν εἴπητε· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν\nὀνόματι κυρίου.« εἰ γὰρ οὐ δέχεσθε τὴν φιλανθρωπίαν, ἐπιγνώσεσθε τὴν ἐξουσίαν.\n\nΛοιδορία δέ ἐστι ψόγος ἐπιτεταμένος. κέχρηται δὲ τῇ λοιδορίᾳ ἐν φαρμάκου μοίρᾳ διὰ\nἩσαΐου λέγων »οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν, υἱοὶ ἄνομοι, λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν, σπέρμα πονηρόν«\nκἀν τῷ εὐαγγελίῳ διὰ Ἰωάννου »ὄφεις« φησὶν »γεννήματα ἐχιδνῶν«.\n\nἜγκλησις δέ ἐστι ψόγος ἀδικούντων. τούτῳ τῷ\nπαιδαγωγήματι διὰ Δαβὶδ κέχρηται, »λαός, ὃν οὐκ ἔγνων,« λέγων »ἐδούλευσέν μοι καὶ εἰς\nἀκοὴν ὠτίου ὑπήκουσέν μου, υἱοὶ ἀλλότριοι ἐψεύσαντό μοι καὶ ἐχώλαναν ἀπὸ τῶν τρίβων\nαὐτῶν«, καὶ διὰ Ἱερεμίου· »καὶ ἔδωκα αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου, καὶ οὐκ ἐφοβήθη\nἀσύνθετος Ἰούδα«, αὖθίς τε· »καὶ ἠθέτησεν εἰς ἐμὲ ὁ οἶκος\n\nἸσραήλ, καὶ ὁ οἶκος Ἰούδα ἐψεύσατο τῷ κυρίῳ.«\n\nΜεμψιμοιρία δέ ἐστι λάθριος ψόγος, τεχνικῇ\nβοηθείᾳ καὶ αὐτὴ σωτηρίαν οἰκονομουμένη ἐν παρακαλύμματι. κέχρηται δὲ αὐτῇ διὰ\nἹερεμίου· »πῶς ἐκάθισεν μόνη ἡ πόλις ἡ πεπληθυμμένη λαῶν; ἐγενήθη ὡσεὶ χήρα· ἄρχουσα\nχωρῶν ἐγενήθη εἰς φόρους· κλαίουσα ἔκλαυσεν ἐν νυκτί.«\n\nΔιάσυρσις δέ ἐστι ψόγος διασυρτικός. καὶ τούτῳ κέχρηται τῷ βοηθήματι ὁ θεῖος\nπαιδαγωγὸς διὰ Ἱερεμίου λέγων· »ὄψις πόρνης ἐγένετό σοι, ἀπηναισχύντησας πρὸς πάντας.\nκαὶ οὐχ ὡς οἶκον ἐκάλεσάς με καὶ πατέρα καὶ ἄρχοντα τῆς παρθενίας σου;« καὶ »πόρνη\nκαλὴ καὶ ἐπίχαρις, ἡγουμένη φαρμάκων«. τεχνικῶς πάνυ τὴν παρθένον τῷ τῆς πορνείας\nἐνυβρίσας ὀνόματι, αὖθις ἐπὶ τὴν σεμνότητα ἐντρέπων μετακαλεῖται.\n\nΚατανεμέσησις δέ ἐστιν ἐπιτίμησις νόμιμος ἢ\nἐπιτίμησις τῶν †ὁδῶν παρὰ τὸ προσῆκον ἐπαιρομένων. ταύτῃ διὰ Μωσέως ἐπαιδαγώγει,\n»τέκνα« λέγων μωμητά, γενεὰ σκολιὰ καὶ διεστραμμένη, ταῦτα κυρίῳ ἀνταποδίδοτε; οὗτος\nλαὸς μωρὸς καὶ οὐχὶ σοφός. οὐκ αὐτὸς οὗτος ὁ πατὴρ ἐκτήσατό σε;« καὶ διὰ Ἡσαΐου φησίν·\n»οἱ ἄρχοντές σου ἀπειθοῦσιν, κοινωνοὶ κλεπτῶν, ἀγαπῶντες δῶρα, διώκοντες ἀνταπόδομα,\nὀρφανοῖς οὐ κρίνοντες.«\n\nΚαθόλου δὲ ἡ περὶ τὸν φόβον αὐτοῦ τεχνολογία\nσωτηρίας ἐστὶ πηγή, ἀγαθοῦ δέ γε τὸ σῴζειν· »ἔλεος δὲ κυρίου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα· ἐλέγχων\nκαὶ παιδεύων καὶ διδάσκων ὡς ποιμὴν τὸ ποίμνιον αὐτοῦ. τοὺς ἐκδεχομένους παιδείαν ἐλεᾷ\nκαὶ τοὺς κατασπουδάζοντας εἰς κόλλησιν αὐτῷ·« καὶ ταύτῃ τῇ ἀγωγῇ »ἑξακοσίας χιλιάδας\nπεζῶν, τοὺς ἐπισυναχθέντας ἐν ᾗ ἔσχον σκληροκαρδίᾳ, μαστιγῶν, ἐλεῶν, τύπτων, ἰώμενος,\nἐν οἰκτιρμῷ καὶ\nπαιδείᾳ διεφύλαξεν.« »κατὰ γὰρ τὸ πολὺ ἔλεος αὐτοῦ,\nοὕτως καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ.« καλὸν μὲν γὰρ τὸ μὴ ἁμαρτεῖν, ἀγαθὸν δὲ καὶ τὸ ἁμαρτόντα\nμετανοεῖν, ὥσπερ ἄριστον τὸ ὑγιαίνειν ἀεί, καλὸν δὲ καὶ τὸ ἀνασφῆλαι τῆς νόσου. ταύτῃ\nτοι καὶ διὰ Σολομῶντος παραγγέλλεται· »σὺ μὲν ῥάβδῳ\nπάταξον τὸν υἱόν, τὴν δὲ ψυ\nχὴν αὐτοῦ ἐκ θανάτου ῥῦσαι.« καὶ\nπάλιν· »μὴ ἀπόσχῃ νήπιον παιδεύων. εὔθυναι δὲ αὐτὸν ῥάβδῳ, οὐ γὰρ θανεῖται.«\n\nἜλεγχος γὰρ καὶ ἐπίπληξις, ὥσπερ οὖν καὶ τοὔνομα\nαἰνίττεται, αὗται πληγαὶ ψυχῆς εἰσι, σωφρονίζουσαι τὰς ἁμαρτίας καὶ θάνατον\nἀπείργουσαι, εἰς δὲ τὴν σωφροσύνην ἄγουσαι τοὺς εἰς ἀκολασίαν ὑποφερομένους.\nταύτῃ τοι καὶ Πλάτων τὴν μεγίστην τῆς\nἐπανορθώσεως δύναμιν καὶ τὴν κυριωτάτην κάθαρσιν τὸν ἔλεγχον εἰδὼς ἀκολούθως τῷ λόγῳ\nτὸν τὰ μέγιστα ἀκάθαρτον ὄντα ἀπαίδευτόν τε καὶ αἰσχρὸν γεγονέναι διὰ τὸ ἀνέλεγκτον\nεἶναι βούλεται, ᾗ καθαρώτατον καὶ κάλλιστον ἔπρεπεν τὸν ὄντως ἐσόμενον εὐδαίμονα\nεἶναι. εἰ γὰρ »οἱ ἄρχοντες οὐκ εἰσὶ φόβος τῷ ἀγαθῷ\nἔργῳ«, πῶς ὁ φύσει ἀγαθὸς θεὸς φόβος ἔσται τῷ μὴ ἁμαρτάνοντι; »ἐὰν δὲ τὸ κακὸν ποιῇς,\nφοβοῦ«, ᾗ φησιν ὁ ἀπόστολος. διὰ τοῦτό τοι καὶ αὐτὸς\nὁ ἀπόστολος ἐπιστύφει παρ᾿ ἕκαστα τὰς ἐκκλη\nσίας κατ᾿ εἰκόνα\nκυρίου καὶ συναισθόμενος τῆς ἑαυτοῦ παρρησίας καὶ τῆς τῶν ἀκουόντων ἀσθενείας πρὸς\nτοὺς Γαλάτας λέγει· »ἐχθρὸς ὑμῶν γέγονα ἀληθεύων\nὑμῖν;« ὡς δὲ οἱ ὑγιαίνοντες οὐ χρῄζουσιν ἰατροῦ, παρ᾿ ὅσον ἔρρωνται, οἱ δὲ νοσοῦντες\nἐπιδέονται τῆς τέχνης, οὕτως καὶ ἡμεῖς οἱ ἐν τῷ βίῳ νοσοῦντες περί τε τὰς ἐπιθυμίας\nτὰς ἐπονειδίστους περί τε τὰς ἀκρασίας τὰς ἐπιψόγους καὶ περὶ τὰς ἄλλας τῶν παθῶν\nφλεγμονὰς τοῦ σωτῆρος ἐπιδεόμεθα· ὃ δὲ οὐ μόνον τὰ ἤπια ἐπιπάσσει φάρμακα, ἀλλὰ καὶ τὰ\n\nστυπτικά. ἱστᾶσιν γοῦν τῶν ἁμαρτιῶν τὰς νομὰς αἱ πικραὶ τοῦ φόβου\nῥίζαι· διὸ καὶ σωτήριος, εἰ καὶ πικρός, ὁ φόβος.\nεἰκότως ἄρα σωτῆρος μὲν οἱ νοσοῦντες δεόμεθα, οἱ πεπλανημένοι δὲ τοῦ καθηγησομένου καὶ\nοἱ τυφλοὶ τοῦ φωταγωγήσοντος καὶ οἱ διψῶντες τῆς πηγῆς τῆς ζωτικῆς, ἀφ᾿ ἧς οἱ\nμεταλαβόντες οὐκέτι διψήσουσιν, καὶ οἱ νεκροὶ δὲ τῆς ζωῆς ἐνδεεῖς καὶ τοῦ ποιμένος τὰ\nπρόβατα καὶ οἱ παῖδες τοῦ παιδαγωγοῦ, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἡ ἀνθρωπότης Ἰησοῦ, ἵνα μὴ\nἀνάγωγοι καὶ ἁμαρτωλοὶ εἰς τέλος τῆς καταδίκης ἐκπέσωμεν, διακριθῶμεν δὲ τῶν ἀχυρμιῶν\nκαὶ εἰς τὴν πατρῴαν ἀποθήκην σωρευθῶμεν· τὸ γὰρ πτύον\nἐν τῇ\nχειρὶ τοῦ κυρίου, ᾧ ἀποκρίνεται τοῦ πυροῦ τὸ ἄχυρον τὸ ὀφειλόμενον τῷ πυρί. ἐξὸν δέ, εἰ βούλεσθε, τοῦ παναγίου ποιμένος καὶ παιδαγωγοῦ,\nτοῦ παντοκράτορος καὶ πατρικοῦ λόγου, τὴν ἄκραν σοφίαν καταμανθάνειν ἡμῖν, ἔνθα\nἀλληγορεῖ, ποιμένα ἑαυτὸν προβάτων λέγων· ἔστι δὲ\nπαιδαγωγὸς νηπίων. φησὶν γοῦν διὰ Ἰεζεκιὴλ πρὸς τοὺς πρεσβυτέρους ἀποταθεὶς καί τινα\nαὐτοῖς σωτήριον παρατιθέμενος εὐλόγου φροντίδος ὑπογραμμόν· »καὶ τὸ χωλὸν καταδήσω καὶ\nτὸ ὀχλούμενον ἰάσομαι καὶ τὸ πλανώμενον ἐπιστρέψω καὶ βοσκήσω αὐτοὺς ἐγὼ εἰς τὸ ὄρος\nτὸ ἅγιόν μου.« ταῦτ᾿ ἐστὶν ἀγαθοῦ ποιμένος ἐπαγγέλματα· βόσκησον ἡμᾶς τοὺς νηπίους ὡς\nπρόβατα. ναί, δέσποτα, τῆς σῆς πλήρωσον νομῆς, τῆς δικαιοσύνης· ναί, παιδαγωγέ, ποίμανον ἡμᾶς εἰς τὸ ἅγιόν σου ὄρος, πρὸς\nτὴν ἐκκλησίαν, τὴν ὑψωμένην, τὴν ὑπερνεφῆ, τὴν ἁπτομένην οὐρανῶν. »καὶ ἔσομαι«, φησίν,\n»αὐτῶν ποιμὴν καὶ ἔσομαι ἐγγὺς αὐτῶν« ὡς ὁ χιτὼν τοῦ χρωτὸς αὐτῶν· σῶσαι βούλεταί μου\nτὴν σάρκα, περιβαλὼν τὸν χιτῶνα τῆς ἀφθαρσίας, καὶ τὸν χρῶτά μου κέχρικεν. »καλέσουσί με«, φησί, »καὶ ἐρῶ· ἰδοὺ πάρειμι.« θᾶττον\nὑπήκουσας ἢ προσεδόκησα, δέσποτα· »καὶ ἐὰν διαβαίνωσιν, οὐκ ὀλισθήσουσι, λέγει\nκύριος.« οὐ γὰρ πεσούμεθα εἰς φθορὰν οἱ διαβαίνοντες εἰς ἀφθαρσίαν, ὅτι ἀνθέξεται ἡμῶν\nαὐτός· ἔφη γὰρ αὐτὸς καὶ ἠθέλησεν αὐτός.\n\nΤοιοῦτος ἡμῶν ὁ παιδαγωγός, ἀγαθὸς ἐνδίκως. »οὐκ ἦλθον«, φησί, »διακονηθῆναι, ἀλλὰ\nδιακονῆσαι.« διὰ τοῦτο εἰσάγεται ἐν τῷ εὐαγγελίῳ κεκμηκώς, ὁ κάμνων ὑπὲρ ἡμῶν καὶ\n»δοῦναι τὴν ψυχὴν\nτὴν ἑαυτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν« ὑπισχνούμενος.\nτοῦτον γὰρ μονον ὁμολογεῖ ἀγαθὸν εἶναι ποιμένα·\nμεγαλόδωρος οὖν ὁ τὸ μέγιστον ὑπὲρ ἡμῶν, τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, ἐπιδιδούς, καὶ μεγαλωφελὴς\nκαὶ φιλάνθρωπος, ὅτι καὶ ἀνθρώπων, ἐξὸν εἶναι κύριος, ἀδελφὸς εἶναι βεβούληται· ὃ δὲ\nκαὶ εἰς τοσοῦτον ἀγαθὸς ὥστε ἡμῶν καὶ ὑπεραποθανεῖν. ἀλλὰ καὶ ἡ δικαιοσύνη κέκραγεν\nαὐτοῦ· »ἐὰν ὀρθοὶ πρός με ἥκητε, κἀγὼ ὀρθὸς πρὸς\nὑμᾶς· ἐὰν πλάγιοι πορεύησθε, κἀγὼ πλάγιος, λέγει κύριος τῶν δυνάμεων«, τὰς ἐπιπλήξεις\nτῶν ἁμαρτωλῶν πλαγίας αἰνιττόμενος ὁδούς. ἡ γὰρ\nεὐθεῖα καὶ κατὰ φύσιν, ἣν αἰνίττεται τὸ ἰῶτα τοῦ Ἰησοῦ, ἡ ἀγαθωσύνη αὐτοῦ, ἡ\nπρὸς τοὺς ἐξ ὑπακοῆς πεπιστευκότας ἀμετακίνητός τε καὶ ἀρρεπής.\n»ἐπειδὴ ἐκάλουν καὶ οὐχ ὑπηκούετε, λέγει κύριος, ἀλλὰ ἀκύρους ἐποιεῖτε τὰς ἐμὰς\nβουλάς, τοῖς δὲ ἐμοῖς ἐλέγχοις οὐ προσείχετε.« οὕτως ὁ κυριακὸς ἔλεγχος ὠφελιμώτατος.\nπερὶ τούτων καὶ διὰ Δαβὶδ λέγει· »γενεὰ σκολιὰ καὶ\nπαραπικραίνουσα, γενεὰ ἥτις οὐ κατεύθυνεν τὴν καρδίαν αὐτῆς, καὶ οὐκ ἐπιστώθη μετὰ τοῦ\nθεοῦ τὸ πνεῦμα αὐτῆς. οὐκ ἐφυλάξαντο τὴν διαθήκην τοῦ θεοῦ καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ οὐκ\nἤθελον πορεύεσθαι.« αὗται αἰτίαι παραπικρασμοῦ, δι᾿ ἃς ὁ κριτὴς ἔρχεται τὴν δίκην\nἐποίσων τοῖς τὴν εὐζωΐαν ἑλέσθαι μὴ βεβουλημένοις. διὰ τοῦτο αὐτοῖς τραχύτερον ἐνθένδε προσενήνεκται, εἴ πως ἀναχαιτίσαι τῆς ἐπὶ τὸν\nθάνατον ὁρμῆς. λέγει γοῦν διὰ Δαβὶδ σαφεστάτην αἰτίαν τῆς ἀπειλῆς· »οὐκ ἐπίστευσαν ἐν\nτοῖς θαυμασίοις αὐτοῦ. ὅταν ἀπέκτεννεν αὐτούς, ἐξεζήτουν αὐτὸν καὶ ἐπέστρεφον καὶ\nὤρθριζον πρὸς τὸν θεὸν καὶ ἐμνήσθησαν, ὅτι ὁ θεὸς βοηθὸς αὐτῶν ἐστιν καὶ ὁ θεὸς ὁ\nὕψιστος λυτρωτὴς αὐτῶν ἐστιν.« οὕτως οἶδεν\nἐπιστρέφοντας αὐτοὺς διὰ τὸν φόβον, τῆς δὲ φιλανθρωπίας αὐτοῦ καταπεφρονηκότας.\nὀλιγωρεῖται μὲν γὰρ ὡς ἐπίπαν τὸ ἀγαθὸν χρηστευόμενον ἀεί, θεραπεύεται δὲ ὑπομιμνῇσκον\nτῷ φιλανθρώπῳ τῆς δικαιοσύνης φόβῳ. διττὸν δὲ τὸ\nεἶδος τοῦ φόβου, ὧν τὸ μὲν ἕτερον γίνεται μετὰ αἰδοῦς,\nᾧ χρῶνται πολῖται\nμὲν πρὸς ἡγεμόνας ἀγαθοὺς καὶ ἡμεῖς πρὸς τὸν θεόν, καθάπερ οἱ παῖδες οἱ σώφρονες πρὸς\nτοὺς πατέρας· »ἵππος γάρ«, φησίν, »ἀδάμαστος ἐκβαίνει σκληρός, καὶ υἱὸς ἀνειμένος\nἐκβαίνει προαλής·« τὸ δὲ ἕτερον εἶδος τοῦ φόβου μετὰ μίσους γίνεται, ᾧ δοῦλοι πρὸς\nδεσπότας κέχρηνται χαλεποὺς καὶ Ἑβραῖοι δεσπότην ποιήσαντες, οὐ πα τέρα, τὸν θεόν.\nπολλῷ δέ, οἶμαι, καὶ τῷ παντὶ\nτὸ ἑκούσιον καὶ κατὰ προαίρεσιν τοῦ κατὰ ἀνάγκην εἰς εὐσέβειαν διαφέρει.\n»αὐτὸς γάρ«, φησίν, »οἰκτίρμων ἐστίν, ἰάσεται τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν καὶ οὐ διαφθερεῖ· καὶ\nπληθυνεῖ τοῦ ἀποστρέψαι τὸν θυμὸν αὐτοῦ καὶ οὐκ ἐκκαύσει πᾶσαν τὴν ὀργὴν αὐτοῦ.« ὅρα\nπῶς τὸ δίκαιον ἐπιδείκνυται τοῦ παιδαγωγοῦ τὸ περὶ τὰς ἐπιτιμήσεις καὶ τὸ ἀγαθὸν τοῦ\nθεοῦ τὸ περὶ τὰς οἰκτειρήσεις. διὰ τοῦτο ὁ Δαβίδ,\nτουτέστι τὸ πνεῦμα τὸ δι᾿ αὐτοῦ, ἄμφω περιλαβὼν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ψάλλει θεοῦ· »δικαιοσύνη\nκαὶ κρίμα ἑτοιμασία τοῦ θρόνου σου· ἔλεος καὶ ἀλήθεια προπορεύσονται πρὸ προσώπου\nσου.« τῆς αὐτῆς εἶναι δυνάμεως ὁμολογεῖ καὶ κρίνειν καὶ εὐεργετεῖν· ἅμα γὰρ\nἀμφοῖν ἡ ἐξουσία [ἡ] κρίσις τοῦ δικαίου διακρίνουσα τὰ ἐναντία. καὶ ὁ αὐτὸς δίκαιος καὶ ἀγαθός, ὁ ὄντως\nθεός, ὁ ὢν αὐτὸς τὰ πάντα καὶ τὰ πάντα ὁ αὐτός, ὅτι αὐτὸς θεός, ὁ μόνος θεός. ὡς γὰρ\nτὸ ἔσοπτρον τῷ αἰσχρῷ οὐ κακόν, ὅτι δεικνύει αὐτὸν οἷός ἐστιν, καὶ ὡς ὁ ἰατρὸς τῷ\nνοσοῦντι οὐ κακὸς ὁ τὸν πυρετὸν ἀναγγέλλων αὐτοῦ (οὐ γὰρ αἴτιος τοῦ πυρετοῦ ὁ ἰατρός,\nἀλλὰ ἔλεγχός ἐστι τοῦ πυρετοῦ), οὕτως οὐδὲ ὁ ἐλέγχων δύσνους τῷ κάμνοντι τὴν ψυχήν· οὐ\nγὰρ ἐντίθησι τὰ πλημμελήματα, τὰ δὲ προσόντα ἐπιδείκνυσιν ἁμαρτήματα εἰς τὴν τῶν\nὁμοίων ἐπιτηδευμάτων ἀποτροπήν. ὥστε ἀγαθὸς μὲν ὁ\nθεὸς δι᾿ ἑαυτόν, δίκαιος δὲ ἤδη δι᾿ ἡμᾶς, καὶ τοῦτο ὅτι ἀγαθός. τὸ δίκαιον δὲ ἡμῖν διὰ\nτοῦ λόγου ἐνδείκνυται τοῦ ἑαυτοῦ ἐκεῖθεν ἄνωθεν, ὅθεν γέγονεν πατήρ. πρὶν γὰρ κτίστην\nγενέσθαι θεὸς ἦν, ἀγαθὸς ἦν, καὶ διὰ τοῦτο καὶ δημιουργὸς εἶναι καὶ πατὴρ ἠθέλησεν·\nκαὶ ἡ τῆς ἀγάπης ἐκείνης σχέσις δικαιοσύνης γέγονεν ἀρχή, καὶ τὸν ἥλιον ἐπιλάμποντος\nτὸν αὑτοῦ καὶ τὸν υἱὸν καταπέμποντος τὸν αὑτοῦ· καὶ πρῶτος οὗτος τὴν ἐξ οὐρανῶν\nἀγαθὴν κατήγγειλεν δικαιοσύνην, »οὐδεὶς ἔγνω τὸν υἱὸν εἰ μὴ ὁ πατὴρ«\nλέγων, »οὐδὲ τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱός«. αὕτη ἡ\nἀντιταλαντεύουσα γνῶσις ἐπ᾿ ἴσης δικαιοσύνης ἀρχαίας σύμβολον. ἔπειτα δὲ ἐπὶ τοὺς\nἀνθρώπους καταβέβηκεν ἡ δικαιοσύνη καὶ γράμματι καὶ σώματι, τῷ λόγῳ καὶ τῷ νόμῳ, εἰς\nμετάνοιαν τὴν ἀνθρωπότητα βιαζομένη σωτήριον· ἀγαθὴ γὰρ ἦν. ἀλλ᾿ οὐχ ὑπακούεις τῷ θεῷ·\nσεαυτὸν αἰτιῶ τὸν κριτὴν ἐπισπώμενος.\n\nὍτι ὁ αὐτὸς θεὸς διὰ τοῦ αὐτοῦ λόγου καὶ ἀπείργει τῶν ἁμαρτιῶν ἀπειλῶν καὶ σῴζει\nτὴν ἀνθρωπότητα παρακαλῶν.\n\nΕἰ τοίνυν τὴν περὶ τὸ ἐπιστύφειν τὴν ἀνθρωπότητα οἰκονομίαν, ἀγαθὴν οὖσαν καὶ\nσωτήριον, ἀναγκαίως ὑπὸ τοῦ λόγου παραλαμβανομένην ἐπεδείξαμεν πρός τε μετάνοιαν καὶ\nπρὸς τῶν ἁμαρτιῶν τὴν κώλυσιν εὔθετον γενομένην, ἑξῆς ἂν εἴη σκοπεῖν τὸ ἤπιον τοῦ\nλόγου· δίκαιος γὰρ οὗτος ἀποδέδεικται καὶ τὰς ἰδίας παρατίθεται γνώμας τὰς πρὸς\nσωτηρίαν παρακλητικάς, δι᾿ ὧν καὶ τὸ καλὸν καὶ τὸ συμφέρον πατρικῷ θελήματι γνωρίζειν\nἡμῖν βούλεται. σκόπει δὲ ταῦτα· τὸ μὲν\nκαλὸν τοῦ ἐγκωμιαστικοῦ, τὸ δὲ συμφέρον τοῦ συμβουλευτικοῦ· καὶ\nγὰρ οὖν τοῦ μὲν συμβουλευτικοῦ σχέσις τὸ προτρεπτικὸν καὶ ἀποτρεπτικόν, τοῦ δὲ\nἐγκωμιαστικοῦ τὸ ἐπαινετικόν τε καὶ ψεκτικὸν γίνεται. πῶς γὰρ ἔχουσα ἡ\nδιάνοια ἡ συμβουλευτικὴ προτρεπτικὴ γίνεται καὶ πῶς ἔχουσα ἀποτρεπτική. ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ ἐγκωμιαστικὸν πῶς μὲν ἔχον ψεκτικὸν\nγίνεται, πῶς δὲ ἔχον ἐπαινετικόν· περὶ ἃ καταγίνεται μάλιστα ὁ παιδαγωγὸς ὁ δίκαιος ὁ\nτοῦ ἡμετέρου συμφέροντος ἐστοχασμένος. ἀλλὰ γὰρ τὸ\nμὲν ψεκτικὸν καὶ ἀποτρεπτικὸν εἶδος ὑποδέδεικται ἡμῖν ἤδη πρότερον, νῦν δὲ αὖ τὸ\nπροτρεπτικὸν καὶ ἐπαινετικὸν μεταχειριστέον καὶ καθάπερ ἐπὶ ζυγοῦ τὰς ἰσοστασίους\nἀντισηκώσωμεν τοῦ δικαίου πλάστιγγας.\n\nΤῇ μὲν οὖν ἐπὶ τὰ συμφέροντα προτροπῇ ὁ παιδαγωγὸς διὰ Σολομῶντος ὧδέ πως χρῆται·\n»ἐγὼ ὑμᾶς, ἄνθρωποι, παρακαλῶ καὶ προΐεμαι ἐμὴν φωνὴν υἱοῖς ἀνθρώπων· ἐπακούσατέ μου,\nσεμνὰ γὰρ ἐρῶ« καὶ τὰ ἑξῆς. συμβουλεύει δὲ τὰ σωτήρια, ὅτι ἡ συμβουλὴ πρὸς αἵρεσίν\nἐστι καὶ φυγὴν ἐπιτήδειος, καθάπερ ποιεῖ διὰ τοῦ Δαβὶδ λέγων »μακάριος ἀνὴρ ὃς οὐκ\nἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν\nοὐκ ἔστη καὶ ἐπὶ καθέδραν\nλοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν· ἀλλ᾿ ἢ ἐν τῷ νόμῳ κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ.« τῆς δὲ συμβουλίας μέρη τρία, τὸ μὲν ἐκ τῶν παρεληλυθότων\nχρόνων λαμβάνον τὰ παραδείγματα, οἷον τί ἔπαθον οἱ Ἑβραῖοι τῷ χρυσῷ εἰδωλολατρήσαντες\nἐν μόσχῳ, καὶ τί ἔπαθον ἐκπορνεύσαντες καὶ τὰ ὅμοια, τὸ δὲ ἐκ τῶν παρόντων χρόνων\nκατανοούμενον, οἷον αἰσθητικῶς καταλαμβανόμενον, ὡς ἐκεῖνο εἴρηται πρὸς τοὺς ἐρομένους\nτὸν κύριον »εἰ αὐτὸς εἶ ὁ Χριστός, ἢ ἄλλον περιμένομεν«· »ἀπέλθετε. καὶ εἴπατε Ἰωάννῃ·\nτυφλοὶ ἀναβλέπουσιν, κωφοὶ ἀκούουσιν, λεπροὶ καθαρίζονται, ἀνίστανται νεκροί, καὶ\nμακάριός ἐστιν ὃς ἐὰν μὴ σκανδαλισθῇ ἐν ἐμοί.« τοῦτ᾿ ἄρα ἦν ὃ προφητεύων εἴρηκεν Δαβὶδ\n»καθὼς ἠκούσαμεν, οὕτως καὶ εἴδομεν«. ἐκ δὲ τῶν\nμελλόντων τὸ τρίτον συνίσταται μέρος\nτῆς συμβουλίας, ᾧ τὰ\nἀποβησόμενα κελεύει φυλάττεσθαι· καθὸ κἀκεῖνο εἴρηται· »οἱ δὲ ἁμαρτίαις περιπεσόντες\nβληθήσονται εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν\nὀδόντων« καὶ τὰ παραπλήσια· ὡς ἐκ τούτων εἶναι συμφανὲς διὰ πάσης θεραπείας χωροῦντα\nτὸν κύριον εἰς σωτηρίαν ἐκκαλεῖσθαι τὴν ἀνθρωπότητα. τῇ δὲ παραμυθίᾳ παρηγορεῖ τὰ ἁμαρτήματα, μειῶν μὲν τὴν ἐπιθυμίαν, ἅμα δὲ καὶ\nἐλπίδα ἐνδιδοὺς εἰς σωτηρίαν. φησὶ γὰρ δι᾿ Ἰεζεκιήλ· »ἐὰν ἐπιστραφῆτε\nἐξ ὅλης τῆς καρδίας καὶ εἴπητε· πάτερ, ἀκούσομαι ὑμῶν ὥσπερ λαοῦ ἁγίου.«\nκαὶ πάλιν λέγει· »δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω\nὑμᾶς« καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις, ἃ αὐτοπροσωπεῖ ὁ κύριος. σαφέστατα δὲ ἐπὶ τὴν\nἀγαθωσύνην καλεῖ διὰ Σολομῶντος λέγων· »μακάριος\nἄνθρωπος, ὃς εὗρεν σοφίαν, καὶ θνητός, ὃς εὗρεν φρόνησιν.« τὸ γὰρ ἀγαθὸν τῷ ζητοῦντι\nεὑρίσκεται καὶ ὁρᾶσθαι τῷ εὑρόντι φιλεῖ. ναὶ μὴν καὶ δι᾿ Ἱερεμίου τὴν φρόνησιν\nἐξηγεῖται, »μακάριοί ἐσμεν, Ἰσραήλ«, λέγων, »ὅτι τὰ ἀρεστὰ τῷ θεῷ γνωστὰ ἡμῖν ἐστι«,\nγνωστὰ δὲ διὰ τοῦ λόγου, δι᾿ ὃν μακάριοι καὶ φρόνιμοι. φρόνησις γὰρ ἡ γνῶσις διὰ τοῦ\nαὐτοῦ προφήτου μηνύεται λέγοντος »ἄκουε, Ἰσραήλ, ἐντολὰς ζωῆς, ἐνωτίσασθε γνῶναι\nφρόνησιν.« διὰ δὲ Μωσέως ἔτι καὶ προσυπισχνεῖται\nδωρεὰν διὰ τὴν ὑπάρχουσαν\nφιλανθρωπίαν τοῖς σπεύδουσιν εἰς σωτηρίαν.\nφησὶ γάρ· »καὶ εἰσάξω ὑμᾶς εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, ἣν ὤμοσεν κύριος τοῖς πατράσιν\nὑμῶν·« πρὸς δὲ »καὶ εἰσάξω ὑμᾶς εἰς τὸ ὄρος τὸ ἅγιον καὶ εὐφρανῶ ὑμᾶς« διὰ Ἡσαΐου\nλέγει.\n\nἜστι δὲ καὶ ἄλλο εἶδος αὐτοῦ παιδαγωγίας, ὁ μακαρισμός· καὶ »μακάριος ἐκεῖνος« διὰ\nΔαβὶδ λέγει [φησίν] »ὁ μὴ ἁμαρτών, καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς\nδιεξόδους τῶν ὑδάτων, ὃ τὸν καρπὸν αὐτοῦ δώσει ἐν καιρῷ αὐτοῦ καὶ τὸ φύλλον αὐτοῦ οὐκ\nἀπορρυήσεται« (ταυτὶ μὲν καὶ πρὸς τὴν ἀνάστασιν ᾐνίξατο) »καὶ πάντα ὅσα ἐὰν ποιήσῃ,\nκατευοδωθήσεται αὐτῷ.« τοιούτους ἡμᾶς γενέσθαι βούλεται, ἵν᾿ ὦμεν μακάριοι. ἔμπαλιν δὲ τὸ ἀντισηκοῦν τοῦ τῆς δικαιοσύνης ἐνδεικνύμενος\nζυγοῦ »[ἀλλ᾿ ἢ] οὐχ οὕτως« φησίν »οἱ ἀσεβεῖς, οὐχ οὕτως, ἀλλ᾿ ἢ ὡς ὁ χνοῦς, ὃν\nἐκριπτεῖ ὁ ἄνεμος ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς«. τὸ ἐπιτίμιον τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ τὸ\nεὐδιαφόρητον αὐτῶν καὶ τὸ ὑπηνέμιον δείξας ὁ παιδαγωγὸς ἀπετρέψατο\nτῆς\nαἰτίας διὰ τῆς ἐπιτιμίας, καὶ τὴν κόλασιν ἐπανατεινάμενος τὴν κατ᾿ ἀξίαν, τῆς\nεὐεργεσίας ἐνεδείξατο τὴν εὐποιίαν, τεχνικώτατα ἐπὶ τὴν χρῆσιν ἡμᾶς καὶ τὴν κτῆσιν τῶν\nκαλῶν διὰ ταύτης καλῶν. ναὶ μὴν καὶ ἐπὶ τὴν γνῶσιν\nπαρακαλεῖ διὰ μὲν τοῦ Ἱερεμίου λέγων· «τῇ ὁδῷ τοῦ θεοῦ εἰ ἐπορεύθης, κατῴκεις ἂν ἐν\nεἰρήνῃ εἰς τὸν αἰῶνα.« ὑποδεικνύων γὰρ ἐνταῦθα τὸν μισθὸν τῆς γνώσεως εἰς ἔρωτα αὐτῆς\nτοὺς συνετοὺς ἐκκαλεῖται καὶ τῷ πεπλανημένῳ\nσυγγνώμην νέμων\n»ἐπίστρεφε γάρ, ἐπίστρεφε, ὡς ὁ τρυγῶν ἐπὶ τὸν κάρταλλον αὐτοῦ« λέγει. ὁρᾷς τὸ ἀγαθὸν\nτῆς δικαιοσύνης μετανοεῖν συμβουλευούσης; ἔτι δὲ\nδιὰ Ἱερεμίου φωτίζει τοῖς πλανωμένοις τὴν ἀλήθειαν· »τάδε λέγει κύριος· στῆτε ἐπὶ ταῖς\nὁδοῖς καὶ ἴδετε καὶ ἐρωτήσατε τρίβους κυρίου αἰωνίας, ποία ἐστὶν ἡ τρίβος ἡ ἀγαθή, καὶ\nβαδίζετε ἐν αὐτῇ, καὶ εὑρήσετε ἁγνισμὸν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν.« ἄγει δὲ ἐπὶ τὴν μετάνοιαν\nσωτηρίας χάριν τῆς ἡμῶν. διὰ τοῦτό φησιν· »ἐὰν μετανοήσῃς, περικαθαριεῖ κύριος τὴν\nκαρδίαν σου καὶ τὴν καρδίαν τοῦ σπέρματός σου.« ἐνῆν μὲν οὖν συνηγόρους ἡμῖν τῆς ζητήσεως ταύτης ἐπισπάσασθαι φιλοσόφους, οἵ φασιν\nἐπαινετὸν εἶναι μόνον τὸν τέλειον, ψεκτὸν δὲ τὸν φαῦλον τυγχάνειν. ἀλλ᾿ ἐπεὶ\nσυκοφαντοῦσί τινες τὸ μακάριον, ὡς πράγματ᾿ οὐκ ἔχον οὔτε αὐτὸ οὔτε ἄλλῳ τῳ\nπαρεχόμενον, τὴν φιλανθρωπίαν ἀσυνετοῦντες αὐτοῦ, διὰ τούτους δὴ καὶ τοὺς ἔτι τὸ\nδίκαιον οὐ προσάπτοντας τῷ ἀγαθῷ, ὅδε ὁ λόγος ἡμῖν παρῃτήθη. ἑπόμενον γὰρ ἦν φάσκειν ἡμᾶς τὸ ἐπιπληκτικὸν καὶ ψεκτικὸν\nεἶδος τῆς παιδαγωγίας ἁρμόδιον εἶναι τοῖς ἀνθρώποις, ἐπεὶ πάντας ἀνθρώπους φαύλους\nλέγουσι· σοφὸς δὲ ὁ θεὸς μόνος, ἀφ᾿ οὗ ἡ σοφία, καὶ τέλειος μόνος, διὰ τοῦτο καὶ\nμόνος ἐπαινετός. ἀλλὰ οὐ συγχρῶμαι τῷ λόγῳ τῷδε,\nφημὶ δ᾿ οὖν ἔπαινον ἢ ψόγον ἢ ἐπαίνῳ τι ἐοικὸς καὶ ψόγῳ μάλιστα πάντων τοῖς ἀνθρώποις\nἀναγκαιότατα φάρμακα. οἱ μὲν οὖν δυσίατοι, καθάπερ ὁ σίδηρος πρὸς τοῦ πυρὸς καὶ σφύρας\nκαὶ ἄκμονος, τουτέστιν ἀπειλῆς, ἐλέγχου, ἐπιτιμήσεως ἐλαύνονται, οἱ δὲ αὐτῇ\nπροσέχοντες τῇ πίστει οἷον αὐτοδίδακτοι καὶ προαιρετικοὶ αὔξονται τῷ ἐπαίνῳ·\n\nἀρετὰ γὰρ ἐπαινεο\nμένα\nδένδρον ὣς ἀέξεται. καί μοι\nδοκεῖν συνεὶς τοῦτο ὁ Σάμιος παραγγέλλει Πυθαγόρας·\nδειλὰ μὲν ἐκπρήξας\nἐπιπλήσσεο, χρηστὰ δὲ τέρπου. τὸ δὲ ἐπιπλήσσειν\nκαὶ νουθετεῖν καλεῖται, τὸ δὲ ἐτυμολογεῖται, ἡ νουθέτησις, νοῦ ἐνθεματισμός, ὡς εἶναι\nτὸ ἐπιπληκτικὸν εἶδος νοῦ περιποιητικόν. ἀλλὰ γὰρ μυρίαι ὅσαι προσεξεύρηνται\nπαραγγελίαι εἰς κτῆσιν ἀγαθῶν καὶ φυγὴν κακῶν· »τοῖς γὰρ ἀσεβέσιν οὐκ ἔστιν εἰρήνη,\nλέγει κύριος.« διὰ τοῦτο φυλάττεσθαι τοῖς νηπίοις\nδιὰ Σολομῶντος παραγγέλλει· »υἱέ, μὴ πλανήσωσί σε ἁμαρτωλοί, μηδὲ πορευθῇς μετ᾿ αὐτῶν\nὁδούς, μηδὲ πορευθῇς, ἐὰν παρακαλέσωσίν σε λέγοντες· ἐλθὲ μεθ᾿ ἡμῶν, κοινώνησον\nαἵματος ἀθῴου,\nκρύψωμεν δὲ εἰς γῆν ἄνδρα δίκαιον ἀδίκως,\nἀφανίσωμεν αὐτὸν ὥσπερ Ἅιδης ζῶντα.« τοῦτο μὲν οὖν καὶ περὶ τοῦ κυριακοῦ προφητεύεται\nπάθους· ὑποτίθεται δὲ καὶ δι᾿ Ἰεζεκιὴλ ἡ ζωὴ τὰς\nἐντολάς· »ἡ ψυχὴ ἡ ἁμαρτάνουσα ἀποθανεῖται. ὁ δὲ ἄνθρωπος ὃς ἔσται δίκαιος,\nὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην, οὐκ ἐπὶ τῶν ὀρέων φάγεται, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ οὐκ ἔθετο\nἐπὶ τὰ ἐνθυμήματα οἴκου Ἰσραήλ, καὶ τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον αὐτοῦ οὐ μὴ μιάνῃ, καὶ\nπρὸς γυναῖκα ἐν ἀφέδρῳ οὖσαν οὐκ ἐγγιεῖ, καὶ ἄνθρωπον οὐ καταδυναστεύσει, καὶ\nἐνεχυρασμὸν ὀφείλοντος ἀποδώσει καὶ ἅρπαγμα οὐχ ἁρπάσει, τὸν ἄρτον αὐτοῦ τῷ πεινῶντι δώσει καὶ γυμνὸν περιβαλεῖ, τὸ ἀργύριον αὐτοῦ\nἐπὶ τόκῳ οὐ δώσει καὶ πλεόνασμα οὐ λήψεται, καὶ ἐξ ἀδικίας ἀποστρέψει τὴν χεῖρα αὐτοῦ,\nκαὶ κρίμα δίκαιον ποιήσει ἀνὰ μέσον ἀνδρὸς καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ πλησίον αὐτοῦ, ἐν τοῖς\nπροστάγμασί μου πεπόρευται καὶ τὰ δικαιώματά μου πεφύλακται τοῦ ποιῆσαι αὐτά· δίκαιος\nοὗτός ἐστι, ζωῇ ζήσεται, λέγει κύριος.« ταῦτα ὑποτύπωσιν Χριστιανῶν περιέχει πολιτείας\nκαὶ προτροπὴν ἀξιόλογον εἰς μακάριον βίον, γέρας εὐζωΐας, ζωὴν αἰώνιον.\n\nὍτι διὰ νόμου καὶ προφητῶν ὁ λόγος ἐπαιδαγώγει.\n\nὉ μὲν δὴ τρόπος τῆς φιλανθρωπίας αὐτοῦ καὶ παιδαγωγίας ὡς ἐνῆν ἡμῖν ὑποδέδεικται.\nδιόπερ παγκάλως αὐτὸς αὑτὸν ἐξηγούμενος »κόκκῳ νάπυος« εἴκασεν, καὶ τοῦ σπειρομένου\nλόγου τὸ πνευματικὸν καὶ τὸ πολύχουν τῆς φύσεως καὶ τὸ μεγαλοπρεπὲς ἅμα καὶ εὐαυξὲς\nτῆς δυνάμεως τῆς λογικῆς, πρὸς δὲ καὶ τῆς ἐπιτιμήσεως τὸ δηκτικὸν καὶ τὸ ἀνακαθαρτικὸν\nὀνησιφόρον εἶναι ὑπὸ δριμύτητος αἰνιττόμενος. δι᾿\nὀλίγου γοῦν τοῦ κόκκου τοῦ ἀλληγορουμένου πάμπολυ, τὴν σωτηρίαν, ἁπάσῃ χαρίζεται τῇ\nἀνθρωπότητι. τὸ μὲν οὖν μέλι γλυκύτατον ὂν χολῆς ἐστι γεννητικόν, ὡς τὸ ἀγαθὸν\nκαταφρονήσεως, ὃ δὴ αἴτιον τοῦ ἐξαμαρτάνειν, τὸ δὲ νᾶπυ καὶ τῆς χολῆς μειωτικόν,\nτουτέστι τοῦ θυμοῦ, καὶ τοῦ φλέγματος διακοπτικόν, τουτέστι τοῦ τύφου· ἐξ οὗ λόγου ἡ\nἀληθὴς τῆς ψυχῆς ὑγεία καὶ ἡ ἀίδιος εὐκρασία περιγίνεται. πάλαι μὲν οὖν διὰ Μωσέως ὁ λόγος ἐπαιδαγώγει, ἔπειτα καὶ διὰ προφητῶν·\nπροφήτης δὲ καὶ ὁ Μωσῆς· ὁ γὰρ νόμος παιδαγωγία παίδων ἐστὶ δυσηνίων. »χορτασθέντες\nγοῦν«, φησίν, »ἀνέστησαν παίζειν«, τὸ ἄλογον τῆς τροφῆς πλήρωμα χόρτασμα, οὐ βρῶμα\nεἰπών. ἐπεὶ δὲ ἀλόγως κορεσθέντες ἀλόγως ἔπαιζον,\nδιὰ τοῦτο αὐτοῖς καὶ ὁ νόμος καὶ ὁ φόβος εἵπετο εἰς ἀνακοπὴν ἁμαρτημάτων καὶ προτροπὴν\nκατορθωμάτων, καταρτίζων εὐηκοΐαν αὐτοῖς τοῦ ἀληθοῦς παιδαγωγοῦ, τὴν εὐπείθειαν, εἷς\nκαὶ ὁ αὐτὸς ὢν λόγος πρὸς τὸ κατεπεῖγον ἁρμοττόμενος· »τὸν νόμον δοθῆναι« γάρ φησιν ὁ\nΠαῦλος »παιδαγωγὸν εἰς Χριστόν«, ὡς ἐκ τούτου\nσυμφανὲς εἶναι ἕνα μόνον ἀληθινόν, ἀγαθόν, δίκαιον, κατ᾿ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν τοῦ\nπατρὸς υἱὸν Ἰησοῦν, τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, παιδαγωγὸν ἡμῶν εἶναι, ᾧ παρέδωκεν ἡμᾶς ὁ\nθεός, ὡς πατὴρ φιλόστοργος γνησίῳ παιδαγωγῷ\nπαρακατατιθέμενος τὰ παιδία,\nδιαρρήδην παραγγείλας ἡμῖν· »οὗτός ἐστί μου ὁ υἱός ὁ ἀγαπητός, αὐτοῦ ἀκούετε.«\nἀξιόπιστος ὁ θεῖος παιδαγωγὸς τρισὶ τοῖς\nκαλλίστοις κεκοσμημένος, ἐπιστήμῃ, εὐνοίᾳ, παρρησίᾳ· ἐπιστήμῃ\n\nμὲν ὅτι σοφία ἐστὶ πατρική, »πᾶσα σοφία παρὰ κυρίου καὶ μετ᾿ αὐτοῦ ἐστιν εἰς τὸν\nαἰῶνα«· παρρησίᾳ δὲ ὅτι θεὸς καὶ δημιουργός, »πάντα γὰρ δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ χωρὶς\nαὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν«· εὐνοίᾳ δὲ ὅτι μόνος ὑπὲρ ἡμῶν ἱερεῖον ἑαυτὸν ἐπιδέδωκεν, »ὁ\nγὰρ ἀγαθὸς ποιμὴν τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων« καὶ δὴ ἔθηκεν. εὔνοια δὲ\nοὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ βούλησίς ἐστιν ἀγαθοῦ τῷ πλησίον, αὐτοῦ χάριν ἐκείνου.\n\nὍτι ἀναλόγως τῇ πατρικῇ διαθέσει κέχρηται ὁ παιδαγωγὸς αὐστηρίᾳ καὶ\nχρηστότητι.\n\nΤούτων ἤδη προδιηνυσμένων ἑπόμενον ἂν εἴη τὸν παιδαγωγὸν ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν βίον ἡμῖν\nτὸν ἀληθινὸν ὑποτυπώσασθαι καὶ τὸν ἐν Χριστῷ παιδαγωγῆσαι ἄνθρωπον. ἔστι δὲ ὁ\nχαρακτηρισμὸς οὐ φοβερὸς ἄγαν αὐτοῦ οὐδὲ ἔκλυτος κομιδῇ ὑπὸ χρηστότητος. ἐντέλλεται δὲ\nἅμα καὶ χαρακτηρίζει τὰς ἐντολὰς ὡς ἡμᾶς αὐτὰς ἐκτελεῖν δύνασθαι.\nκαί μοι δοκεῖ αὐτὸς οὗτος πλάσαι μὲν τὸν\nἄνθρωπον ἐκ χοός, ἀναγεννῆσαι δὲ ὕδατι, αὐξῆσαι δὲ πνεύματι, παιδαγωγῆσαι δὲ ῥήματι,\nεἰς υἱοθεσίαν καὶ σωτηρίαν ἁγίαις ἐντολαῖς κατευθύνων, ἵνα δὴ τὸν γηγενῆ εἰς ἅγιον καὶ\nἐπουράνιον μεταπλάσας ἐκ προσβάσεως ἄνθρωπον, ἐκείνην τὴν θεϊκὴν μάλιστα πληρώσῃ\nφωνήν· »ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν ἡμῶν.« καὶ δὴ γέγονεν ὁ Χριστὸς τοῦτο πλῆρες, ὅπερ εἴρηκεν ὁ θεός,\nὁ δὲ ἄλλος ἄνθρωπος κατὰ μόνην νοεῖται τὴν\nεἰκόνα.\nἡμεῖς δέ, ὦ παῖδες ἀγαθοῦ πατρός, ἀγαθοῦ παιδαγωγοῦ θρέμματα, πληρώσωμεν τὸ θέλημα\nτοῦ πατρός, ἀκούωμεν τοῦ λόγου καὶ τὸν σωτήριον ὄντως ἀναμαξώμεθα τοῦ σωτῆρος ἡμῶν\nβίον· ἐνθένδε ἤδη τὴν ἐπουράνιον μελετῶντες πολιτείαν, καθ᾿ ἣν ἐκθεούμεθα, τὸ ἀειθαλὲς\n\nεὐφροσύνης καὶ ἀκήρατον εὐωδίας ἐπαλειφώμεθα\nχρῖσμα, ἐναργὲς ὑπόδειγμα ἀφθαρσίας τὴν πολιτείαν ἔχοντες τοῦ κυρίου καὶ τὰ ἴχνη τοῦ\nθεοῦ διώκοντες· ᾧ μόνῳ προσήκει σκοπεῖν καὶ δὴ μέλει πῶς καὶ τίνα τρόπον ὑγιεινότερος\nἂν ὁ τῶν ἀνθρώπων βίος γένοιτο. ἀλλὰ καὶ πρὸς\nαὐτάρκειαν τοῦ βίου καὶ ἀπεριττότητα ἔτι τε εὔζωνόν τε καὶ εὔλυτον ὁδοιπορικὴν\nἑτοιμότητα εἰς ἀιδιότητα εὐζωΐας παρασκευάζει, αὐτὸν αὑτοῦ ἕκαστον ἡμῶν ταμιεῖον εἶναι\nδιδάσκων. »μὴ γὰρ μεριμνᾶτε«, φησί, »περὶ τῆς αὔριον«, χρῆναι λέγων τὸν ἀπογεγραμμένον\nΧριστῷ αὐτάρκη καὶ αὐτοδιάκονον καὶ προσέτι ἐφήμερον ἐπαναιρεῖσθαι βίον. οὐ γὰρ ἐν\nπολέμῳ, ἀλλ᾿ ἐν εἰρήνῃ παιδαγωγούμεθα. πολέμῳ μὲν\nοὖν πολλῆς δεῖ τῆς παρασκευῆς δαψιλείας τε χρῄζει ἡ τρυφή· εἰρήνη δὲ καὶ ἀγάπη,\nἀφελεῖς καὶ ἀπράγμονες ἀδελφαί, οὐχ ὅπλων δέονται, οὐ παρασκευῆς ἀσώτου· λόγος ἐστὶν\nαὐταῖς ἡ τροφή, ὁ τὴν ἐνδεικτικὴν καὶ παιδευτικὴν ἡγεμονίαν κεκληρωμένος λόγος, παρ᾿\nοὗ τὸ εὐτελές τε καὶ ἄτυφον καὶ τὸ ὅλον φιλελεύθερον καὶ φιλάνθρωπον φιλόκαλόν τε\nἐκμανθάνομεν, ἑνὶ λόγῳ μετ᾿ οἰκειότητος ἀρετῆς ἐξομοιούμενοι τῷ θεῷ. ἀλλ᾿ ἐκπόνει καὶ μὴ ἀπόκαμνε· ἔσῃ γὰρ οἷος οὐκ ἐλπίζεις\nοὐδ᾿ εἰκάσαι δύναιο ἄν. ὡς δὲ ἔστι τις ἄλλη μὲν φιλοσόφων ἀγωγή, ἄλλη δὲ ῥητόρων,\nπαλαιστῶν δὲ ἄλλη, οὕτως ἐστὶν γενναία διάθεσις φιλοκάλῳ προαιρέσει κατάλληλος ἐκ τῆς\nΧριστοῦ παιδαγωγίας περιγινομένη, καὶ τὰ τῆς ἐνεργείας πεπαιδευμέναι σεμναὶ\nδιαπρέπουσιν πορεία καὶ κατάκλισις καὶ τροφὴ καὶ ὕπνος καὶ κοίτη καὶ δίαιτα καὶ ἡ\nλοιπὴ παιδεία· οὐ γὰρ ὑπέρτονος ἡ τοιάδε ἀγωγὴ τοῦ\nλόγου, ἀλλ᾿ εὔτονος. ταύτῃ οὖν καὶ σωτὴρ ὁ λόγος κέκληται, ὁ τὰ λογικὰ ταῦτα ἐξευρὼν\nἀνθρώποις εἰς εὐαισθησίαν καὶ σωτηρίαν φάρμακα, ἐπιτηρῶν μὲν τὴν εὐκαιρίαν, ἐλέγχων δὲ\nτὴν\nβλάβην καὶ τὰς αἰτίας τῶν παθῶν διηγούμενος καὶ τὰς ῥίζας τῶν ἀλόγων\nἐκκόπτων ἐπιθυμιῶν, παραγγέλλων μὲν ὧν ἀπέχεσθαι δεῖ, τὰς ἀντιδότους\nδὲ ἁπάσας τῆς σωτηρίας τοῖς νοσοῦσι προσφέρων· τοῦτο γὰρ τὸ μέγιστον καὶ\nβασιλικώτατον ἔργον τοῦ θεοῦ, σῴζειν τὴν ἀνθρωπότητα. τῷ μὲν οὖν ἰατρῷ οὐδὲν πρὸς ὑγείαν συμβουλεύοντι ἄχθονται οἱ κάμνοντες, τῷ δὲ\nπαιδαγωγῷ τῷ θείῳ πῶς οὐκ ἂν ὁμολογήσαιμεν τὴν μεγίστην χάριν μὴ σιωπῶντι μηδὲ\nπαρενθυμουμένῳ τὰς εἰς ἀπώλειαν φερούσας ἀπειθείας, ἀλλὰ καὶ ταύτας διελέγχοντι καὶ\nτὰς ὁρμὰς τὰς εἰς αὐτὰς διατεινούσας ἀνακόπτοντι καὶ τὰς καθηκούσας πρὸς\nτὴν ὀρθὴν πολιτείαν ὑποθημοσύνας ἐκδιδάσκοντι; πλείστην ἄρα ὁμολογητέον χάριν αὐτῷ.\nτὸ γάρ τοι ζῷον τὸ λογικόν, τὸν ἄνθρωπον λέγω,\nἄλλο τι φαμὲν ἢ θεάσασθαι τὸ θεῖον δεῖν; θεάσασθαι δὲ καὶ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν φημὶ\nχρῆναι ζῆν τε ὡς ὑφηγεῖται ἡ ἀλήθεια, ἀγαμένους ὑπερφυῶς τόν τε παιδαγωγὸν αὐτὸν καὶ\nτὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὡς πρέποντα ἀλλήλοις ἐστὶ καὶ ἁρμόττοντα· καθ᾿ ἣν εἰκόνα καὶ ἡμᾶς\nἁρμοσαμένους χρὴ σφᾶς αὐτοὺς πρὸς τὸν παιδαγωγόν, σύμφωνον τὸν λόγον ποιησαμένους τοῖς\nἔργοις, τῷ ὄντι ζῆν.\n\nὍτι ὡς τὸ κατόρθωμα κατὰ τὸν ὀρθὸν γίνεται λόγον, οὕτως ἔμπαλιν τὸ ἁμάρτημα παρὰ\nτὸν λόγον.\n\nΠᾶν τὸ παρὰ τὸν λόγον τὸν ὀρθὸν τοῦτο ἁμάρτημά ἐστιν. αὐτίκα γοῦν τὰ πάθη τὰ\nγενικώτατα ὧδέ πως ὁρίζεσθαι ἀξιοῦσιν οἱ φιλόσοφοι, τὴν μὲν ἐπιθυμίαν ὄρεξιν ἀπειθῆ\nλόγῳ, τὸν δὲ φόβον ἔκκλισιν ἀπειθῆ λόγῳ,\nἡδονὴν δὲ ἔπαρσιν\nψυχῆς ἀπειθῆ λόγῳ, λύπην δὲ συστολὴν ψυχῆς ἀπειθῆ λόγῳ . εἰ τοίνυν ἡ πρὸς\nτὸν λόγον ἀπείθεια ἁμαρτίας ἐστὶ γεννητική, πῶς οὐχὶ ἐξ ἀνάγκης ἡ τοῦ λόγου ὑπακοή, ἣν\nδὴ πίστιν φαμέν, τοῦ καλουμένου καθήκοντος ἔσται περιποιητική; καὶ γὰρ ἡ ἀρετὴ αὐτὴ διάθεσίς ἐστι ψυχῆς σύμφωνος τῷ λόγου\nπερὶ ὅλον τὸν βίον.\nναὶ μὴν τὸ κορυφαιότατον, αὐτὴν φιλοσοφίαν\nἐπιτήδευσιν λόγου ὀρθότητος ἀποδιδόασιν, ὡς ἐξ ἀνάγκης εἶναι τὸ πλημμελούμενον πᾶν διὰ\nτὴν τοῦ λόγου διαμαρτίαν γινόμενον καὶ εἰκότως καλεῖσθαι ἁμάρτημα.\nαὐτίκα γοῦν ὅτε ἥμαρτεν ὁ πρῶτος ἄνθρωπος καὶ\nπαρήκουσεν τοῦ θεοῦ, »καὶ παρωμοιώθη«, φησί, »τοῖς κτήνεσιν ὁ ἄνθρωπος«, παρὰ τὸν\nλόγον ἐξαμαρτών· εἰκότως ἄλογος νομισθεὶς εἰκάζεται\nκτήνεσιν. ἐντεῦθεν καὶ ἡ σοφία λέγει· »ἵππος εἰς ὀχείαν ὁ φιλήδονος καὶ ὁ μοιχός«,\nἀλογίστῳ κτήνει παρομοιωθείς, διὸ καὶ ἐπιφέρει· »παντὸς ὑποκάτω ἐπικαθημένου\nχρεμετίζει.« οὐκέτι λαλεῖ, φησίν, ὁ ἄνθρωπος· οὐ γάρ ἐστιν λογικὸς ἔτι ὁ παρὰ λόγον\nἁμαρτάνων, θηρίον δὲ δὴ ἄλογον, ἔκδοτον ἐπιθυμίαις, ᾧ πᾶσαι ἐπικάθηνται ἡδοναί.\nτὸ δὲ κατορθούμενον κατὰ τὴν τοῦ λόγου ὑπακοὴν\nπροσῆκον\nκαὶ καθῆκον Στωϊκῶν ὀνομάζουσιν παῖδες· τὸ μὲν οὖν\nκαθῆκον προσῆκόν ἐστιν, ὑπακοὴ δὲ θεμελιοῦται ἐντολαῖς· αὗται δὲ ταῖς ὑποθήκαις αἱ\nαὐταὶ οὖσαι τὴν ἀλήθειαν ἔχουσαι σκοπόν,\nἐπὶ τὸ ἔσχατον\nὀρεκτόν, ὃ τέλος νοεῖται, παιδαγωγοῦσιν· τέλος δέ ἐστιν θεοσεβείας ἡ ἀίδιος ἀνάπαυσις\nἐν τῷ θεῷ, τοῦ δὲ αἰῶνός ἐστιν ἀρχὴ τὸ ἡμέτερον τέλος. τὸ μέντοι τῆς θεοσεβείας κατόρθωμα δι᾿ ἔργων τὸ καθῆκον ἐκτελεῖ· ὅθεν εἰκότως\nτὰ καθήκοντα περὶ τὰς πράξεις, οὐ τὰς λέξεις, συνίσταται· καὶ ἔστιν ἡ μὲν πρᾶξις ἡ τοῦ\nΧριστιανοῦ ψυχῆς ἐνέργεια λογικῆς κατὰ κρίσιν ἀστείαν καὶ ὄρεξιν ἀληθείας διὰ τοῦ\nσυμφυοῦς καὶ συναγωνιστοῦ σώματος ἐκτελουμένη· καθῆκον δὲ ἀκόλουθον ἐν βίῳ θεῷ καὶ Χριστῷ βούλημα ἕν, κατορθούμενον ἀιδίῳ ζωῇ· καὶ\nγὰρ ὁ βίος ὁ Χριστιανῶν, ὃν παιδαγωγούμεθα νῦν, σύστημά τί ἐστι λογικῶν πράξεων,\nτουτέστιν τῶν ὑπὸ τοῦ λόγου διδασκομένων ἀδιάπτωτος ἐνέργεια, ἣν δὴ πίστιν κεκλήκαμεν. τὸ δὲ σύστημα ἐντολαὶ κυριακαί, αἳ δὴ\nδόξαι οὖσαι θεϊκαὶ ὑποθῆκαι πνευματικαὶ ἡμῖν αὐτοῖς ἀναγεγράφαται, πρός τε ἡμᾶς αὐτοὺς\nκαὶ καὶ πρὸς τοὺς πέλας εὔθετοι· καὶ αὗται αὖθις πρὸς ἡμᾶς ἀνταναστρέφουσι, καθάπερ\nπρὸς τὸν βάλλοντα ἡ σφαῖρα διὰ τὴν ἀντιτυπίαν παλινδρομοῦσα· ὅθεν καὶ ἔστιν ἀναγκαῖα\nτὰ καθήκοντα εἰς παιδαγωγίαν θεϊκήν, ὡς ὑπὸ θεοῦ παρηγγελμένα καὶ εἰς σωτηρίαν\nπεπορισμένα. καὶ ἐπεὶ τῶν ἀναγκαίων τὰ\nμὲν πρὸς τὸ ζῆν ἐστι τὸ ἐνταῦθα μόνον, τὰ δὲ ἔνθεν πρὸς τὸ εὖ ζῆν ἐκεῖσε ἀναπτεροῖ,\nἀναλόγως καὶ τῶν καθηκόντων τὰ μὲν πρὸς τὸ ζῆς, τὰ δὲ πρὸς τὸ εὖ ζῆν διατάττεται. ὅσα\nμὲν οὖν πρὸς τὸ ἐθνικὸν ζῆν παραγγέλλεται, ταῦτα καὶ παρὰ τοῖς πολλοῖς δεδήμευται, ἃ\nδὲ πρὸς τὸ εὖ ζῆν ἁρμόττει, ἐξ ὧν τὸ ἀίδιον ἐκεῖνο περιγίνεται ζῆν, ταῦτα δὲ ἐν\nὑπογραφῆς μέρει ἐξ αὐτῶν ἀναλεγομένοις τῶν γραφῶν ἐξέστω σκοπεῖν.\n\nΚεφάλαια τοῦ δευτέρου λόγου.\n\nA . Πῶς περὶ τὰς τροφὰς ἀναστρεπτέον.\n\nB . Πῶς τῷ ποτῷ προσενεκτέον.\n\nΓ . Ὅτι οὐ χρὴ περὶ τὴν πολυτέλειαν τῶν σκευῶν ἐσπουδακέναι.\n\nΔ . Πῶς χρὴ περὶ τὰς ἑστιάσεις ἀνίεσθαι.\n\nE . Περὶ γέλωτος.\n\nF . Περὶ αἰσχρολογίας.\n\nZ . Τίνα χρὴ παραφυλάττεσθαι τοὺς ἀστείως συμβιοῦντας.\n\nH . Εἰ μύροις καὶ στεφάνοις χρηστέον.\n\nΘ . Πῶς τῷ ὕπνῳ προσενεκτέον.\n\nI . Τίνα διαληπτέον περὶ παιδοποιίας.\n\nIA . Περὶ ὑποδέσεως.\n\nIB . Ὅτι οὐ χρὴ περὶ τοὺς λίθους καὶ τὸν χρυσοῦν ἐπτοῆσθαι κόσμον.\n\nΠῶς περὶ τὰς τροφὰς ἀναστρεπτέον.\n\nἘχομένοις τοίνυν τοῦ σκοποῦ καὶ τὰς γραφὰς πρὸς τὸ βιωφελὲς τῆς παιδαγωγίας\nἐκλεγομένοις, ὁποῖόν τινα εἶναι χρὴ παρ᾿ ὅλον τὸν βίον τὸν Χριστιανὸν καλούμενον,\nκεφαλαιωδῶς ὑπογραπτέον. ἀρκτέον οὖν ἡμῖν ἀφ᾿ ἡμῶν αὐτῶν καὶ ὅπως ἁρμόττειν γε χρή.\nστοχαζομένοις\nτοίνυν τῆς\nσυμμετρίας τοῦ συντάγματος, ὁποῖόν τινα τῷ ἑαυτοῦ σώματι ἕκαστον ἡμῶν προσφέρεσθαι,\nμᾶλλον δὲ ὅπως αὐτὸ κατευθύνειν χρή, λεκτέον· ὁπόταν γάρ τις ἀπὸ τῶν ἐκτὸς καὶ αὐτῆς\nἔτι τῆς τοῦ σώματος ἀγωγῆς ἐπὶ τὴν διάνοιαν ἀχθεὶς ὑπὸ τοῦ λόγου τὴν θεωρίαν τῶν κατὰ\nτὸν ἄνθρωπον συμβαινόντων κατὰ φύσιν ἀκριβῶς\nἐκμάθῃ, εἴσεται μὴ σπουδάζειν μὲν περὶ τὰ ἐκτός, τό τε ἴδιον τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ὄμμα τῆς\nψυχῆς, ἐκκαθαίρειν, ἁγνίζειν δὲ καὶ τὴν σάρκα αὐτήν. ὁ γὰρ ἐκείνων καθαρῶς ἀπολυθείς,\nδι᾿ ὧν ἔτι χοῦς ἐστιν, τί ἂν ἄλλο προὐργιαίτερον ἑαυτοῦ ἔχοι πρὸς τὸ ὁδῷ ἐλθεῖν ἐπὶ\nτὴν κατάληψιν τοῦ θεοῦ; οἱ μὲν δὴ ἄλλοι ἄνθρωποι\nζῶσιν,\nἵνα ἐσθίωσιν, ὥσπερ ἀμέλει καὶ τὰ· ἄλογα ζῷα, οἷς\nοὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ γαστήρ ἐστιν ὁ βίος, ἡμῖν δὲ ὁ παιδαγωγὸς ἐσθίειν παραγγέλλει, ἵνα ζῶμεν.\nοὔτε γὰρ ἔργον ἡμῖν ἡ τροφὴ οὔτε σκοπὸς ἡδονή, ὑπὲρ δὲ τῆς ἐνταῦθα διαμονῆς, ἣν ὁ λόγος εἰς ἀφθαρσίαν παιδαγωγεῖ, ἐγκρίνεται ἡ τροφή. ἁπλῆ\nδὲ αὕτη καὶ ἀπερίεργος, ἀληθείᾳ κατάλληλος, ἁπλοῖς καὶ ἀπεριέργοις ἁρμόζουσα παιδίοις,\nὡσὰν εἰς τὸ ζῆν, οὐκ εἰς τρυφὴν ἐπιτήδειος· τὸ δὲ ἐκ δυεῖν, τὸ ζῆν τοῦτο, ὑγείας τε\nκαὶ ἰσχύος σύγκειται, οἷς μάλιστα κατάλληλον τῆς τροφῆς τὸ εὔκολον, εἴς τε τὰς\nἀναδόσεις καὶ τοῦ σώματος τὴν κουφότητα χρησιμεῦον, ἐξ ὧν αὔξησίς τε καὶ ὑγεία καὶ\nἰσχὺς δικαία, οὐχὶ δὲ ἄδικος ἢ σφαλερὰ καὶ ἀθλία ὡς ἡ τῶν ἀθλητῶν ἐξ ἀναγκοφαγίας,\nπεριγίνεται. αἱ μὲν οὖν πολυειδεῖς ποιότητες\nἀποπτυστέαι, ποικίλας ἐντίκτουσαι βλάβας, καχεξίας σωμάτων, ἀνατροπὰς στομάχων,\nἐκπορνευούσης τῆς γεύσεως διά τινος κακοδαίμονος τέχνης τῆς ὀψαρτυτικῆς καὶ τῆς ἀμφὶ\nτὰ πέμματα ματαιοτεχνίας. τροφὴν γὰρ τολμῶσιν καλεῖν τὴν ἐν τρυφαῖς ἐπιτήδευσιν\nεἰς ἡδονὰς ἐπιβλαβεῖς ὀλισθαίνουσαν. Ἀντιφάνης δὲ ὁ Δήλιος ἰατρὸς καὶ μίαν τῶν νόσου αἰτιῶν ταύτην εἴρηκεν τῶν ἐδεσμάτων\nτὴν πολυειδίαν, τῶν περὶ τὴν ἀλήθειαν δυσαρεστούντων κενοδοξίᾳ ποικίλῃ τὸ σῶφρον τῆς\nδιαίτης ἐξομνυμένων καὶ τὰς διαποντίους\nπολυπραγμονούντων ἐδωδάς. κἀμοὶ μὲν ἔλεος ὕπεισι τῆς νόσου, οἳ δὲ\nἐξυμνεῖν οὐκ αἰσχύνονται τὰς σφετέρας ἡδυπαθείας, τὰς ἐν τῷ πορθμῷ τῷ\nΣικελικῷ σμυραίνας πολυπραγμονοῦντες καὶ τὰς ἐγχέλεις τὰς Μαιανδρίους\nκαὶ τὰς ἐν Μήλῳ ἐρίφους καὶ τοὺς ἐν Σκιάθῳ κεστρεῖς καὶ τὰς Πελωρίδας\nκόγχας καὶ τὰ ὄστρεια τὰ Ἀβυδηνά, οὐ παραλείποντες δὲ τὰς ἐν Λιπάρᾳ μαινίδας οὐδὲ τὴν\nγογγύλην τὴν Μαντινικήν, ἀλλὰ οὐδὲ τὰ παρὰ τοῖς Ἀσκραίοις τεῦτλα, κτένας τε ἐκζητοῦσιν\nΜηθυμναίους καὶ ψήττας Ἀττικὰς καὶ τὰς δαφνίους κίχλας χελιδονίους τε ἰσχάδας, δι᾿ ἃς\nεἰς Ἑλλάδα πεντακοσίαις ἅμα μυριάσιν ὁ κακοδαίμων ἐστείλατο Πέρσης. ὄρνεις ἐπὶ τούτοις συνωνοῦνται τοὺς ἀπὸ Φάσιδος, ἀτταγᾶς\nΑἰγυπτίας, Μῆδον ταῶνα. ταῦτα τοῖς ἡδύσμασιν ἐξαλλάσσοντες οἱ γαστρίμαργοι τοῖς ὄψοις\nἐπικεχήνασιν, ὅσα τε χθὼν πόντου τε βένθη καὶ ἀέρος ἀμέτρητον εὖρος ἐκτρέφει, τῇ αὑτῶν\nἐκποριζόμενοι λαιμαργίᾳ. σαγηνεύειν ἀτεχνῶς οἱ πλεονέκται καὶ πολυπράγμονες οὗτοι\nἐοίκασιν εἰς ἡδυπάθειαν τὸν κόσμον, »ταγήνοις σίζουσιν« περιηχούμενοι, ἀμφὶ τὴν ἴγδιν\nκαὶ τὸν ἀλετρίβανον τὸν πάντα αὐτῶν κατατρίβοντες βίον οἱ παμφάγοι καθάπερ τὸ πῦρ τῆς\nὕλης ἐξεχόμενοι. ἀλλὰ καὶ τὴν εὔκολον βρῶσιν τὸν ἄρτον ἐκθηλύνουσιν ἀποσήθοντες τοῦ\nπυροῦ τὸ τρόφιμον, ὡς τὸ ἀναγκαῖον τῆς\nτροφῆς ὄνειδος γίνεσθαι ἡδονῆς. οὐκ ἔχει δὲ ὅρον παρὰ τοῖς\n\nἀνθρώποις ἡ λιχνεία. καὶ γὰρ εἰς τὰ πέμματα καὶ τὰ μελίπηκτα, πρὸς δὲ καὶ εἰς τὰ\nτραγήματα ἐξώκειλεν, ἐπιδορπισμάτων πλῆθος εὑρίσκουσα, παντοδαπὰς θηρωμένη ποιότητας.\nκαί μοι δοκεῖ ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ γνάθος εἶναι. »μηδὲ ἐπιθύμει«, φησὶν ἡ γραφή, »τῶν ἐδεσμάτων τῶν\nπλουσίων· ταῦτα γὰρ ἔχεται βίου ψευδοῦς τε καὶ αἰσχροῦ.« οἳ μὲν γὰρ ἐξέχονται τῶν\nὄψων, ἃ μετ᾿ ὀλίγον ἐκδέχεται κοπρών, ἡμῖν δὲ τοῖς θηρωμένοις τὴν βρῶσιν τὴν\nἐπουράνιον ἄρχειν ἀνάγκη τῆς ὑπὸ τὸν οὐρανὸν γαστρὸς ἔτι τε μᾶλλον καὶ τῶν ταύτῃ\nπροσφυῶν, ἃ »ὁ θεὸς καταργήσει«, φησὶν ὁ ἀπόστολος, εἰκότως ἐπικαταρώμενος λαιμάργοις\nἐπιθυμίαις. »τὰ γὰρ βρώματα τῇ κοιλίᾳ«, ἐξ ὧν ὁ\nσαρκικὸς ὄντως οὑτοσὶ καὶ φθοροποιὸς ἀπήρτηται βίος· εἰ δ᾿ ἀγάπην τινὲς τινὲς τολμῶσι\nκαλεῖν ἀθύρῳ γλώττῃ κεχρημένοι δειπνάριά τινα κνίσης καὶ ζωμῶν ἀποπνέοντα, τὸ καλὸν\nκαὶ σωτήριον ἔργον τοῦ λόγου, τὴν ἀγάπην τὴν ἡγιασμένην, κυθριδίοις καὶ ζωμοῦ ῥύσει\nκαθυβρίζοντες ποτῷ τε καὶ τρυφῇ καὶ καπνῷ βλασφημοῦντες τοὔνομα, σφάλλονται τῆς\nὑπολήψεως, τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ θεοῦ δειπναρίοις ἐξωνεῖσθαι προσδοκήσαντες. ταῖς μὲν γὰρ ἐπὶ τῇ εὐφροσύνῃ συναγωγαῖς ἐγκαταλέγοιμεν\nἂν καὶ αὐτοὶ δειπνάριά τε καὶ ἄριστα καὶ δοχὰς εἰκότως ἂν καλοῖμεν τὴν\nσυνήλυσιν ταύτην ἑπόμενοι λόγῳ, τὰς τοιαύτας δὲ ἑστιάσεις ὁ κύριος ἀγάπας οὐ κέκληκεν.\nλέγει γοῦν πῇ μέν· »ὅταν κληθῇς εἰς γάμους, μὴ\nκατάκεισο εἰς τὴν πρωτοκλισίαν, ἀλλ᾿ ὅταν κληθῇς, εἰς τὸν ἔσχατον τόπον ἀνάπιπτε«, πῇ\nδέ· »ὅταν ποιῇς ἄριστον ἢ δεῖπνον« καὶ πάλιν· »ἀλλ᾿ ὅταν ποιῇς δοχήν, κάλει τοὺς\nπτωχούς«, ἐφ᾿ ᾧ μάλιστα δεῖπνον ποιητέον, ἔτι τε·\n»ἄνθρωπός τις ἐποίησεν δεῖπνον μέγα\nκαὶ ἐκάλεσεν πολλούς.«\nἀλλ᾿ αἰσθάνομαι ὅθεν ἡ εὐπρόσωπος ἐρρύη τῶν δείπνων προσηγορία,\nἀπὸ τῶν φαρύγων\nκαὶ φοιτητῆς μανίας ἐπὶ δεῖπνον κατὰ τὸν κωμικόν. »ἔστι γὰρ« ὡς ἀληθῶς »τὰ πολλὰ τοῖς\nπολλοῖς τοῦ δείπνου χάριν.« οὐ γάρ που μεμαθήκασι τὸν θεὸν παρασκευάσαι\n\nτῷ δημιουργήματι, τῷ ἀνθρώπῳ λέγω, σῖτα καὶ ποτὰ τοῦ σῴζεσθαι χάριν, οὐχὶ δὲ τοῦ\nἥδεσθαι· ἐπεὶ μηδὲ ὠφελεῖσθαι πέφυκεν τὰ σώματα ἐκ\nτῆς πολυτελείας τῶν βρωμάτων· πᾶν γὰρ τοὐναντίον οἱ ταῖς εὐτελεστάταις χρώμενοι\nτροφαῖς ἰσχυρότεροί εἰσι καὶ ὑγεινότεροι καὶ γενναιότεροι, ὡς οἰκέται δεσποτῶν καὶ\nγεωργοὶ κτητόρων· καὶ οὐ μόνον ῥωμαλεώτεροι, ἀλλὰ καὶ φρονιμώτεροι, ὡς φιλόσοφοι\nπλουσίων· οὐ γὰρ ἐπέχωσαν τὸν νοῦν ταῖς τροφαῖς οὐδὲ ἠπάτησαν αὐτὸν ἡδοναῖς.\nἀγάπη δὲ τῷ ὄντι ἐπουράνιός ἐστι τροφή, ἑστίασις\nλογική· »πάντα στέγει, πάντα ὑπομένει, πάντα ἐλπίζει· ἡ ἀγάπη οὐδέποτε πίπτει.«\n»μακάριος ὃς φάγεται ἄρτον ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ.« χαλεπώτατον δὲ πάντων πτωμάτων τὴν ἄπτωτον ἀγάπην ἄνωθεν ἐξ οὐρανῶν ἐπὶ τοὺς\nζωμοὺς ῥίπτεσθαι χαμαί. κᾷτ᾿ οἴει με δεῖπνον ἡγεῖσθαι τὸ καταργούμενον; »ἐὰν γάρ«,\nφησί, »διαδῶ τὰ ὑπάρχοντά μου, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδέν εἰμι.«\n\nΤαύτης ὅλος ἀπήρτηται τῆς ἀγάπης ὁ νόμος καὶ ὁ λόγος· κἂν ἀγαπήσῃς κύριον τὸν θεόν\nσου καὶ τὸν πλησίον σου, ἐν οὐρανοῖς ἐστιν αὕτη ἡ ἐπουράνιος εὐωχία, ἡ δὲ ἐπίγειος\nδεῖπνον κέκληται, ὡς ἐκ τῆς γραφῆς ἀποδέδεικται, δι᾿ ἀγάπην μὲν γινόμενον τὸ δεῖπνον,\nἀλλ᾿ οὐκ ἀγάπη τὸ δεῖπνον, δεῖγμα δὲ εὐνοίας κοινωνικῆς καὶ εὐμεταδότου. »μὴ\nβλασφημείσθω οὖν ἡμῶν τὸ ἀγαθόν. οὐ γάρ ἐστιν ἡ\nβασιλεία τοῦ θεοῦ βρῶσις καὶ πόσις«, φησὶν ὁ ἀπόστολος, ἵνα τὸ ἐφήμερον ἄριστον νοηθῇ,\n»ἀλλὰ δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ χαρὰ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.« τούτου ὁ φαγὼν τοῦ ἀρίστου τὸ\nἄριστον τῶν ὄντων,\nτὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, κτήσεται,\nμελετήσας ἐνθένδε ἁγίαν συνήλυσιν ἀγάπης, οὐράνιον\nἐκκλησίαν. ἀγάπη μὲν οὖν χρῆμα καθαρὸν καὶ τοῦ θεοῦ ἄξιον, ἔργον δὲ αὐτῆς ἡ μετάδοσις.\n»φροντὶς δὲ παιδείας ἀγάπη«, ἡ σοφία λέγει, »ἀγάπη δὲ τήρησις νόμων αὐτῆς.« αἱ δὲ\nεὐφροσύναι αὗται ἔναυσμά τι ἀγάπης ἔχουσιν ἐκ τῆς πανδήμου τροφῆς συνεθιζόμενον εἰς\nἀίδιον τρο\nφήν. ἀγάπη μὲν οὖν δεῖπνον\nοὐκ ἔστιν, ἡ\nδ᾿ ἑστίασις ἀγάπης ἠρτήσθω. »μαθέτωσαν γάρ«,\nφησίν, »οἱ υἱοί σου, οὓς ἠγάπησας, κύριε, ὅτι οὐχ αἱ γενέσεις τῶν καρπῶν τρέφουσιν\nἄνθρωπον, ἀλλὰ τὸ ῥῆμά σου τοὺς σοὶ πιστεύοντας διατηρεῖ·« οὐ γὰρ ἐπ᾿ ἄρτῳ ζήσεται ὁ\nδίκαιος.\n\nἈλλὰ γὰρ τὸ δεῖπνον ἔστω λιτὸν ἡμῖν καὶ εὔζωνον,\nἐπιτήδειον εἰς ἐγρήγορσιν, ποικίλαις ἀνεπίμικτον ποιότησιν, οὐκ ἀπαιδαγώγητον οὐδὲ\nτοῦτο· ἀγαθὴ γὰρ κουροτρόφος [αὐτάρκεια] εἰς κοινωνίαν ἀγάπη ἐφόδιον ἔχουσα πλούσιον,\nτὴν αὐτάρκειαν, ἣ δὴ ἐφεστῶσα τῇ τροφῇ δικαίᾳ ποσότητι μεμετρημένῃ σωτηρίως τὸ σῶμα\nδιοικοῦσα καὶ τοῖς πλησίον ἀπένειμέν τι ἐξ αὑτῆς, ἡ δὲ ὑπερβλύζουσα τὴν αὐτάρκειαν\nδίαιτα τὸν ἄνθρωπον κακοῖ, νωθῆ μὲν τὴν ψυχήν, ἐπισφαλὲς δὲ εἰς νόσον ἐργαζομένη τὸ\nσῶμα. ναὶ μὴν προστρίβονται βλασφημίας\nδυσανασχέτους αἱ περὶ τὰς καρυκείας ἡδοναί, λιχνείαν, λαιμαργίαν, ὀψοφαγίαν,\nἀπληστίαν, ἀδηφαγίαν. μυῖαι τούτοις οἰκεῖαι τοῖς ὀνόμασιν καὶ γαλαῖ κόλακές τε καὶ\nμονομάχαι καὶ τὰ »ἄγρια τῶν παρασίτων φῦλα«,\nγαστρὸς ἡδονῆς\nοἳ μὲν τὸν λόγον, οἳ δὲ τὴν φιλίαν, οἳ δὲ τὸ ζῆν ἀποδόμενοι, ἐπὶ γαστέρας ἕρποντες,\nθηρία ἀνδρείκελα, κατ᾿ εἰκόνα τοῦ πατρὸς αὐτῶν τοῦ λίχνου θηρίου. ἀσώτους [τ᾿] αὐτοὺς οἱ καλέσαντες πρῶτοι εὖ μοι δοκοῦσιν\nαἰνίττεσθαι τὸ τέλος αὐτῶν, ἀσώστους αὐτοὺς κατὰ ἔκθλιψιν τοῦ σίγμα στοιχείου\nνενοηκότες. ἦ γὰρ οὐχ\nοὗτοι οἱ περὶ τὰς λοπάδας ἀσχολούμενοι καὶ τὰς\nμεμωρημένας τῶν ἡδυσμάτων περιεργίας, οἱ ταπεινόφρονες, χαμαιγενεῖς, τὸν ἐφήμερον\nδιώκοντες βίον ὡς οὐ ζησόμενοι; τούτους ταλανίζει\nδιὰ Ἡσαΐου τὸ ἅγιον πνεῦμα, ἠρέμα πως τῆς ἀγάπης τὸ ὄνομα ὑπεξελόμενον, ἐπεὶ μὴ κατὰ\nλόγον ἡ ἑστίασις ἦν· »αὐτοὶ δὲ ἐποίησαν εὐφροσύνην, σφάζοντες μόσχους καὶ θύοντες\nπρόβατα, λέγοντες· φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν·« καὶ ὅτι γε τὴν τοιαύτην τρυφὴν ἁμαρτίαν λογίζεται,\nἐπιφέρει· »καὶ οὐ μὴ ἀφεθήσεται ἡ ἁμαρτία ὑμῶν αὕτη, ἕως ἂν ἀποθάνητε«, οὐχὶ ἄφεσιν\nτῆς ἁμαρτίας θάνατον ἀναίσθητον, ἀλλὰ ἀνταπόδοσιν ἁμαρτίας θάνατον σωτηρίας ἐπικρίνας.\n»μὴ εὐφρανθῇς δὲ ἐπὶ μικρᾷ τρυφῇ« ἡ σοφία λέγει.\n\nἘνταῦθα ὑπομνηστέον καὶ περὶ τῶν εἰδωλοθύτων\nκαλουμένων, ὅπως ποτὲ ἄρα παραγγέλλεται ἀποσχέσθαι δεῖν τούτων. μιαρὰ δοκεῖ μοι καὶ\nβδελυρὰ ἐκεῖνα, ὧν ἐφίπτανται τοῖς αἵμασιν ψυχαὶ ὑπὲξ ἐρέβευς νεκύων κατατεθνειώτων.\n»οὐ γὰρ θέλω ὑμᾶς κοινωνοὺς δαιμονίων γίνεσθαι«,\nὁ ἀπόστολος λέγει, ἐπεὶ δίχα σῳζομένων καὶ φθιμένων τροφαί. ἀφεκτέον τοίνυν τούτων, οὐ\nδεδιότας (οὐ γάρ ἐστί τις ἐν αὐτοῖς δύναμις), διὰ δὲ τὴν συνείδησιν τὴν ἡμετέραν ἁγίαν\nοὖσαν καὶ τῶν δαιμονίων διὰ τὴν βδελυρίαν, οἷς ἐπικατωνόμασται, μυσαττομένους, καὶ\nπροσέτι διὰ τὴν τῶν ὀλισθηρῶς τὰ πολλὰ ὑπολαμ\nβανόντων\nὑδαρότητα, »οἷς ἡ συνείδησις ἀσθενοῦσα μολύνεται. βρῶμα γὰρ ἡμᾶς οὐ παραστήσει τῷ\nθεῷ·« »οὐδὲ τὰ εἰσιόντα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ τὰ ἐξιόντα«, φησί, »τοῦ στόματος.« ἀδιάφορος ἄρα ἡ φυσικὴ χρῆσις τῆς τροφῆς· »οὔτε γὰρ\nἐὰν φάγωμεν, περισσεύομεν,« φησίν, »οὔτε ἐὰν μὴ φάγωμεν, ὑστερούμεθα· « ἀλλὰ οὐκ\nεὔλογον »τραπέζης δαιμονίων« μεταλαμβάνειν τοὺς θείας μετέχειν καὶ πνευματικῆς\nκατηξιωμένους τροφῆς. »μὴ γὰρ οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν φαγεῖν καὶ πιεῖν«, φησὶν ὁ\nἀπόστολος, »καὶ γυναῖκας περιάγεσθαι;« ἀλλὰ κρατοῦντες δηλονότι τῶν ἡδονῶν κωλύομεν\nτὰς ἐπιθυμίας. »βλέπετε οὖν μή ποτε ἡ ἐξουσία ὑμῶν αὕτη πρόσκομμα γένηται τοῖς\nἀσθενέσιν.«\n\nΟὐ χρὴ οὖν καθάπερ ἀσωτευομένους ἡμᾶς κατὰ τὴν ἐν\nτῷ\nεὐαγγελίῳ τοῦ πλουσίου παιδὸς εἰκόνα παραχρῆσθαι τοῖς τοῦ πατρὸς\nδωρήμασιν, χρῆσθαι δὲ αὐτοῖς, ὡς ἄρχοντας, ἀπροσκλινῶς· καὶ γὰρ βασιλεύειν ἐτάχθημεν\nκαὶ κατακυριεύειν, οὐχὶ δουλεύειν τοῖς βρώμασιν. ἀγαστὸν μὲν οὖν πρὸς τὸ ἀληθὲς ἀναθρήσαντας τῆς ἄνω τροφῆς ἐξέχεσθαι τῆς θείας καὶ\nτῆς τοῦ ὄντως ὄντος ἀπληρώτου ἐμπίμπλασθαι θέας, τῆς βεβαίου καὶ μονίμου καὶ καθαρᾶς\nγευομένους ἡδονῆς. ταύτην γὰρ τὴν ἀγάπην ἐκδέχεσθαι δεῖν ἐμφαίνει ἡ βρῶσις ἡ Χριστοῦ·\nκομιδῇ δὲ ἄλογον καὶ ἀχρεῖον καὶ οὐκ ἀνθρώπειον\nβοσκημάτων δίκην πιαινομένων θανάτῳ τρέφεσθαι, κάτω βλέποντας εἰς γῆν τοὺς ἐκ γῆς ἀεὶ\nκαὶ κεκυφότας εἰς τραπέζας, τὴν λίχνον διωκάθοντας ζωήν, τὸ ἀγαθὸν ἐνταῦθά που\nκατορύξαντας περὶ τὴν οὐκ ἐσομένην ζωήν, μόνην κολακεύοντας τὴν κατάποσιν, δι᾿ ἣν\nπολυτιμότεροι γεγόνασιν μάγειροι γεωργῶν. μὴ γὰρ ἀφαιροῦμεν τὴν συμπεριφοράν, ἀλλὰ τὸν\nὄλισθον τῆς συνηθείας ὡς συμφορὰν ὑποπτεύομεν. διὸ\nπαραιτητέον τὴν λιχνείαν ὀλίγων τινῶν καὶ ἀναγκαίων μεταλαμβάνοντας· καὶ εἴ τις ἡμᾶς\nκαλεῖ τῶν ἀπίστων καὶ πορεύεσθαι κρίνομεν (καλὸν γὰρ μὴ συναναμίγνυσθαι τοῖς\nἀτάκτοις), πᾶν τὸ παρατιθέμενον κελεύει ἡμῖν ἐσθίειν »μηδὲν ἀνακρίνουσιν διὰ τὴν\nσυνείδησιν«, ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἐκ\nμακέλλου ἀπεριέργως ὠνεῖσθαι\nπροσέταξεν. οὐκ ἀφεκτέον οὖν παντελῶς τῶν ποικίλων\nβρωμάτων, ἀλλ᾿ οὐ περὶ αὐτὰ σπουδαστέον· μεταληπτέον δὲ τῶν παρατιθεμένων, ὡς πρέπον\nΧριστιανῷ, τιμῶντας μὲν τὸν κεκληκότα κατὰ τὴν ἀβλαβῆ καὶ ἀπροσκορῆ τῆς συνουσίας\nκοινωνίαν, ἀδιάφορον δὲ ἡγουμένους τῶν εἰσκομι\nζομένων τὴν\nπολυτέλειαν, καταφρονοῦντας τῶν ὄψων ὡς μετ᾿ ὀλίγον οὐκ ὄντων. »ὁ ἐσθίων τὸν μὴ ἐσθίοντα μὴ ἐξουθενείτω, ὁ δὲ μὴ ἐσθίων\nτὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω.« μικρὸν δὲ ὑποβὰς καὶ τὴν αἰτίαν τῆς παραγγελίας ἐξηγήσεται,\n»ὁ ἐσθίων« λέγων »κυρίῳ ἐσθίει καὶ εὐχαριστεῖ τῷ θεῷ·\nκαὶ ὁ μὴ ἐσθίων\nκυρίῳ οὐκ ἐσθίει καὶ εὐχαριστεῖ τῷ θεῷ«· ὡς εἶναι τὴν δικαίαν τροφὴν εὐχαριστίαν· καὶ\nὅ γε ἀεὶ εὐχαριστῶν οὐκ ἀσχολεῖται περὶ ἡδονάς. εἰ\nδὲ καὶ προτρεποίμεθα ἐπ᾿ ἀρετὴν τῶν συνεστιωμένων τινάς, ταύτῃ πλέον ἀφεκτέον τῶν\nλίχνων τούτων βρωμάτων, ἐναργὲς ὑπόδειγμα ἀρετῆς σφᾶς αὐτοὺς παριστάντας, ὡς Χριστὸν\nἐσχήκαμεν αὐτοί. »εἰ γάρ τι τῶν τοιούτων βρωμάτων σκανδαλίζει τὸν ἀδελφόν, οὐ μὴ\nφάγω«, φησίν, »τοῦτο εἰς τὸν αἰῶνα, ἵνα μὴ τὸν ἀδελφόν μου σκανδαλίσω«, ὀλίγης\nἐγκρατείας κερδαίνων τὸν ἄνθρωπον. »μὴ γὰρ οὐκ\nἔχομεν ἐξουσίαν φαγεῖν καὶ πιεῖν;« καὶ »τὴν ἀλήθειαν ἐπεγνώκαμεν«, φησίν, »ὅτι οὐδὲν\nεἴδωλον ἐν κόσμῳ, ἀλλὰ μόνος ὄντως ἐστὶν εἷς ἡμῶν θεός, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ εἷς κύριος\nἸησοῦς.« ἀλλὰ »ἀπόλλυται«, φησί, »τῇ σῇ γνώσει ὁ ἀδελφὸς ἀσθενῶν, δι᾿ ὃν Χριστὸς\nἀπέθανεν. οἱ δὲ τὴν συνείδησιν τύπτοντες τῶν ἀσθενούντων ἀδελφῶν εἰς Χριστὸν\nἁμαρτάνουσιν.« ταύτῃ τοι ὁ ἀπόστολος εὐλαβούμενος\nπερὶ ἡμῶν τὰ δεῖπνα διακρίνει »μὴ συναναμίγνυσθαι« φάσκων, »εἴ τις ἀδελφὸς λεγόμενος\nεὑρίσκοιτο πόρνος ἢ μοιχὸς ἢ εἰδωλολάτρης, τούτῳ μηδὲ συνεσθίειν«, ἢ τὸν λόγον ἢ τὸ\nὄψον, ὑποπτεύων τὸν μολυσμὸν τὸν ἐντεῦθεν, καθάπερ καὶ τῶν δαιμονίων τὰς τραπέζας.\n\n»Καλὸν μὲν οὖν τὸ μὴ φαγεῖν κρέα μηδὲ οἶνον πιεῖν« αὐτός τε ὁμολογεῖ καὶ οἱ ἀπὸ\nΠυθαγόρου· θηρίων γὰρ μᾶλλον τοῦτό γε, καὶ ἡ ἀπ᾿ αὐτῶν ἀναθυμίασις θολωδεστέρα\nοὖσα ἐπισκοτεῖ τῇ ψυχῇ. εἰ δέ τις καὶ τούτων μεταλαμβάνει, οὐχ\nἁμαρτάνει, μόνον ἐγκρατῶς μετεχέτω, μὴ ἐξεχόμενος μηδὲ ἀπηρτημένος αὐτῶν μηδὲ\nἐπιλαιμαργῶν τῷ ὄψῳ· ὑπηχήσει γὰρ αὐτῷ φωνή, »μὴ ἕνεκεν βρώματος κατάλυε τὸ ἔργον τοῦ\nθεοῦ« λέγουσα. ἀνοήτου γὰρ σφόδρα θαυμάζειν καὶ\nτεθηπέναι τὰ παρατιθέμενα ταῖς δημώδεσιν ἑστιάσεσιν μετὰ τὴν ἐν λόγῳ τρυφήν, πολλῷ δέ\nἐστιν ἀνοητότερον τὰς ὄψεις τοῖς προσοψήμασι δεδουλωκέναι συμμεταφερομένης αὐτοῖς, ὡς\nεἰπεῖν, τῆς ἀκρασίας πρὸς τῶν διακόνων. πῶς δὲ οὐκ\nἀχρεῖον τὸ ἐπανίστασθαι ταῖς κλισίαις, μονονουχὶ τὸ πρόσωπον ταῖς λοπάσιν\nἐπιρριπτοῦντας, καθάπερ ἐκ νεοττιᾶς τῆς κλισίας προκύπτοντας, τὸ δὴ θρυλούμενον τοῦτο,\nἵνα πλανωμένην λάβωσι τὴν ἀτμίδα διὰ τῆς\nἀναπνοῆς; πῶς δὲ οὐκ ἄλογον τὰς\nχεῖρας ἐπεμφύρειν τοῖς ἡδύσμασιν ἢ συνεχὲς ἐπὶ τοὔψον ἐκτείνειν οὐκ ἀπογευομένων, ἀλλ᾿\nἀφαρπαζόντων δίκην ἀμέτρως καὶ ἀσχημόνως ἐμφορουμένους; ἔστι γὰρ ὁρᾶν τοὺς τοιούτους ὑσὶν ἢ κυσὶν διὰ τὴν λαβρότητα μᾶλλον ἢ\nἀνθρώποις ὡμοιωμένους, τοὺς χορτάζεσθαι σπεύδοντας, ὡς καὶ τὰς γνάθους ἅμα ἄμφω\nἐξογκοῦσθαι τῶν περὶ τὸ πρόσωπον ἀγγείων προσεπαιρομένων, πρὸς δὲ καὶ ἱδρῶτα\nπεριχεῖσθαι τῇ ἀπληστίᾳ συνεχομένων καὶ ἀσθμαινόντων ὑπὸ ἀκρασίας, ὠθουμένης κατ᾿\nἔπειξιν ἀκοινώνητον εἰς κοιλίαν τῆς τροφῆς, ὥσπερ εἰς ἐφόδιον, οὐκ εἰς ἀνάδοσιν,\nἀποτιθεμένων τὰ ἐδέσματα. πανταχῇ δὲ κακὸν οὖσα ἡ\nἀμετρία περὶ τὰς τροφὰς μάλιστα διελέγχεται. ἡ γοῦν ὀψοφαγία οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ\nἀμετρία περὶ χρῆσιν ὄψου, καὶ ἡ λαιμαργία μανία περὶ τὸν λαιμόν, καὶ ἡ γαστριμαργία\nἀκρασία περὶ τὴν τροφήν, ὡς δὲ καὶ τοὔνομα περιέχει, μανία περὶ γαστέρα, ἐπεὶ μάργος ὁ\nμεμηνώς. τοὺς οὖν ἐπὶ ἑστιάσεως\nμελετῶντας ἀδικεῖν ὁ ἀπόστολος ἀνακρούων λέγει· »ἕκαστος γὰρ τὸ ἴδιον δεῖπνον\nπρολαμβάνει ἐν τῷ φαγεῖν, καὶ ὃς μὲν πεινᾷ, ὃς δὲ μεθύει. μὴ γὰρ οἰκίας οὐκ ἔχετε εἰς\nτὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν; ἢ τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ καταφρονεῖτε καὶ καταισχύνετε τοὺς μὴ\nἔχοντας;« παρὰ δὲ τοῖς ἔχουσιν οἱ ἀνέδην ἐσθίοντες,\nοἱ\nἄπληστοι, ἑαυτοὺς καταισχύνουσιν· ἄμφω δὲ πράττουσι κακῶς, οἳ μὲν τοὺς μὴ ἔχοντας\nβεβαρηκότες, οἳ δὲ τὴν ἀκρασίαν τὴν σφῶν παρὰ τοῖς ἔχουσιν γεγυμνωκότες. ἀναγκαίως ἄρα πρὸς τοὺς ἀπηρυθριακότας καὶ τοῖς δείπνοις\nἀφειδέστερον παραχρωμένους, τοὺς ἀκορέστους, οἷς μηδὲν ἱκανόν, ἀποταθεὶς ὁ ἀπόστολος,\nπάλιν ἐκ δευτέρου ἔρρηξεν φωνὴν ἀγανακτητικήν·\n»ὥστε, ἀδελφοί μου,\nσυνερχόμενοι εἰς τὸ φαγεῖν ἀλλήλους ἐκδέχεσθε. εἰ δέ τις πεινᾷ, ἐν οἴκῳ ἐσθιέτω, ἵνα\nμὴ εἰς κρίμα συνέρχησθε.« ἀφεκτέον οὖν δουλοπρεπείας\nἁπάσης καὶ ἀκρασίας, τῶν παρατιθεμένων κοσμίως ἐφαπτομένοις, ἀμόλυντον καὶ τὴν χεῖρα\nκαὶ τὴν στρωμνὴν καὶ τὸ γένειον φυλάττουσιν, τὸ εὔσχημον τοῦ προσώπου διατηροῦσιν\nἀδιάστροφον, οὐκ ἀσχημονοῦσιν οὐδὲ περὶ τὴν κατάποσιν, ἀλλὰ τὴν μὲν χεῖρα μετὰ τάξεως\nἐκ διαστημάτων ἐκτατέον. * * παραφυλακτέον γὰρ καὶ τὸ φθέγγεσθαι ὁτιοῦν ἐσθίοντα ἅμα·\nἀπρεπὴς γὰρ καὶ ἄσημος ἡ φωνὴ γίνεται, πλήρεσι ταῖς γνάθοις στενοχωρουμένη, καὶ ἡ\nγλῶσσα τῇ τροφῇ πιεζομένη, τῆς κατὰ φύσιν ἐνεργείας παραποδισθεῖσα τὴν προφορὰν\nἐκδίδωσι τεθλιμμένην. ἀλλ᾿ οὐδὲ ἐσθίειν ἅμα καὶ\nπίνειν καθήκει· ἀκρασίας γὰρ τῆς μεγίστης συγχεῖν τοὺς καιρούς, ὧν αἱ χρήσεις\nἀσύμφωνοι. καὶ »εἴτε ἐσθίετε«, φησίν, »εἴτε πίνετε, πάντα εἰς δόξαν θεοῦ ποιεῖτε«,\nστοχαζόμενοι τῆς ἀληθοῦς εὐτελείας, ἥν μοι δοκεῖ καὶ ὁ κύριος\nαἰνίξασθαι τοὺς ἄρτους εὐλογήσας καὶ τοὺς ἰχθύας τοὺς ὀπτούς, οἷς κατευώχησε τοὺς\nμαθητάς, τῆς ἀπεριέργου τροφῆς καλὸν εἰσηγούμενος\nὑπόδειγμα. ὁ γοῦν ἰχθὺς ἐκεῖνος, ὃν κελεύσαντος τοῦ κυρίου ὁ Πέτρος εἷλεν, εὔκολον καὶ\nαὐτὸς καὶ θεοδώρητον καὶ σώφρονα αἰνίττεται τροφήν· ἀφαιρεῖν γέ τοι ὑποτίθεται τῶν ἐξ\nὕδατος ἀνιόντων ἐπὶ τὸ τῆς δικαιοσύνης δέλεαρ τὴν ἀσωτίαν καὶ τὴν φιλαργυρίαν, ὡς τὸ\nνόμισμα τοῦ ἰχθύος, ἵνα χωρίσῃ τὴν κενοδοξίαν, καὶ τὸν στατῆρα τοῖς τελώναις δούς, τὰ\nΚαίσαρος ἀποδοὺς τῷ Καίσαρι, φυλάξῃ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ. ἔχοι δ᾿ ἂν καὶ ἄλλας ἐπιλύσεις οὐκ ἀγνοουμένας ὁ στατήρ, ἀλλ᾿ οὐχ ὁ παρὼν\nἐπιτήδειος τῆς ἐξεργασίας καιρός. ἀπόχρη δὲ ὑπόμνησις συγχρωμένων ἡμῶν εἰς τὸ\nπροκείμενον οὐκ ἀπᾴδουσιν τοῦ λόγου τοῖς ἄνθεσιν,\nὅπερ ἤδη\nπολλάκις πεποιήκαμεν, πρὸς τὸ κατεπεῖγον τοῦ ζητήματος τὴν πολυωφελῆ περιέλκοντες εἰς\nἀρδείαν τῶν φυτευομένων ὑπὸ τοῦ λόγου πηγήν. καὶ\nγὰρ εἰ »πάντων μεταλαμβάνειν ἔξεστί μοι, ἀλλ᾿ οὐ πάντα συμφέρει«· ταχὺ γὰρ\nκαταπίπτουσιν ἐπὶ τὸ δρᾶν τὸ μὴ\nἐξὸν οἱ πάντα δρῶντες ἃ ἐξόν. ὡς δὲ ἡ\nδικαιοσύνη διὰ πλεονεξίας οὐ περιγίνεται οὐδὲ ἡ σωφροσύνη δι᾿ ἀκολασίας, οὕτως οὐδὲ ἡ\nτοῦ Χριστιανοῦ δίαιτα ἡδυπαθείᾳ περικτᾶται· πόρρω γάρ ἐστι τῶν »πασχητιώντων\nἐδεσμάτων« ἡ τράπεζα τῆς ἀληθείας. εἰ γὰρ καὶ τὰ\nμάλιστα ἕνεκεν τῶν ἀνθρώπων ἐγένετο τὰ πάντα, ἀλλ᾿ οὐ πᾶσι χρῆσθαι καλόν, ἀλλ᾿ οὐδὲ\nἀεί. καὶ γὰρ καὶ ὁ καιρὸς καὶ ὁ χρόνος καὶ ὁ τρόπος καὶ τὸ πρὸς τί οὐκ ὀλίγην τῷ\nπαιδαγωγουμένῳ πρὸς τὸ λυσιτελὲς ἐνδίδωσι ῥοπήν, καὶ τό γε [ἔστιν] ἐπιτήδειον ἰσχὺν\nἔχει καταργῆσαι τὸν ἐπιγάστριον βίον, οὗ πλοῦτός ἐστιν ἐκκλητικός, οὐ βλέπων ὀξύ, ἀλλ᾿\nἡ τυφλώττουσα περὶ τὴν γαστριμαργίαν περιουσία. οὐδεὶς δέ ἐστι πένης εἰς τὰ ἀναγκαῖα, οὐδὲ περιορᾶταί ποτε ἄνθρωπος· ὁ γὰρ καὶ τὰ\nπτηνὰ καὶ τὰ νηκτὰ καὶ συνελόντι εἰπεῖν τὰ ἄλογα ζῷα διατρέφων εἷς ἐστιν, ὁ θεός·\nλείπει δὲ αὐτοῖς οὐδὲ ἓν ὁτιοῦν μὴ μεριμνῶσι τροφῆς. ἡμεῖς δὲ καὶ τούτων ἀμείνους, ὅσῳ\nκαὶ κύριοι, καὶ θεῷ οἰκειότεροι, ὅσῳ σωφρονέστεροι. γεγόναμεν δὲ οὐχ ἵνα ἐσθίωμεν καὶ πίνωμεν, ἀλλ᾿ ἵνα ὦμεν εἰς ἐπίγνωσιν γεγονότες τοῦ\nθεοῦ. »δίκαιος γάρ«, φησίν, »ἐσθίων ἐμπίμπλαται τῇ ψυχῇ, κοιλίαι δὲ ἀσεβῶν ἐνδεεῖς«,\nἀκαταπαύστου λιχνείας ὀρεγόμεναι. πολυτέλεια δὲ οὐκ εἰς ἀπόλαυσιν ἔρημον, ἀλλ᾿ εἰς\nμετάδοσιν κοινωνικὴν ἐπιτήδειος. διὸ παραφυλακτέον\nτῶν βρωμάτων ἃ μὴ πεινῶντας ἡμᾶς ἐσθίειν ἀναπείθει γοητεύοντα τὰς ὀρέξεις. μὴ γὰρ οὐκ\nἔνεστι καὶ ἐν εὐτελείᾳ σώφρονι πολυειδία ἐδεσμάτων ὑγιεινή; βολβοί, ἐλαῖαι, λαχάνων\nἔνια, γάλα, τυρὸς τά τε ὡραῖα ἑψήματά τε παντοδαπὰ ζωμῶν ἄνευ. κἂν ὀπτοῦ δέῃ κρέως ἢ\n\nἑφθοῦ, μεταδοτέον. »ἔχετέ τι βρώσιμον ἐνθάδε;« εἶπεν ὁ κύριος\nπρὸς τοὺς μαθητὰς μετὰ τὴν\nἀνάστασιν. »οἳ δὲ« (ἅτε ὑπ᾿ αὐτοῦ εὐτέλειαν ἀσκεῖν δεδιδαγμένοι) »ἐπέδωκαν αὐτῷ ἰχθύος\nὀπτοῦ μέρος· καὶ φαγὼν ἐνώπιον αὐτῶν εἶπεν αὐτοῖς«, φησὶν ὁ Λουκᾶς, ὅσα εἶπεν.\nπρὸς τούτοις οὐδὲ τραγημάτων καὶ κηρίων ἀμοίρους\nπεριορατέον τοὺς δειπνοῦντας κατὰ λόγον. τῶν γάρ τοι βρωμάτων ἐπιτηδειότατα οἷς\nαὐτόθεν χρῆσθαι ὑπάρχει δίχα πυρός, ἐπεὶ καὶ ἑτοιμότερα, δεύτερα δὲ τὰ εὐτελέστερα, ὡς\nπροειρήκαμεν. τῶν δὲ ἀμφὶ τὰς φλεγμαινούσας\nκυπταζόντων τραπέζας, τὰ σφέτερα τιθηνουμένων πάθη, δαίμων καθηγεῖται λιχνότατος, ὃν\nἔγωγε οὐκ ἂν αἰσχυνθείην »κοιλιοδαίμονα« προσειπεῖν, [καὶ] δαιμόνων κάκιστον καὶ\nἐξωλέστατον. παραπλήσιος οὖν οὗτος ἀτεχνῶς τῷ ἐγγαστριμύθῳ καλουμένῳ. ἄμεινον δὲ πολλῷ\nτοῦ δαίμονα ἔχειν σύνοικον εὐδαίμονα γενέσθαι· εὐδαιμονία δὲ ἐν χρήσει ἀρετῆς\nἐξετάζεται.\n\nΜατθαῖος μὲν οὖν ὁ ἀπόστολος σπερμάτων καὶ ἀκροδρύων καὶ λαχάνων ἄνευ κρεῶν\nμετελάμβανεν, Ἰωάννης δὲ ὑπερτείνας\nτὴν ἐγκράτειαν »ἀκρίδας\nκαὶ μέλι ἤσθιεν ἄγριον«. ὑῶν δὲ ἀπείχετο καὶ\nΠέτρος· ἀλλ᾿ »ἔπεσεν ἐπ᾿ αὐτὸν ἔκστασις«, ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων γέγραπται,\n»καὶ θεωρεῖ τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγμένον καί τι σκεῦος τέτταρσιν ἀρχαῖς ἐκδεδεμένον ἐπὶ τῆς\nγῆς· πάντα τὰ τετράποδα καὶ τὰ ἑρπετὰ τῆς γῆς καὶ τὰ πτηνὰ τοῦ οὐρανοῦ ἐν αὐτῷ· καὶ\nἐγένετο φωνὴ πρὸς αὐτόν· ἀνάστα καὶ θῦσον καὶ φάγε. Πέτρος δὲ εἶπεν· μηδαμῶς, κύριε,\nὅτι οὐδέποτε ἔφαγον πᾶν κοινὸν καὶ ἀκάθαρτον. καὶ ἡ φωνὴ πάλιν πρὸς αὐτὸν ἐκ δευτέρου·\nἃ ὁ θεὸς ἐκαθάρισεν, σὺ μὴ κοίνου.« καὶ ἡμῖν δὲ\nἄρα ἀδιάφορος ἡ χρῆσις. »οὐ γὰρ τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον«, ἀλλὰ\nἡ περὶ τῆς ἀκρασίας διάληψις κενή. ὁ γάρ τοι θεὸς τὸν ἄνθρωπον πλάσας »πάντα ὑμῖν«\nεἶπεν »ἔσται εἰς βρῶσιν«. »λάχανα δὲ μετὰ ἀγάπης ἢ μόσχον μετὰ δολιότητος·« εὖ τοῦτο ὑπομιμνῄσκει τοῦ\nπροειρημένου λόγου,\nὡς οὐ τὰ λάχανα ἡ ἀγάπη, μετὰ δὲ ἀγάπης τὰ δεῖπνα παραληπτέα. ἀγαθὴ μὲν ἡ μέση\nκατάστασις ἐν πᾶσι μέν, οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ ἐν τῇ ἀμφὶ τὴν ἑστίασιν παρασκευῇ· ἐπεὶ αἱ\nμὲν ἀκρότητες σφαλεραί, αἱ μεσότητες δὲ ἀγαθαί. μέσον δέ ἐστι πᾶν τὸ ἀνενδεὲς τῶν\nἀναγκαίων· αἱ γὰρ κατὰ φύσιν ὀρέξεις αὐταρκείᾳ περιορίζονται. Ἰουδαίοις δὲ διὰ τοῦ νόμου οἰκονομικώτατα καταγγέλλεται ἡ εὐτέλεια·\nμυρίων γὰρ ὅσων ἀφείλατο\nτὴν χρῆσιν ὁ παιδαγωγὸς αὐτοὺς διὰ\nΜωσέως, αἰτίας προσάπτων, κεκρυμμένας μὲν τὰς πνευματικάς, ἐμφανεῖς δὲ τὰς σαρκικάς,\nαἷς καὶ πεπιστεύκασι, τοῖς μὲν ὅτι οὐκ ἔστι δίχηλα, τοῖς δὲ ὅτι τὴν τροφὴν οὐ\nμηρυκᾶται, τὰ δ᾿ ὅτι ἄρα οὐκ ἔχει μόνα τῶν ἐνύδρων λεπίδας, ὡς ὀλίγα παντελῶς\nἀπολείπεσθαι πρὸς τὴν τροφὴν αὐτοῖς ἐπιτήδεια. ὧν\nδὲ ἐφῆκεν ἅπτεσθαι, πάλιν κεκώλυκεν τούτων τὰ θνηξιμαῖα τά τε εἰδωλόθυτα τά τε\nἀποπεπνιγμένα· οὐδὲ γὰρ τούτων ψαύειν θέμις. ἐπεὶ γὰρ ἀμήχανον χρώμενον τοῖς ἡδέσιν\nἀποστῆναι τῆς ἀποδοχῆς αὐτῶν, τὴν ἐναντίαν ἀντέθηκεν ἀγωγήν, μέχρις ἂν ἐκλύσῃ τὴν\nἐκ\nτοῦ ἔθους ἐπὶ τὴν ἡδυπάθειαν καταδρομήν. ἀνθρώποις δὲ τὰ μὲν πολλὰ βλάβην καὶ λύπην ἐνεγέννησεν\nἡδονή, δυσπάθειαν δὲ καὶ λήθην καὶ ἀφροσύνην ἡ πολυτροφία ἐντίκτει τῇ ψυχῇ. εὐαυξῆ δὲ\nκαὶ τῶν παίδων τὰ σώματα γίνεσθαί φασιν εἰς μῆκος ἐπιδιδόντων ἀπὸ τῆς ἐλλειπούσης\nτροφῆς· οὐ γὰρ κωλύεται τὸ ἀνατρέχον εἰς αὔξην πνεῦμα τῆς πολλῆς τροφῆς ἀντιφραττούσης\nτὸ εὔπνουν τοῦ δρόμου. ὅθεν κατηγορῶν τοῦ τρυφῶντος\nβίου ὁ τὴν ἀλήθειαν ἐζηλωκὼς τῶν φιλοσόφων Πλάτων τὸ ἔναυσμα τῆς Ἑβραϊκῆς φιλοσοφίας\nζωπυρῶν· »ἐλθόντα δέ με«, φησίν, »ὁ ταύτῃ λεγόμενος αὖ βίος εὐδαίμων, Ἰταλικῶν τε καὶ\nΣυρακουσσίων τραπεζῶν πλήρης, οὐδαμῶς ἤρεσεν, δὶς τῆς ἡμέρας ἐμπιμπλάμενον ζῆν καὶ\nμηδέποτε μόνον κοιμώμενον νύκτωρ, καὶ ὅσα τούτῳ ἐπιτηδεύματα συνέπεται τῷ βίῳ· ἐκ γὰρ\nτούτων οὔτ᾿ ἂν φρόνιμος οὐδείς ποτ᾿ ἂν γενέσθαι τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν ἀνθρώπων δύναιτο\nἐκ νέου ἐπιτηδεύων\nτοιαῦτα, οὔθ᾿ οὕτω θαυμαστῇ φύσει κραθήσεται.« οὐ γὰρ ἄπυστος ἦν ὁ Πλάτων τοῦ Δαβίδ, ὃς\nἐν τῇ πόλει τῇ ἑαυτοῦ τὴν ἁγίαν ἱδρύων κιβωτὸν ἐν μέσῃ τῇ σκηνῇ, παντὶ τῷ ὑπηκόῳ\nεὐφροσύνην ποιήσας λαῷ, »ἐναντίον τοῦ κυρίου διεμέρισεν εἰς πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ\nἸσραὴλ ἀπὸ ἀνδρὸς ἕως γυναικός, ἑκάστῳ κολλυρίδα ἄρτου καὶ ἐσχαρίτην καὶ λάγανον ἀπὸ\nτηγάνου«. αὐτάρκης αὕτη ἡ τροφὴ καὶ Ἰσραηλιτική, ἡ δὲ ἐθνικὴ περιττή. »σώφρων οὐδ᾿ ἂν μελλήσαι ποτὲ γενέσθαι« ὁ χρώμενος αὐτῇ,\nτὸν νοῦν ἐγκατορύξας τῇ κοιλίᾳ, τῷ ἰχθύι τῷ καλουμένῳ ὄνῳ τὰ μάλιστα ἐοικώς, ὃν δή\nφησιν Ἀριστοτέλης μόνον τῶν ἄλλων ζῴων ἐν τῇ γαστρὶ τὴν καρδίαν ἔχειν. τοῦτον\nἐκτραπελόγαστρον Ἐπίχαρμος καλεῖ\nὁ κωμικός. τοιοῦτοι τῶν ἀνθρώπων οἱ εἰς γαστέρα πεπιστευκότες, »ὧν\nθεὸς ἡ κοιλία καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν, οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες«. τούτοις οὐκ\nἀγαθὰ προεθέσπισεν ὁ ἀπόστολος, »ὧν τὸ τέλος« εἰπὼν »ἡ ἀπώλεια«.\n\nΠῶς τῷ ποτῷ προσενεκτέον.\n\n»Οἴνῳ δὲ ὀλίγῳ χρῶ«, τῷ Τιμοθέῳ ὑδροποτοῦντι, »διὰ τὸν στόμαχόν σου«, φησὶν ὁ\nἀπόστολος, παγκάλως νοσηλευομένῳ καὶ πλαδῶντι σώματι κατάλληλον τὸ ἐπιστῦφον βοήθημα\nπροσφέρων, ὀλίγον δὲ ἐγκρίνων τοῦτο, μὴ λάθῃ τὸ βοήθημα διὰ πλῆθος ἄλλης θεραπείας\nδεόμενον. φυσικὸν μὲν οὖν καὶ νηφάλιον ποτὸν\nἀναγκαῖον διψῶσίν ἐστιν ὕδωρ. τοῦτο ἐκ τῆς ἀκροτόμου πέτρας κατειβόμενον τοῖς παλαιοῖς\nτῶν Ἑβραίων μονότροπον σωφροσύνης ὁ κύριος ἐχορήγει ποτόν, νήφειν δὲ μάλιστα ἐχρῆν\nτοὺς ἔτι πλανωμένους. ἔπειτα ἡ ἄμπελος ἡ ἁγία τὸν\nβότρυν ἐβλάστησεν τὸν προφητικόν. τοῦτο σημεῖον τοῖς εἰς ἀνάπαυσιν ἐκ τῆς πλάνης\nπεπαιδαγωγημένοις, ὁ μέγας βότρυς, ὁ λόγος ὁ ὑπὲρ ἡμῶν θλιβείς, τὸ αἷμα τῆς σταφυλῆς\nὕδατι κίρνασθαι ἐθελήσαντος τοῦ λόγου, ὡς καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ σωτηρίᾳ κίρναται διττὸν δὲ\nτὸ αἷμα τοῦ κυρίου· τὸ μέν ἐστιν αὐτοῦ σαρκικόν, ᾧ\nτῆς φθορᾶς λελυτρώμεθα, τὸ δὲ πνευματικόν, τοῦτ᾿\nἔστιν ᾧ κεχρίσμεθα. καὶ\nτοῦτ᾿ ἔστι πιεῖν τὸ αἷμα τοῦ Ἰησοῦ, τῆς κυριακῆς μεταλαβεῖν ἀφθαρσίας· ἰσχὺς δὲ τοῦ\nλόγου τὸ πνεῦμα, ὡς αἷμα σαρκός. ἀναλόγως τοίνυν\nκίρναται ὁ μὲν οἶνος τῷ ὕδατι, τῷ δὲ ἀνθρώπῳ τὸ πνεῦμα, καὶ τὸ μὲν εἰς πίστιν εὐωχεῖ,\nτὸ κρᾶμα, τὸ δὲ εἰς ἀφθαρσίαν ὁδηγεῖ, τὸ πνεῦμα, ἡ δὲ\nἀμφοῖν\nαὖθις κρᾶσις ποτοῦ τε καὶ λόγου εὐχαριστία κέκληται, χάρις ἐπαινουμένη καὶ καλή, ἧς οἱ\nκατὰ πίστιν μεταλαμβάνοντες ἁγιάζονται καὶ σῶμα καὶ ψυχήν, τὸ θεῖον κρᾶμα τὸν ἄνθρωπον\nτοῦ πατρικοῦ βουλήματος πνεύματι καὶ λόγῳ συγκιρνάντος μυστικῶς· καὶ γὰρ ὡς ἀληθῶς μὲν\nτὸ πνεῦμα ᾠκείωται τῇ ὑπ᾿ αὐτοῦ φερομένῃ ψυχῇ, ἡ δὲ σὰρξ τῷ λόγῳ, δι᾿ ἣν »ὁ λόγος\nγέγονεν σάρξ«. ἄγαμαι τοίνυν τοὺς αὐστηρὸν\nἐπανῃρημένους βίον καὶ τῆς σωφροσύνης τὸ φάρμακον ἐπιποθοῦντας τὸ ὕδωρ, φεύγοντας δὲ\nὅτι μάλιστα πορρωτάτω τὸν οἶνον οἷον πυρὸς ἀπειλήν.\n\nἈρέσκει οὖν τοὺς παῖδας καὶ τὰς κόρας ὡς ἐπὶ τὸ\nπλεῖστον ἀπέχεσθαι τοῦ φαρμάκου τούτου· οὐ γὰρ κατάλληλον ζεούσῃ ἡλικίᾳ τῶν ὑγρῶν τὸ\nθερμότατον ἐπεγχεῖν, τὸν οἶνον, οἱονεὶ πῦρ ἐποχετεύοντας πυρί, ἐξ οὗ ὁρμαί τε ἄγριαι\nκαὶ φλεγμαίνουσαι ἐπιθυμίαι καὶ διάπυρον ἦθος ἐκκαίεται προπετεῖς τε οἱ νέοι ἔνδοθεν\nχλιαινόμενοι ἐπὶ τὰς ὀρέξεις γίνονται, ὡς δὴ προὖπτον αὐτῶν τὴν βλάβην ἐλέγχεσθαι\nδιὰ τοῦ σώματος, πεπαινομένων θᾶττον ἢ προσῆκεν τῶν τῆς\nἐπιθυμίας μελῶν. ὀργῶσι γοῦν ἀναιδέστερον\nἀναζέοντος οἴνου καὶ οἰδοῦσι μαστοί τε καὶ μόρια προκηρύσσοντες ἤδη πορνείας εἰκόνα\nκαὶ τῆς ψυχῆς τὸ τραῦμα φλεγμαίνειν ἀναγκάζει τὸ σῶμα σφυγμοί τε ἀναιδεῖς περιεργίαν\nδιώκουσιν εἰς παρανομίας ἐκκαλούμενοι τὸν κόσμιον.\nἐνθένδε ἤδη τῆς ἡλικίας τὸ γλεῦκος ὑπερβάλλει τῆς αἰδοῦς τοὺς ὅρους. χρὴ δέ, ὡς ἔνι\nμάλιστα, κατασβεννύναι πειρᾶσθαι τὰς ὁρμὰς τῶν νέων, ἀφαιροῦντας μὲν τὸ ὑπέκκαυμα, τὸ\nτῆς ἀπειλῆς βακχικόν, ἐπεισχέοντας δὲ τὸ ἀντιφάρμακον τῆς ἐκζέσεως, ὃ καὶ τὴν ψυχὴν\nτυφομένην ἤδη καθέξει καὶ τὰ μόρια ἐφέξει διοιδοῦντα καὶ κατακοιμίσει τὸν ἐρεθισμὸν\nτῆς ἤδη σαλευομένης ἐπιθυμίας.\n\nΟἱ δὲ\nἀκμάζοντες μεθ᾿\nἡμέραν μὲν ἀρίστου μεταλαβόντες, οἷς κατάλληλον τὸ ἄριστον, ἄρτου μόνον ἀπογευσάμενοι\nἀπεχέσθων\nπάμπαν τοῦ ποτοῦ πρὸς τὸ ἀναπίνεσθαι τὴν περιττὴν ὑγρότητα\nαὐτῶν ἀνασφογγιζομένην ξηροφαγίᾳ. καὶ γὰρ τὸ\nσυνεχὲς πτύειν καὶ ἀπομύσσεσθαι καὶ περὶ τὰς ἐκκρίσεις σπεύδειν ἀκρασίας τεκμήριον ἐκ\nτῆς ἀμέτρου προσφορᾶς ὑπερχεομένων τῶν ὑγρῶν τῷ σώματι. εἰ δὲ καὶ ἐπιγίνοιτο δίψα,\nἀκείσθων ὕδατι τὸ πάθος οὐ πολλῷ· οὐδὲ γὰρ ὕδατος ἀνέδην ἐμφορεῖσθαι καθήκει, ὡς μὴ\nἐκκλύζοιτο ἡ τροφή, καταλεαίνοιτο δὲ εἰς πέψιν καταταττομένων μὲν εἰς τὸν ὄγκον τῶν\nσιτίων, ὀλίγων δὲ παντάπασιν εἰς τὰς ἐκκρίσεις\nχωρούντων. πρέπει δὲ καὶ ἄλλως ταῖς θεϊκαῖς φροντίσιν μὴ οἰνοβαρεῖν· ὁ γὰρ »ἄκρατος«\nκατὰ τὸν κωμικὸν »ὀλίγα ἀναγκάζει φρονεῖν«, μή τι δὲ οὐδὲ σωφρονεῖν. εἰς δὲ ἑσπέραν\nτοῦ δείπνου περὶ τὴν ὥραν οἴνῳ χρηστέον, ἐπειδὰν μηκέτι τοῖς ἀναγνώσμασιν σχολάζωμεν\nτοῖς νηφαλιωτέροις. τὸ τηνίκα δὲ ψυχρότερον καὶ τὸ\nπεριέχον παρὰ τὸ μεθ᾿ ἡμέραν γίγνεται, ὡς δεῖν ὑποτρέφειν τὴν ἐκλείπουσαν ἔμφυτον\nἀλέαν ἐπεισάκτῳ θερμότητι, ὀλίγῳ δὲ τῷ οἴνῳ κἀνταῦθα· οὐ γὰρ μέχρι τῶν ὕβρεως προϊτέον\nκρατήρων.\n\nΤοῖς δὲ ἤδη παρηβηκόσιν ἱλαρώτερον ἐπιτρεπτέον\nμεταλαμβάνειν τοῦ ποτοῦ, τὸ καταψυχόμενον τῆς ἡλικίας, οἷον μαραινόμενον ὑπὸ χρόνου,\nἀναζωπυροῦντας ἀβλαβῶς τῷ τῆς ἀμπέλου φαρμάκῳ· οὐδὲ γὰρ ὡς ἐπὶ πλεῖστον ἐγκυμαίνονται\nἔτι τῶν πρεσβυτέρων αἱ ὀρέξεις περὶ τὰ τῆς μέθης ναυάγια· καθωρμισμένοι μὲν οἷον ἀγκύραις τῷ λόγῳ καὶ τῶ χρόνῳ τὴν ζάλην τῶν ἐπιθυμιῶν\nτὴν καταιγίζουσαν ἐκ μέθης ῥᾷον φέρουσιν, οἷς ἴσως καὶ χαριεντίσασθαί τι ἔξεστι παρὰ\nτὰς εὐωχίας. ἀλλὰ καὶ τούτοις ὅρος ἔστω τοῦ ποτοῦ μέχρις οὗ τὸν λογισμὸν ἄσειστον\nδιατηρήσωσιν καὶ τὴν μνήμην ἐνεργὸν καὶ τὸ σῶμα ἀσάλευτον οἴνῳ καὶ ἀκράδαντον·\nἀκροθώρακα τοῦτον\nκαλοῦσιν οἱ περὶ ταῦτα δεινοί. καλὸν οὖν τὸ\nπροκαταλήγειν διὰ τὸν ὄλισθον.\n\nἈρτώριος δέ τις ἐν τῷ Περὶ μακροβιοτίας, μέμνημαι γάρ, ἐφ᾿ ὅσον βρέξαι τὰ σιτία μόνον\nοἴεται δεῖν προάγειν, ἵνα μακροτέραν\nκτησώμεθα τὴν ζωήν. ἁρμόδιον τοίνυν\nτὸν οἶνον τοὺς μὲν ἐν θεραπείας μέρει προσφέρεσθαι διὰ τὴν ὑγείαν μόνην, τοὺς δὲ ἐπ᾿\nἀνέσει καὶ διαχύσει. οἶνος γὰρ πρῶτον μὲν αὐτὸν\nαὑτῷ ἵλεω ποιεῖ τὸν πιόντα μᾶλλον ἢ πρότερον καὶ τοῖς συμπόταις μειλίχιον καὶ τοῖς\nοἰκέταις πραΰτερον καὶ προσηνέστερον τοῖς φίλοις, παροινηθεὶς δὲ ἀμείβεται τὴν ὕβριν·\nθερμὸς γὰρ ὢν καὶ χυμοὺς ἔχων ἡδεῖς, κεκραμένος ἐμμελῶς τὰ μὲν γλίσχρα τῶν\nπεριττωμάτων διατήκει θερμότητι, τοὺς δὲ δριμεῖς καὶ φαύλους ταῖς εὐωδίαις κεράννυσι\nχυμούς. εὖ γοῦν ἐκεῖνο εἴρηται· »ἀγαλλίαμα ψυχῆς\nκαὶ καρδίας οἶνος ἔκτισται ἀπ᾿ ἀρχῆς πινόμενος αὐτάρκης.« κίρνασθαι δὲ ἄριστον ὕδατι\nὡς πλείστῳ τὸν οἶνον καὶ [μὴ ὡς ὕδωρ ἐπιζητεῖσθαι καὶ] ἀπαμβλύνεσθαι πρὸς τὴν μέθην\nκαὶ μὴ ὡς ὕδωρ ἐπεγχεῖσθαι διὰ τὴν φιλοινίαν· ἄμφω μὲν γὰρ τοῦ θεοῦ ποιήματα, καὶ\nταύτῃ πρὸς ὑγείαν συνερεῖ ἡ κρᾶσις ἡ ἀμφοῖν, ὕδατός τε καὶ οἴνου, ὅτι ἐκ τοῦ ἀναγκαίου\nκαὶ τοῦ χρησίμου ὁ βίος συνέστηκεν. τῷ μὲν οὖν\nἀναγκαίῳ τῷ ὕδατι ὡς ὅτι πλείστῳ ἐγκαταμικτέον καὶ τοῦ χρησίμου· οἴνῳ δὲ ἀμέτρῳ ἡ μὲν\nγλῶττα παραποδίζεται, παρίεται δὲ τὰ χείλη, ὀφθαλμοὶ δὲ παρατρέπονται, οἷον κολυμβώσης\nτῆς ὄψεως ὑπὸ τοῦ πλήθους τῆς ὑγρότητος, καὶ ψεύδεσθαι βεβιασμένοι κύκλῳ μὲν ἡγοῦνται\nπεριφέρεσθαι τὰ πάντα, ἀριθμεῖν δὲ οὐ δύνανται τὰ πόρρω ὡς ἔστι μόνα·\nκαὶ μὴν\nὁρᾶν μοι δύο μὲν ἡλίους δοκῶ, μεθύων ὁ Θηβαῖος ἔλεγεν γέρων· κινουμένη\nμὲν γὰρ ὑπὸ τῆς τοῦ\nοἴνου θερμότητος ἡ ὄψις πυκνότερον πολλαπλασίονα τοῦ ἑνὸς φαντάζεται τὴν οὐσίαν·\nδιαφέρει δ᾿ οὐδὲν ἢ τὴν ὄψιν κινεῖν ἢ τὸ ὁρώμενον· ταὐτὸν γὰρ ἐξ ἀμφοῖν ἡ ὄψις\nπέπονθεν τῆς τοῦ ὑποκειμένου καταλήψεως διὰ τὸν σάλον ἀκριβῶς ἐφικέσθαι μὴ δυναμένη.\nκαὶ αἱ βάσεις καθάπερ ῥεύματι ὑποφέρονται λυγμοί τε καὶ ἔμετοι καὶ παραφροσύναι\nἐπεισεκώμασαν.\n\nπᾶς γὰρ οἰνωθεὶς ἀνὴρ κατὰ τὴν τραγῳδίαν\n\nἥσσων μὲν ὀργῆς ἐστιν, τοῦ δὲ νοῦ κενός,\nφιλεῖ τε πολλὴν γλῶτταν ἐκχέας\nμάτην\nἄκων ἀκούειν ἅπερ ἑκὼν εἶπεν κακῶς. καὶ πρό γε τῆς τραγῳδίας ἡ σοφία\nκέκραγεν· »οἶνος πινόμενος πολὺς ἐν ἐρεθισμῷ καὶ παντὶ πτώματι πληθύνει.«\n\nΔιὸ οἱ μὲν πλεῖστοι ἀνίεσθαί\nφασιν δεῖν παρὰ τοὺς πότους καὶ\nτὰ σπουδαῖα εἰς ἕω ὑπερτίθεσθαι. ἐγὼ δὲ τότε μάλιστα τὸν λόγον συνευωχησόμενον ἀξιῶ\nπαρεισάγειν παιδαγωγήσοντα τὴν οἰνοφλυγίαν, μὴ λάθῃ παραπεσοῦσα εἰς μέθην ἡ εὐωχία·\nὡς γὰρ ὀφθαλμοὺς οὐκ ἄν τις εὖ φρονῶν πρὶν ἢ ἐπὶ\nτὸν ὕπνον ἰέναι ἀξιώσειε μύειν, οὕτως οὐδὲ τὸν λόγον ἀπεῖναι τοῦ συμποσίου ὀρθῶς ἄν\nτις βουληθείη οὐδὲ προκατακοιμίζειν αὐτὸν τῶν πράξεων ἐπιτηδεύσαι ἂν καλῶς. ἀλλ᾿ οὐδὲ\nἀφίστασθαί ποτε δυνήσεται τῶν οἰκείων ὁ λόγος αὐτῷ, οὐδ᾿ ἂν καθεύδωμεν· καὶ γὰρ ἐπὶ τὸν ὕπνον παρακλητέον. τελεία γὰρ ἡ σοφία θείων\nοὖσα καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἐπιστήμη ἐμπεριλαβοῦσα τὰ ὅλα, κατ᾿ ἐκεῖνο, καθ᾿ ὃ ἂν\nἐπισκοπῇ τὴν ἀνθρώπων ἀγέλην, τέχνη γίνεται περὶ βίον, καὶ ταύτῃ πάντῃ συμπάρεστιν ἐφ᾿\nὅσον βιοῦμεν, ἀεὶ τὸ ἴδιον ἔργον ἐκτελοῦσα, τὴν εὐζωΐαν. οἱ δὲ κακοδαίμονες οἱ ἀπελαύνοντες σωφροσύνην εὐωχίας μακαριστὸν ἡγοῦνται\nβίον τὴν ἀκοσμίαν τὴν περὶ τὰ συμπόσια, ὧν ἐστι τὸ ζῆν οὐδὲν\n\nἀλλ᾿ ἢ κῶμος, κραιπάλη, βαλανεῖα, ἄκρατος, ἀμίδες, ἀργία, πότος. ὁρᾶν γοῦν ἔστιν αὐτῶν τινας ἡμιμεθεῖς, σφαλλομένους, περὶ\nτοῖς τραχήλοις ἔχοντας στεφάνους ὥσπερ τοὺς ἀμφορεῖς, διαπυτίζοντας\n\nἀλλήλοις τὸν ἄκρατον φιλοτησίας ὀνόματι, ἄλλους δὲ πλήρεις κραιπάλης, αὐχμῶντας,\nὠχριῶντας, τὰ πρόσωπα πελιδνοὺς καὶ ἔτι ἐπὶ τῇ χθιζῇ μέθῃ ἄλλην ἕωθεν αὖθις ἀναντλοῦντας μέθην. καλόν, ὦ φίλοι, καλὸν καταμαθόντας\nὅτι μάλιστα πόρρωθεν τὴν εἰκόνα ταύτην τὴν γελοίαν ἅμα καὶ ἐλεεινὴν σφᾶς αὐτοὺς πρὸς\nτὸ ἄμεινον σχηματίζειν, ὀρρωδοῦντας μὴ ἄρα πῃ καὶ ἡμεῖς παραπλήσιον θέαμα ἄλλοις\nκαὶ γέλως γενώμεθα. ἀστείως ἄρα\nεἴρηται· »ὡς ἄρα κάμινος μὲν δοκιμάζει στόμωμα ἐν βαφῇ, οἶνος δὲ καρδίαν ὑπερηφάνων\nἐν μέθῃ .« μέθη μὲν οὖν ἐστιν ἀκράτου χρῆσις σφοδροτέρα, παροινία δὲ ἡ ἐκ\nτῆς χρήσεως ἀκοσμία, κραιπάλη δὲ ἡ ἐπὶ τῇ μέθῃ δυσαρέστησις καὶ ἀηδία ἀπὸ τοῦ τὸ κάρα πάλλειν ὠνομασμένη. τοῦτον τὸν βίον, εἰ βίον\nκαλεῖν χρή, ῥᾴθυμον ὄντα καὶ περὶ τὰς ἡδυπαθείας κεκινημένον καὶ περὶ τὴν οἰνοφλυγίαν\nἐπτοημένον ἡ θεία σοφία ὑφορωμένη παραγγέλλει τοῖς αὑτῆς τέκνοις· »μὴ ἴσθι οἰνοπότης\nμηδὲ ἐκτείνου συμβολαῖς, κρεῶν ἀγορασμοῖς, πᾶς γὰρ μέθυσος καὶ πορνοκόπος πτωχεύσει\nκαὶ ἐνδύσεται διερρηγμένα πᾶς ὑπνώδης.« ὑπνώδης\nγὰρ πᾶς ὁ μὴ εἰς σοφίαν ἐγρηγορῶν, ἀλλὰ ὑπὸ μέθης βαπτιζόμενος εἰς ὕπνον. καὶ\nδιερρωγότα, φησίν, ἐνδύσεται ὁ πάροινος, ἐπαισχυνθήσεται τῇ μέθῃ διὰ τοὺς\nκατοπτεύοντας. ὀπαὶ γὰρ ἁμαρτωλοῦ τὰ διερρωγότα\nτοῦ ὕφους τοῦ σαρκικοῦ φιληδονίαις κατατετρημένα, δι᾿ ὧν ἡ αἰσχύνη ἔνδοθεν τῆς ψυχῆς\nἐπιθεωρεῖται, ἡ ἁμαρτία, δι᾿ ἣν οὐδὲ σωθήσεται ῥᾳδίως τὸ ὕφος τὸ ἀπεσπασμένον πάντοθεν\nεἰς πολλὰς κατασηπόμενον ἐπιθυμίας, τὸ ἀπεσχισμένον τῆς σωτηρίας. ταύτῃ νουθετικώτατα ἐπιφέρει· »τίνι οὐαί; τίνι θόρυβος;\nτίνι κρίσις; τίνι\nἀηδεῖς λέσχαι; τίνι συντρίμματα διακενῆς;«\nὁρᾶτε ὅλον διερρωγότα τὸν φίλοινον, ὃς παρορᾷ μὲν τὸν λόγον αὐτόν, ἔκδοτον δὲ αὑτὸν\nσυνεχώρησεν τῇ μέθῃ, ὅσα τούτῳ ἠπείλησεν ἡ γραφή· καὶ πάλιν ἐπιφέρει τῇ ἀπειλῇ· »τίνος\nπελιδνοὶ οἱ ὀφθαλμοί; οὐ τῶν ἐγχρονιζόντων ἐν οἴνοις; οὐ τῶν ἰχνευόντων ποῦ πότοι γίνονται;« ἐνταῦθα μὲν καὶ νεκρὸν ἤδη τῷ λόγῳ τὸν\nφιλοπότην ἀποφαίνεται, διὰ τῶν ὀφθαλμῶν\nτῶν πελιδνῶν, ὃ τοῖς νεκροῖς\nσημεῖον ἐπιφαίνεται, τὸν ἐν κυρίῳ θάνατον αὐτῷ καταγγείλασα· ἡ γὰρ ἀμνηστία τῶν εἰς\nτὴν ἀληθῆ συντεινόντων ζωὴν ἐπὶ τὴν φθορὰν ῥέπει.\nεἰκότως οὖν στερρότατα ὁ παιδαγωγὸς ἀπαγορεύει τῆς ἡμετέρας κηδόμενος σωτηρίας· »μὴ\nπίνετε οἶνον ἐπὶ μέθῃ.« διὰ τί, πεύσῃ; »ὅτι«, φησί, »τὸ στόμα σου τότε λαλήσει σκολιά,\nκατακείσῃ δὲ ὥσπερ ἐν καρδίᾳ θαλάσσης καὶ ὥσπερ κυβερνήτης ἐν πολλῷ κλύδωνι.«\nἐντεῦθεν καὶ ἡ ποιητικὴ ὠφελημένη λέγει·\n\nοἶνός τε, ὃς πυρὶ ἶσον ἔχει μένος, εὖτ᾿ ἂν ἐς ἄνδρας\nἔλθῃ, κυμαίνει δ᾿ οἷα\nΛίβυσσαν ἅλα\nβορέης ἠὲ νότος, τὰ δὲ κεκρυμμένα πάντα\nφαίνει, ἁμαρτοεπής·\nοἶνος μεθύουσιν ὄλισθος,\nοἶνος ψυχαπάτης καὶ τὰ ἑξῆς. ὁρᾶτε τοῦ ναυαγίου τὸν κίνδυνον; περικλύζεται μὲν ἡ καρδία\nπολυποσίᾳ, τὸ δὲ πλῆθος τῆς οἰνοφλυγίας θαλάττης εἴκασεν ἀπειλῇ, ἐν ᾗ βεβυθισμένον τὸ\nσῶμα ὥσπερ ναῦς δέδυκεν εἰς βυθὸν ἀκοσμίας ταῖς τοῦ οἴνου τρικυμίαις ἐπικεχωσμένον, ὁ\nδὲ κυβερνήτης, ὁ νοῦς ὁ ἀνθρώπινος, περιφέρεται τῷ κλύδωνι ὑπερεχούσης τῆς μέθης,\nἐνθαλαττεύων τε ἰλιγγιᾷ τῷ ζόφῳ τῆς καταιγίδος, τοῦ τῆς ἀληθείας ἀστοχήσας λιμένος,\nἕως ἂν περιπεσὼν ὑφάλοις πέτραις αὐτὸς αὑτὸν ἐξοκείλας εἰς ἡδονὰς διαφθείρῃ.\n\nΕἰκότως οὖν καὶ ὁ ἀπόστολος παραγγέλλει· »μὴ μεθύσκεσθε ἐν οἴνῳ, ᾧ\nἐστιν ἀσωτία πολλή«, τὸ ἄσωστον τῆς μέθης διὰ τῆς ἀσωτίας αἰνιξάμενος.\nεἰ γὰρ καὶ τὸ ὕδωρ οἶνον ἐν τοῖς γάμοις\nπεποίηκεν, οὐκ ἐπέτρεψεν\nμεθύειν, τὸ δὲ ὑδαρὲς τοῦ φρονήματος ἐζωοποίησεν, τοῦ νόμου † τὴν ἐργάτιν ἐξ Ἀδάμ, τὸν\nκόσμον ὅλον αἵματι πληρώσας ἀμπέλου, ποτὸν ἀληθείας, τὸ κρᾶμα τοῦ νόμου τοῦ παλαιοῦ\nκαὶ τοῦ λόγου τοῦ νέου, εἰς συμπλήρωσιν τοῦ χρόνου τοῦ προκατηλλαγμένου θεοσεβείᾳ\nπαρασχών. μυστικὸν ἄρα σύμβολον ἡ\nγραφὴ αἵματος ἁγίου οἶνον\nὠνόμασεν, τὴν δὲ ἐκ τοῦ οἴνου ἑωλοκρασίαν διελέγχουσα »ἀκόλαστον οἶνος« φησὶν »καὶ\nὑβριστικὸν μέθη«. ἀρέσκει τοίνυν τῷ λόγῳ τῷ ὀρθῷ\nχειμῶνος μὲν διὰ τὸ κρύος πίνειν μέχρι τοῦ μὴ ῥιγοῦν, οἷς εὐχερὲς τὸ ῥιγοῦν, τοῦ δὲ\nἄλλου καιροῦ διὰ τὴν τῶν ἐντοσθιδίων θεραπείαν. ὡς γὰρ τροφαῖς ἐπὶ τὸ μὴ πεινῆν, οὕτως\nκαὶ ποτῷ ἐπὶ τὸ μὴ διψῆν χρηστέον, παραφυλάττοντας τὸν ὄλισθον ἀκριβῶς· ἀκροσφαλὴς γὰρ\nἡ τοῦ οἴνου παρείσδυσις. οὕτω δ᾿ ἂν καὶ ἡ ψυχὴ\nἡμῶν ὑπάρξαι καθαρὰ καὶ ξηρὰ καὶ φωτοειδής, »αὐγὴ δὲ ψυχὴ ξηρὰ σοφωτάτη καὶ ἀρίστη«.\nταύτῃ δὲ καὶ ἐποπτική, οὐδέ ἐστιν κάθυγρος ταῖς ἐκ τοῦ οἴνου ἀναθυμιάσεσιν νεφέλης\nδίκην σωματοποιουμένη.\n\nΟὐ πολυπραγμονητέον τοίνυν τὸν οἶνον τὸν Δῖον, ἂν ἀπῇ, οὐδὲ τὸν Ἀριούσιον, ὅταν μὴ\nπαρῇ. δίψα γὰρ ἐνδείας τινός ἐστι πάθος καὶ τὸ κατάλληλον ἐπιζητεῖ βοήθημα πρὸς\nἀναπλήρωσιν, οὐ τετυφωμένον ποτόν. πλαδώσης δὲ ὀρέξεως δι᾿ ἀκρασίαν αἱ διαπόντιοι\nοἰνηγίαι, παραφρονούσης καὶ πρὸ τῆς μέθης περὶ τὰς ἐπιθυμίας\nτῆς ψυχῆς. Θάσιός τε γὰρ ὁ εὐώδης καὶ ὁ εὔπνους\nΛέσβιος καὶ Κρής τις γλυκὺς καὶ Συρακούσσιος ἡδὺς καὶ Μενδήσιός τις Αἰγύπτιος καὶ ὁ\nνησιώτης Νάξιος καὶ ἀνθοσμίας τις ἄλλος τῆς Ἰταλῶν γῆς, πολλὰ ταῦτα ὀνόματα· σώφρονι\nσυμπότῃ οἶνος εἷς, ἑνὸς γεώργιον θεοῦ. τί γὰρ οὐκ ἀπόχρη ὁ ἐπιχώριος ἀποπληρῶσαι τὴν\nἐπιθυμίαν; εἰ μή τι καὶ τὸ ὕδωρ ἐποίσονται, ὡς οἱ\nβασιλεῖς οἱ ἀνόητοι [Χόασπις ποταμὸς οὕτω λεγόμενος τῆς Ἰνδικῆς, οὗ κάλλιστον ὕδωρ εἰς\nπόσιν]\nτὸ Χοάσπειον, καθάπερ καὶ τοὺς φίλους, οὕτω δὲ καὶ τὸ ὕδωρ\nἐπαγόμενοι. ταλανίζει τοὺς πλουσίους εἰς τρυφὴν\nκἀνταῦθα τὸ ἅγιον πνεῦμα διὰ τοῦ Ἀμὼς ἐκφωνῆσαν· »οἱ πίνοντες τὸν διυλισμένον οἶνον\nκαὶ ἐπὶ κλίνης ἐλεφαντίνης«, φησί, »κατακείμενοι«, καὶ ὅσα τούτοις ἀκόλουθα ἐν\nὀνείδους ἐπήγαγεν μέρει.\n\nΠρονοητέον δὲ μάλιστα τῆς εὐσχημοσύνης (καὶ τὴν Ἀθηνᾶν φησιν ὁ μῦθος, ἥτις ποτὲ ἦν,\nπρομηθουμένην αὑτῆς τῶν αὐλῶν ἀπορρῖψαι τὸ ἐπιτερπὲς διὰ τὸ ἀπρεπὲς τῆς ὄψεως), ὡς\nἀδιαστρόφῳ τῶ προσώπῳ πιεῖν, μὴ ἄδην σπάσαντας μηδὲ πρὸς πόσεως τοὺς ὀφθαλμοὺς\nἀσχημονεῖν ἀναγκάζοντας, ἀμυστὶ ἕλκοντας ὑπὸ ἀκρασίας, μηδὲ περιχεῖν τὸ γένειον ἢ τὴν\nἐσθῆτα καταβρέχειν, ἀθρόου τοῦ ποτοῦ ἐπεισχεομένου, μονονουχὶ ἐμπλύνοντας καὶ\nἐναποκλυζομένους ταῖς φιάλαις τὸ πρόσωπον τὸ αὑτῶν. καὶ γὰρ ὁ κελαρυσμὸς ῥαγδαίου τοῦ ποτοῦ φερομένου σὺν πολλῷ τῷ πνεύματι ἐπισπωμένου,\nὥσπερ εἰς κεραμεοῦν ἄγγος ἐγχεομένου, ἠχοῦντος τοῦ λαιμοῦ διὰ τὸν ῥοώδη\nκαταβροχθισμόν, αἰσχρόν, καὶ ἀπρεπὲς τὸ θέαμα τῆς ἀκρασίας, πρὸς δὲ καὶ ἐπιβλαβὲς [τὸ]\nἐπιτήδευμα τῷ μεταλαμβάνοντι ἡ φιλοποσία. μὴ σπεύσῃς εἰς βλάβην, ὦ οὗτος. οὐχ ἁρπάζεταί σου τὸ ποτόν· σοὶ δέδοται καὶ ἀναμένει σε. μὴ\nδιαρραγῆναι σπουδάσῃς, χανδὸν ἑλκύσας· πίμπλαταί σου ἡ δίψα, κἂν βράδιον πίῃς, τὸ\nκόσμιον προσλαβοῦσα, κοσμίως καταμεριζομένου τοῦ ποτοῦ· οὐ γὰρ ἀφαιρεῖται τῶ χρόνῳ ὃ\nπροαρπάζει ἡ ἀκρασία. »ἐν οἴνῳ δέ«, φησί,\n»μὴ ἀνδρίζου,\nπολλοὺς γὰρ ἠχρείωσεν ὁ οἶνος.«\n\n»Μέθῃ δὲ μάλιστα οἱ Σκύθαι χρῶνται Κελτοί τε καὶ Ἴβηρες καὶ Θρᾷκες, πολεμικὰ ξύμπαντα\nὄντα ταῦτα γένη, καὶ καλὸν καὶ εὔδαιμον ἐπιτήδευμα ἐπιτηδεύειν νενομίκασιν·« ἡμεῖς δὲ\nτὸ εἰρηνικὸν γένος εἰς ἀπόλαυσιν, οὐκ εἰς ὕβριν ἑστιώμενοι νηφαλίους πίνωμεν\nφιλοτησίας, ἵνα δὴ τῷ ὄντι οἰκείως τῷ ὀνόματι δειχθῶσιν φιλότητες. πῶς οἴεσθε πεπωκέναι τὸν κύριον, ὁπηνίκα δι᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπος\nἐγένετο; οὕτως ἀναισχύντως ὡς ἡμεῖς; οὐχὶ ἀστείως; οὐχὶ κοσμίως; οὐκ ἐπιλελογισμένως;\nεὖ γὰρ ἴστε, μετέλαβεν οἴνου καὶ αὐτός· καὶ γὰρ\nἄνθρωπος καὶ αὐτός· καὶ\nεὐλόγησέν γε τὸν οἶνον, εἰπών· »λάβετε, πίετε· τοῦτό μού ἐστιν τὸ αἷμα·« αἷμα τῆς\nἀμπέλου τὸν λόγον τὸν »περὶ πολλῶν ἐκχεόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν«, εὐφροσύνης ἅγιον\nἀλληγορεῖ νᾶμα. καὶ ὅτι μὲν σωφρονεῖν τὸν πίνοντα\nδεῖ, δι᾿ ὧν ἐδίδασκεν παρὰ τὰς εὐωχίας ἔδειξεν σαφῶς· οὐ γὰρ μεθύων ἐδίδασκεν. ὅτι δὲ\nοἶνος ἦν τὸ εὐλογηθέν, ἀπέδειξε πάλιν πρὸς τοὺς μαθητὰς λέγων· »οὐ μὴ πίω ἐκ τοῦ\nγενήματος τῆς ἀμπέλου ταύτης, μέχρις ἂν πίω αὐτὸ μεθ᾿ ὑμῶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρός μου.« ἀλλ᾿ ὅτι γε οἶνος ἦν τὸ πινόμενον\nπρὸς τοῦ κυρίου, πάλιν αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ λέγει τὴν Ἰουδαίων ἐπονειδίζων σκληροκαρδίαν·\n»ἦλθεν γάρ«, φησίν, »ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, καὶ λέγουσιν· ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος καὶ\nοἰνοπότης, τελωνῶν φίλος.« τουτὶ μὲν ἡμῖν καὶ πρὸς\nτοὺς Ἐγκρατητὰς καλουμένους παραπεπαίχθω.\n\nΑἱ δὲ γυναῖκες, τὸ εὔσχημον ἐπαναιρούμεναι δῆθεν, ὡς μὴ ταῖς πλατείαις κύλιξιν\nδιαχέουσαι τὰ χείλη περιρραγεῖς γένωνται πλατυνομένου τοῦ στόματος, στεναῖς κομιδῇ\nκατὰ τὸ στόμιον ἀλαβάστροις ἀσχημόνως πίνουσαι ἀνακλῶσι μὲν τὰς κεφαλάς, γυμνοῦσι δὲ\nτοὺς τραχήλους, οὐ κοσμίως, ἐμοὶ δοκεῖν, καὶ τὸν λάρυγγα διατείνουσαι περὶ τὴν\nκατάποσιν βροχθίζουσιν, οἷον ἀπογυμνούμεναι τοῖς συμπόταις ἃ δύνανται, ἐρυγάς τε\nἀνδρώδεις ἐπισπώμεναι, μᾶλλον δὲ ἀνδραποδώδεις, προσεπιθρύπτονται σπαταλῶσαι·\nοὐδεὶς γὰρ ψόφος οἰκεῖος ἀνδρὶ λογικῷ, ἔτι δὲ\nμᾶλλον γυναικί, ᾗ καὶ τὸ συνειδέναι αὐτὴν ἑαυτῇ, ἥτις εἴη, μόνον αἰσχύνην φέρει. »ὀργὴ\n\nδέ«, φησίν,\n»μεγάλη γυνὴ μέθυσος«,\nοἱονεὶ χόλος θεοῦ οἰνομάχλη γυνή. διὰ τί; ὅτι »ἀσχημοσύνην αὐτῆς οὐ συγκαλύπτει«. ταχὺ\nγὰρ εἰς ἀταξίαν ὑποσύρεται γυνή, κἂν μόνον ἐπιδῷ τὴν προαίρεσιν εἰς ἡδονάς. καὶ οὐχὶ ἀλαβάστροις πίνειν κεκωλύκαμεν· ἀλλὰ τὸ\nἐπιτηδεύειν ἐν τούτοις μόνον πίνειν ὡς ἀλαζονικὸν περικόπτομεν, τοῖς παρατυχοῦσιν\nἀπροσπαθῶς χρῆσθαι συμβουλεύοντες, πόρρωθεν ἄνωθεν ὀλισθανούσας ἀνακόπτοντες αὐταῖς\nτὰς ὀρέξεις. ἡ δ᾿ οὖν πρὸς ἐρυγὴν ἀναπλωτάζουσα\nτοῦ ἀέρος ἔφελξις ἡσυχῇ παραπεμπτέα. κατ᾿ οὐδένα δὲ τρόπον ταῖς γυναιξὶν ἐπιτρεπτέον\nπαραγυμνούσας τι τοῦ σώματος καταφαίνεσθαι, μὴ σφαλεῖεν ἄμφω, οἳ μὲν ἐρεθιζόμενοι\nκατασκοπεῖν, αἳ δὲ τῶν ἀνδρῶν ἐφ᾿ ἑαυτὰς ἐπισπώμεναι τὰς ὄψεις. ἀεὶ δὲ ὡς παρόντος τοῦ κυρίου κοσμίως ἀναστρεπτέον ἡμῖν, μή\nπῃ ἄρα καὶ\nἡμῖν ὡς Κορινθίοις ὁ ἀπόστολος χαλεπήνας εἴπῃ· »συνερχομένων\nὑμῶν οὐκ ἔστι κυριακὸν δεῖπνον φαγεῖν.«\n\nἘμοὶ δοκεῖ ὁ ἀκέφαλος πρὸς τῶν μαθηματικῶν καλούμενος ὁ πρὸ τοῦ ἀστέρος τοῦ †\nπλανωμένου καταριθμούμενος συνιζηκυίας τῆς κεφαλῆς εἰς τὸ στῆθος τοὺς ὀψοφάγους καὶ\nἡδονικοὺς καὶ τοὺς ἑτοίμους εἰς μέθην αἰνίττεσθαι. καὶ γὰρ οὖν κἀν τούτοις τὸ\nλογιστικὸν ἵδρυται οὐκ ἐν τῇ κεφαλῇ, ἀλλ᾿ ἐν τοῖς ἐντοσθιδίοις, πάθεσιν ἐπιθυμίᾳ τε\nκαὶ θυμῷ δεδουλωμένον. ὥστε ὅτῳ τρόπῳ Ἐλπήνωρ\n»ἀστραγάλων ἐάγη« καταπεσὼν ὑπὸ μέθης, οὕτω τούτων ὁ ἐγκέφαλος ἄνωθεν ἰλιγγιάσας ὑπὸ\nμέθης ἐπὶ τὸ ἧπαρ καὶ τὴν καρδίαν, τουτέστιν ἐπὶ τὴν φιληδονίαν καὶ τὸν θυμόν,\nκαταπίπτει πτῶμα μεῖζον ἤ φασι ποιητῶν παῖδες πρὸς τοῦ Διὸς τὸν Ἥφαιστον οὐρανόθεν\nἐρρίφθαι χαμαί. »πόνος δὲ ἀγρυπνίας«, φησί, »καὶ\nχολέρα καὶ στρόφος μετὰ ἀνδρὸς ἀπλήστου.« διὰ τοῦτό τοι καὶ ἡ τοῦ Νῶε παροινία\nἀνάγραπτος γεγένηται, ἵνα ὡς ὅτι μάλιστα τὴν μέθην φυλαττώμεθα, ἐμφανῆ καὶ ἔγγραπτον\nτὴν εἰκόνα τοῦ παραπτώματος ἔχοντες, δι᾿ ἣν οἱ σκεπάσαντες τὴν ἀσχημοσύνην τῆς μέθης\nεὐλογοῦνται παρὰ κυρίῳ. συντομώτατα τοίνυν\nἐμπεριλαβοῦσα ἡ γραφὴ ἅπαντα ἐν ἑνὶ λόγῳ εἴρηκεν· »τὸ ἱκανὸν ἀνθρώπῳ πεπαιδευμένῳ\nοἶνος, καὶ ἐπὶ τῆς κοίτης αὐτοῦ ἀναπαύσεται.«\n\nὍτι οὐ χρὴ περὶ τὴν πολυτέλειαν τῶν σκευῶν ἐσπουδακέναι.\n\nἘκπωμάτων τοίνυν ἀργυρίου καὶ χρυσίου πεποιημένων λιθοκολλήτων τε ἄλλων ἄθετος ἡ\nχρῆσις, ὄψεως ἀπάτη μόνον· εἴτε γὰρ αὐτοῖς ἐγχέαι τις θερμοῦ κράματος, διαπυρουμένων\nτῶν σκευῶν ἐπώδυνος ἡ λῆψις, εἴτε αὖ ψυχρὸν πάλιν ἐγχέαι, μεταδίδωσι τῆς ποιότητος ἡ\nὕλη λυμαινομένη τὸ κρᾶμα καὶ ἔστιν ἐπιβλαβὴς ἡ πόσις ἡ πλουσία. ἐρρέτων τοίνυν Θηρίκλειοί τινες κύλικες καὶ Ἀντιγονίδες\nκάνθαροί τε καὶ λαβρώνιοι καὶ λεπασταὶ καὶ τῶν ἐκπωμάτων εἴδη τὰ μυρία ψυκτῆρές τε ἐπὶ\nτούτοις καὶ οἰνοχόαι· » χρυσός τε\nγὰρ ἁπαξαπλῶς καὶ ἄργυρος ἰδίᾳ τε καὶ\nδημοσίᾳ ἐστὶν ἐπίφθονον κτῆμα« τὴν χρείαν ὑπερβεβηκὸς κτήσασθαί τε σπάνιον καὶ τηρῆσαι\nδύσκολον καὶ οὐκ ἐπιτήδειον χρήσασθαι. ναὶ μὴν καὶ\nτορευτῶν περίεργος ἐφ᾿ ὑέλῳ κενοδοξία εἰς θραῦσιν διὰ τέχνης ἑτοιμοτέρᾳ δεδιέναι τε\nἅμα καὶ πίνειν διδάσκουσα περιοριστέα τῆς εὐνομίας ἡμῶν· κλιντῆρες δὲ ἀργυροῖ καὶ\nλεκάναι καὶ ὀξύβαφα καὶ πινακίσκοι καὶ τρύβλια, πρὸς ἐπὶ τούτοις σκεύη ἀργυρᾶ τε καὶ\nχρυσᾶ, τὰ μὲν εἰς διακονίαν τροφῆς, τὰ δὲ καὶ εἰς ἄλλας τινάς, ἃς\nαἰσχύνομαι καὶ λέγειν, χρείας, κέδρου τε εὐκεάτοιο καὶ θύου καὶ ἐβένου καὶ ἐλέφαντος\nτρίποδες ἠσκημένοι κλῖναί τε ἀργυρόποδες καὶ ἐλεφαντοκόλλητοι χρυσόστικτοί τε καὶ\nχελώνης πεποικιλμέναι κύτει κλισιάδες στρωμναί τε ἁλουργεῖς καὶ ἄλλων χρωμάτων\nδυσπορίστων, ἀπειροκάλου τρυφῆς τεκμήρια, φθόνου καὶ βλακείας ἐπίβουλα πλεονεκτήματα,\nπαραπεμπτέα ἅπαντα, οὐδ᾿ ἡντινοῦν ἀξιόλογον ἔχοντα σπουδήν. »ὁ γὰρ καιρὸς\nσυνεσταλμένος ἐστίν«, ὥς φησιν ὁ ἀπόστολος. * *\nτοῦτο ὑπολείπεται μὴ γελοίως σχηματισθῆναι, καθάπερ ἐν ταῖς πομπαῖς ὁρῶνταί τινες\nἔξωθεν κεχρισμέναι καταπληκτικῶς εἰς σεμνότητα, τὰ ἔνδον ἄθλιοι. τοῦτο δὴ διασαφῶν ἀκριβέστερον ἐπήγαγεν· »λοιπόν ἐστιν ἵνα καὶ οἱ\nἔχοντες γυναῖκας ὡς\nμὴ ἔχοντες ὦσιν καὶ οἱ ἀγοράζοντες ὡς μὴ\nκατέχοντες.« εἰ δὲ ἐπὶ γάμου ταῦτα, ἐφ᾿ οὗ φησιν ὁ θεὸς »πληθύνεσθε«, πῶς οἴεσθε τὴν\nἀπειροκαλίαν ἐξ αὐθεντείας κυριακῆς ἐξοριστέαν; διὰ τοῦτο καὶ »πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα«, λέγει κύριος, »καὶ πτωχοῖς δός, καὶ δεῦρο\nἀκολούθει μοι·« ἕπου τῷ θεῷ γυμνὸς ἀλαζονείας, γυμνὸς ἐπικήρου πομπῆς, τὸ σόν, τὸ\nἀγαθὸν τὸ ἀναφαίρετον μόνον,τὴν εἰς τὸν θεὸν πίστιν, τὴν εἰς τὸν παθόντα ὁμολογίαν,\nτὴν εἰς ἀνθρώπους εὐεργεσίαν κεκτημένος, κτῆμα τιμαλφέστατον. ἐγὼ δὲ καὶ Πλάτωνα ἀποδέχομαι ἄντικρυς νομοθετοῦντα, »ὡς\nοὔτε ἀργυροῦν δεῖ πλοῦτον οὔτε χρυσοῦν« [ἀσκεῖν] ἔχειν, ἀλλὰ\nμηδὲ σκεῦος\nἀχρεῖον, ὃ μὴ μετὰ τῆς ἀναγκαίας χρήσεως καὶ μέτριόν ἐστιν, ὡς εἰς πολλὰ τὸ αὐτὸ\nεὔθετον εἴη, καθαιροῖτο δὲ ἡ πολυκτημοσύνη. παγκάλως γοῦν ἡ θεία που λέγει\nγραφή, πρὸς τοὺς φιλαύτους\nκαὶ ἀλαζόνας ἀποτεινομένη· »ποῦ εἰσιν οἱ ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν καὶ οἱ κυριεύοντες τῶν\nθηρίων τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, οἱ ἐν τοῖς ὀρνέοις τοῦ οὐρανοῦ ἐμπαίζοντες, οἱ τὸ ἀργύριον\nθησαυρίζοντες καὶ τὸ χρυσίον, ᾧ ἐπεποίθεισαν ἄνθρωποι, καὶ οὐκ ἔστι τέλος τῆς κτήσεως\nαὐτῶν, οἱ τὸ ἀργύριόν τε καὶ τὸ χρυσίον τεκταίνοντες καὶ μεριμνῶντες; οὐκ ἔστιν\nἐξεύρεσις τῶν ἔργων αὐτῶν· ἠφανίσθησαν καὶ εἰς\nἍιδου κατέβησαν.« οὗτος τῆς ἀπειροκαλίας ὁ μισθός. εἰ γάρ τοι γεωργοῦσιν ἡμῖν δικέλλης\nἐστὶν χρεία καὶ ἀρότρου, μάκελλαν δ᾿ οὐκ ἄν τις ἀργυρᾶν οὐδὲ ἄμην χρυσῆν χαλκεύοι, τῷ\nδὲ εὐεργῷ τῆς ὕλης, οὐ τῷ πλουσίῳ, εἰς γεηπονίαν συγχρώμεθα, τί κωλύει καὶ\nπερὶ τὰ σκεύη τὰ ἐνοικίδια τὴν αὐτὴν ἔχειν διάνοιαν τοὺς τοῦ ὁμοίου θεωρητικούς; ὧν\nμέτρον ἡ χρεία, μὴ ἡ πολυτέλεια γινέσθω. τί γάρ;\nεἰπέ μοι· τὸ μαχαίριον τὸ ἐπιτραπέζιον, ἢν μὴ ἀργυρόηλον ᾖ ἢ ἐξ ἐλέφαντος πεποιημένον\nτὴν λαβήν, οὐ τέμνει; ἢ ἐπὶ τὴν μοῖραν τοῦ κρέως Ἰνδικὸν σίδηρον χαλκευτέον, καθάπερ\nσυμμαχικόν τι παρακαλοῦντας; τί δέ; εἰ κεραμεοῦν εἴη τὸ χερνίβιον, οὐ δέξεται τὸ\nἀπόνιμμα τῆς χειρός; οὐδὲ ὁ ποδονιπτὴρ τὸ ἀπόνιμμα\nτοῦ ποδός; ἀναξιοπαθήσει δὲ\nἄρα καὶ ἡ τράπεζα ἡ ἐξ ἐλέφαντος\nτοὺς πόδας ἐσκευασμένη ὀβολιαῖον ἄρτον βαστάσασα, οὐδὲ μὴν ὁ λύχνος διακονήσει τὸ φῶς,\nὅτι κεραμέως, οὐ χρυσοχόου ἔργον ἐστίν. ἐγὼ δέ φημι καὶ τοῦ σκίμποδος οὐδὲν κακίω\nπαρεχομένου κατάκλισιν τῆς ἐλεφαντίνης κλίνης, τῆς δὲ σισύρας ἱκανωτάτης οὔσης\nὑπεστρῶσθαι, ὥστε μὴ δεῖσθαι πορφυρίδων ἢ φοινικίδων, κατεγνῶσθαι ὅμως τῆς εὐτελείας\nδι᾿ ἀβελτερίαν ἀρχεκάκου τρυφῆς.\n\nΤίς ἡ τοσαύτη πλάνη, τίς ἡ δοξοκαλία, ὁρᾶτε. ὁ κύριος τρυβλίῳ ἐπωψᾶτο εὐτελεῖ καὶ\nκατέκλινεν τοὺς μαθητὰς ἐπὶ τῆς πόας χαμαὶ καὶ τοὺς πόδας ἔνιπτεν αὐτῶν σαβάνῳ\nπεριζωσάμενος, ὁ ἄτυφος θεὸς καὶ κύριος τῶν ὅλων, οὐκ ἀργυροῦν δὴ ποδονιπτῆρα\nπεριφέρων\nἀπ᾿ οὐρανοῦ. καὶ τὴν\nΣαμαρῖτιν ᾔτει πιεῖν σκεύει κεραμεῷ τοῦ φρέατος ἀνιμῶσαν, οὐκ ἐπιζητῶν τὸ βασιλικὸν\nχρυσίον, σβεννύναι δὲ τὸ δίψος εὐκόλως διδάσκων· σκοπὸν γὰρ τὴν χρείαν ἐτίθετο, οὐ τὴν\nἀπειραγαθίαν. ἤσθιεν δὲ καὶ ἔπινεν παρὰ τὰς εὐωχίας, οὐ γῆς ἐξορύττων μέταλλα, οὐδὲ\nἀργύρου καὶ χρυσοῦ, τοῦτ᾿ ἔστιν ἰοῦ, προσόζουσιν σκευαρίοις χρώμενος, οἷον ἀναπνεῖ τῆς\nτετυφωμένης ὕλης [ὁ ἰός]. καθόλου γὰρ καὶ τὰς\nτροφὰς καὶ τὰς ἐσθῆτας καὶ τὰ σκεύη καὶ τἄλλα πάντα τὰ κατὰ τὸν οἶκον συλλήβδην λέγω\nἀκόλουθα εἶναι ταῖς ἐνστάσεσιν τοῦ Χριστιανοῦ δεῖ, κατὰ τὸ πρόσφορον οἰκειούμενα τῷ\nπροσώπῳ, τῇ ἡλικίᾳ, τῇ ἐπιτηδεύσει, τῷ καιρῷ. ἑνὸς γὰρ ὄντας θεράποντας θεοῦ χρὴ καὶ\nτὰ κτήματα καὶ τὰ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἔπιπλα ἑνὸς ἐπιδείκνυσθαι σύμβολα βίου καλοῦ, καὶ τὸν\nκαθ᾿ ἕνα τῶν ἀνθρώπων ἀδιακρίτῳ πίστει, τῇ μονοπροσώπῳ ταύτῃ ἐνστάσει, τὰ ἐξῆς\nἀκόλουθα καὶ σύμφωνα τῇ διαθέσει τῇ μιᾷ φαίνεσθαι ποιοῦντα. ἅ δὲ καὶ κτώμεθα μὴ χαλεπῶς καὶ χρώμενοι εὐκόλως\nἐπαινοῦμεν καὶ φυλάττομεν ῥᾳδίως καὶ κοινωνοῦμεν εὐκόλως αὐτῶν, ἀμείνω .\nἀμείνω δὴ τὰ χρήσιμα, βελτίω δὲ δήπουθεν τὰ εὐτε\nλέστερα τῶν\nπλουσίων. τὸ δὲ ὅλον ὁ πλοῦτος οὐκ ὀρθῶς\nκυβερνώμενος ἀκρόπολίς ἐστι κακίας, περὶ ὅν ὀφθαλμιῶντες οἱ πολλοὶ οὐκ ἄν ποτε εἰς τὴν\nβασιλείαν παρεισέλθοιεν τῶν οὐρανῶν, νοσοῦντες μὲν περὶ τὰ κοσμικά, ὑπερηφάνως δὲ ζῶντες διὰ τὰς τρυφάς. χρὴ δὲ προειληφέναι τοὺς\nἐπὶ σωτηρίᾳ σπεύδοντας ὡς ἄρα χρήσεως μὲν ἕνεκεν ἡ πᾶσα ἡμῖν κτίσις, αὐταρκείας δὲ\nχάριν ἡ κτῆσις, ἥν καὶ ἐξ ὀλίγων ἄν τις περιποιήσαιτο. μάταιοι γὰρ οἱ δι᾿ ἀπληστίαν\nἐπ᾿ αὐτοῖς χαίροντες κειμηλίοις· »ὁ δὲ συνάγων τοὺς μισθούς«, φησίν, »συνήγαγεν εἰς\nδεσμὸν τετρυπημένον.« οὗτός ἐστιν ὁ συνάγων καὶ ἀποκλείων τὸν σπόρον καὶ ἐλαττούμενος,\nὁ μηδενὶ μεταδιδούς. χλεύη δὲ καὶ γέλως πλατὺς\nοὐροδόχας ἀργυρᾶς καὶ ἀμίδας ὑελᾶς ἐπιφέρεσθαι τοὺς ἄνδρας, καθάπερ ἐπάγονται τοὺς\nσυμβούλους τοὺς ἑαυτῶν, καὶ τὰς πλουτούσας\nταύτας ἀλόγως γυναῖκας χρυσοῦ\nποιεῖσθαι τῶν ἐκκρίσεων τὰ ἐκδοχεῖα, ὡς μηδὲ ἀποτρίψασθαι ἐξὸν ταῖς πλουσίας μὴ\nτετυφωμένως· ηὐξάμην δ᾿ ἂν αὐτοῖς παρ᾿ ὅλον τὸν βίον σκυβάλων ἄξιον κρίνεσθαι τὸ\nχρυσίον. νυνὶ δὲ ἡ ἀκρόπολις τῆς κακίας ἡ\nφιλαργυρία εὕρηται, ἣν ὁ ἀπόστολος ῥίζαν ἁπάντων εἶναι τῶν κακῶν φησίν, »ἧς τινες\nὀρεγόμενοι ἀπεπλανήθησαν τῆς πίστεως καὶ ἑαυτοὺς περιέπειραν ὀδύναις πολλαῖς«.\nπλοῦτος δὲ ἄριστος ἡ τῶν ἐπιθυμιῶν πενία καὶ ἡ\nμεγαλοφροσύνη ἡ ἀληθής, οὐ τὸ ἐπὶ πλούτῳ μεγαλοφρονεῖν, τούτου δὲ καταφρονεῖν· τὸ δὲ\nἐπὶ τοῖς σκεύεσι μεγαλαυχεῖν αἰσχρὸν κομιδῇ· οὐ γὰρ σπουδάζειν ἔτι περὶ τούτων πάνυ\nδίκαιον, ἃ καὶ ἐξ ἀγορᾶς τῷ βουλομένῳ ἔξεστιν ὠνήσασθαι, σοφία δὲ οὐκ ὠνητὴ νομίσματι\nγηΐνῳ οὐδ᾿ ἐν ἀγορᾷ, ἀλλ᾿ ἐν οὐρανῷ πιπράσκεται καὶ πιπράσκεται νομίσματι δικαίῳ, τῷ\nλόγῳ τῷ ἀφθάρτῳ, τῷ βασιλικῷ χρυσίῳ.\n\nΠῶς χρὴ περὶ τὰς ἑστιάσεις ἀνίεσθαι.\n\nἈπέστω δὲ ἡμῖν τῆς λογικῆς εὐωχίας ὁ κῶμος, ἀλλὰ καὶ αἱ παννυχίδες αἱ μάταιοι ἐπὶ\nπαροινίᾳ κομῶσαι· ὅ μὲν γάρ ἐστι μεθυστικὸς [αὐλός] ἄλυς, ἐρωτικῆς σχεδιαστὴς\nἀδημονίας, ὁ κῶμος·\nἔρως δὲ καὶ μέθη, τὰ ἀλόγιστα πάθη, μακρὰν\nἀπῴκισται τοῦ ἡμεδαποῦ χοροῦ· σύγκωμος δὲ παροινία τίς ἐστιν ἡ παννυχὶς [δὲ] ἐπὶ πότῳ,\nμέθης ἐκκλητικὴ καὶ συνουσίας ἐρεθιστική, τόλμα αἰσχροποιός. οἱ δὲ ἐν αὐλοῖς καὶ ψαλτηρίοις καὶ χοροῖς καὶ ὀρχήμασιν καὶ\nκροτάλοις Αἰγυπτίων καὶ τοιαύταις ῥᾳθυμίαις σάλοι ἄτακτοι καὶ ἀπρεπεῖς καὶ ἀπαίδευτοι\nκομιδῇ γίγνοιντο ἄν κυμβάλοις καὶ τυμπάνοις ἐξηχούμενοι καὶ τοῖς τῆς ἀπάτης ὀργάνοις\nπεριψοφούμενοι· ἀτεχνῶς γὰρ, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, θέατρον μέθης τὸ τοιοῦτον γίνεται\nσυμπόσιον. »ἀποθεμένους γὰρ ἡμᾶς τὰ\nἔργα τοῦ σκότους ἐνδύσασθαι τὰ ὅπλα τοῦ φωτὸς« ἀξιοῖ ὁ ἀπόστολος, »ὡς ἐν ἡμέρᾳ\nεὐσχημόνως περιπατοῦντας, μὴ κώμοις καὶ μέθαις, μὴ κοίταις καὶ ἀσελγείαις«\nσχολάζοντας.\n\nΣῦριγξ μὲν οὖν ποιμέσιν ἀπονενεμήσθω, αὐλὸς δὲ ἀνθρώποις δεισιδαίμοσιν εἰς\nεἰδωλολατρείας σπεύδουσιν. καὶ γὰρ ὡς ἀληθῶς ἀποπεμπτέα τὰ ὄργανα ταῦτα νηφαλίου\nσυμποσίου, θηρίοις μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις κατάλληλα καὶ ἀνθρώπων τοῖς ἀλογωτέροις.\nτὰς μὲν γὰρ ἐλάφους ταῖς σύριγξι κηλεῖσθαι\nπαρειλήφαμεν καὶ ἐπὶ τὰς ποδάγρας πρὸς τῶν κυνηγῶν θηρευομένας ἄγεσθαι τῷ μέλει, ταῖς\nδὲ ἵπποις μιγνυμέναις οἷον ὑμέναιος ἐπαυλεῖται νόμος αὐλῳδίας· ἱππόθορον τοῦτον\nκεκλήκασιν οἱ μουσικοί. πᾶσαν δὲ ἁπαξαπλῶς\nἀνελεύθερον ὄψιν τε καὶ ἀκοὴν καὶ συνελόντι φάναι αἴσθησιν ἀκρασίας αἰσχράν, τὴν ὡς\nἀληθῶς ἀναισθησίαν, ἐκκοπτέον εὖ μάλα, τὴν ἐν ὄμμασιν καὶ ἐν ὠσὶν γαργα\nλίζουσαν καὶ ἀποθηλύνουσαν ἡδονὴν εὐλαβουμένους· μελῶν γάρ τοι κατεαγότων\nκαὶ ῥυθμῶν γοερῶν τῆς μούσης τῆς Καρικῆς αἱ ποικίλαι φαρμακεῖαι διαφθείρουσιν τοὺς\nτρόπους ἀκολάστῳ καὶ κακοτέχνῳ μουσικῇ εἰς πάθος\nὑποσύρουσαι. τοῦ κώμου τούτου τὴν λειτουργίαν τὴν θεϊκὴν διαχωρίζον ψάλλει τὸ πνεῦμα\n»αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἤχῳ σάλπιγγος«, καὶ γὰρ ἐν ἤχῳ σάλπιγγος ἀναστήσει τοὺς νεκρούς·\n»αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ψαλτηρίῳ«, ὅτι ἡ γλῶττα τὸ ψαλτήριον κυρίου· »καὶ ἐν κιθάρᾳ αἰνεῖτε\nαὐτόν«, κιθάρα νοείσθω τὸ στόμα, οἱονεὶ πλήκτρῳ κρουόμενον τῷ πνεύματι· »ἐν τυμπάνῳ\nκαὶ χορῷ αἰνεῖτε αὐτόν«, τὴν ἐκκλησίαν λέγει τὴν μελετήσασαν τῆς σαρκὸς τὴν ἀνάστασιν\nἐν ἠχοῦντι τῷ δέρματι· »ἐν χορδαῖς καὶ ὀργάνῳ\nαἰνεῖτε αὐτόν«, ὄργανον τὸ σῶμα λέγει τὸ ἡμέτερον καὶ χορδὰς τὰ νεῦρα αὐτοῦ, δι᾿ ὧν\nἐναρμόνιον εἴληφε τὴν τάσιν, καὶ χορδὰς τὰ νεῦρα αὐτοῦ, δι᾿ ὧν ἐναρμόνιον εἴληφε τὴν\nτάσιν, καὶ κρουόμενον τῷ πνεύματι τοὺς φθόγγους ἀποδίδωσι τοὺς ἀνθρωπίνους· »αἰνεῖτε\nαὐτὸν ἐν κυμβάλοις ἀλαλαγμοῦ«, κύμβαλον τοῦ στόματος\n\nτὴν γλῶτταν λέγει, ἣ τοῖς κρουομένοις ἐπηχεῖ\nχείλεσιν. διὰ τοῦτο ἐπεφώνησεν τῇ ἀνθρωπότητι »πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν κύριον«, ὅτι\nπᾶσαν, ἣν ἐποίησεν, ἐπεσκέψατο πνοήν. εἰρηνικὸν γὰρ ὡς ἀληθῶς ὄργανον ὁ ἄνθρωπός\nἐστιν, τὰ δ᾿ ἄλλα ἢν πολυπραγμονῇ τις, ὄργανα εὑρήσει πολεμικά, ἢ τὰς ἐπιθυμίας\nἐκφλέγοντα ἢ τοὺς ἔρωτας ἐκκαίοντα ἢ ἐξαγριαίνοντα τοὺς θυμούς. χρῶνται γοῦν παρὰ τοὺς πολέμους αὐτῶν Τυρρηνοὶ μὲν τῇ\nσάλπιγγι, σύριγγι δὲ Ἀρκάδες, Σικελοὶ δὲ πηκτίσιν καὶ Κρῆτες λύρᾳ καὶ Λακεδαιμόνιοι\nαὐλῷ καὶ κέρατι Θρᾷκες καὶ Αἰγύπτιοι τυμπάνῳ καὶ Ἄραβες κυμβάλῳ· ἑνὶ δὲ ἄρα ὀργάνῳ, τῷ λόγῳ μόνῳ τῷ εἰρηνικῷ, ἡμεῖς\nκεχρήμεθα, ᾧ γεραίρομεν τὸν θεόν, οὐκέτι τῷ ψαλτηρίῳ τῷ παλαιῷ καὶ τῇ σάλπιγγι καὶ\nτυμπάνῳ καὶ αὐλῷ, οἷς ἔθος ἦν τοὺς ἐν πολέμῳ ἀσκητὰς καὶ τοῦ θείου καταπεφρονηκότας\nφόβου ἀνὰ τὰς πανηγύρεις [χορδαῖς] συγχρῆσθαι, ὡς δὴ τὸ ἔκλυτον αὐτῶν τοῦ φρονήματος\nδιὰ τῶν τοιούτων ἐπανίστασθαι ῥυθμῶν.\n\nἜστω δὲ ἡμῶν ἡ παρὰ πότον φιλοφροσύνη διττὴ κατὰ τὸν νόμον·\n\nεἰ γὰρ »ἀγαπήσεις κύριον τὸν θεόν σου«, ἔπειτα »τὸν πλησίον σου«, προτέρα μὲν ἡ εἰς\nθεὸν δι᾿ εὐχαριστίας καὶ ψαλμῳδίας γενέσθω φιλοφροσύνη, δευτέρα δὲ εἰς τὸν πλησίον διὰ\nτῆς ὁμιλίας τῆς σεμνῆς· »ὁ γὰρ λόγος ὁ τοῦ κυρίου ἐνοικείτω ἐν ὑμῖν πλουσίως«, ὁ\nἀπόστολός φησιν. ὁ δὲ λόγος οὗτος συναρμόζεται καὶ\nσυσχηματίζεται καιροῖς, προσώποις, τόποις, συμποτικὸς δέ ἐστι νῦν· ἐπιφέρει γὰρ ὁ\nἀπόστολος πάλιν· »ἐν πάσῃ σοφίᾳ διδάσκοντες καὶ νουθετοῦντες ἑαυτοὺς ψαλμοῖς, ὕμνοις,\nᾠδαῖς πνευματικαῖς ἐν τῇ χάριτι, ᾄδοντες ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ θεῷ· καὶ πᾶν ὅ τι ἂν\nποιῆτε ἢ ἐν λόγῳ ἢ ἐν ἔργῳ, πάντα ἐν ὀνόματι κυρίου Ἰησοῦ, εὐχαριστοῦντες τῷ θεῷ καὶ\nπατρὶ αὐτοῦ.« οὗτος ἡμῶν ὁ κῶμος ὁ εὐχάριστος, κἂν\nπρὸς κιθάραν ἐθελήσῃς ἢ λύραν ᾄδειν τε καὶ ψάλλειν, μῶμος οὐκ ἔστιν, Ἑβραῖον μιμήσῃ\nδίκαιον βασιλέα εὐχάριστον τῷ θεῷ. »ἀγαλλιᾶσθε, δίκαιοι, ἐν τῷ κυρίῳ, τοῖς εὐθέσι\nπρέπει αἴνεσις«, φησὶν ἡ προφητεία, »ἐξομολογεῖσθε τῷ κυρίῳ ἐν κιθάρᾳ, ἐν ψαλτηρίῳ\nδεκαχόρδῳ ψάλατε αὐτῷ, ᾄσατε αὐτῷ ᾆσμα καινόν.« καὶ μή τι τὸ δεκάχορδον ψαλτήριον τὸν\nλόγον τὸν Ἰησοῦν μηνύει, τῷ στοιχείῳ τῆς δεκάδος\n\nφανερούμενον. ὡς δὲ ἁρμόδιον πρὶν ἡμᾶς μεταλαβεῖν\nτροφῆς τῶν συμπάντων εὐλογεῖν τὸν ποιητήν, οὕτως καὶ παρὰ πότον καθήκει ψάλλειν αὐτῷ\nτῶν αὐτοῦ μεταλαμβάνοντας κτισμάτων· καὶ γὰρ ὁ ψαλμὸς ἐμμελής ἐστιν εὐλογία καὶ\nσώφρων· »ᾠδὴν πνευματικὴν« ὁ ἀπόστολος εἴρηκε τὸν ψαλμόν. ἐπὶ πᾶσίν τε πρὶν ὕπνου λαχεῖν εὐχαριστεῖν ὅσιον τῷ θεῷ τῆς αὐτοῦ χάριτος καὶ\nφιλανθρωπίας ἀπολαύσαντας, ὡς καὶ ἐπὶ τὸν ὕπνον ἰέναι ἡμᾶς ἐνθέως. »καὶ ἐξομολογήσασθε\nαὐτῷ ἐν ᾠδαῖς χειλέων«, φησίν·\n»ὅτι ἐν προστάγματι αὐτοῦ πᾶσα\nεὐδοκία γίνεται, καὶ οὐκ ἔστιν ἐλάττωσις εἰς τὸ σωτήριον αὐτοῦ.« ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς παλαιοῖς Ἕλλησι παρὰ τὰς συμποτικὰς\nεὐωχίας καὶ τὰς ἐπιψεκαζούσας κύλικας Ἑβραϊκῶν κατ᾿ εἰκόνα ψαλμῶν ᾆσμα τὸ καλούμενον\nσκολιὸν ᾔδετο, κοινῶς ἁπάντων μιᾷ φωνῇ παιανιζόντων, ἔσθ᾿ ὅτε δὲ καὶ ἐν μέρει\nπεριελιττόντων τὰς προπόσεις τῆς ᾠδῆς· οἱ δὲ\nμουσικώ\nτεροι αὐτῶν καὶ πρὸς λύραν ᾖδον. ἀλλ᾿ αἱ μὲν ἐρωτικαὶ\nμακρὰν ἐρρόντων ᾠδαί, ὕμνοι δὲ ἔστων τοῦ θεοῦ αἱ ᾠδαί. »αἰνεσάτωσαν«, φησίν, »τὸ ὄνομα\nαὐτοῦ ἐν χορῷ, ἐν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ.« καὶ τίς ὁ ψάλλων χορός, αὐτό\nσοι διηγήσεται τὸ πνεῦμα· »ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων, ἀγαλλιάσθωσαν ἐπὶ τῷ\nβασιλεῖ αὐτῶν.« καὶ πάλιν ἐπιφέρει· »ὅτι εὐδοκεῖ κύριος ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ.« καὶ γὰρ ἁρμονίας παραδεκτέον τὰς σώφρονας, ἀπωτάτω ὅτι\nμάλιστα ἐλαύνοντας τῆς ἐρρωμένης ἡμῶν διανοίας τὰς ὑγρὰς ὄντως ἁρμονίας, αἳ περὶ τὰς\nκαμπὰς τῶν φθόγγων κακοτεχνοῦσαι εἰς θρύψιν καὶ βωμολοχίαν ἐκδιαιτῶνται· τὰ δὲ αὐστηρὰ\nκαὶ σωφρονικὰ μέλη ἀποτάσσεται ταῖς τῆς μέθης ἀγερωχίαις. καταλειπτέον οὖν τὰς\nχρωματικὰς ἁρμονίας ταῖς ἀχρώμοις παροινίαις καὶ τῇ ἀνθοφορούσῃ καὶ ἑταιρούσῃ\nμουσικῇ.\n\nΠερὶ γέλωτος.\n\nΜιμηλοὺς δὲ ἀνθρώπους γελοίων, μᾶλλον δὲ καταγελάστων παθῶν τῆς ἡμετέρας ἐξελαστέον\nπολιτείας. πάντων γὰρ τῶν λόγων\nἀπὸ διανοίας καὶ ἤθους ῥεόντων οὐχ οἷόν\nτέ ἐστι γελοίους τινὰς προέσθαι λόγους, μὴ οὐχὶ ἀπὸ γελοίου ἤθους φερομένους. τὸ γὰρ\n»οὐκ ἔστι δένδρον καλὸν ποιοῦν καρπὸν σαπρὸν οὐδὲ μὴν δένδρον σαπρὸν ποιοῦν καρπὸν\nκαλὸν« κἀνταῦθ᾿ ἂν ἁρμόσαι· καρπὸς διανοίας ὁ λόγος ἐστίν. εἰ τοίνυν τοὺς γελωτοποιοὺς ἐξοικιστέον τῆς ἡμεδαπῆς\nπολιτείας, πολλοῦ γε καὶ δεῖ ἡμῖν αὐτοῖς ἐπιτρέπειν γελωτοποιεῖν. ἄτοπον γάρ, ὧν\nἀκροατὰς γενέσθαι κεκώλυται, τούτων εὑρίσκεσθαι μιμητάς· πολλῷ δὲ ἔτι ἀτοπώτερον\nγελοῖον αὐτὸν σπουδάζειν γενέσθαι, τοῦτ᾿ ἔστιν ἐφύβριστον καὶ καταγέλαστον. εἰ γὰρ γελοίως σχηματισθῆναι, καθάπερ ἐν ταῖς πομπαῖς\nὁρῶνταί τινες, οὐκ ἂν ὑπομείναιμεν, πῶς ἂν εἰκότως τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον ἐπὶ τὸ\nγελοιότερον σχηματιζόμενον ἀνασχοίμεθα; καὶ εἰ τὸ πρόσωπον οὐκ ἄν ἑκόντες ἐπὶ τὸ γελοιότερον μεταστρέψαιμέν [ἄν] ποτε,\n[καὶ] πῶς ἂν κατὰ τοὺς λόγους\nἐπιτηδεύσαιμεν εἶναί τε καὶ\nφαίνεσθαι γελοῖοι, τὸ τιμιώτατον πάντων τῶν ἐν ἀνθρώποις κτημάτων καταμωκώμενοι, τὸν\nλόγον; χλεύη μὲν οὖν ἐπιτηδεύειν ταῦτα, ἐπεὶ μηδὲ ὁ τῶν γελοίων λόγος [τοῖος]\nἀκροάσεως ἄξιος, διὰ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν ἐπὶ τὰ αἰσχρὰ τῶν ἔργων ἐθίζων, χαριεντιστέον\nτε, οὐ γελωτοποιητέον. ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν γέλωτα\nἐπιστομιστέον. καὶ γὰρ αὖ καὶ αὐτὸς ὃν μὲν δεῖ τρόπον ἐξαγόμενος ἐμφαίνει κοσμιότητα,\nμὴ ταύτῃ δὲ χωρῶν ἀκολασίαν ἐνδείκνυται. ἁπλῶς γὰρ ὁπόσα φυσικὰ τοῖς ἀνθρώποις ἐστίν,\nταῦτα οὐκ ἀναιρεῖν ἐξ αὐτῶν δεῖ, μᾶλλον δὲ μέτρον αὐτοῖς καὶ καιρὸν ἐπιτιθέναι\nπρέποντα. οὐ γὰρ ἐπειδὴ γελαστικὸν ζῷον ὁ\nἄνθρωπος, γελαστέον τὰ πάντα, ἐπειδὴ οὐδὲ ὁ ἵππος χρεμετιστικὸς ὢν χρεμετίζει τὰ\nπάντα· ὡς δὲ ζῷα λογικὰ σφᾶς αὐτοὺς ἁρμοστέον εὐκράτως, τὸ αὐστηρὸν τῆς σπουδῆς ἡμῶν\nκαὶ τὸ ὑπέρτονον χαλῶντας ἐμμελῶς, οὐκ ἐκλύοντας ἐκμελῶς. ἡ μὲν γὰρ καθ᾿ ἁρμονίαν τοῦ προσώπου, καθάπερ ὀργάνου, κόσμιος ἄνεσις\nμειδίαμα\nκέκληται (διάχυσις οὕτως ἀνακλᾶται κατὰ πρόσωπον), σωφρονούντων\n[ὁ] γέλως· ἡ δὲ ἐκμελὴς τοῦ προσώπου ἔκλυσις, εἰ μὲν ἐπὶ γυναικῶν γίνοιτο, κιχλισμὸς\nπροσαγορεύεται, γέλως δέ ἐστι πορνικός, εἰ δὲ ἐπὶ ἀνδρῶν, καγχασμός, γέλως ἐστὶν οὗτος\nμνηστηριώδης κἀξυβρίζων· »μωρὸς δὲ ἐν γέλωτι\nἀνυψοῖ φωνὴν αὐτοῦ«, φησὶν ἡ γραφή, »ἀνὴρ δὲ πανοῦργος μόγις ἡσυχῇ μειδιάσει.«\nφρόνιμον λέγει τὸν πανοῦργον νῦν, τὸν ἐναντίως τῷ\nμωρῷ διακείμενον. ἀλλ᾿ οὐδ᾿ ἔμπαλιν εἶναι δεῖ σκυθρωπόν, ἀλλὰ σύννουν· ἀποδέχομαι γὰρ\nεὖ μάλα ἐκεῖνον [προσώποις μειδιῶντα]\nὃς ἐφαίνετο\n\nμειδιόων βλοσυροῖσι προσώπασι [τὸν τοῖς βλοσυροῖς]· »ἧττον« γὰρ »ἂν καταγέλαστος ὁ\nγέλως αὐτῷ εἴη«. χρὴ δὲ καὶ τὸ μειδίαμα\nπαιδαγωγεῖσθαι, καὶ εἰ μὲν ἐπ᾿ αἰσχροῖς εἴη, ἐρυθριῶντας μᾶλλον ἢ μειδιῶντας\nφαίνεσθαι, μὴ συνήδεσθαι διὰ συμπάθειαν δοκῶμεν, εἰ δὲ ἐπὶ λυπηροῖς, κατηφεστέρους\nἁρμόζει βλέπεσθαι ἢ ἐφήδεσθαι δοκεῖν· τὸ μὲν γὰρ ἀνθρωπίνου λογισμοῦ τεκμήριον, τὸ δὲ\nὠμότητος ὑπόληψιν ἐνδείκνυται. οὔτε γὰρ ἀεὶ\nγελαστέον (ἄμετρον γὰρ) οὔτε πρεσβυτέρων ἤ τινων ἑτέρων ἐντροπῆς ἀξίων παρόντων, εἰ μὴ\nἄρα τι αὐτοὶ εἰς τὸ διαχέαι ἡμᾶς χαριεντίσαιντο, οὐδὲ πρὸς τοὺς τυχόντας γελαστέον\nοὐδ᾿ ἐν παντὶ τόπῳ οὐδὲ μὴν πᾶσιν οὐδὲ ἐπὶ πᾶσιν. μάλιστα γὰρ μειρακίοις καὶ γυναιξὶν\nὄλισθος εἰς διαβολὰς ὁ γέλως ἐστίν. τὸ δὲ καὶ\nφαίνεσθαι καταπληκτικὸν πόρρωθεν τῶν πειρώντων ἐστὶ φυγαδευτικόν· δυνατὴ γὰρ\nἀποκρούσασθαι τῆς ἀσελγείας τὰς προσ\nβολὰς καὶ ἐκ μόνης τῆς\nπροσόψεως ἡ σεμνότης· πάντας δέ, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τοὺς ἀνοήτους ὁ οἶνος\nκαί θ᾿\nἁπαλὸν γελάσαι καὶ ὀρχήσασθαι ἀνώγει, εἰς μαλακίαν ἐκτρέπων τὸ ἀνδρόγυνον ἦθος.\nκαὶ σκοπεῖν δεῖ πῶς ἐντεῦθεν ἡ παρρησία τὴν\nἀκοσμίαν εἰς αἰσχρολογίαν αὔξει·\nκαί τι ἔπος προέηκεν, ὅπερ τ᾿ ἄρρητον\nἄμεινον.\n\nμάλιστα γοῦν ἐν οἴνῳ καθορᾶσθαι τὰ ἤθη τῶν ὑπούλων\nσυμβέβηκεν τῆς ὑποκρίσεως ἀπογυμνούμενα διὰ τὴν ἀνελεύθερον παρρησίαν τῆς παροινίας,\nδι᾿ ἣν κατακοιμίζεται μὲν ὁ λόγος ἐν αὐτῇ τῇ ψυχῇ καρηβαρήσας τῇ μέθῃ, τὰ δὲ ἐκτράπελα\nἐπεγείρεται πάθη καταδυναστεύοντα τῆς ἀσθενείας τοῦ λογισμοῦ.\n\nΠερὶ αἰσχρολογίας.\n\nΑἰσχρολογίας δὲ παντελῶς αὐτοῖς τε ἡμῖν ἀφεκτέον καὶ τοὺς χρωμένους αὐτῇ\nἐπιστομιστέον καὶ ὄψει δριμυτέρᾳ καὶ προσώπου ἀποστροφῇ καὶ τῷ ἀπομυκτηρισμῷ\nκαλουμένῳ, πολλάκις δὲ καὶ λόγῳ τραχυτέρῳ. »τὰ γὰρ ἐξιόντα«, φησίν, »ἐκ τοῦ στόματος\nκοινοῖ τὸν ἄνθρωπον«, κοινὸν καὶ ἐθνικὸν καὶ ἀπαίδευτον καὶ ἀσελγῆ δείκνυσιν αὐτόν,\nοὐχὶ δὲ ἴδιον καὶ κόσμιον καὶ σώφρονα. πρὸς δὲ τὴν\nἀκοὴν τῶν αἰσχρῶν καὶ τὴν θέαν τῶν ὁμοίως ἐχόντων ὁ θεῖος παιδαγωγὸς κατὰ τὰ αὐτὰ τοῖς\nπαλαίουσι τῶν παιδίων, ὡς μὴ τὰ ὦτα θραύοιτο αὐτῶν, τοὺς σώφρονας περιτίθησι λόγους\nκαθάπερ ἀντωτίδας, ὡς μὴ δύνασθαι ἐξικνεῖσθαι εἰς θραῦσιν τῆς ψυχῆς τὸ κροῦμα τῆς\nπορνείας· τοὺς δὲ ὀφθαλμοὺς κατευθύνει ἐπὶ τὴν θέαν τῶν καλῶν, ἄμεινον εἶναι λέγων τοῖς ποσὶν ἢ τοῖς ὀφθαλμοῖς ὀλισθαίνειν.\nταύτην ἀποκρουόμενος τὴν αἰσχρολογίαν ὁ ἀπόστολος »πᾶς λόγος σαπρὸς ἐκ τοῦ στόματος\nὑμῶν« φησὶν »μὴ ἐκπορευέσθω, ἀλλ᾿ εἴ τις ἀγαθός«. πάλιν τε αὖ· »καθὼς πρέπει ἁγίοις,\nμὴ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν αἰσχρότης καὶ μωρολογία ἢ εὐτραπελία, ἃ οὐκ ἀνῆκεν, ἀλλὰ μᾶλλον\nεὐχαριστία.« εἰ δὲ ὁ μωρὸν εἰπὼν τὸν ἀδελφὸν\nἔνοχος εἰς κρίσιν, τί περὶ τοῦ μωρολογοῦντος ἀποφανούμεθα; ᾗ καὶ περὶ τούτου\nγέγραπται· »ὃς ἂν λαλήσῃ λόγον ἀργόν, ἀποδώσει λόγον κυρίῳ ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως.« αὖθίς τε\n»ἐκ τοῦ λόγου σου δικαιωθήσῃ« φησίν, »καὶ ἐκ τοῦ λόγου σου καταδικασθήσῃ«. τίνες οὖν αἱ ἀντωτίδες αἱ σωτήριοι; καὶ τίνες αἱ τῶν\nὀλισθηρῶν ὀφθαλμῶν παιδαγωγήσεις; αἱ μετὰ τῶν\nδικαίων συναναστροφαὶ\nπρολαμβάνουσαι καὶ προεμφράττουσαι τὰ ὦτα τοῖς ἀπάγειν τῆς ἀληθείας βουλομένοις.\n\nφθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί, ἡ\nποιητικὴ λέγει. γενναιότερον δὲ ὁ ἀπόστολος »γίνεσθε« φησὶν »ἀποστυγοῦντες τὸ πονηρὸν\n\nκολλώμενοι τῷ ἀγαθῷ·« ὁ γὰρ μετὰ τῶν ἁγίων ἀναστρεφόμενος ἁγιασθήσεται. πάντῃ οὖν ἀφεκτέον τῶν αἰσχρῶν\nἀκουσμάτων καὶ ῥημάτων καὶ θεαμάτων, πολὺ δὲ μᾶλλον ἔργων αἰσχρῶν καθαρευτέον, τοῦτο\nμὲν ἐν ἐπιδείξεσι καὶ παραγυμνώσεσι μερῶν τινων τοῦ σώματος, ὧν οὐ χρή, τοῦτο· δὲ ἐν\nταῖς ἐπιθεωρήσεσι τῶν ἀπορρητοτέρων μερῶν· οὐδὲ γὰρ ἠνέσχετο τοῦ δικαίου τὴν γύμνωσιν\nαἰσχρὰν οὖσαν ἐπιδεῖν σώφρων υἱός, ἐσκέπασε δὲ ἡ σωφροσύνη, ὃ ἐγύμνωσεν ἡ μέθη, τὸ\nπερίοπτον τῆς ἀγνοίας παράπτωμα. καθαρευτέον δὲ\nοὐδὲν ἧττον κἀν ταῖς προφοραῖς τῶν φωνῶν, αἷς ἄβατα εἶναι χρὴ τὰ ὦτα τῶν ἐν Χριστῷ\nπεπιστευκότων. ταύτῃ μοι δοκεῖ ὁ παιδαγωγὸς μηδὲ φθέγξασθαί τι τῶν τῆς ἀσχημοσύνης\nἐφιέναι ἡμῖν, πόρρωθεν διαβάλλων πρὸς τὴν ἀκολασίαν. δεινὸς γὰρ ἀεὶ τὰς ῥίζας τῶν\nἁμαρτημάτων ἐκκόπτειν, τὸ »οὐ μοιχεύσεις« διὰ τοῦ »οὐκ ἐπιθυμήσεις«· καρπὸς γὰρ τῆς\nἐπιθυμίας ἡ μοιχεία τῆς ῥίζης τῆς κακῆς. ὁμοίως οὖν\nκἀνταῦθα ὁ παιδαγωγὸς τὴν ἀδεᾶ τῶν ὀνομάτων χρῆσιν διαβέβληκεν, τὴν ἀδεᾶ τῆς ἀκολασίας\nἐπιμιξίαν ἐκκόπτων. τὸ γὰρ ἐν τοῖς ὀνόμασιν ἀτακτεῖν μελέτην ἐμποιεῖ τοῦ καὶ εἰς τὰ\nἔργα ἀκοσμεῖν, τὸ δὲ περὶ τὴν φωνὴν σωφρονεῖν ἀσκεῖν ἐστι λαγνείας καρτερεῖν.\nδιειλήφαμεν δὲ βαθυτέρῳ λόγῳ\nὡς\nἄρα οὔτε ἐν τοῖς ὀνόμασιν οὐδὲ μὴν ἐν τοῖς συνουσιαστικοῖς μορίοις καὶ τῇ κατὰ γάμον\nσυμπλοκῇ, καθ᾿ ὧν κεῖται τὰ ὀνόματα τὰ περὶ τὴν συνήθειαν οὐ τετριμμένα, ἡ τοῦ ὄντως\nαἰσχροῦ προσηγορία τάττεται· οὐδὲ γὰρ γόνυ καὶ κνήμη τὰ μέλη ταῦτα οὐδὲ μὴν τὰ ἐπ᾿\nαὐτοῖς ὀνόματα καὶ ἡ δι᾿ αὐτῶν ἐνέργεια αἰσχρά ἐστιν (μέλη δὲ καὶ τὰ αἰδοῖα τοῦ\nἀνθρώπου, αἰδοῦς, οὐκ αἰσχύνης κατηξιωμένα)· αἰσχρὸν δὲ ἡ παράνομος αὐτῶν ἐνέργεια,\nαἴσχους καὶ ὀνείδους διὰ τοῦτο καὶ κολάσεως ἀξία· μόνον γὰρ τῷ ὄντι αἰσχρὸν ἡ κακία\nκαὶ τὰ κατὰ ταύτην ἐνεργούμενα. τούτοις δὲ\nἀναλόγως αἰσχρολογία εἰκότως ἂν καλοῖτο ἡ περὶ τῶν τῆς κακίας ἔργων λογοποιία· οἷον τὸ\nπερὶ μοιχείας διαλέγεσθαι ἢ παιδεραστίας καὶ τὰ παραπλήσια. ναὶ μὴν καὶ τὴν φλύαρον\n\nἀδολεσχίαν κατασιγαστέον. »ἐκ γάρ τοι πολυλογίας οὐκ ἐκφεύξῃ«, φησίν, » ἁμαρτίαν·« δίκην ἄρα ὑφέξει ἡ\nγλωσσαργία· »ἔστι γὰρ σιωπῶν εὑρισκόμενος σοφός, καὶ ἔστι μισητὸς ἀπὸ πολλῆς λαλιᾶς.«\nἤδη καὶ αὐτὸς αὑτῷ ὁ ἀδολέσχης προσκορής· »πλεονάζων γὰρ λόγον βδελύττεται τὴν ψυχὴν\nαὐτοῦ.«\n\nΤίνα χρὴ παραφυλάττεσθαι τοὺς ἀστείως συμβιοῦντας.\n\nἈπέστω δέ, ἀπέστω ἡμῶν καὶ τὸ σκώπτειν ὕβρεως προκατάρχον, ἐξ ὧν ἔριδες καὶ μάχαι καὶ\nἔχθραι διοιδαίνουσιν. ὕβριν δὲ ἔφαμεν μέθης εἶναι διάκονον. οὐκ ἐκ μόνων δὲ τῶν ἔργων,\nἀλλὰ καὶ ἐκ λόγων ἄνθρωπος κρίνεται. »ἐν συμποσίῳ δέ«, φησί, »μὴ ἐλέγξῃς τὸν πλησίον\nκαὶ λόγον ὀνειδισμοῦ μὴ εἴπῃς αὐτῷ.« εἰ γὰρ καὶ τὰ\nμάλιστα παραγγέλλεται ἁγίοις συνεῖναι, σκώπτειν τὸν ἅγιον ἁμαρτία· »ἐκ στόματος γὰρ\nἀφρόνων«, φησὶν ἡ γραφή, »βακτηρία ὕβρεως«, ἐπιβάθραν ὕβρεως βακτηρίαν λέγουσα, ᾗ\nἐπερείδεται καὶ ἐπαναπαύεται ἡ ὕβρις. ὅθεν ἄγαμαι\nτὸν ἀπόστολον κἀνταῦθα παραινοῦντα μηδὲ τὰ εὐτράπελα μηδὲ τὰ μὴ ἀνήκοντα προΐεσθαι\nἡμᾶς ῥήματα. εἰ γὰρ δι᾿ ἀγάπην αἱ ἐπὶ τὰς ἑστιάσεις συνελεύσεις, συμποσίου δὲ τὸ τέλος\nἡ πρὸς τοὺς συνόντας φιλοφροσύνη, παρεπόμενα δὲ τῇ ἀγάπῃ ἡ βρῶσις καὶ ἡ πόσις, πῶς οὐ\nλογικῶς ἀναστρεπτέον; οὐδὲ διὰ τὴν ἀγάπην ἀπορητέον· εἰ γὰρ ὡς ἐπιτείνοντες τὴν πρὸς ἀλλήλους εὔνοιαν σύνιμεν,\nπῶς ἔχθρας διὰ τοῦ σκώπτειν σκαλεύομεν; σιωπᾶν δὲ κρεῖττον ἢ\nἀντιλέγειν\nἁμαρτίαν ἀμαθίᾳ προσφερομένους. »μακάριος« ὡς ἀληθῶς »ἀνήρ, ὃς οὐκ ὠλίσθησεν ἐν\nστόματι αὐτοῦ καὶ οὐ κατενύγη ἐν λύπῃ ἁμαρτίας«, ἤτοι μετανοήσας ἐφ᾿ οἷς λαλήσας\nἥμαρτεν ἢ ἐν τῷ μηδένα λυπῆσαι λαλήσας. καθόλου\nμὲν οὖν νέοι μὲν καὶ νεάνιδες ὡς ἐπίπαν τῶν τοιῶνδε ἀπεχέσθων εὐωχιῶν, ὡς μὴ\nσφάλλοιντο περὶ ἃ μὴ προσῆκεν· καὶ γὰρ ἀκούσματα ἀήθη καὶ θεάματα\nἀπρεπῆ κυμαινομένης ἔτι ἐν αὐτοῖς τῆς πίστεως ἐκριπίζει τὴν διάνοιαν,\nσυνεργεῖ δὲ αὐτοῖς τὸ ἄστατον τῆς ἡλικίας πρὸς τὸ εὐκατάφορον τῆς ἐπιθυμίας· ἔσθ᾿ ὅτε\nδὲ καὶ ἄλλοις παραίτιοι γίνονται σφαλμάτων, τὸ ἐπικίνδυνον τῆς ὥρας ἐπιδεικνύμενοι. εὖ\nγάρ τοι παραγγέλλειν ἡ σοφία φαίνεται· »μετὰ\nὑπάνδρου γυναικὸς μὴ κάθου τὸ σύνολον καὶ μὴ συμμετακλιθῇς ἐπ᾿ ἀγκῶνα μετ᾿ αὐτῆς.«\nτοῦτ᾿ ἔστι μὴ συνδείπνει πυκνότερον, μηδὲ ἔσθιε μετ᾿ αὐτῆς. διὸ καὶ ἐπιφέρει· »μηδὲ\nσυμβολὰς ποίει μετ᾿ αὐτῆς ἐν οἴνῳ, μή ποτε ἐκκλίνῃ ἡ καρδία σου ἐπ᾿ αὐτήν, καὶ τῷ\nαἵματί σου ὀλισθήσῃ εἰς ἀπώλειαν·« σφαλερὰ γὰρ ἡ πάροινος ἐλευθερία παρανθεῖν\nδυναμένη· ὕπανδρον δὲ ὠνόμασεν, ἐπεὶ μείζων ὁ κίνδυνος τῷ λῦσαι τὴν δέσιν τῆς\nσυμβιώσεως πειρωμένῳ. εἰ δὲ καὶ ἀνάγκη τις\nπεριτύχοι παριέναι κελεύουσα, αἳ μὲν κεκαλύφθων ἄγαν ἀμπεχόνῃ ἔκτοσθεν, ἔνδοθεν δὲ\nαἰδοῖ· ὅσαι δὲ μὴ ὕπανδροι, ἐσχάτη ταύταις διαβολὴ εἰς ἀνδρῶν παρεῖναι συμπόσιον καὶ\nταῦτα οἰνωμένων. οἳ δὲ ἐπὶ τὴν κλισίαν τὰς ὄψεις\nπήξαντες ἀμετασάλευτοι τοῖς ἀγκῶσιν ἐρηρεισμένοι μόνοις παρέστων τοῖς ὠσίν· εἰ δὲ καὶ\nκαθέζοιντο, μὴ ἐναλλὰξ τὼ πόδε ἐχόντων μηδὲ μὴν θάτερον τοῖν μηροῖν θατέρῳ ἐπιφερόντων\nἢ τὴν χεῖρα τῷ γενείῳ ὑπερειδόντων· ἀγεννὲς γὰρ μὴ\nφέρειν αὑτόν, καὶ τοῦτο κατηγόρημα τοῦ νέου. συνεχὲς δὲ καὶ τὸ μετακινούμενον\nἐναλλάττειν τὸ σχῆμα, κουφότητος σύμβολον. σώφρονος δὲ εὐθέως ἐν πόσει καὶ ἐν βρώσει\nτὸ ἔλαττον αἱρεῖσθαι καὶ τὸ σχολαίτερον, οὐ τὸ προπετέστερον, κἀν τῷ κατάρχεσθαι κἀν\nτοῖς διαλείμμασι, καὶ τὸ προκαταλήγειν δὲ καὶ τὸ ἀπροσπαθές. »φάγε«, φησίν, »ὡς ἄνθρωπος τὰ παρακείμενα, παῦσαι πρῶτος\nχάριν παιδείας, καὶ εἰ ἀνὰ μέσον πλειόνων ἐκάθισας, πρότερος αὐτῶν μὴ\n\nἐκτείνῃς χεῖρα.« οὔκουν προεκπηδητέον ὑπὸ\nλαιμαργίας ἀναπειθομένους ποτὲ οὐδὲ μὴν ἐπιγλιχομένους παρεκτείνειν μέχρι πολλοῦ χρή,\nτῇ ἐφυστερήσει τὴν ἀκρασίαν ὁμολογοῦντας,\nἀλλ᾿ οὐδὲ ἐν τῷ\nμεταξὺ προσκειμένους φαίνεσθαι καθάπερ τὰ θηρία τῇ βορᾷ οὐδὲ μὴν πλείονος ὄψου\nπροσφέρεσθαι· οὐ γὰρ ὀψοφάγος φύσει, ἀλλὰ σιτοφάγος\nἄνθρωπος. προανίστασθαι δὲ τῶν πολλῶν καὶ τοῦ συμποσίου ὑπεξιέναι ἐπιεικῶς ἀνδρὸς\nσώφρονος· »ἐν ὥρᾳ γάρ«, φησίν, »ἀναστάσεως μὴ οὐράγει καὶ ἀπότρεχε εἰς οἶκόν σου.«\nἔλεγον δὲ οἱ δώδεκα προσκαλεσάμενοι τὸ πλῆθος τῶν μαθητῶν· »οὐκ ἀρεστόν ἐστιν ἡμᾶς\nκαταλείψαντας τὸν λόγον τοῦ θεοῦ διακονεῖν τραπέζαις.« εἰ δὴ τοῦτο ἐφυλάξαντο, πολλῷ\nμᾶλλον γαστριμαργίαν ἔφευγον. οἱ δὲ αὐτοὶ οὗτοι\nἀπόστολοι »τοῖς κατὰ τὴν Ἀντιόχειαν καὶ Συρίαν καὶ Κιλικίαν ἀδελφοῖς« ἐπιστέλλοντες\n»ἔδοξεν« ἔφασαν »τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ καὶ ἡμῖν μηδὲν πλέον ἐπιθέσθαι ὑμῖν βάρος πλὴν\nτῶν ἐπάναγκες, ἀπέχεσθαι εἰδωλοθύτων καὶ αἵματος καὶ πνικτῶν καὶ τῆς πορνείας, ἐξ ὧν\nδιατηροῦντες ἑαυτοὺς εὖ πράξετε«. φυλάττεσθαι δὲ\nτὰς παροινίας ὥσπερ καὶ τὸ κώνειον δεῖ· ἄμφω γὰρ ὑποσύρουσιν εἰς θάνατον. »χρὴ δὲ καὶ\nγελώτων εἴργεσθαι ἐξαισίων καὶ δακρύων« ὑπερμέτρων· πολλάκις γὰρ οἱ οἰνωμένοι\nκαγχάσαντες ἐπὶ πλεῖστον, εἶτα μέντοι ὑπήχθησαν οὐκ οἶδ᾿ ὅπως παροινίᾳ τινὶ\nπαραπειθόμενοι εἰς δάκρυα· ἀπᾴδει γὰρ τοῦ λόγου καὶ τὸ ἐκθηλύνεσθαι καὶ τὸ ἐξυβρίζειν.\nπρεσβῦται δὲ ὡς τέκνα ἀφορῶντες τοὺς νέους\nσπανιαίτατα μέν, ἴσως δ᾿ ἄν που καὶ παίξαιεν πρὸς αὐτούς, εἰς τοῦτο ἐπισκώπτοντες, ὃ\nπαιδαγωγήσει τὸ εὔσχημον αὐτῶν. ἀμέλει πρὸς τὸν αἰσχυντηλὸν καὶ σιωπηλὸν ἔστι\nχαριεντίσασθαι ὧδέ πως· ὁ δὲ ἐμὸς υἱός, ἐκεῖνον\nλέγω τὸν\nσιωπῶντα, οὐ παύεται λαλῶν. ἐπιτείνει γὰρ τοῦ νέου\nτὴν αἰδῶ ἡ τοιαύτη ἐπίσκωψις ἐμφαίνουσα χαριέντως τὰ προσόντα αὐτῷ χρηστὰ διὰ τῆς τῶν\nφαύλων, ἃ μὴ πρόσεστιν αὐτῷ, διαβολῆς· ἐπίνοια γὰρ καὶ αὐτὴ διδασκαλικὴ διὰ τοῦ μὴ\nπροσόντος κυροῦσα τὸ προσόν. ἀμέλει τοιοῦτόν τι ἐπικρίνει ὁ τὸν ὑδροπότην καὶ σώφρονα\nπαροινεῖν καὶ μεθύειν λέγων. εἰ δὲ καὶ εἶέν τινες\nοἱ φιλοσκώμμονες, σιωπητέον ἡμῖν καὶ παραπεμπτέον τοὺς λόγους τοὺς περιττούς, ὥσπερ\nτὰς κύλικας τὰς πεπλρωμένας· ἐπισφαλὴς γὰρ ἡ\nτοιαύτη παιδιά· »στόμα δὲ\nπροπετοῦς ἐγγίζει συν\nτριβῇ·« »οὐ παραδέξῃ δὲ ἀκοὴν ματαίαν\nοὐδὲ συγκαταθήσῃ μετὰ τοῦ ἀδίκου γενέσθαι μάρτυς ἄδικος« οὔτε εἰς διαβολὰς οὔτε εἰς\nβλασφημίας, ἀλλ᾿ οὐδ᾿ εἰς κακοηθείας. ἐγὼ δ᾿ ἄν μοι\nδοκῶ καὶ μέτρον ἐπιθεῖναι φωνῆς τοῖς σώφροσιν, οἷς γε ἐφεῖται λαλεῖν, τὸν\nἀντιδιαλεγόμενον. σιγὴ μὲν γὰρ ἀρετὴ γυναικῶν ἐστιν, ἀκίνδυνον δὲ τῶν νέων γέρας,\nλόγος δὲ ἀγαθὸς ἡλικίας δεδοκιμασμένης. »λάλησον,\nπρεσβύτερε, ἐν συμποσίῳ· πρέπει γάρ σοι· ἀλλ᾿ ἀπαραποδίστως λάλησον καὶ ἐν ἀκριβείᾳ\nἐπιστήμης. νεανίσκε«, καὶ σοὶ ἐπιτρέπει ἡ σοφία, »λάλησον, εἰ χρεία σου, μόλις δὶς\nἐπερωτηθεὶς κεφαλαίωσον λόγον ἐν ὀλίγοις.« ἄμφω δὲ\nοἱ διαλεγόμενοι τὸ φθέγμα τὸ σφῶν τῇ συμμετρίᾳ παραμετρούντων· τό τε γὰρ γεγωνὸς τῆς\nπροφορᾶς μανιωδέστατον, τό τε ἀνήκουστον πρὸς τοὺς πέλας φθέγγεσθαι ἀναισθήτου· οὐ γὰρ\nἀκούσονται. καὶ τὸ μὲν ἀγεννείας, τὸ δὲ αὐθαδείας τεκμήριον. ἀπέστω δὲ καὶ ἡ\nφιλονεικία κενῆς νίκης ἕνεκεν λόγων, ἐπεὶ τέλος ἡμῖν ἡ ἀταραξία, καὶ τοῦτο ἄρα ἐστὶν\nτὸ »εἰρήνη σοι«· »πρίν τε ἀκοῦσαί σε μὴ ἀποκρίνου ῥῆμα.« ἀλλὰ καὶ τὸ τεθρυμμένον τῆς φωνῆς θηλυδρίου, σώφρονος δὲ καὶ τὸ ἐν τῇ φωνῇ\nμεμετρημένον, μεγέθους τε ἅμα καὶ μήκους καὶ τάχους καὶ πλήθους εἴργοντος τὸ φθέγμα τὸ\nαὐτοῦ. οὔτε γὰρ μακρολογητέον ποτὲ οὔτε πολυλογητέον οὔτε ἀδολεσχητέον, ἀλλ᾿ οὐδὲ\nτροχαλῶς καὶ συνδιωκομένως ὁμιλητέον. καὶ γὰρ αὐτῇ\nτῇ φωνῇ, ὡς ἔπος εἰπεῖν, δικαιοσύνης μεταδοτέον τούς τε ἀκαιροβόας καὶ τοὺς κεκράκτας\nἐπιστομιστέον. ταύτῃ γὰρ αὖ τὸν Θερσίτην πληγαῖς ᾐκίσατο ὁ σώφρων Ὀδυσσεύς, ὅτι μόνος\n\nἀμετροεπὴς ἐκολῴα,\nὅς ῥ᾿ ἔπεα φρεσὶν ᾗσιν ἄκοσμά τε πολλά τε ᾔδει,\n\nμάψ, ἀτὰρ οὐ κατὰ κόσμον.\n»φοβερὸς ἐν ἀπωλείᾳ αὐτοῦ ἀνὴρ\nγλωσσώδης.« τῶν γοῦν φλυάρων, καθάπερ τῶν παλαιῶν\nὑποδημάτων, τὰ μὲν ἄλλα ὑπὸ τῆς κακίας\nκατατέτριπται, μόνη δὲ ἡ γλῶττα\nπεριλείπεται εἰς βλάβην. ταύτῃ τοι βιωφελέστατα ἡ\nσοφία παραινεῖ »μὴ ἀδολεσχεῖν ἐν πλήθει πρεσβυτέρων«, ἄνωθεν δὲ ἡμῶν τὴν φλυαρίαν\nἐκκόπτουσα, θεόθεν ἄρχουσα, μετριάζειν νομοθετοῦσα ὧδέ πως· »μὴ δευτερώσῃς λόγον ἐν\nπροσευχῇ σου.« ποππυσμοὶ δὲ καὶ συριγμοὶ καὶ οἱ\nδιὰ τῶν δακτύλων ψόφοι τῶν οἰκετῶν οἱ προκλητικοί, ἄλογοι σημασίαι οὖσαι λογικοῖς\nἀνθρώποις ἐκκλιτέοι· παραιτητέον δὲ καὶ τὸ συνεχὲς ἀποπτύειν καὶ τὸ χρέμπτεσθαι\nβιαιότερον. μηδὲ ἀπομύττεσθαι παρὰ πότον· στοχαστέον γὰρ ἁμῇ γέ πῃ τῶν συνευωχουμένων,\nμὴ ἀποστέρξωσιν ἀπὸ ναυτίας τὴν τοιάνδε ἀκοσμίαν, ἣ κατήγορός ἐστιν ἀκρασίας· οὐ γὰρ\nκατὰ τὰ αὐτὰ τοῖς βουσὶν καὶ τοῖς ὄνοις ἡ φάτνη ἅμα καὶ ὁ κοπρών· καὶ γὰρ οἱ πολλοὶ\nἀπομύττονται καὶ πτύουσιν ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ καὶ δειπνοῦσι. πταρμὸς δὲ εἴ τῳ ἐπιγένοιτο, ὥσπερ ἀμέλει καὶ ἡ ἐρυγή, οὐκ ἐξηχεῖν δεήσει\nτοὺς πλησίον τῷ ψόφῳ τῆς αὐτῶν καταμαρτυροῦντας ἀπαιδευσίας, ἀλλ᾿ ἣ μὲν παραπεμπτέα, ἡ\nἐρυγή, ἡσυχῇ σὺν τῷ ἐκπνεομένῳ ἀέρι σχηματιζομένῳ κοσμίως τῷ στόματι, οὐχὶ δὲ τραγικῶν\nδίκην προσωπείων διελκομένῳ καὶ κεχηνότι. πταρμοῦ\nδὲ τὸ ταρακτικὸν ἀφαιρετέον ἀπολαβομένοις πράως τὰς ἀναπνοάς· ταύτῃ γὰρ εὐσχημονέστατα\nτὴν ἀθρόαν τοῦ πνεύματος ἀπειλὴν ἐναποσβεστέον οἰκονομοῦντα τὴν διέξοδον, ὡς καὶ\nλαθεῖν πειρᾶσθαι, ἤν τι καὶ συνεξάξῃ ἐκβιαζόμενος ὁ ἀὴρ περίττωμα. ἀγερωχίας δὲ καὶ\nἀταξίας σύμβολον τὸ προσθεῖναι τοῖς ἤχοις ἐθέλειν, μὴ οὐχὶ ἀφαιρεῖν. οἱ δὲ διαγλύφοντες τοὺς ὀδόντας αἱμάσσοντες τὰ οὖλα σφίσι\nτε αὐτοῖς εἰσὶν ἀηδεῖς καὶ τοῖς πλησίον ἀπεχθεῖς. ναὶ μὴν καὶ τῶν ὤτων οἱ γαργαλισμοὶ\nκαὶ τῶν πταρμῶν οἱ ἐρεθισμοὶ ὑώδεις εἰσὶ κνησμοί, πορνείας ἀκολάστου μελετητικοί.\nκαὶ τὰς ὑπ᾿ ὄψιν δὲ ἀσχημοσύνας παραιτητέον καὶ\nτὰς αἰσχρολογίας αὐτῶν. καθεστὼς δὲ καὶ τὸ βλέμμα ἔστω, καὶ ἡ τοῦ τραχήλου ἐπιστροφὴ\nκαὶ ἡ κίνησις εὐσταθὴς καὶ ἡ τῶν χειρῶν κατὰ τὰς ὁμιλίας προφορά. καθόλου γὰρ ὁ\nΧριστιανὸς ἠρεμίας καὶ ἡσυχίας καὶ γαλήνης καὶ εἰρήνης οἰκεῖός ἐστιν.\n\nΕἰ μύροις καὶ στεφάνοις χρηστέον.\n\nΣτεφάνων δὲ ἡμῖν καὶ μύρων χρῆσις οὐκ ἀναγκαία. ἐξοκέλλει γὰρ εἰς ἡδονὰς καὶ\nῥᾳθυμίας, μάλιστα γειτνιώσης τῆς νυκτός. οἶδ᾿\nὅτι »ἀλάβαστρον μύρου«\nπαρὰ τὸ δεῖπνον τὸ ἅγιον κομίσασα ἡ γυνὴ τοὺς πόδας ἤλειφεν τοῦ κυρίου καὶ ἧσεν αὐτόν.\nοἶδα δὲ καὶ χρυσῷ καὶ λίθῳ\nτιμίῳ τοὺς παλαιοὺς τῶν Ἑβραίων ἀναδουμένους βασιλεῖς.\n\nἈλλ᾿ ἡ μὲν γυνὴ μηδέπω τοῦ λόγου μεταλαβοῦσα (ἔτι γὰρ ἦν ἁμαρτωλός), ὅπερ ἡγεῖτο τὸ\nκάλλιστον εἶναι παρ᾿ αὐτῇ, τὸ μύρον, τούτῳ τετίμηκε τὸν δεσπότην· ἀμέλει καὶ τῷ κόσμῳ\nτοῦ σώματος, ταῖς θριξὶ ταῖς ἑαυτῆς, ἀπεψᾶτο τὸ περιττὸν τοῦ μύρου, ἐπισπένδουσα τῷ\nκυρίῳ μετανοίας δάκρυα. διὰ τοῦτο »ἀφέωνται αὐτῆς\nαἱ ἁμαρτίαι«. δύναται δὲ τοῦτο σύμβολον εἶναι τῆς διδασκαλίας τῆς κυριακῆς καὶ τοῦ\nπάθους αὐτοῦ· μύρῳ γὰρ εὐώδει ἀλειφόμενοι οἱ πόδες θεϊκὴν αἰνίττονται διδασκαλίαν ἐπὶ\nτὰ πέρατα τῆς γῆς μετ᾿ εὐκλείας ὁδεύουσαν· »ἐξῆλθεν γὰρ ὁ φθόγγος αὐτῶν ἐπὶ τὰ πέρατα\nτῆς γῆς.« καὶ εἰ μὴ φορτικὸς εἶναι δοκῶ, οἱ πόδες οἱ τοῦ κυρίου οἱ μεμυρισμένοι\nἀπόστολοί εἰσιν προφητείᾳ τῆς εὐωδίας τοῦ χρίσματος ἁγίου μεταλαβόντες πνεύματος. οἱ γοῦν περινοστήσαντες τὴν οἰκουμένην ἀπόστολοι\nκαὶ τὸ εὐαγγέλιον κηρύξαντες πόδες ἀλληγοροῦνται κυρίου, περὶ ὧν καὶ διὰ τοῦ ψαλμῳδοῦ\nπροθεσπίζει τὸ πνεῦμα· »προσκυνήσωμεν εἰς τὸν τόπον, οὗ ἔστησαν οἱ πόδες αὐτοῦ«, τοῦτ᾿\nἔστιν, οὗ ἔφθασαν οἱ πόδες αὐτοῦ οἱ ἀπόστολοι, δι᾿ ὧν κηρυσσόμενος ἐπὶ τὰ πέρατα ἧκεν\nτῆς γῆς. δάκρυα δὲ ἡ μετάνοιά ἐστι, καὶ λελυμέναι\nτρίχες φιλοκοσμίας ἐκήρυσσον ἀπαλλαγὴν καὶ τὴν μετὰ τοῦ κηρύγματος διὰ τὸν κύριον\nθλίψιν ἐν ὑπομοναῖς, τῆς παλαιᾶς ἐκείνης διὰ τὴν πίστιν τὴν νέαν λελυμένης κενοδοξίας.\nἀλλὰ καὶ πάθος ἐμφαίνει δεσποτικὸν μυστικῶς\nταύτῃ νοοῦσι· τὸ ἔλαιον αὐτός ἐστιν ὁ κύριος, ἀφ᾿ οὗ τὸ ἔλεος τὸ ἐφ᾿ ἡμᾶς· τὸ δὲ\nμύρον, δεδολωμένον ἔλαιον, ἐστὶν ὁ Ἰούδας ὁ προδότης, ᾧ τοὺς πόδας ἐχρίσθη κύριος τῆς\nἐν κόσμῳ ἀναστροφῆς ἀπαλλαττόμενος· μυρίζονται γὰρ οἱ νεκροί· δάκρυα δέ ἐσμεν οἱ\nἁμαρτωλοὶ μετανενοηκότες, οἱ εἰς αὐτὸν πεπιστευκότες, οἷς ἀφῆκεν τὰς ἁμαρτίας, καὶ αἱ\nτρίχες αἱ\nλελυμέναι\nπενθοῦσα Ἱερουσαλὴμ ἡ\nκαταλελειμμένη, δι᾿ ἣν οἱ θρῆνοι οἱ προφητικοί. διδάξει δὲ ἡμᾶς αὐτὸς ὁ κύριος, ὅτι δεδολωμένος ὁ Ἰούδας ἐστίν, »ὃς ἂν ἐμβάψηται\nμετ᾿ ἐμοῦ« λέγων »εἰς τὸ τρύβλιον, οὗτός με παραδώσει«. ὁρᾷς τὸν συμπότην τὸν δόλιον;\nκαὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Ἰούδας φιλήματι προὔδωκε τὸν διδάσκαλον· γέγονεν ὁ αὐτὸς ὑποκριτὴς καὶ φίλημα δεδολωμένον ἔχων,\nἄλλον παλαιὸν μιμούμενος ὑποκριτήν, καὶ τὸν λαὸν ἐλέγχων ἐκεῖνον· »ὁ λαὸς οὗτος τοῖς\nχείλεσι φιλοῦσί με, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πορρωτέρω\nἐστὶν ἀπ᾿ ἐμοῦ.« οὐκ ἀπεικὸς οὖν αὐτὸν καταμηνύειν ἔλαιον μὲν ὡς μαθητὴν ἠλεημένον,\nδολερὸν δὲ ὡς προδότην ἔλαιον πεφαρμαγμένον. τοῦτο ἄρα ἦν ὃ προεφήτευον οἱ μυριζόμενοι\nπόδες, τὴν Ἰούδα προδοσίαν εἰς πάθος ὁδεύοντος κυρίου. καὶ αὐτὸς ὁ σωτὴρ ἀπονίπτων τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν εἰς τὰς καλὰς πράξεις\nἀποστέλλων αὐτούς, τὴν ὁδοιπορίαν αὐτῶν τὴν εἰς τὰς εὐεργεσίας τῶν ἐθνῶν ᾐνίξατο\nεὐπρεπῆ καὶ καθαρὰν προπαρασκευάσας τῇ ἰδίᾳ δυνάμει. ὤζεσέ τε ἐν τούτοις τὸ\nμύρον καὶ τὸ ἐπὶ πάντας φθάνον τῆς εὐωδίας ἔργον πεφήμισται· καὶ γὰρ πεπλήρωκεν τὸ\nπάθος τοῦ κυρίου ἡμᾶς μὲν εὐωδίας, Ἑβραίους δὲ ἁμαρτίας. σαφέστατα τοῦτο ἀπέδειξεν ὁ ἀπόστολος εἰπών· »τῷ θεῷ χάρις τῷ πάντοτε\nθριαμβεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ φανεροῦντι δι᾿ ἡμῶν ἐν\nπαντὶ τόπῳ· ὅτι κυρίου εὐωδία ἐσμὲν τῷ θεῷ ἐν τοῖς σῳζομένοις καὶ ἐν τοῖς\nἀπολλυμένοις· οἷς μὲν γὰρ ὀσμὴ ἐκ θανάτου εἰς θάνατον, οἷς δὲ ὀσμὴ ἐκ ζωῆς εἰς\nζωήν.«\n\nΒασιλεῖς δὲ οἱ Ἰουδαίων χρυσῷ καὶ λίθοις τιμίοις\nσυνθέτῳ καὶ ποικίλῳ χρώμενοι στεφάνῳ, οἱ χριστοί, τὸν Χριστὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς\nσυμβολικῶς ἐπιφερόμενοι λελήθεσαν κεφαλῇ κοσμούμενοι κυρίου. λίθος γέ τοι τίμιος ἢ μαργαρίτης ἢ σμάραγδος αὐτὸν\nαἰνίττεται τὸν λόγον, χρυσὸς δὲ αὐτὸς πάλιν ὁ ἀδιάφθορος λόγος, ὁ τὸν ἰὸν τῆς φθορᾶς\nοὐκ ἐπιδεχόμενος. χρυσὸν αὐτῷ γεννηθέντι βασιλείας\nσύμβολον προσεκόμισαν\nοἱ μάγοι. μένει δὲ ἀθάνατος ὁ στέφανος οὗτος κατ᾿ εἰκόνα τοῦ κυρίου· οὐ γὰρ μαραίνεται\nὡς\nἄνθος.\n\nΟἶδα καὶ τὰ Ἀριστίππου τοῦ Κυρηναίου. ἁβροδίαιτος ἦν ὁ Ἀρίστιππος· σοφιστικὸν οὗτος ἐρωτᾷ τινα τοιοῦτον λόγον· ἵππος μύρῳ\nχριόμενος εἰς τὴν ἵππου ἀρετὴν οὐ βλάπτεται οὐδὲ κύων μυρισθεὶς εἰς τὴν κυνὸς ἀρετήν·\nοὐδὲ ἄνθρωπος ἄρα, ἐπήγαγεν καὶ συνήγαγεν. ἀλλ᾿\nἵππῳ μὲν καὶ κυνὶ οὐδὲ εἷς λόγος τοῦ μύρου, οἷς δὲ ἡ αἴσθησις λογικωτέρα, τούτοις ἡ\nἀπόλαυσις ἐπιψογωτέρα κορασιώδεις ὀδμὰς ἐπιφερομένοις. τούτων δὲ τῶν μύρων ἄπειροι\nδιαφοραί, βρένθιον καὶ μετάλλιον καὶ βασίλειον πλαγγόνιόν τε καὶ ψάγδας Αἰγύπτιος.\nΣιμωνίδης δὲ ἐν τοῖς ἰάμβοις οὐκ αἰδεῖται λέγων·\n\nκἀλειφόμην μύροισι καὶ θυμιάμασιν\nκαὶ βακκάρι· καὶ γάρ τις ἔμπορος παρῆν.\nἐπιτηδεύουσι δὲ καὶ τὸ ἀπὸ κρίνων μύρον καὶ τὸ\nἀπὸ τῆς κύπρου, καὶ ἡ νάρδος εὐδοκιμεῖ παρ᾿ αὐτοῖς καὶ τὸ ἀπὸ τῶν ῥόδων ἄλειμμα καὶ τὰ\nἄλλα, οἷς ἔτι χρῶνται γυναῖκες, ὑγρά τε καὶ ξηρὰ καὶ τὰ ἐπίπαστα καὶ ὑποθυμιώμενα\nμύρα· ἐπινοεῖται γὰρ αὐτοῖς ὁσημέραι πρὸς τὸ\nἄπληστον τῆς ἐπιθυμίας τὸ ἀκόρεστον τῆς εὐωδίας· διὸ καὶ πολλῆς τινος ἀπειροκαλίας\nἀποπνέουσιν. αἳ δὲ καὶ τὰς ἐσθῆτας καὶ τὰς στρωμνὰς καὶ τοὺς οἴκους ὑποθυμιῶσί τε καὶ\nκαταρραίνουσιν, μονονουχὶ δὲ καὶ τὰς ἀμίδας ὄζειν ἀναγκάζει τοῦ μύρου ἡ τρυφή.\nεὖ μοι δοκοῦσι\n\nσχετλιάσαντες τῇ περὶ τοῦτο σπουδῇ τοσοῦτο τοῖς μύροις ἀποδιακεῖσθαί τινες τὴν\nἀνδρωνῖτιν ἐκθηλύνουσιν, ὡς καὶ τοὺς τεχνίτας αὐτῶν, τοὺς μυρεψούς, τῶν εὐνομουμένων\nἀπελαύνειν πόλεων καὶ τῶν ἀνθεινῶν ἐρίων τοὺς βαφεῖς ἀπελαύνειν καὶ αὐτούς· οὐ γὰρ\nθέμις δολερὰ εἵματα καὶ χρίσματα εἰς τὴν ἀληθείας παρεισιέναι πόλιν. χρὴ δὲ καὶ μάλα τοὺς μὲν ἄνδρας τοὺς παρ᾿ ἡμῖν μὴ μύρων,\nἀλλὰ καλοκαγαθίας ὄζειν, γυνὴ δὲ ἀποπνείτω Χριστοῦ, τοῦ ἀλείμματος τοῦ βασιλικοῦ, μὴ\nδιαπασμάτων καὶ μύρων, ἀεὶ δὲ τῷ\nσωφροσύνης ἀμβροσίῳ χρίσματι\nσυναλειφέσθω, ἁγίῳ τερπομένη μύρῳ τῷ πνεύματι. τοῦτο σκευάζει Χριστὸς ἀνθρώποις γνωρίμοις, εὐωδίας ἄλειμμα, ἐκ τῶν οὐρανίων\nσυντιθεὶς ἀρωμάτων τὸ μύρον. τούτῳ καὶ αὐτὸς ὁ κύριος συναλείφεται τῷ μύρῳ, ὡς διὰ\nΔαβὶδ μεμήνυται· »διὰ τοῦτο ἔχρισέν σε ὁ θεός, ὁ θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ\nτοὺς μετόχους σου· σμύρνα καὶ στακτὴ καὶ κασία ἀπὸ τῶν ἱματίων σου.«\n\nἈλλὰ γὰρ μὴ λάθωμεν ὥσπερ οἱ γῦπες τὰ μύρα βδελυττόμενοι ἢ οἱ κάνθαροι (τούτους γὰρ\nῥοδίνῳ χρισθέντας μύρῳ τελευτᾶν λέγουσιν), καὶ τούτων ἐγκριτέον ὀλίγα τινὰ τῶν μύρων\nταῖς γυναιξίν, ὅσα μὴ καρῶσι τὸν ἄνδρα· αἱ γὰρ ὑπέρμετροι χρίσεις τῶν μύρων κηδείας,\nοὐ συμβιώσεως ἀποπνέουσιν. καίτοι καὶ τὸ ἔλαιον\nαὐτὸ ταῖς μελίτταις καὶ τοῖς ἐντόμοις ἐστὶ πολέμιον ζῴοις, ἀνθρώπων δὲ τοὺς μὲν\nὤνησεν, ἔστιν δὲ οὓς εἰς μάχην ἐξεκαλέσατο, καὶ τοὺς πρότερον δειλοὺς ἀληλιμμένους\nτοῦτο ἐν τοῖς σταδίοις ἐκτρέπει εἰς τὸ τῆς ἀγωνίας πάμμαχον. μαλθακὸν δὲ ἔλαιον τὸ\nμύρον ὂν οὐκ οἴεσθε τὰ ἤθη τὰ γεννικὰ ἐκθηλύνειν δύνασθαι; μάλιστα. ὥσπερ δὲ τὴν τρυφὴν καὶ τῆς γεύσεως\nἀποκεκλείκαμεν, οὕτως ἀμέλει καὶ τῶν ὄψεων καὶ τῶν ὀσφρήσεων τὴν ἡδυπάθειαν\nἐξορίζομεν, μὴ λάθωμεν ἣν ἐφυγαδεύσαμεν ἀκολασίαν, κάθοδον αὐτῇ\nδιδόντες εἰς ψυχὴν διὰ τῶν αἰσθήσεων, οἱονεὶ διὰ\nθυρῶν ἀφρουρήτων. εἰ γοῦν τῆς εὐωδίας τὸ θυμίαμα τὸν μέγαν ἀρχιερέα, τὸν κύριον,\nἀναφέρειν λέγοιεν τῷ θεῷ, μὴ θυσίαν ταύτην καὶ εὐωδίαν θυμιάματος νοούντων, ἀλλὰ γὰρ\nτὸ τῆς ἀγάπης δεκτὸν ἀναφέρειν τὸν κύριον, τὴν πνευματικὴν εὐωδίαν, εἰς τὸ\nθυσιαστήριον παραδεχέσθων. αὔταρκες μὲν οὖν τὸ\nἔλαιον αὐτὸ λιπᾶναί τε τὴν ἐπιφάνειαν καὶ ἀνεῖναι τὸ νευρῶδες καί τινα τοῦ σώματος\nὀσμὴν ἀναστεῖλαι βαρυτέραν, [εἰ] καὶ πρὸς τοῦτο τοῦ ἐλαίου δεοίμεθα ἄν · ἡ\nδὲ ἐπιτήδευσις τῆς εὐωδίας δέλεάρ ἐστι ῥᾳθυμίας, πόρρωθεν εἰς λίχνον ἐπιθυμίαν\nἐπισπωμένης. πάντοθεν γὰρ ἀγώγιμος ὁ ἀκόλαστος καὶ\nἀπὸ ἐδωδῆς καὶ ἀπὸ στρωμνῆς καὶ ἀπὸ συναναστροφῆς καὶ ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν καὶ ἐκ τῶν ὤτων\nκαὶ ἐκ τῶν γνάθων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν μυκτήρων. καθάπερ οἱ βόες τοῖς\n\nκρίκοις καὶ τοῖς σχοίνοις, οὕτω δὲ καὶ ὁ ἀκόλαστος θυμιάμασι καὶ μύροις καὶ ταῖς ἀπὸ τῶν στεφάνων εὐωδίαις περιέλκεται. ἐπεὶ\nδὲ οὐδεμίαν χώραν ἀπονέμομεν ἡδονῇ πρὸς οὐδεμίαν συμπεπλεγμένῃ λυσιτελῆ τῷ βίῳ χρείαν,\nφέρε κἀνταῦθα διαστειλώμεθα, τὸ χρειῶδες αἱρούμενοι. εἰσὶ γάρ τινες εὐωδίαι οὐ\nκαρωτικαὶ οὐδὲ ἐρωτικαί, οὔκουν συμπλοκῆς καὶ τῆς ἀκολάστου ἑταιρείας ἀποπνέουσαι,\nὑγειναὶ δὲ μετὰ σωφροσύνης καὶ τὸν μὲν ἐγκέφαλον ὑποτρέφουσαι, ὁπηνίκα ἂν καχεκτῇ,\nῥωννύουσαι δὲ καὶ τὸν στόμαχον. [πολλοῦ τοίνυν δεῖ\nτοῖς ἄνθεσιν ἐπιψύχειν αὐτόν, ὁπότε ἀλεαίνεσθαι ἐθέλει τὸ νευρῶδες·] οὐ γὰρ κατὰ πάντα\nἀποσκορακιστέον τὴν χρῆσιν αὐτῶν, ἀλλ᾿ ὥσπερ φαρμάκῳ καὶ βοηθήματι χρηστέον τῷ μύρῳ\nπρός τε τὸ ἐπεγεῖραι τὴν ἀπαυδῶσαν δύναμιν καὶ πρὸς τοὺς κατάρρους καὶ πρὸς τὰς\nκαταψύξεις δυσαρέστησίν τε, καθὰ καὶ ὁ κωμικός φησί που·\nμύροις\nὑπαλείφεται\nτὰς ῥῖνας· ὑγιείας μέρος\nμέγιστον ὀδμὰς ἐγκεφάλῳ χρηστὰς ποιεῖν· καὶ ἡ τῶν ποδῶν διὰ τοῦ λίπους τῶν ἀναθερμαινόντων ἢ\nἐμψυχόντων μύρων ἀνάτριψις ὠφελείας ἕνεκεν ἐπιτηδεύεται, ὡς δὴ ἀπὸ τῆς κεφαλῆς τοῖς\nπεπληρωμένοις ὁλκήν\nτινα καὶ ὑποχώρησιν ἐπὶ τὰ μὴ κύρια τῶν\nμερῶν γίνεσθαι. ἡδονὴ δέ, ᾗ μὴ πρόσεστι τὸ\nχρειῶδες, ἤθους ἐστὶν ἑταιρικοῦ διαβολὴ καὶ φάρμακον ἐρεθισμῶν. διαφέρει δὲ ὅλως τὸ\nμυραλοιφεῖν τοῦ μύρῳ χρίεσθαι· τὸ μὲν γὰρ θηλυδριῶδες, τὸ δὲ χρίεσθαι τῷ μύρῳ καὶ λυσιτελεῖ ἔσθ᾿ ὅτε. Ἀρίστιππος γοῦν ὁ\nφιλόσοφος χρισάμενος μύρῳ κακοὺς κακῶς ἀπολωλέναι χρῆναι τοὺς κιναίδους ἔφασκεν τοῦ\nμύρου τὴν ὠφέλειαν εἰς λοιδορίαν διαβεβληκότας. »τίμα δὲ ἰατρὸν πρὸς χρείαν αὐτοῦ«, φησὶν ἡ γραφή· »καὶ γὰρ αὐτὸν ἔκτισεν ὁ ὕψιστος,\nπαρὰ δὲ κυρίου ἐστὶν ἴασις.« εἶτα ἐπάγει· »καὶ μυρεψὸς ποιήσει μίγμα«, ὡς εἰς ὠφέλειαν\nδηλονότι, οὐκ εἰς ἡδυπάθειαν δεδομένων τῶν μύρων. οὐ γὰρ περὶ\nτὸ ἐρεθιστικὸν τῶν μύρων σπουδαστέον οὐδαμῶς, ἀλλὰ τὸ\nὠφέλιμον ἐκλεκτέον, ὅπου γε καὶ τοῦ ἐλαίου τὴν γένεσιν ἀνῆκεν ὁ θεὸς ἀνθρώποις εἰς\nπόνων ἀρωγήν. αἱ δὲ ἀφραίνουσαι γυναῖκες βάπτουσαι\nμὲν τὰς πολιάς, μυρίζουσαι δὲ τὰς τρίχας πολιώτεραι θᾶττον γίνονται διὰ τὰ ἀρώματα\nξηραντικὰ ὄντα. διὸ καὶ αὐχμηρότεροι φαίνονται οἱ μυριζόμενοι· ὁ δὲ αὐχμὸς πολιωτέρους\nποιεῖ (εἴτε γὰρ αὔανσις τριχὸς ἡ πολιὰ εἴτε ἔνδεια θερμοῦ), τῆς ξηρότητος τὴν οἰκείαν\nτῆς τριχὸς ἐκπινούσης τροφὴν τὴν ὑγρὰν καὶ πολιοὺς ἀποτελούσης. πῶς οὖν εἰκότως ἔτι ἀγα\nπῷεν\nἂν τὰ μύρα, δι᾿ ἃ αἱ πολιαί, οἱ φεύγοντες πολιάς; καθάπερ δὲ οἱ κύνες\nῥινηλατοῦντες ἐκ τῆς ὀδμῆς ἀνιχνεύουσι τὰ θηρία, οὕτως ἐκ τῆς περιέργου τῶν μύρων\nεὐωδίας θηρῶσιν·\nοἱ σώφρονες τοὺς ἀσελγεῖς.\n\nΤοιαύτη δὲ καὶ τῶν στεφάνων ἡ χρῆσις, κωμαστικὴ καὶ πάροινος·\n\nἄπερρε· μή μοι στέφανον ἀμφιθῇς κάρᾳ. ἦρος μὲν γὰρ ὥρᾳ λειμῶσιν ἐνδρόσοις καὶ\nμαλακοῖς, ποικίλοις χλοάζουσιν ἄνθεσιν, ἐνδιαιτᾶσθαι καλόν, αὐτοφυεῖ καὶ εἰλικρινεῖ\nτινι εὐωδίᾳ καθάπερ τὰς μελίττας τρεφομένους· τὸ δὲ\nπλεκτὸν στέφανον ἐξ ἀκηράτου\nλειμῶνος κοσμήσαντας οἴκοι περιφέρειν οὐ\nσωφρόνων· οὐ γὰρ ἁρμόδιον ῥόδων κάλυξιν ἢ ἴοις ἢ κρίνοις ἢ ἄλλοις τισὶ τοιούτοις\nἄνθεσι χαίτην πυκάζεσθαι κωμαστικήν, διανθιζομένους τὴν χλόην. ἐμψύχει γὰρ χαίτην\nἄλλως ὁ στέφανος περικείμενος καὶ δι᾿ ὑγρότητά [τε] καὶ διὰ ψυχρότητα. ταύτῃ καὶ οἱ ἰατροὶ ψυχρὸν εἶναι φυσιολογοῦντες τὸν\nἐγκέφαλον μύρῳ χρίεσθαι ἀξιοῦσι τὰ στήθη καὶ μυκτῆρας ἄκρους, ὡς δυνηθῆναι τὴν πυρώδη\nἀναθυμίασιν ἡσυχῇ διοδεύουσαν εὐρώστως ἀναθάλπειν τὴν ψυχρότητα. πολλοῦ τοίνυν δεῖ\nτοῖς ἄνθεσιν ἐπιψύχειν\nαὐτόν, ὁπότε ἀλεαίνεσθαι ἐθέλει τὸ\nνευρῶδες . ναὶ μὴν καὶ τὸ τερπνὸν τῆς ἀνθήσεως οἱ καταστεφθέντες ἀπολλύουσιν.\nοὔτε γὰρ ἀπολαύουσι τῆς ὄψεως οἱ ἀναδούμενοι τὸν\nστέφανον ὑπὲρ τὰς ὄψεις οὐδὲ μὴν τῆς εὐωδίας οἱ ἀπελαύνοντες ὑπὲρ τὰς ἀναπνοὰς τὰ\nἄνθη· ἀναδιδούσης γὰρ ἄνω καὶ ἀναθυμιωμένης κατὰ φύσιν τῆς εὐωδίας ὑπὲρ τὴν κεφαλὴν\nἔρημος τῆς ἀπολαύσεως ἡ ἀναπνοὴ καταλείπεται, ἀφαρπαζομένης τῆς εὐωδίας. ὥσπερ οὖν τὸ κάλλος, οὕτως καὶ τὸ ἄνθος τέρπει βλεπόμενον,\nκαὶ χρὴ δι᾿ ὄψεως ἀπολαύοντας τῶν καλῶν δοξάζειν τὸν δημιουργόν. ἡ χρῆσις δὲ αὐτῶν\nἐπιβλαβής, καὶ θᾶττον παρέρχεται μετανοίᾳ τιμωρουμένη. αὐτίκα δὴ μάλα καὶ διελέγχεται\nτὸ ἐφήμερον αὐτῶν· ἄμφω γὰρ μαραίνεσθον, καὶ τὸ ἄνθος καὶ τὸ κάλλος. ἀλλὰ καὶ τοὺς θιγγάνοντας αὐτοῖν τὸ μὲν ἐνέψυξεν, τὸ δὲ\nἐξέκαυσεν. ἑνὶ δὲ λόγῳ ἡ παρὰ τὴν ὄψιν ἀπόλαυσις αὐτοῖν ὕβρις ἐστίν, οὐ τρυφή· τρυφᾶν\nδὲ ἡμῖν, ὡς ἐν παραδείσῳ, προσῆκεν σωφρόνως τῷ ὄντι\n\nπαρεπομένοις τῇ γραφῇ. στέφανον μὲν γυναικὸς τὸν ἄνδρα ὑποληπτέον, ἀνδρὸς δὲ τὸν\nγάμον, ἄνθη δὲ τοῦ γάμου τὰ τέκνα ἀμφοῖν, ἃ δὴ τῶν σαρκικῶν λειμώνων ὁ θεῖος δρέπεται\nγεωργός. »στέφανος δὲ γερόντων τέκνα τέκνων, δόξα\nδὲ παισὶν οἱ πατέρες«, φησίν· ἡμῖν δὲ δόξα ὁ πατὴρ τῶν ὅλων, καὶ τῆς\nσυμπάσης ἐκκλησίας στέφανος ὁ Χριστός.\n\nΚαθάπερ δὲ αἱ ῥίζαι καὶ αἱ βοτάναι, οὕτως δὲ καὶ\nτὰ ἄνθη ἰδίας ἔχει ποιότητας καὶ τὰς μὲν ἐπωφελεῖς, τὰς δὲ ἐπιβλαβεῖς, ἔστι δὲ ἃς καὶ\nἐπισφαλεῖς. ὁ γοῦν κιττὸς ἐμψύχει, ἡ δὲ καρύα πνεῦμα\nἀφίησιν καρωτικόν,\nὡς ἐμφαίνει καὶ τοὔνομα ἐτυμολογούμενον. νάρκισσος δὲ βαρύοδμόν ἐστιν ἄνθος, ἐλέγχει\nδὲ αὐτὸ ἡ προσηγορία νάρκαν ἐμποιοῦν τοῖς νεύροις. αἱ δὲ τῶν ῥόδων καὶ τῶν ἴων ἀποφοραὶ ἡσυχῇ οὖσαι ψυχραὶ συστέλλουσι καὶ ἐπιστύφουσι\nτὰς καρηβαρίας· ἡμῖν δὲ οὐχ ὁπωστιοῦν συμμεθύειν, ἀλλ᾿ οὐδὲ οἰνοῦσθαι ἐπιτέτραπται.\nναὶ μὴν ὁ κρόκος καὶ τῆς κύπρου τὸ ἄνθος εἰς ὕπνον ἄλυπον ὑπάγετον. πολλὰ δὲ αὐτῶν φύσει ψυχρὸν ὄντα τὸν ἐγκέφαλον ἀναθάλπει\nταῖς ἀποφοραῖς λεπτύνοντα τῆς κεφαλῆς τὰ περιττεύματα. ἐντεῦθεν καὶ τὸ ῥόδον\nἐπωνόμασται, φασίν, ὅτι πάμπολυ τῆς ὀδωδῆς ἀφίησι ῥεῦμα· διὸ καὶ θᾶττον\nμαραίνεται.\n\nἈλλ᾿ οὐδὲ παρὰ τοῖς ἀρχαίοις τῶν Ἑλλήνων ἡ χρῆσίς πω τῶν στεφάνων ἦν. οὔτε γὰρ οἱ\nμνήστορες οὔθ᾿ οἱ ἁβροδίαιτοι κέχρηνται Φαίακες αὐτοῖς. ἐν δὲ τοῖς\nἀγῶσι πρῶτον ἡ τῶν ἄθλων δόσις ἦν, δεύτερον δὲ ὁ περιαγερμός, τρίτον ἡ\nφυλλοβολία, τελευταῖον ὁ στέφανος, ἐπίδοσιν λαβούσης εἰς τρυφὴν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τὰ\nΜηδικά. εἴργονται τοίνυν στεφάνων οἱ τῷ λόγῳ\nπαιδαγωγούμενοι, οὐκ ἐπεὶ καταδεῖν δοκοῦσιν τὸν λόγον ἐν ἐγκεφάλῳ τοῦτον ἱδρυμένον,\nοὐδ᾿ ὅτι κωμαστικῆς ἀγερωχίας σύμβολον ὁ στέφανος εἴη ἄν , ἀλλὰ γὰρ ὅτι τοῖς\nεἰδώλοις κατωνόμασται. ὁ γοῦν Σοφοκλῆς τὸν\nνάρκισσον »ἀρχαῖον μεγάλων θεῶν στεφάνωμα« προσεῖπε, τῶν χθονίων λέγων· ῥόδῳ δὲ τὰς\nΜούσας Σαπφὼ καταστέφει·\nοὐ γὰρ † ἀπ᾿ ἀρχῆς ῥόδων\nτῶν ἐκ Πιερίας· κρίνῳ δὲ\nἥδεσθαι τὴν Ἥραν φασὶν καὶ τὴν Ἄρτεμιν μυρρίνῃ. εἰ\nγὰρ καὶ τὰ μάλιστα μὲν δι᾿ ἄνθρωπον γέγονε τὰ ἄνθη, ταῦτα δὲ οἱ ἀνόητοι λαβόντες οὐκ\nεἰς τὴν ἰδίαν εὐχάριστον χρῆσιν, ἀλλ᾿ εἰς τὴν τῶν δαιμονίων ἀχάριστον ὑπηρεσίαν\nκατεχρήσαντο, ἀφεκτέον αὐτῶν »διὰ τὴν συνείδησιν«. ἀοχλήτου δὲ ἀμεριμνίας ὁ στέφανος\nσύμβολον·\n\nταύτῃ καὶ τοὺς νεκροὺς καταστεφανοῦσιν, ᾧ λόγῳ καὶ τὰ εἴδωλα, ἔργῳ\nπροσμαρτυροῦντες αὐτοῖς τὸ εἶναι νεκροῖς. οἱ μὲν γὰρ βακχεύοντες οὐδὲ ἄνευ στεφάνων\nὀργιάζουσιν· ἐπὰν δὲ ἀμφιθῶνται τὰ ἄνθη, πρὸς τὴν\nτελετὴν\nὑπερκάονται. οὐ δὴ κοινωνητέον οὐδ᾿ ὁπωστιοῦν\nδαίμοσιν, ἀλλ᾿ οὐδὲ τὴν εἰκόνα τοῦ θεοῦ τὴν ζῶσαν δίκην εἰδώλων τῶν νεκρῶν\nκαταστεπτέον. ὁ γὰρ καλὸς τοῦ ἀμαράντου στέφανος ἀπόκειται τῷ καλῶς πεπολιτευμένῳ· τὸ\nἄνθος τοῦτο γῆ βαστάζειν οὐ κεχώρηκεν· μόνον δὲ αὐτὸ καρποφορεῖν ἐπίσταται οὐρανός.\nπρὸς δὲ καὶ ἀλόγιστον ἀκηκοότας ἡμᾶς τὸν κύριον\nἀκάνθαις ἐστεμμένον αὐτοὺς ἐντρυφῶντας τῷ σεμνῷ τοῦ κυρίου πάθει ἀναδεῖσθαι τοῖς\nἄνθεσιν. ὁ μὲν γὰρ τοῦ κυρίου στέφανος ἡμᾶς ᾐνίττετο προφητικῶς τούς ποτε ἀκάρπους,\nτοὺς περικειμένους αὐτῷ διὰ τῆς ἐκκλησίας, ἧς\nἐστιν κεφαλή·\nἀλλὰ καὶ τῆς πίστεώς ἐστιν τύπος, ζωῆς μὲν διὰ τὴν οὐσίαν τοῦ ξύλου, εὐφροσύνης δὲ διὰ\nτὴν προσηγορίαν τοῦ στεφάνου, κινδύνου δὲ διὰ τὴν ἄκανθαν· οὐδὲ γὰρ ἀναιμωτεὶ\nπροσιέναι τῷ λόγῳ ἔξεστιν. ὁ δὲ πλεκτὸς μαραίνεται\nστέφανος οὗτος καὶ τὸ πλέγμα τῆς σκολιότητος ἀναλύεται καὶ τὸ ἄνθος ξηραίνεται·\nμαραίνεται γὰρ ἡ δόξα τῶν τῷ κυρίῳ μὴ πεπιστευκότων. Ἰησοῦν δὲ ἐστεφάνωσαν ὑψωμένον τῆς αὑτῶν καταμαρτυροῦντες ἀμαθίας· τοῦτ᾿ αὐτὸ\nγὰρ οἱ σκληροκάρδιοι προφητείαν οὖσαν σεσοφισμένην οὐ νοοῦσιν, ἣν αὐτοὶ ὕβριν καλοῦσιν\nκυρίου. οὐκ ἔγνω τὸν κύριον ὁ λαὸς ὁ πεπλανημένος,\nοὐ περιτέτμηται τὸν λογισμόν, οὐ πεφώτισται τὸν σκοτισμόν, οὐκ εἶδεν τὸν θεόν, τὸν\nκύριον ἠρνήσατο, ἀπολώλεκεν τὸ εἶναι Ἰσραήλ, ἐδίωξεν τὸν θεόν, καθυβρίζειν ἤλπισε τὸν\nλόγον, καὶ ὃν ἐσταύρωσεν ὡς κακοῦργον, ἀνέστεψεν ὡς\nβασιλέα. διὰ τοῦτό τοι εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν ἄνθρωπον, τὸν φιλάνθρωπον θεὸν\nἐπιγνώσονται κύριον καὶ δίκαιον· ὅτι αὐτοὶ παρεπίκραναν ἐπιδείξασθαι τὸν κύριον, τοῦτο\nαὐτῷ ὑψουμένῳ μεμαρτυρήκασι, τὸ διάδημα τῆς δικαιοσύνης τῷ ὑπὲρ πᾶν ὄνομά\nἐπηρμένῳ περιάψαντες διὰ τῆς ἀειθαλοῦς ἀκάνθης. τὸ διάδημα τοῦτο τοῖς ἐπιβουλεύουσι\nπολέμιον ἐκώλυσεν αὐτούς, τοῖς συνεκκλησιάζουσιν φίλον ἐθρίγκωσεν αὐτούς· ὁ στέφανος οὗτος ἄνθος ἐστὶ τῶν πεπιστευκότων εἰς τὸν\nδεδοξασμένον, αἱμάσσει δὲ καὶ κολάζει\nτοὺς ἠπιστηκότας.\nναὶ μὴν καὶ σύμβολόν ἐστι δεσποτικοῦ\nκατορθώματος, βαστάσαντος αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ καὶ τῷ ἡγεμονικῷ τοῦ σώματος πάντα ἡμῶν τὰ\nπονηρά, δι᾿ ὧν ἐκεντούμεθα· αὐτὸς γὰρ τῷ ἰδίῳ πάθει ῥυσάμενος ἡμᾶς ἀπὸ σκανδάλων καὶ\nἁμαρτιῶν καὶ τῶν τοιούτων ἀκανθῶν καὶ τὸν διάβολον καταργήσας εἰκότως ἐπευχόμενος\nεἴρηκεν· »ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον;« καὶ ἡμεῖς\nμὲν ἐξ ἀκανθῶν τρυγῶμεν σταφυλὴν καὶ σῦκα ἀπὸ βάτων· οἳ δὲ εἰς τραύματα καταξαίνονται,\nἐφ᾿ οὓς ἐξεπέτασε τὰς χεῖρας ἐπὶ λαὸν ἀπειθῆ καὶ ἄκαρπον.\n\nἜχοιμ᾿ ἄν σοι καὶ ἄλλο μυστικὸν ἐνταῦθα εἰπεῖν. ἐπεὶ γὰρ ὁ παγκρατὴς κύριος τῶν ὅλων,\nὁπηνίκα νομοθετεῖν ἤρχετο τῷ λόγῳ, [καὶ] τῷ Μωσεῖ καταφανῆ ἐβούλετο γενέσθαι τὴν αὑτοῦ\nδύναμιν, ὄψις αὐτῷ δείκνυται θεοειδὴς φωτὸς μεμορφωμένου ἐπὶ φλεγομένῳ βάτῳ· τὸ δὲ\nἀκανθῶδες φυτόν ἐστιν, ὁ βάτος· ἐπειδὴ\nδὲ ἐπαύσατο τῆς νομοθεσίας καὶ τῆς εἰς ἀνθρώπους ἐπιδημίας ὁ λόγος, ὁ\nκύριος μυστικῶς αὖθις ἀναστέφεται ἀκάνθῃ, ἐνθένδε ἀπιὼν ἐκεῖσε ὅθεν κατῆλθεν,\nἀνακεφαλαιούμενος τὴν ἀρχὴν τῆς καθόδου τῆς παλαιᾶς, ὅπως ὁ διὰ βάτου τὸ πρῶτον\nὀφθείς, ὁ λόγος, διὰ τῆς ἀκάνθης ὕστερον ἀναληφθεὶς μιᾶς ἔργον τὰ πάντα δείξῃ\nδυνάμεως, εἷς ὢν ἑνὸς· ὄντος τοῦ πατρός, ἀρχὴ καὶ τέλος αἰῶνος.\n\nἈλλ᾿ ἐξέβην γὰρ τοῦ παιδαγωγικοῦ τύπου τὸ διδασκαλικὸν εἶδος παρεισάγων, αὖθις οὖν\nἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπάνειμι. ὡς μὲν οὖν ἐν φαρμάκου μοίρᾳ ἰάσεως ἕνεκα, ἔσθ᾿ ὅπῃ δὲ\nκαὶ διαχύσεως σώφρονος, οὐκ ἀποβλητέον τὴν ἀπὸ τῶν ἀνθῶν τέρψιν καὶ τὴν ἀπὸ τῶν μύρων\nτε καὶ θυμιαμάτων ὠφέλειαν, δεδηλώκαμεν. εἰ δὲ καὶ\nλέγοιέν τινες, τίς οὖν ἔτι χάρις ἀνθῶν τοῖς μὴ χρωμένοις αὐτοῖς, ἴστων ὡς ἄρα καὶ τὰ\nμύρα ἐξ αὐτῶν σκευάζεται καὶ ἔστι πολυωφελῆ· σούσινον μὲν ἐκ κρίνων καὶ λειρίων, ἔστι\nδὲ θερμαντικόν, ἀναστομωτικόν, ἑλκυστικόν, ὑγραντικόν, σμηκτικόν, λεπτομερές, χολῆς\nκινητικόν, μαλακτικόν· ναρκίσσινον δὲ τὸ ἐκ ναρκίσσου\nἐπ᾿\nἴσης ὀνίνησι τῷ\nσουσίνῳ· μύρσινον δὲ τὸ ἐκ μύρτων καὶ μυρρίνης\nστυπτικόν, παρακατέχον τὰς ἀπὸ τοῦ σώματος ἀποφοράς· τὸ δὲ ἐκ ῥόδων ἐμψυκτικόν.\nκαθόλου γὰρ καὶ ταῦτα εἰς τὴν ἡμετέραν εὐχρηστίαν δεδημιούργηται. »εἰσακούσατέ μου«, φησί, »καὶ ὡς ῥόδον πεφυτευμένον ἐπὶ\nῥευμάτων ὑδάτων βλαστήσατε, ὡς λίβανος εὐωδιάσατε ὀσμήν, καὶ εὐλογήσατε κύριον ἐπὶ τὰ\nἔργα αὐτοῦ.« καὶ πολὺς ἂν εἴη ὁ περὶ τούτων λόγος,\nεἰς τὰς ἀναγκαίας ὠφελείας λεγόντων ἡμῶν τὰ ἄνθη καὶ τὰ ἀρώματα, οὐκ εἰς τὰς ὕβρεις\nτῆς τρυφῆς γεγονέναι. εἰ δὲ καὶ ἄρα τι\nσυγχωρητέον, ἀπόχρη τῆς ὀδμῆς ἀπολαύειν αὐτοῖς τῶν ἀνθῶν, μὴ καταστεφέτωσαν δέ·\nπολυωρεῖ γὰρ τὸν ἄνθρωπον ὁ πατὴρ καὶ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ τέχνην τούτῳ παρέχει μόνῳ. λέγει\nγοῦν ἡ γραφή· »ὕδωρ καὶ πῦρ καὶ σίδηρος καὶ γάλα, σεμίδαλις πυροῦ καὶ μέλι, αἷμα\nσταφυλῆς καὶ ἔλαιον καὶ ἱμάτιον, ταῦτα πάντα τοῖς εὐσεβέσιν εἰς ἀγαθά.«\n\nΠῶς τῷ ὕπνῳ προσενεκτέον.\n\nὍπως δὲ ἐντεῦθεν ἐπὶ τὸν ὕπνον ἴωμεν τῶν σωφροσύνης μεμνημένοι παραγγελμάτων, τοῦτο\nἤδη λεκτέον. μετὰ γὰρ τὴν εὐωχίαν εὐλογήσαντας τὸν θεὸν ἐπὶ τῇ μεταδόσει τῶν\nἀπολαύσεων καὶ τῇ διεκδρομῇ τῆς ἡμέρας ἐπὶ τὸν ὕπνον παρακλητέον τὸν λόγον, τὴν\nπολυτέλειαν τῶν ὑποστορνυμένων, τὰς χρυσοπάστους τάπιδας, καὶ χρυσοποικίλτους\nψιλοτάπιδας ξυστίδας τε ἁλουργὰς καὶ τοὺς γαυνάκας τοὺς πολυτιμήτους τά τε ποιητικὰ\nῥήγεα τὰ πορφυρᾶ χλαίνας τε ἐφύπερθεν οὔλας καὶ τὰς »ὕπνου μαλακωτέρας« εὐνὰς\nπαραπεμπομένους. πρὸς γὰρ\n\nτῷ ἐπιψόγῳ τῆς ἡδυπαθείας ἐπιβλαβὴς ἡ ἐν τοῖς χνοώδεσι τῶν πτίλων ἐγκοίμησις, καθάπερ\nεἰς ἀχανὲς καταπιπτόντων τῶν σωμάτων διὰ τὴν μαλακίαν τῶν στρωμάτων. οὐδὲ γὰρ †\nσυνέχει ἐπιστρεφομένοις τοῖς εὐναζομένοις ἐν αὐτοῖς διὰ τὴν παρ᾿ ἑκάτερα τοῦ σώματος\n\nὀχθώδη τῆς εὐνῆς ἐπανάστασιν· ἐπιτρέπει δὲ πέττεσθαι σιτία\nκαὶ συγκαίει μᾶλλον, ὃ δὴ διαφθείρειν τὴν τροφήν.\n[αἱ δὲ ἐπικυλίσεις ταῖς ὁμαλαῖς εὐναῖς, οἷον ὕπνου γυμνάσιον ὑπάρχουσαι\n\nφυσικόν, συνεργοῦσι πρὸς τὴν κατάταξιν τῆς τροφῆς·] οἱ δὲ ἐπικυλίεσθαι δυνάμενοι\nὁμαλαῖς εὐναῖς, οἷον ὕπνου γυμνάσιον τοῦτο ἔχοντες φυσικόν, ῥᾷον κατατάττουσι τὰς\nτροφὰς καὶ σφᾶς ἐπιτηδειοτέρους πρὸς τὰς περιστάσεις παρασκευάζουσιν. ἔτι γε μὴν οἱ\nἀργυρόποδες σκίμποδες πολλῆς ἀλαζονείας εἰσὶν κατήγοροι, καὶ ὁ ἐν τοῖς κλινιδίοις\n»ἐλέφας ἀπολελοιπότος ψυχὴν σώματος οὐκ εὐαγὲς« ἁγίοις ἀνθρώποις ἀναπαύσεως τέχνασμα\nβλακικόν.\n\nΟὐ σπουδαστέον ἄρα περὶ αὐτά. οὐ γὰρ ἀπείρηται τοῖς κεκτημένοις ἡ χρῆσις, ἀλλ᾿ ἡ περὶ\nαὐτὰ ἐπιτήδευσις κεκώλυται· οὐ γὰρ ἐν τούτοις τὸ εὔδαιμον. πάλιν τε αὖ κενοδοξίας ἐστὶ\nκυνικῆς καθάπερ τὸν Διομήδη ἐπιτηδεύειν εὕδειν,\nὑπὸ δ᾿ ἔστρωται ῥινὸν βοὸς\nἀγραύλοιο, πλὴν εἰ μὴ ἄρα ἡ περίστασις ἀναγκάζοι. ὁ δὲ Ὀδυσσεὺς τῆς νυμφιδίου κλίνης τὸ σκάζον λίθῳ ἐπανωρθοῦτο. τοσαύτη τις εὐτέλεια\nκαὶ αὐτουργία οὐ παρὰ τοῖς ἰδιώταις μόνον, ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῖς ἡγουμένοις τῶν παλαιῶν\nἙλλήνων ἠσκεῖτο. καὶ τί μοι τούτων λόγος; ὁ Ἰακὼβ\nἐκάθευδεν χαμαὶ καὶ λίθος αὐτῷ προσκεφάλαιον ἦν· τότε καὶ τὴν ὄψιν τὴν ὑπὲρ ἄνθρωπον\nἰδεῖν κατηξίωται. ἡμῖν δὲ χρηστέον ἀκολούθως τῷ λόγῳ ἀφελεῖ τῇ εὐνῇ καὶ λιτῇ σύμμετρον\nἐχούσῃ τὸ παρηγοροῦν, εἰ θέρος εἴη, τὸ σκέπον, εἰ κρύος εἴη, τὸ θάλπον. ἡ κλίνη δὲ ἀπερίεργος ἔστω καὶ λείους ἐχέτω τοὺς πόδας· αἱ\nγὰρ περίεργοι τορνεύσεις τῶν ἑρπηστικῶν ἔσθ᾿ ὅτε γίγνονται τρίβοι ζῴων, περὶ τὰς\nἐντομὰς τῆς τέχνης περιελισσομένων αὐτῶν καὶ μὴ ἀπολισθανόντων. μάλιστα δὲ τῆς κοίτης\nτὸ μαλθακὸν συμμέτρως ἀρρενιστέον. οὐ γὰρ ἔκλυσιν\nχρὴ τοῦ σώματος εἶναι παντελῆ τὸν ὕπνον, ἀλλὰ ἄνεσιν. διὸ καὶ παραλαμβάνεσθαί φημι\nδεῖν αὐτὸν οὐκ ἐπὶ\nῥᾳθυμίᾳ, ἀλλ᾿ ἐπὶ τῇ τῶν πράξεων ἀναπαύλῃ.\nἐπεγερτικῶς οὖν ἀπονυστακτέον. »ἔστωσαν«, γάρ\nφησιν, »ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι· καὶ ὑμεῖς ὅμοιοι\nἀνθρώποις προσδεχομένοις τὸν κύριον αὐτῶν, πότε ἀναλύσει ἐκ τῶν γάμων, ἵνα ἐλθόντος\nκαὶ κρούσαντος ἀνοίξωσιν εὐθέως αὐτῷ. μακάριοι οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι, οὓς ἐλθὼν ὁ κύριος\nἐγρηγορότας εὕρῃ.« οὐδὲν γὰρ ἀνδρὸς ὄφελος καθεύδοντος ὥσπερ οὐδὲ τεθνεῶτος.\nδιὸ πολλάκις καὶ τῆς νυκτὸς ἀνεγερτέον\nτῆς κοίτης καὶ τὸν θεὸν εὐλογητέον· μακάριοι γὰρ οἱ ἐγρηγορότες εἰς αὐτόν,\nσφᾶς αὐτοὺς ἀπεικάζοντες ἀγγέλοις, οὓς ἐγρηγόρους καλοῦμεν. »καθεύδων δὲ ἄνθρωπος οὐδεὶς οὐδενὸς ἄξιος, οὐδὲν μᾶλλον\nτοῦ μὴ ζῶντος·« ὁ δὲ τὸ φῶς ἔχων ἐγρήγορεν, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸν οὐ καταλαμβάνει, οὐδὲ\nμὴν ὕπνος, ἐπεὶ μὴ σκότος. ἐγρήγορεν ἄρα πρὸς τὸν θεὸν ὁ πεφωτισμένος, ὁ δὲ τοιοῦτος\nζῇ· »ὃ γὰρ γέγονεν ἐν αὐτῷ, ζωὴ ἦν.« »μακάριος\nἄνθρωπος«, φησὶν ἡ σοφία, »ὃς εἰσακούσεταί μου, καὶ ἄνθρωπος, ὃς τὰς ἐμὰς ὁδοὺς\nφυλάσσει, ἀγρυπνῶν ἐπ᾿ ἐμαῖς θύραις καθ᾿ ἡμέραν,\nτηρῶν σταθμοὺς ἐμῶν εἰσόδων.« »ἄρ᾿ οὖν μὴ καθεύδωμεν ὡς οἱ λοιποί, ἀλλὰ γρηγορῶμεν«,\nφησὶν ἡ γραφή, »καὶ νήφωμεν. οἱ γὰρ καθεύδοντες νυκτὸς καθεύδουσιν, καὶ οἱ μεθύοντες\nνυκτὸς μεθύσκονται«, τουτέστιν ἐν τῷ τῆς ἀγνοίας σκότῳ, »ἡμεῖς δὲ ἡμέρας ὄντες\nνήφωμεν. πάντες γὰρ ὑμεῖς υἱοὶ φωτός ἐστε καὶ υἱοὶ ἡμέρας· οὐκ ἐσμὲν νυκτὸς οὐδὲ σκότους.« »ἀλλ᾿ ὅς ἐστιν ἡμῖν τοῦ ζῆν\nτοῦ ἀληθινοῦ καὶ τοῦ φρονεῖν γνησίως μάλιστα κηδεμών, ἐγρήγορε χρόνον ὡς πλεῖστον, τὸ\nμὲν πρὸς ὑγείαν αὐτοῦ μόνον φυλάττων ἐνταῦθα χρήσιμον· ἔστι δὲ οὐ πολύ, καλῶς εἰς ἔθος\nἰόν.« μελέτη δὲ ἀσκήσεως ἀίδιον ἐγρήγορσιν ἐκ πόνων γεννᾷ. μὴ οὖν ἡμᾶς βαρείτων αἱ τροφαί, ἐπικουφιζόντων δέ, ἵν᾿ ὅτι\nμάλιστα μὴ βλαπτώμεθα τῷ ὕπνῳ, καθάπερ τῶν νηχομένων οἱ ἐξηρτημένοι τὰ βάρη, ἔμπαλιν\nδὲ οἷον ἐξ ἀβύσσου κάτωθεν τὸν νηφάλιον ἡμᾶς ἀνακουφίσῃ εἰς τὰς ἐπιπολὰς τῆς\nἐγρηγόρσεως. ἔοικεν γὰρ ἡ τοῦ ὕπνου καταφορὰ θανάτῳ, δι᾿ ἄνοιαν εἰς ἀναισθησίαν\nὑποφερομένη, τῶν βλεφάρων τῇ ἐπιμύσει τὸ φῶς ἀποτεμνομένη. τὸ οὖν φῶς τοῦτο οἱ τοῦ φωτὸς τοῦ ἀληθινοῦ υἱοὶ\nμὴ ἀποκλείσωμεν θύραζε, ἔνδον δὲ εἰς ἡμᾶς ἀποστρέψαντες, τοῦ\nκεκρυμμένου τὰς ὄψεις ἀνθρώπου φωτίσαντες τήν τε ἀλήθειαν αὐτὴν ἐποπτεύσαντες καὶ τῶν\nταύτης ῥευμάτων μεταλαμβάνοντες, τοὺς ἀληθεῖς τῶν ὀνείρων ἐναργῶς καὶ φρονίμως\nἀποκαλυπτώμεθα. ἐρυγαὶ δὲ οἰνοβαρούντων καὶ τῶν\nἀποσεσαγμένων ταῖς τροφαῖς οἱ ῥωχμοὶ καὶ τὸ ῥέγχειν τοῖς στρώμασιν ἐνειλημένον\nγαστέρων τε στενοχωρουμένων βορβορυγμοὶ τὸ διορατικὸν τῆς ψυχῆς\n\nκατέχωσαν ὄμμα φαντασιῶν μυρίων τῆς διανοίας ἐμπιμπλαμένης. αἰτία δὲ ἡ περιττὴ τροφὴ\nτὸ λογιστικὸν εἰς ἀναισθησίαν καθέλκουσα. »ὕπνος\nγὰρ δὴ πολὺς οὔτε τοῖς σώμασιν οὔτε ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν ὠφέλειαν ἐπιφέρων οὐδ᾿ αὐταῖς\nταῖς περὶ τὴν ἀλήθειαν πράξεσι πάντα ἁρμόττων ἐστίν, εἰ καὶ κατὰ φύσιν ἐστίν.«\nΛὼτ δὲ ὁ\nδίκαιος\n(παραπέμπομαι γὰρ νῦν τῆς παλιγγενεσίου οἰκονομίας τὴν ἐξήγησιν) οὐκ ἂν ἐπὶ τὴν\nἄθεσμον ἐκείνην προήχθη μῖξιν μὴ οὐχὶ καταμεθυσθεὶς πρὸς τῶν θυγατέρων καὶ ὕπνῳ\nκαρωθείς. ἢν οὖν τὰ αἴτια τῆς πολλῆς εἰς ὕπνον\nπερικόπτωμεν καταφορᾶς, νηφαλιώτερον κοιμηθησόμεθα· »οὐ« γὰρ »χρὴ παννύχιον εὕδειν«\nτοὺς ἔνοικον ἔχοντας τὸν λόγον τὸν ἐγρήγορον· ἐπεγερτέον δὲ νύκτωρ, μάλιστα ὁπότε αἱ\nἡμέραι φθίνουσιν· καὶ τῷ μὲν φιλολογητέον, τῷ δὲ\nτῆς αὐτοῦ τέχνης ἀπαρκτέον, γυναιξὶ δὲ ταλασίας ἐφαπτέον, πᾶσι δὲ ὡς ἔπος εἰπεῖν\nδιαμαχητέον ἡμῖν πρὸς τὸν ὕπνον ἠρέμα ἐκ προσαγωγῆς ἐθίζουσιν, ὡς πλείονα χρόνον τοῦ\nζῆν διὰ τὴν ἐγρήγορσιν μεταλαμβάνειν (ὁ γὰρ ὕπνος ὥσπερ τελώνης τὸν ἥμισυν ἡμῖν τοῦ\nβίου συνδιαιρεῖται χρόνον), πολλοῦ γε δεῖ μεθ᾿ ἡμέραν ἐπιτρέπειν καθεύδειν τοῖς καὶ\nτῆς νυκτὸς τὸ πλεῖστον εἰς ἐγρήγορσιν ἀποτεμνομένοις. ἄλυες δὲ καὶ\nνυσταγμοὶ καὶ διεκτάσεις καὶ χάσμαι δυσαρεστίαι ψυχῆς εἰσιν ἀβεβαίου.\n\nΧρὴ δὲ καὶ τοῦτο ἐπὶ πᾶσιν εἰδέναι, ὡς οὐ ψυχῆς τὸ δεόμενον ὕπνου ἐστίν (ἀεικίνητος\nγὰρ αὕτη), ἀλλὰ τὸ σῶμα ἀναπαύλαις διαβασταζόμενον παρίεται, μὴ ἐνεργούσης ἔτι\nσωματικῶς τῆς ψυχῆς, ἀλλὰ καθ᾿ αὑτὴν ἐννοουμένης· ᾗ καὶ τῶν ὀνείρων οἱ ἀληθεῖς ὀρθῶς λογιζομένῳ νηφούσης εἰσὶ ψυχῆς λογισμοὶ\nἀπερισπάστου τὸ τηνικάδε οὔσης περὶ τὰς τοῦ σώματος συμπαθείας καὶ\nαὐτῆς αὑτῇ τὰ κράτιστα συμβουλευούσης· ψυχῆς δὲ ὄλεθρος τὸ ἀτρεμῆσαι αὐτήν· διόπερ ἀεὶ τὸν θεὸν ἐννοουμένη διὰ τῆς\nσυνεχοῦς προσομιλήσεως ἐγκαταλέγουσα τῷ σώματι τὴν ἐγρήγορσιν ἀγγελικῇ τὸν ἄνθρωπον\nἐξισάζει χάριτι, τῆς ζωῆς τὸ ἀίδιον ἐκ τῆς τοῦ ἐγρηγορέναι μελέτης προσλαμβάνουσα.\n\nΤίνα διαληπτέον περὶ παιδοποιίας.\n\nΣυνουσίας δὲ τὸν καιρὸν μόνοις τοῖς γεγαμηκόσιν ἀπολέλειπται σκοπεῖν, τοῖς δὲ\nγεγαμηκόσι σκοπὸς ἡ παιδοποιία, τέλος δὲ ἡ εὐτεκνία, καθάπερ καὶ τῷ γεωργῷ τῆς τῶν\nσπερμάτων καταβολῆς αἰτία μὲν ἡ τῆς τροφῆς προμήθεια, τέλος δὲ αὐτῷ τῆς γεωργίας ἡ τῶν\nκαρπῶν συγκομιδή. μακρῷ δὲ ἀμείνων γεωργὸς ὁ\nἔμψυχον σπείρων ἄρουραν· ὃ μὲν γὰρ ἐπικαίρου τροφῆς ὀριγνώμενος, ὃ δὲ τῆς τοῦ παντὸς\nδιαμονῆς προμηθούμενος γεωργεῖ, καὶ ὃ μὲν δι᾿ ἑαυτόν, ὃ δὲ διὰ τὸν θεὸν φυτουργεῖ·\n»πληθύνεσθε« γὰρ εἴρηκεν, καὶ ὑπακουστέον· καὶ κατὰ τοῦτο εἰκὼν ὁ ἄνθρωπος γίνεται τοῦ\nθεοῦ, καθὸ εἰς γένεσιν ἀνθρώπου ἄνθρωπος συνεργεῖ. οὐ πᾶσα οὖν γῆ εὔθετος εἰς σπερμάτων ὑποδοχήν, εἰ δὲ καὶ πᾶσα, ἀλλ᾿ οὐχὶ τῷ αὐτῷ\nγεωργῷ· οὐδὲ μὴν εἰς πέτρας σπαρτέον οὐδὲ καθυβριστέον τὸ σπέρμα, ἀρχηγὸν\nγενέσεως οὐσίαν, συνεσπαρμένους ἔχουσαν τῆς φύσεως τοὺς λογισμούς· τοὺς δὲ κατὰ φύσιν\nλογισμοὺς ἀλόγως εἰς τοὺς παρὰ φύσιν καταισχύνειν πόρους ἄθεον κομιδῇ. ὁρᾶτε γοῦν ὁ πάνσοφος Μωσῆς ὅπως ποτὲ συμβολικῶς τὴν\nἄκαρπον ἀποκρούεται σποράν, »οὐκ ἔδεσαι« λέγων »τὸν λαγὼν οὐδὲ τὴν ὕαιναν«. οὐ\nβούλεται τῆς ποιότητος αὐτῶν μεταλαμβάνειν τὸν ἄνθρωπον οὐδὲ μὴν τῆς ἴσης ἀσελγείας\nἀπογεύσασθαι· κατακόρως γάρ τοι περὶ τὰς μίξεις τὰ ζῷα ταῦτα ἐπτόηνται· καὶ τὸν μὲν λαγὼ κατ᾿ ἔτος πλεο\nνεκτεῖν φασι τὴν ἀφόδευσιν, ἰσαρίθμους οἷς βεβίωκεν ἔτεσιν ἴσχοντα τρύπας· ταύτῃ ἄρα\nτὴν κώλυσιν τῆς ἐδωδῆς τοῦ λαγὼ παιδεραστίας ἐμφαίνειν ἀποτροπήν· τὴν δὲ ὕαιναν\nἐναλλὰξ ἀμείβειν τὸ ἄρρεν εἰς τὸ θῆλυ παρ᾿ ἔτος ἕκαστον, αἰνίττεσθαι δὲ μὴ χρῆν ἐπὶ\nμοιχείας ὁρμᾶν τὸν τῆς ὑαίνης ἀπεχόμενον. ἀλλὰ τὸ\nμὲν μὴ δεῖν ἐξομοιοῦσθαι τοῖσδε τοῖς ζῴοις διὰ τῆς προκειμένης ἀπαγορεύσεως\nὁμολογουμένως τὸν πάνσοφον Μωσέα αἰνίττεσθαι σύμφημι κἀγώ· οὐ μέντοι τῇδε τῇ ἐξηγήσει\n\nτῶν συμβολικῶς εἰρημένων συγκατατίθεμαι. οὐ γὰρ ἄν ποτε βιασθείη φύσις\nεἰς μεταβολήν, τὸ δὲ ἅπαξ πεπλασμένον εἰς αὐτὴν οὐ θέμις ἀντιπλασθῆναι πάθει· τὸ γὰρ\nπάθος οὐ φύσις· παραχαράττειν δέ, οὐ μετακοσμεῖν τὸ πάθος εἴωθε τὴν πλάσιν· εἰ γὰρ καὶ τῶν ὀρνέων πολλὰ μεταβάλλειν κατὰ τὰς ὥρας\nλέγεται καὶ τὸ χρῶμα καὶ τὴν φωνήν (οἷον ὁ κόσσυφος ξανθὸς μὲν ἐκ μέλανος, παταγητικὸς\nδὲ ἐξ ᾠδικοῦ γινόμενος· ὡσαύτως δὲ καὶ ἡ ἀηδὼν καὶ τὸ χρῶμα καὶ τὴν ᾠδὴν συμμεταβάλλει\nταῖς τροπαῖς), ἀλλ᾿ οὔτι γε τὴν φύσιν αὐτὴν ἀμείβουσιν, ὡς θῆλυ γίγνεσθαι ἐκ τοῦ\nἄρρενος κατὰ μετασχηματισμόν· ἀλλ᾿ ἡ μὲν τῶν\nπτερῶν νεοφυΐα νεαρᾶς ἐσθῆτος δίκην ἐξανθεῖ βαφήν τινα πτερῶν, ὀλίγῳ δ᾿ ὕστερον\nδιαπνεῖ κατὰ τὴν χειμέριον ἀπειλήν, καθάπερ ἄνθος μαραινομένης τῆς χρόας· ἡ φωνὴ δὲ καὶ αὐτὴ τὸν ὅμοιον τρόπον τῷ κρύει πεπονημένη\nμαραίνεται· πυκνουμένης γὰρ τῆς ἐπιφανείας ἐκ τοῦ περιέχοντος αἱ περὶ τὸν αὐχένα\nπιεζόμεναί τε καὶ πυκνούμεναι ἀρτηρίαι προσαναθλίβουσι τὸ πνεῦμα, στενοχωρούμενον δὲ\nἄγαν τοῦτο πνιγόμενον ἀποδίδωσι τὸν ἦχον. αὖθις οὖν\nσυνεξομοιούμενον τῷ περιέχοντι καὶ τῶ ἦρι συγχαλώμενον ἐλευθεροῦται μὲν τῆς\nστενοχωρίας τὸ πνεῦμα φερόμενον δι᾿ εὐρυχώρων τῶν τέως μεμυκότων [ἀρτηριῶν]· οὐ\nμινυρίζει δὲ ἔτι τὸ μέλος τὸ μεμα\nραμμένον, ἀνθεῖ δὲ ἤδη λιγυρὸν\nκαὶ χεῖται πλατύτερον τὸ φθέγμα αὐτῶν, καὶ ἤδη γίνεται τῆς φωνῆς τῶν ὀρνέων ἔαρ ἡ\nᾠδή.\n\nΟὔκουν οὐδὲ τὴν ὕαιναν μεταβάλλειν τὴν φύσιν\nπιστευτέον ποτέ· οὐδὲ γὰρ αἰδοῖα ἔχει τὸ αὐτὸ ζῷον ἅμα ἄμφω, ἄρρενος καὶ θήλεος, καθὼς\nὑπειλήφασί\nτινες, ἑρμαφροδίτους τερατολογοῦντες καὶ τρίτην\nταύτην μεταξὺ θηλείας καὶ ἄρρενος ἀνδρόγυνον καινοτομοῦντες φύσιν. ἀπατῶνται δὲ εὖ μάλα τὸ φιλότεχνον τῆς παμμήτορος καὶ\nγενεσιουργοῦ φύσεως μὴ νοήσαντες· ἐπεὶ γάρ ἐστι τοῦτο λαγνίστατον τὸ ζῷον ἡ ὕαινα, ὑπὸ\nτὴν κέρκον πρὸ τοῦ πόρου τῆς περιττώσεως πέφυκεν αὐτῇ ἐξοχή τις σαρκικὴ παραπλησία τῷ\nσχήματι αἰδοίῳ θηλυκῷ· πόρον δὲ οὐδένα ἔχει τοῦτο\nτῆς σαρκὸς τὸ σχῆμα, εἴς τι χρειῶδες ἀπολήγοντα ἢ εἰς μήτραν ἢ εἰς ἀπευθυσμένον λέγω·\nμόνην δὲ ἄρα κοιλότητα ἔχει πολλήν, ᾗ τὴν λαγνείαν ὑποδέχεται τὴν κενήν, ὅταν\nἀποστραφῶσι περὶ τὴν ἀποκύησιν ἀσχολούμενοι τῆς ἀποτέξεως οἱ πόροι. τὸ δὲ αὐτὸ τοῦτο ἄρρενί τε καὶ θηλείᾳ προσπέφυκεν ὑαίνῃ διὰ τὸν\nὑπερβάλλοντα πασχητιασμόν· ἀλληλίζει γὰρ καὶ ὁ ἄρρην, ὅθεν καὶ σπανιαίτατα θήλειαν\nἔστιν ὕαιναν λαβεῖν· οὐ γὰρ συνεχεῖς\nαἱ κυήσεις τῷ ζῴῳ γίγνονται τούτῳ\nπλεοναζούσης ἐν αὐτοῖς ἀδεῶς τῆς παρὰ φύσιν σπορᾶς. ταύτῃ μοι δοκεῖ καὶ ὁ Πλάτων ἐν Φαίδρῳ τὴν παιδεραστίαν ἀποκρουόμενος θηρίον αὐτὴν\nπροσειπεῖν, ὅτι »τὸν χαλινὸν ἐνδακόντες« οἱ ταῖς ἡδοναῖς ἔκδοτοι λάγνοι »τετραπόδων\nνόμῳ βαίνουσι καὶ παιδοσπορεῖν ἐπιχειροῦσιν«· τοὺς\nδὲ ἀθέους »παρέδωκεν ὁ θεός«, ὥς φησιν ὁ ἀπόστολος, »εἰς πάθη ἀτιμίας· αἵ τε γὰρ\nθήλειαι αὐτῶν μετήλλαξαν τὴν φυσικὴν χρῆσιν εἰς τὴν παρὰ φύσιν, ὁμοίως δὲ καὶ οἱ\nἄρρενες αὐτῶν ἀφέντες τὴν φυσικὴν χρῆσιν ἐξεκαύθησαν ἐν τῇ ὀρέξει αὐτῶν εἰς ἀλλήλους,\nἄρρενες ἐν ἄρρεσι τὴν ἀσχημοσύνην κατεργαζόμενοι καὶ τὴν ἀντιμισθίαν, ἣν ἔδει, τῆς\nπλάνης αὐτῶν ἐν ἑαυτοῖς ἀπολαμβάνοντες.« καίτοι οὐδὲ\nτοῖς λαγνιστάτοις τῶν ζῴων συγκεχώρηκεν ἡ φύσις τὸν τῆς περιττώσεως πόρον ἐπιθοροῦν·\nτὸ μὲν γὰρ οὖρον εἰς κύστιν ἀποκρίνεται, ἡ δὲ ἐξυγρασμένη τροφὴ εἰς κοιλίαν, τὸ\nδάκρυον δὲ εἰς ὄμμα, αἷμα εἰς φλέβας, ῥύπος εἰς ὦτα, μύξαι ἐπὶ τὰς ῥῖνας καταφέρονται·\nσυνεχὴς δὲ ἡ ἕδρα τῷ πέρατι τοῦ ἀπευθυσμένου, δι᾿ ᾗς ἀποπτύεται τὰ περιττώματα.\nμόνον δὲ ἄρα ἐπὶ τῶν ὑαινῶν ἡ ποικίλη φύσις ταῖς\nὀχείαις ταῖς περιτταῖς μόριόν τι τοῦτο ἐπινενόηκεν περιττόν. διὸ καὶ μέχρι τινὸς\nκοῖλόν ἐστιν εἰς διακονίαν κνηστιώντων μορίων, ἀποτυφλοῦται δὲ ἐντεῦθεν ἡ κοιλότης·\nοὐ γὰρ εἰς\nγένεσιν\nδεδημιούργηται. ἐντεῦθεν συμφανὲς ἡμῖν ὁμολογουμένως παραιτεῖσθαι δεῖν τὰς\nἀρρενομιξίας καὶ τὰς ἀκάρπους σπορὰς καὶ τὰς κατόπιν εὐνὰς καὶ τὰς ἀσυμφυεῖς\nἀνδρογύνους κοινωνίας, ἑπομένους τῇ φύσει αὐτῇ ἀπαγορευούσῃ διὰ τῆς τῶν μορίων\nκατασκευῆς, οὐκ εἰς παραδοχὴν σπέρματος, εἰς δὲ τὴν πρόεσιν αὐτοῦ τὸ ἄρρεν ἀνδρωσάσῃ.\nὁ δὲ Ἱερεμίας ὁπηνίκα ἂν φῇ, τοῦτ᾿ ἔστι δι᾿\nαὐτοῦ τὸ πνεῦμα, »σπήλαιον ὑαίνης γέγονεν ὁ οἶκός μου«, τὴν ἐκ τῶν νεκρῶν σωμάτων\nμυσαττόμενος τροφὴν ἀλληγορίᾳ σοφῇ τὴν εἰδωλολατρείαν διαβέβληκε· δεῖ γὰρ ὡς ἀληθῶς\nἁγνὸν εἰδώλων τὸν τοῦ ζῶντος οἶκον εἶναι θεοῦ.\n\nΠάλιν ὁ Μωσῆς καὶ τὸν λαγὼ ἐσθίειν ἀπαγορεύει· ὀχεύει πᾶσαν τὴν ὥραν ὁ λαγώς, καὶ\nἐπιβαίνει συγκαθεσθείσης τῆς θηλείας κατόπιν ἐπιών· ἔστι γὰρ ὀπισθοβατικόν· κυεῖ δὲ\nκατὰ μῆνα καὶ ἐπικυΐσκεται· ὀχεύεται δὲ καὶ τίκτει, τεκοῦσα δὲ εὐθὺς ὀχεύεται ὑφ᾿\nοὗ ἂν τύχῃ λαγωοῦ· οὐ γὰρ ἑνὶ ἀρκεῖται γάμῳ. καὶ συλλαμβάνει πάλιν ἔτι\nθηλαζομένη· ἔχει γὰρ τὴν ὑστέραν δικρόαν. καὶ οὐχὶ\nτὸ κένωμα μόνον τῆς ὑστέρας ἱκανὸν αὐτῇ γίνεται συνουσίας ὁρμητήριον· τὸ γὰρ κενὸν πᾶν\nἐπιθυμεῖ πληρώσεως· συμβαίνει δ᾿, ὅταν κυῶσι, θάτερον μέρος τῆς ὑστέρας κατέχεσθαι τῇ\nἐπιθυμίᾳ καὶ ὀργᾶν. διὰ τοῦτο ἐπικυήσεις γίνονται αὐτοῖς. ἀπέχεσθαι τοίνυν σφοδρῶν τε ὀρέξεων καὶ ἐπαλλήλων συνουσιῶν καὶ τῆς πρὸς τὰς\nἐγκύους ὁμιλίας καὶ ἀλληλοβασίας καὶ παιδοφθορίας καὶ μοιχείας καὶ λαγνείας ἡ τοῦ\nαἰνίγματος τοῦδε ἀπαγόρευσις παρῄνεσεν.\n\nΤαύτῃ τοι ἀναφανδόν, οὐ δι᾿ αἰνιγμάτων ἔτι, ὁ αὐτὸς ἀπηγόρευσεν Μωυσῆς γυμνῇ τῇ\nκεφαλῇ, »οὐ πορνεύσεις, οὐ μοιχεύσεις, οὐ παιδοφθορήσεις« λέγων. τὸ δὴ διάταγμα τοῦ\nλόγου παντὶ διατηρητέον σθένει, καὶ οὐδὲν οὐδαμῶς παρανομητέον, οὐδὲ ἀκυρωτέον τὰς\nἐντολάς· ἐπιθυμίᾳ γὰρ κακῇ ὄνομα ὕβρις, καὶ τὸν\nτῆς ἐπιθυμίας ἵππον »ὑβριστὴν« ὁ Πλάτων προσεῖπεν, »ἵπποι θηλυμανεῖς ἐγενήθητέ μοι«\nἀναγνούς. τὴν δὲ ἐπὶ τῇ ὕβρει δίκην γνωριοῦσιν ὑμῖν οἱ εἰς τὰ Σόδομα παραγεγονότες\nἄγγελοι. οὗτοι τοὺς περᾶν\n\nἐθελήσαντας σφᾶς [ἐπαισχῦναι] αὐτῇ πόλει κατέφλεξαν, δεῖγμα ἐναργὲς τοῦτο, λαγνείας\nἐπικάρπιον τὸ πῦρ, ὑπογράφοντες· τὰ γὰρ τῶν παλαιῶν συμπτώματα, ὡς καὶ πρόσθεν\nεἴπομεν, εἰς τὴν ἡμετέραν ἀναγεγράφαται νουθεσίαν, ὡς μὴ τοῖς αὐτοῖς ἐνσχεθῆναι, φυλάξασθαι δὲ μὴ περιπεσεῖν τοῖς ἴσοις. χρὴ δὲ υἱοὺς\nμὲν ἡγεῖσθαι τοὺς παῖδας, εἰς δὲ τὰς γυναῖκας τὰς ἀλλοτρίας ὡς ἰδίας ἀφορᾶν θυγατέρας\nκρατεῖν τε ἡδονῶν γαστρός τε ἔτι καὶ τῶν ὑπὸ γαστέρα δεσπόζειν ἀρχικώτατον. εἰ γὰρ οὐδὲ τὸν δάκτυλον\nὡς ἔτυχε\nσαλεύειν τῷ σοφῷ ὁ λόγος ἐπιτρέπει, ὡς ὁμολογοῦσιν οἱ Στωϊκοί, πῶς οὐχὶ πολὺ πλέον τοῦ\nσυνουσιαστικοῦ ἐπικρατητέον μορίου τοῖς σοφίαν διώκουσιν; ταύτῃ μοι δοκεῖ καὶ\nὠνομάσθαι αἰδοῖον, ὅτι χρὴ παντὸς μᾶλλον τούτῳ τοῦ σώματος τῷ μέρει χρῆσθαι μετὰ\nαἰδοῦς· ἡ γὰρ φύσις ὥσπερ καὶ ταῖς τροφαῖς, οὕτω\nδὲ καὶ τοῖς κατὰ νόμον γάμοις ὅσον οἰκεῖον καὶ χρήσιμον καὶ εὐπρεπὲς ἐπέτρεψεν ἡμῖν,\nἐπέτρεψεν δὲ ὀρέγεσθαι παιδοποιίας. ὅσοι δὲ τὴν\nὑπερβολὴν διώκουσι, πταίουσι περὶ τὸ κατὰ φύσιν, σφᾶς αὐτοὺς βλάπτοντες\n\nκατὰ τὰς παρανόμους συνουσίας. ἔχει γὰρ ὀρθῶς παντὸς μᾶλλον μή ποτε κοινωνεῖν καθάπερ\nθηλειῶν πρὸς μῖξιν ἀφροδισίων τοῖς νέοις. διὸ καὶ »μὴ εἰς πέτρας τε καὶ λίθους\nσπείρειν«, φησὶν ὁ ἐκ Μωυσέως φιλόσοφος, »ὅτι μήποτε φύσιν τὴν αὑτοῦ ῥιζωθὲν\nλήψεται γόνιμον«. πάνυ γοῦν ἐμφανέστατα διὰ\nΜωυσέως ὁ λόγος παρήγγειλεν· »καὶ μετὰ ἄρρενος οὐ κοιμηθήσῃ κοίτην γυναικείαν,\nβδέλυγμα γάρ ἐστι.« πρὸς δὲ καὶ »ἀρούρας θηλείας ἀπέχεσθαι πάσης«, ὅτι μὴ τῆς ἰδίας, ὁ\nκαλὸς ἐκ τῶν θείων ἀναλεγόμενος γραφῶν συνεβούλευσεν Πλάτων ἐκεῖθεν τὸ νόμιμον\nἐκλαβών· »καὶ πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου οὐ δώσεις κοίτην σοῦ σπέρματος τοῦ\nἐκμιανθῆναι πρὸς αὐτήν.« »ἄθυτα δὲ παλλακίδων\nσπέρματα καὶ νόθα.« μὴ σπεῖρε οὗ »μὴ βούλοιο ἄν σοι φύεσθαι τὸ σπαρέν·« μηδὲ μὴν\n»ἅπτεσθαί τινος πλὴν γαμετῆς τὸ παράπαν\nτῆς ἑαυτοῦ γυναικός«,\nἐξ ἧς μόνης καρποῦσθαι τὰς σαρκὸς ἡδονὰς δίκαιον εἰς διαδοχὰς γνησίας. νόμιμα γὰρ\nταῦτα μόνα τῷ λόγῳ. θείας γέ τοι μοίρας τῆς δημιουργικῆς μεταλαβόντας σπέρμα οὐκ\nἐκριπτέον οὐδὲ καθυβριστέον οὐδὲ μὴν κερασβόλα\nσπαρτέον. ὁ γοῦν αὐτὸς οὗτος Μωυσῆς καὶ ταῖς γαμεταῖς αὐταῖς ἀπαγορεύει πλησιάζειν, ἢν\nταῖς ἐπιμηνίοις καθάρσεσιν ἐνεσχημέναι τύχωσιν. οὐ γάρ πω εὔλογον τῷ ἀποκαθάρματι τοῦ\nσώματος τὸ γονιμώτατον τοῦ σπέρματος καὶ μετ᾿ ὀλίγον ἄνθρωπον ὂν μολύνειν\nοὐδὲ μὴν ἀποκλύζειν τῷ ῥυπαρῷ τῆς ὕλης ῥεύματι καὶ\nἀποκαθάρματι σπέρμα [δὲ] γενέσεως εὐφυοῦς τῶν τῆς μήτρας ἀποστερούμενον αὐλάκων. οὐδέ\nτινα τῶν παλαιῶν Ἑβραίων ἐγκύμονι τῇ αὑτοῦ γυναικὶ συνιόντα παρήγαγεν· ψιλὴ γὰρ ἡδονή,\nκἂν ἐν γάμῳ παραληφθῇ, παράνομός ἐστι καὶ ἄδικος καὶ ἄλογος· ἔμπαλιν δὲ ὁ Μωυσῆς ἀπάγει τῶν ἐγκύων τοὺς ἄνδρας ἄχρις ἂν\n\nἀποκυήσωσιν· τῷ ὄντι γὰρ ἡ ὑστέρα ὑποκειμένη μὲν τῇ κύστει, ἐπικειμένη\nδὲ τῷ ἐντέρῳ τῷ καλουμένῳ ἀρχῷ ἐκτείνει τὸν τράχηλον μεταξὺ τῶν ὤμων ἐν τῇ κύστει, καὶ\nτὸ στόμιον τοῦ τραχήλου, ᾧ προσίεται τὸ σπέρμα, πεπληρωμένον μέμυκεν, αὖθίς τε\nἀποκενοῦται καθαιρομένη κυήσει, ἀποθεμένη δὲ τὸν καρπὸν εἶτα ἐπιδέχεται τὸν σπόρον.\nοὐκ αἰσχρὸν δὲ ἡμῖν ἐπ᾿ ὠφελείᾳ τῶν ἀκουόντων τὰ κυητικὰ ὀνομάζειν ὄργανα, ὧν οὐκ ἐπῃσχύνθη τὴν δημιουργίαν ὁ θεός. διψῶσα τοίνυν ἡ\nὑστέρα παιδοποιίας προσίεται τὴν σποράν, καὶ τὸ ἐπίψογον τῆς συνουσίας ἀρνεῖται, μετὰ\nτὴν σπορὰν ἀποκλείουσα τέλεον ἤδη τὴν ἀσέλγειαν μεμυκότι τῷ στόματι. αἱ δὲ ὀρέξεις\nαὐτῆς αἱ τέως περὶ τὰς φιλοστόργους συμπλοκὰς δεδονημέναι, ἀποστραφεῖσαι, ἔνδον περὶ\nτὴν παιδοποιίαν ἀσχολούμεναι συνεργοῦσι τῷ δημιουργῷ. οὐ δὴ θέμις ἐργαζομένην τὴν φύσιν ἤδη ἐνοχλεῖν ἔτι, περιττεύοντας εἰς ὕβριν·\nὕβρις δέ, ἡ πολυώνυμος καὶ πολυειδής, ἐπειδὰν ἐκτραπῇ κατὰ τοῦτο τῆς ἀταξίας τὸ μέρος\nτὸ κατὰ τὴν ἀφροδίτην, λαγνεία κέκληται, τὸ λαϊκὸν καὶ δημῶδες καὶ τὸ\nἄναγνον. τὸ περὶ τὰς ὀχείας [τὸ] καταφερές, ἐμφαίνοντος τοῦ ὀνόματος, ἐξ ὧν αὐξηθέντων\nτὸ πολὺ τῶν νοσημάτων πλῆθος ἐπισυμβαίνει, φιλοψία, φιλοινία, φιλογυνία, καὶ δὴ καὶ\nἀσωτία καὶ φιλη\nδονία πᾶσα, ὧν τυραννεύει ἐπιθυμία. μυρία δε τούτοις αὔξεται ἀδελφὰ παθήματα, ἐξ ὧν τὸ\nἀκόλαστον κορυφοῦται ἦθος· λέγει δὲ ἡ γραφή· »ἑτοιμάζονται ἀκολάστοις μάστιγες καὶ\nτιμωρίαι ὤμοις ἀφρόνων«, τὴν ἰσχὺν τῆς ἀκολασίας καὶ τὴν εὔτονον ὑπομονὴν »ὤμους\nἀφρόνων« καλοῦσα. διὰ τοῦτό τοι »ἀπόστησον ἀπὸ τῶν δούλων σου ἐλπίδας κενάς, καὶ\nἐπιθυμίας«, φησίν, »ἀπρεπεῖς ἀπόστρεψον ἀπ᾿ ἐμοῦ, κοιλίας ὄρεξις καὶ συνουσιασμὸς μὴ\nκαταλαβέτωσάν με«. πόρρωθεν οὖν ἀπερύκειν χρὴ τὴν\nπολλὴν τῶν ἐπιβούλων κακουργίαν· οὐ γὰρ εἰς τὴν Κράτητος πήραν μόνον, ἀλλ᾿ οὐδὲ εἰς\nτὴν ἡμετέραν πόλιν »εἰσπλεῖ οὐ μωρὸς παράσιτος οὐδὲ λίχνος πόρνος πυγῇ ἀγαλλόμενος, οὐ\nδολερὰ πόρνη,« ἀλλ᾿ οὐδὲ ἄλλο τι τοιοῦτον ἡδονῆς θηρίον. πολλὴ οὖν ἡμῖν ἐγκατεσπάρθω\nπαρ᾿ ὅλον τὸν βίον ἀξιοπραγία.\n\nΚαθόλου μὲν οὖν εἰ γαμητέον ἢ γάμου εἰς τὸ παντελὲς καθαρευτέον (ἔχεται γὰρ ζητήσεως\nκαὶ τοῦτο), ἐν τῷ Περὶ ἐγκρατείας ἡμῖν δεδήλωται. εἰ δὲ αὐτὸ τοῦτο, εἰ γαμητέον,\nἐδέησε σκέψεως, πῶς\nἂν ἐπιτραπείη ἀνέδην καθάπερ τροφῇ, οὕτω δὲ καὶ\nσυνουσίᾳ ὡς ἀναγκαίῳ κεχρῆσθαι ἑκάστοτε; ἔστι γοῦν\nσυνιδεῖν ἐξ αὐτῆς καθάπερ στήμονας τὰ νεῦρα διαφορούμενα καὶ περὶ τὴν ἐπίτασιν τῆς\nὁμιλίας διαρρηγνύμενα· ναὶ μὴν καὶ ἀχλὺν περισκεδάννυσι τοῖς αἰσθητηρίοις, κόπτει δὲ\nκαὶ τοὺς τόνους. σαφὲς τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἀλόγων\nζῴων καὶ ἐπὶ τῶν ἐν ἀσκήσει σωμάτων, ὧν οἱ ἀπεχόμενοι ἐν τοῖς ἀγῶσι τῶν ἀντιπάλων\nπεριγίνονται, τὰ δὲ ἀπάγεται τῆς ὀχείας περιελκόμενα, μονονουχὶ\nσυρόμενα, ἰσχύος ἁπάσης καὶ ὁρούσεως τέλεον κεκενωμένα. »μικρὰν ἐπιληψίαν« τὴν\nσυνουσίαν\nὁ Ἀβδηρίτης ἔλεγεν σοφιστής, νόσον ἀνίατον\nἡγούμενος. ἦ γὰρ οὐχὶ καὶ ἐκλύσεις παρέπονται τῷ\nμεγέθει τῆς ἀπουσίας ἀνατιθέμεναι; »ἄνθρωπος γὰρ ἐξ ἀνθρώπου ἐκφύεταί τε καὶ\nἀποσπᾶται.« ὅρα τὸ μέγεθος τῆς βλάβης. ὅλος ἄνθρωπος ἀποσπᾶται κατὰ συνουσίας\nἀπουσίαν· φησὶ γάρ· »τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου.«\nτοσοῦτον ἄρα ὁ ἄνθρωπος κενοῦται τῷ σπέρματι, ὅσος ὁρᾶται τῷ σώματι· ἀρχὴ γὰρ γενέσεως\nτὸ ἀπαλλαττόμενον. ἀλλὰ καὶ τῆς ὕλης ὁ βρασμὸς ἐκταράττει καὶ συγκρούει τὴν ἁρμονίαν\nτοῦ σώματος. ἀστεῖος οὖν μάλα ἐκεῖνος ὁ πρὸς τὸν\nἐρόμενον πῶς ἔχοι πρὸς τὰ ἀφροδίσια, »εὐφήμει«, φήσας, »ἄνθρωπε, ἀσμενέστατα μέντοι\nαὐτὰ ἀπέφυγον ὥσπερ λυττῶντα καὶ ἄγριον δεσπότην.« ἀλλ᾿ ἐγκεκρίσθω δὴ ὁ γάμος καὶ ἐγκατατετάχθω· »πληθύνεσθαι« γὰρ ὁ κύριος βούλεται\nτὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ᾿ οὐκ »ἀσελγαίνετε« λέγει οὐδὲ σφᾶς αὐτοὺς καθάπερ εἰς ὀχείαν\nγεγονότας ἐκδίδοσθαι ἡδοναῖς ἠθέλησεν. δυσωπείτω δὲ ἡμᾶς ὁ παιδαγωγὸς δι᾿ Ἐζεκιὴλ βοῶν\n»περιτέμνεσθε τὴν πορνείαν ὑμῶν«. ἔχει τινὰ καιρὸν εὔθετον εἰς σπόρον καὶ τὰ ἄλογα τῶν\nζῴων. τὸ δὲ μὴ εἰς παίδων γονὴν συνιέναι\nἐνυβρίζειν ἐστὶ τῇ φύσει, ἣν χρὴ διδάσκαλον ἐπιγραφομένους τὰς σοφὰς τοῦ καιροῦ\nἐπιτηρεῖν παιδαγωγίας, τὸ γῆρας λέγω καὶ τὴν παιδικὴν ἡλικίαν, παρεισάγουσαν (τοῖς μὲν\nγὰρ οὐδέπω συνεχώρησεν, τοὺς δὲ οὐκέτι βούλεται γαμεῖν), πλὴν οὐ πάντοτε γαμεῖν. γάμος\nδὲ ἡ παιδοποιίας ὄρεξις, οὐχ ἡ τοῦ σπέρματος ἄτακτος ἔκκρισις ἡ παράνομος καὶ ἡ\n\nπαράλογος. κατὰ φύσιν δ᾿ ἂν ἡμῖν χωροίη ὁ βίος ἅπας\nκρατοῦσι τῶν ἐπιθυμιῶν ἄνωθεν μὴ κτείνουσί τε τὸ ἐκ προνοίας θεϊκῆς φυόμενον τῶν\nἀνθρώπων γένος κακοτέχνοις μηχαναῖς· αὗται γὰρ πορνείας ἐπικαλύμματι τοῖς ἐς παντελῆ\nκατασπῶσι φθορὰν φθορίοις συγχρώμεναι φαρμάκοις ἐξαμβλίσκουσιν ἅμα τῷ ἐμβρύῳ τὴν\nφιλανθρωπίαν. ἀλλ᾿ οἷς γε συγκεχώρηται γῆμαι,\nτούτοις ἐδέησεν παιδαγωγοῦ, ὡς μὴ μεθ᾿ ἡμέραν τὰ μυστικὰ τῆς φύσεως ἐκτε\nλεῖσθαι ὄργια μηδὲ ἐξ ἐκκλησίας, φέρε, ἢ ἀγορᾶς ἥκοντα ἑωθινὸν\nἀλεκτρυόνος ὀχεύειν δίκην, ὁπηνίκα εὐχῆς καὶ ἀναγνώσεως καὶ τῶν μεθ᾿ ἡμέραν εὐεργῶν\nἔργων ὁ καιρός· ἑσπέρας δὲ ἀναπαύσασθαι καθήκει μετὰ τὴν ἑστίασιν καὶ μετὰ τὴν ἐπὶ ταῖς ἀπολαύσεσιν εὐχαριστίαν. οὐκ ἀεὶ δὲ καιρὸν\nἐνδίδωσιν ἡ φύσις τὴν ἔντευξιν τοῦ γάμου τελειοῦσθαι· καὶ γὰρ ποθεινοτέρα ἡ χρονιωτέρα\nσυμπλοκή. οὐ μὴν οὐδ᾿ ὡς ἐν σκότῳ νύκτωρ ἀκολαστητέον, ἀλλ᾿ ἐγκαθειρκτέον τῇ ψυχῇ τὸ\nαἰδῆμον οἱονεὶ φῶς τοῦ λογισμοῦ· οὐδὲν γὰρ τῆς\nἱστουργούσης Πηνελόπης διοίσομεν, μεθ᾿ ἡμέραν μὲν τὰ σωφροσύνης ἐξυφαίνοντες δόγματα,\nνυκτὸς δὲ ἀναλύοντες, ἐπὴν εἰς κοίτην ἴωμεν· εἰ γὰρ σεμνότητα ἀσκητέον, ὥσπερ οὖν,\nπολὺ πλέον τῇ γυναικὶ τῇ ἑαυτοῦ τὴν σεμνότητα ἐπιδεικτέον τὰς ἀσχήμονας συμπλοκὰς\nπαραιτούμενον καὶ τῆς πρὸς τοὺς πλησίον ἡ ἐχέγγυος πίστις οἴκοθεν παραγινέσθω.\nοὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστι σεμνὸν παρ᾿ ἐκείνῃ\nνομισθῆναι, παρ᾿ ᾗ τὸ σεμνὸν οὐκ ἐμμάρτυρον δείκνυται ἐν αὐταῖς ἐκείναις ταῖς ὀξείαις\nἡδοναῖς. εὔνοια δὲ ὀλισθηρῶς εἰς συνουσίαν ἔχειν ὁμολογοῦσα ὀλίγον ἀνθεῖ καὶ\nσυγγηράσκει τῷ σώματι, ἔσθ᾿ ὅτε δὲ καὶ προγηράσκει μαρανθείσης τῆς ἐπιθυμίας, ὁπόταν\nτὴν γαμήλιον σωφροσύνην ἑταιρικαὶ καθυβρίσωσιν ἡδοναί· πτηναὶ γὰρ αἱ τῶν ἐρώντων\nκαρδίαι καὶ σβέννυται μετανοίᾳ τὰ φίλτρα, τρέπεται δὲ πολλάκις τὸ φιλεῖν εἰς τὸ\nμισεῖν, ὁπόταν αἴσθηται τῆς καταγνώσεως ὁ κόρος.\n\nῬημάτων δὲ ἀκολάστων καὶ σχημάτων ἀσχημόνων ἑταιρικῶν τε φιλημάτων [ὀνόματα πορνικὰ]\nκαὶ τοιουτωνί τινων λαγνευμάτων οὐδὲ ἐπιμνηστέον, τῷ μακαρίῳ πειθομένοις ἀποστόλῳ,\nδιαρρήδην λέγοντι· »πορνεία δὲ καὶ ἀκαθαρσία πᾶσα ἢ πλεονεξία μηδὲ ὀνομαζέσθω\nἐν ὑμῖν, καθὼς πρέπει ἁγίοις.« εὖ γοῦν\nτις εἰρηκέναι φαίνεται· »συνουσία ὤνησεν μὲν οὐδένα, ἀγαπητὸν δὲ εἰ μὴ ἔβλαψεν.« ἡ μὲν\nγὰρ κατὰ νόμον σφαλερά, εἰ μὴ ὅσον αὐτῆς ἐπὶ παιδοποιίᾳ, περὶ δὲ\nτῆς παρανόμου ἡ γραφὴ λέγει· »γυνὴ μισθία ἴση σιάλῳ λογισθήσεται,\nὕπανδρος δὲ πύργος θανάτου τοῖς χρωμένοις.« κάπρῳ\nἢ συῒ τὸ ἑταιρικὸν ἀπείκασε πάθος, θάνατον δὲ ζητούμενον εἴρηκεν τὴν μοιχείαν ἐπὶ\nπόρνῃ τηρουμένῃ. οἶκον δὲ καὶ πόλιν, ἐν ᾗ ἀσελγαίνουσιν, [ναὶ μὴν] καὶ ἡ παρ᾿ ὑμῖν\nποιητικὴ ὀνειδίζουσά πως γράφει·\n\nμοιχεῖαι παρὰ σοί τε καὶ ἀνδρῶν μῖξις ἄθεσμος\nθηλυγενὴς ἄδικός τε, κακὴ\nπόλι, πάντ᾿ ἀκάθαρτε· ἔμπαλιν δὲ ἄγαται τοὺς σώφρονας·\n\nοὔτε ἐπ᾿ ἀλλοτρίᾳ κοίτῃ πόθον αἰσχρὸν ἔχοντας\nοὐδὲ ἐπ᾿ ἄρρενος ὕβριν ἀπεχθέα\nτε στυγερήν τε ὁρμωμένους, ὅτι παρὰ φύσιν· ταύτας ἡγοῦνται οἱ πολλοὶ τρυφάς, τὰς\nἑαυτῶν ἁμαρτίας, οἱ δὲ τούτων ἐπιεικέστεροι γνωρίζουσι μὲν οὔσας αὐτὰς ἁμαρτίας,\nἡττῶνται δὲ τῶν ἡδονῶν. καὶ τὸ σκότος αὐτοῖς ἐστι\nπροκάλυμμα τῶν παθῶν· μοιχεύει γὰρ τὸν ἑαυτοῦ γάμον ὁ ἐταιριζόμενος αὐτόν, καὶ οὐκ\nἀκούει τοῦ παιδαγωγοῦ βοῶντος· »ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀναβαίνων ἐπὶ τῆς κλίνης αὐτοῦ, ὁ λέγων\nἐν τῇ ψυχῇ· τίς με ὁρᾷ; σκότος κύκλῳ μου, καὶ οἱ\nτοῖχοι σκέπη\nμου, καὶ οὐδεὶς βλέπει τὰς ἁμαρτίας μου· τί εὐλαβοῦμαι; μὴ μνησθήσεται ὁ ὕψιστος.«\nταλάντατος μὲν οὗτος, ὁφθαλμοὺς ἀνθρώπων δεδιὼς\nμόνους, λήσειν δὲ τὸν θεὸν ὑπονοῶν. »οὐ γὰρ γινώσκει«, φησὶν ἡ γραφή, »ὅτι ὁφθαλμοὶ\nκυρίου ὑψίστου μυριοπλασίως ἡλίου φωτεινότεροί εἰσιν, οἳ ἐπιβλέπουσι πάσας ὁδοὺς\nἀνθρώπων καὶ κατανοοῦσιν εἰς ἀπόκρυφα μέρη.« ταύτῃ\nτε πάλιν ὁ παιδαγωγὸς αὐτοῖς ἀπειλεῖ διὰ Ἡσαΐου λέγων· »οὐαὶ οἱ ἐν κρυφῇ βουλὴν\nποιοῦντες, καὶ ἐροῦσι· τίς ἡμᾶς ὁρᾷ;« λήσεται μὲν γὰρ ἴσως τὸ αἰσθητὸν φῶς τις, τὸ δὲ\nνοητὸν ἀδύνατόν ἐστιν, ἢ ὥς φησιν Ἡράκλειτος· »τὸ μὴ δῦνόν ποτε πῶς ἄν τις λάθοι;«\nμηδαμῶς τοίνυν ἐπικαλυπτώμεθα τὸ σκότος, τὸ γὰρ\n\nφῶς ἔνοικον ἡμῖν· »καὶ ἡ σκοτία«, φησίν,\n\n»αὐτὸ οὐ καταλαμβάνει«, καταυγάζεται δὲ [αὐτὸ] ἡ νὺξ τῷ σώφρονι λογισμῷ· λογισμοὺς δὲ\nἀνδρῶν ἀγαθῶν [οὓς] ἀκοιμήτους λύχνους ὡνόμασεν ἡ\nγραφή. καίτοι τό γε πειρᾶσθαι λανθάνειν ἐφ᾿ οἷς πράττει τις ὁμολογοῦντος ἁμαρτάνειν\nἐστίν, πᾶς δὲ ὅς ἁμαρτάνει, καὶ ἀδικεῖ εὐθύς, οὐχ οὕτως τὸν πέλας, ἂν μοιχεύῃ, ὡς\nἑαυτόν, ὅτι μεμοίχευκεν· ἀλλὰ πάντως αὑτὸν χείρονα ἀποφαίνει καὶ ἀτιμότερον. ὁ γὰρ\nἁμαρτάνων, παρ᾿ ὅσον ἁμαρτάνει, χείρων καὶ ἀτιμότερος αὐτὸς αὑτοῦ· πάντως δὲ ἤδη που\nκαὶ ἀκολασία πρόσεστι τῶ ἡττωμένῳ αἰσχρᾶς ἡδονῆς· διὸ καὶ πάντως ὁ πορνεύων ἁπέθανεν\nθεῷ, καὶ καταλέλειπται ὑπὸ τοῦ λόγου, καθάπερ ὑπὸ τοῦ πνεύματος, νεκρός. βδελύττεται γὰρ τὸ ἅγιον μολύνεσθαι, ὥσπερ οὖν εἰκός. ἀεὶ\nδὲ καθαρῷ καθαροῦ θέμις θιγγάνειν· μὴ δὴ ἅμα χιτῶνι ἀποδυομένῳ ἀποδυσώμεθα καὶ τὴν\nαἰδῶ ποτε, ἐπεὶ οὐδέποτε τῷ δικαίῳ σωφροσύνην ἀποδύσασθαι θέμις. ἰδοὺ γὰρ τὸ φθαρτὸν\nτοῦτο ἐπενδύσεται ἀφθαρσίαν, ὁπηνίκα ἂν τὸ ἀκόρεστον τῆς ἐπιθυμίας, τὸ εἰς ἀσέλγειαν\nῥέον, ἐγκρατείᾳ παιδαγωγούμενον, ἀνέραστον γενόμενον τῆς φθορᾶς, ἀιδίῳ σωφροσύνῃ\nπαραχωρήσῃ τὸν ἄνθρωπον· »ἐν γὰρ τῷ αἰῶνι τούτῳ\nγαμοῦσι καὶ γαμίσκονται«, καταργήσαντες δὲ τὰ τῆς σαρκὸς ἔργα, αὐτῇ καθαρᾷ τῇ σαρκὶ\nἐπενδυσάμενοι τὴν ἀφθαρσίαν τὸ πρὸς μέτρον τῶν ἀγγέλων διώκομεν. ταύτῃ τοι καὶ Πλάτων ἐν Φιλήβῳ ὁ τῆς βαρβάρου μαθητὴς\nφιλοσοφίας ἀθέους κέκληκε μυστικῶς τοὺς τὸν θεὸν τὸν ἔνοικον αὐτοῖς, τὸν λόγον,\nδιαφθείροντας καὶ μιαίνοντας τὸ ὅσον ἐφ᾿ ἑαυτοῖς ἐν\nτῇ τῶν παθῶν οἰκειώσει. οὐκ ἄρα ποτὲ θνητῶς βιωτέον ἁγιαζομένους θεῷ οὐδὲ μήν, ὥς\nφησιν ὁ Παῦλος, οὐ χρὴ πόρνης ποιεῖν μέλη τὰ τοῦ Χριστοῦ μέλη οὐδὲ μὴν νεὼν τῶν παθῶν\nτῶν αἰσχρῶν τὸν νεὼν τοῦ θεοῦ ποιητέον. μέμνησθε\n\nγὰρ τὰς τέτταρας καὶ εἴκοσι χιλιάδας διὰ πορνείαν ἀπωσμένας, τὰ δὲ\nπαθήματα τῶν πορνευσάντων, ὡς ἤδη μοι λέλεκται, »τύποι« παιδαγωγοῦντες ἡμῶν τὰς\nἐπιθυμίας εἰσίν. ἡμῖν δὲ ὁ παιδαγωγὸς παραινεῖ σαφέστατα· »ὀπίσω τῶν ἐπιθυμιῶν σου μὴ\nπορεύου, καὶ ἀπὸ τῶν ὀρέξεών σου κωλύου·« »οἶνος\n\nγὰρ καὶ γυναῖκες ἀποστήσουσι συνετούς, καὶ ὁ κολλώμενος\nπόρναις τολμηρότερος ἐκβήσεται, σῆψις καὶ σκώληξ κληρονομήσουσιν αὐτόν, καὶ\nἐξαρθήσεται ἐν παραδειγματισμῷ μείζονι«, καὶ πάλιν (οὐ γὰρ ἀποκάμνει ὠφελῶν)· »ὁ δὲ\nἀντοφθαλμῶν ἡδονῇ στεφανοῖ τὴν ζωὴν αὐτοῦ.« οὔκουν\nἀφροδισίων ἡττᾶσθαι δίκαιον οὐδὲ μὴν κεχηνέναι περὶ τὰς ἐπιθυμίας, ἀλλ᾿ οὐδὲ\nἐκπαθαίνεσθαι περὶ τὰς ἀλόγους ὀρέξεις οὐδὲ ἐπιθυμεῖν μολύνεσθαι. σπείρειν δὲ μόνον\nἐπιτέτραπται τῷ γήμαντι ὡς γεωργῷ τὸ τηνικάδε, ὁπηνίκα ὁ καιρὸς δέχεται τὸν σπόρον.\nπρὸς δὲ δὴ τὴν ἄλλην ἀκρασίαν ἄριστον μὲν ὁ\nλόγος φάρμακον, βοηθεῖ δὲ καὶ ἡ ἔνδεια τοῦ κόρου, δι᾿ οὗ φλεγμαίνουσαι αἱ ἐπιθυμίαι\nσκιρτῶσι περὶ τὰς ἡδονάς. οὐκοῦν οὐδὲ ἐσθῆτος ἀντιποιητέον πολυτελοῦς καθάπερ οὐδὲ\nτροφῆς ποικίλης. αὐτὸς γοῦν ὁ κύριος διαιρῶν τὰς\nὑποθήκας εἴς τε ψυχὴν καὶ σῶμα καὶ τρίτον τὰ ἐκτός, διὰ μὲν τὸ σῶμα τὰ ἐκτὸς\nπορίζεσθαι συμβουλεύει, διοικεῖν δὲ τὸ σῶμα τῇ ψυχῇ, παιδαγωγεῖ δὲ τὴν ψυχήν, »μὴ\nμεριμνᾶτε« λέγων »τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγητε, μηδὲ τῷ σώματι ὑμῶν τί ἐνδύσησθε· ἡ γὰρ ψυχὴ\nπλείων ἐστὶ τῆς τροφῆς καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος.« καὶ τῆς διδασκαλίας ἐναργὲς ὑπόδειγμα ἐπιφέρει· »κατανοήσατε τοὺς κόρακας, ὅτι οὐ\nσπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν, οἷς οὐκ ἔστι ταμιεῖον καὶ ἀποθήκη, καὶ ὁ θεὸς τρέφει\nαὐτούς. οὐχ ὑμεῖς διαφέρετε τῶν πτηνῶν;« καὶ ταῦτα\nμὲν περὶ τροφῆς· ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ἐσθῆτος παρεγγυᾷ, ἣ τῶν τρίτων μετείληφε, τῶν\nἐκτός, »κατανοήσατε« λέγων »τὰ κρίνα πῶς οὔτε νήθει οὔτε ὑφαίνει, λέγω δὲ ὑμῖν, ὅτι\nοὐδὲ Σολομὼν περιεβάλετο ὡς ἓν τούτων.« σφόδρα δὲ ἐπὶ πλούτῳ ἐκόμα ὁ Σολομὼν ὁ\nβασιλεύς. τί οὖν ὡραιότερον καὶ εὐανθέστερον\nἀνθέων; τί δὲ ἐπιτερπέστερον κρίνων [ἢ μύρων] ἢ ῥόδων; »εἰ δὲ τὸν χόρτον σήμερον ἐν\nἀγρῷ ὄντα καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον ὁ θεὸς οὕτως ἀμφιέννυσι, πόσῳ μᾶλλον\nὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι. καὶ ὑμεῖς μὴ ζητεῖτε τί φάγητε ἢ τί πίητε.« ἐνταῦθα τὸ »τί« μόριον τὴν ποικιλίαν τῆς\n\nτροφῆς ἐκβέβληκε, σημαίνεται γὰρ ἐκ τῆς γραφῆς τοῦτο· μὴ μεριμνᾶτε ποῖα φάγητε ἢ ποῖα\nπίητε· πλεονεξία γὰρ καὶ τρυφὴ μεριμνᾶν ταῦτα· τὸ δὲ φαγεῖν μόνον ψιλῶς νοούμενον\nἀνάγκης ἐστὶ τεκμήριον, τὸ πλήρωμα, ὡς\nἔφαμεν, τῆς ἐνδείας·\nτὸ δὲ »τί« ἐκ περισσοῦ, τὸ δὲ περιττὸν ἐκ τοῦ διαβόλου\n\nμεμήνυκεν ἡ γραφή. σαφηνίζει δὲ τὴν διάνοιαν ἡ\nἐπιφερομένη λέξις. »μὴ γὰρ ζητεῖτε τί φάγητε ἢ τί πίητε« εἰπών, ἐπήγαγεν· »καὶ\nμὴ μετεωρίζεσθε·« μετεώρους δὲ ἀπὸ τῆς ἀληθείας ἀλαζονεία καὶ τρυφὴ\nποιεῖ, καὶ ἡ εἰς τὰ περιττὰ ἀπασχολοῦσα ἡδυπάθεια ἀπάγει τῆς ἀληθείας· διὸ καί φησι παγκάλως· »ταῦτα δὲ πάντα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου\nζητεῖ.« οἱ ἄτακτοι καὶ ἀνόητοι τὰ ἔθνη εἰσίν. τίνα δὲ λέγει »ταῦτα«; τὴν τρυφήν, τὴν\nἡδυπάθειαν, τὴν καρυκείαν, τὴν ὀψοφαγίαν, τὴν λαιμαργίαν· ταῦτά ἐστι τὸ »τί«.\nπερὶ δὲ ψιλῆς τῆς τροφῆς, τῆς τε ξηρὰς καὶ τῆς\nὑγρᾶς, ὡς ἀναγκαίων οὐσῶν, »οἶδε«, φησίν, »ὁ πατὴρ ὑμῶν ὅτι χρῄζετε«. εἰ δὲ ὅλως\nζητητικοὶ γεγόναμεν, μὴ εἰς τρυφὴν τὸ ζητητικὸν ἀπολλύωμεν, ἀλλὰ εἰς τὴν εὕρεσιν τῆς\nἀληθείας ἀναζωπυρήσωμεν. »ζητεῖτε γάρ«, φησί, »τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, καὶ τὰ τῆς\nτροφῆς προστεθήσεται ὑμῖν.« εἰ τοίνυν ἐσθῆτος καὶ\nτροφῆς καὶ τῶν περιττῶν ἁπαξαπλῶς ὡς οὐκ ἀναγκαίαν ἀφαιρεῖται τὴν μέριμναν, τί χρὴ\nνοεῖν ἐρεῖν αὐτὸν περὶ φιλοκοσμίας βαφῆς τε ἐρίων καὶ ποικιλίας χρωμάτων καὶ λίθων\nπεριεργίας καὶ χρυσίου ἐξεργασίας πλοκάμων τε ἔτι ἐπιτεχνητῶν καὶ βοστρύχων ἑλικτῶν,\nπρὸς δὲ καὶ ὀφθαλμῶν ὑπογραφῆς παρατίλσεών τε καὶ παραφυκισμῶν καὶ ψιμυθισμοῦ καὶ\nβαφῆς τριχῶν καὶ τῶν περὶ τὰς ἀπάτας ταύτας κακοτεχνιῶν; οὐχὶ εὖ μάλα ἐκεῖνο δὴ ὑποτοπητέον, τὸ μικρῷ πρόσθεν εἰρημένον ἐπὶ τοῦ\nχόρτου, μὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἀκόσμων φιλοκόσμων τούτων ᾖ λελεγμένον; ἀγρὸς γὰρ ὁ κόσμος, καὶ πόα ἡμεῖς οἱ τῇ χάριτι δροσιζόμενοι\nτοῦ θεοῦ, καρέντες δὲ αὖθις ἀνατέλλομεν, ὡς ἐν τῷ Περὶ ἀναστάσεως διὰ πλειόνων\nδηλωθήσεται, χόρτος δὲ ὁ χυδαῖος ἀλληγορεῖται ὄχλος, ὁ τῆς ἐφημέρου εὐφροσύνης\nοἰκεῖος, ὁ πρὸς ὀλίγον ἀνθῶν, ὁ φιλόκοσμος καὶ φιλόδοξος καὶ πάντα μᾶλλον ἢ φιλαλήθης,\nεἰς οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ εἰς ὑπέκκαυμα εὔθετος πυρός.\n\n»Ἄνθρωπος γοῦν ἦν τις«, ὁ κύριος διηγούμενος λέγει, »πλούσιος σφόδρα, ὃς ἐνεδιδύσκετο\nπορφύραν καὶ βύσσον, εὐφραινόμενος καθ᾿\nἡμέραν λαμ\nπρῶς·« οὗτος ὁ χόρτος ἦν· »πτωχὸς δέ τις ὄνομα Λάζαρος ἐβέβλητο εἰς τὸν πυλῶνα τοῦ\nπλουσίου εἱλκωμένος, ἐπιθυμῶν χορτασθῆναι ἐκ τῶν πιπτόντων τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου·«\nοὗτός ἐστιν ἡ πόα. ἀλλ᾿ ὃ μὲν ἐκολάζετο ἐν Ἅιδου, ὁ πλούσιος, μετέχων τοῦ πυρός, ὃ δὲ\nἀνέθαλλεν ἐν κόλποις τοῦ πατρός. ἄγαμαι τῶν\nΛακεδαιμονίων τὴν πόλιν τὴν παλαιάν· μόναις ταῖς ἑταίραις ἀνθίνας ἐσθῆτας καὶ χρυσοῦν\nκόσμον ἐπέτρεψεν φορεῖν, ἀφαιρουμένη τῶν δοκίμων γυναικῶν τὴν φιλοκοσμίαν τῷ μόναις\nἐφεῖναι καλλωπίζεσθαι ταῖς ἑταιρούσαις. Ἀθηναίων\nδὲ ἔμπαλιν οἱ ἄρχοντες οἱ τὸ ἀστικὸν πολίτευμα ἐζηλωκότες ἐκλαθόμενοι τῆς ἀνδρωνίτιδος\nἐχρυσοφόρουν ποδήρεις χιτῶνας ἐνδυόμενοι [καὶ ποδήρεις ἠμπίσχοντο·] καὶ κρωβύλον, ὃ\nἐμπλοκῆς ἐστιν εἶδος, ἀνεδοῦντο χρυσῶν ἐνέρσει τεττίγων κοσμούμενοι, τὸ γηγενὲς ὡς\nἀληθῶς ἀπειροκαλίᾳ κιναιδίας ἐνδεικνύμενοι. ὁ δὲ\nτῶν ἀρχόντων τούτων ζῆλος καὶ εἰς τοὺς ἄλλους\nἼωνας διικνεῖτο, οὓς Ὅμηρος ἐκθηλύνων »ἑλκεσιπέπλους« καλεῖ. εἴδωλον οὖν τοῦ καλοῦ τὴν\nφιλοκοσμίαν, οὐχὶ δὲ αὐτὸ τὸ καλὸν προστρεπομένους, δι᾿ ὀνόματος ὡραίου\nπάλιν εἰδωλολατροῦντας, πόρρω τῆς ἀληθείας ἀποικιστέον, δόξῃ, οὐκ ἐπιστήμῃ,\nὀνειροπολοῦντας τοῦ καλοῦ τὴν φύσιν. καὶ ἔστιν\nαὐτοῖς ὁ τῇδε βίος ἀγνοίας ὕπνος βαθύς, οὗ χρὴ ἐξεγειρομένους ἡμᾶς ἐπὶ τὸ ὄντων καλὸν\nκαὶ κόσμιον σπεύδειν καὶ τούτου μόνου ἐφάπτεσθαι γλίχεσθαι καταλείποντας τὰ τῇδε\nκόσμια αὐτῷ κόσμῳ χαίρειν πρὶν ἢ τέλεον καταδαρθεῖν. φημὶ τοίνυν οὐκ ἄλλου τινὸς ἕνεκα δεηθῆναι ὑφασμάτων τὸν ἄνθρωπον ἢ σκέπης\n\nσώματος, πρὸς ἀπαλέξησιν κρυμῶν τε ὑπερβολῆς\n\nκαὶ καυμάτων ἐπιτάσεως, μή τι ἡμᾶς παραλυποίη τοῦ περιέχοντος ἡ ἀμετρία.\n\nΕἰ δὴ οὗτός ἐστι τῆς ἐσθῆτος ὁ σκοπός, ὅρα μὴ οὐκ\nἄλλη μὲν ἀνδράσιν, ἄλλη δὲ ἐσθὴς ἀπονεμητέα γυναιξίν· κοινὸν γὰρ ἀμφοῖν τὸ σκέπεσθαι κατὰ τὰ αὐτὰ τῷ ἐσθίειν καὶ πίνειν. κοινῆς οὖν\nοὔσης τῆς χρείας τὴν ὁμοίαν κατασκευὴν δοκιμάζομεν. ὡς γὰρ τὸ δεῖσθαι τῶν σκεπόντων\nκοινὸν ἑκατέροις, οὕτως καὶ τὰ σκέποντα παραπλήσια εἶναι χρή, εἰ δέ, καὶ σκέπην ταύτην\nπαραληπτέον, καθ᾿ ἣν * * κρύπτειν ὄμματα θηλειῶν χρεών. εἰ γὰρ καὶ πλεονεκτεῖ τὸ θῆλυ διὰ τὴν ἀσθένειαν, τὸ ἔθος τῆς ἀγωγῆς τῆς κακῆς\nαἰτιατέον, δι᾿ ἣν πολλάκις φαύλοις διαίταις ἐντρεφόμενοι ἄνδρες γυναικῶν γεγόνασι\nθηλύτεροι· οὐ δὴ καθυφεῖναι χρὴ τοῦ τόνου. εἰ δὲ\nσυμπεριφέρεσθαι χρή, ὀλίγον ἐνδοτέον αὐταῖς μαλακωτέροις χρῆσθαι τοῖς ὑφάσμασιν μόνον\nτὰς μεμωρημένας λεπτουργίας καὶ τὰς ἐν ταῖς ὑφαῖς περιέργους πλοκὰς ἐκποδὼν\nμεθιστάντας, νῆμα χρυσοῦ καὶ σῆρας Ἰνδικοὺς καὶ τοὺς περιέργους βόμβυκας χαίρειν\nἐῶντας. σκώληξ φύεται τὸ πρῶτον, εἶτα ἐξ αὐτοῦ\nδασεῖα ἀναφαίνεται κάμπη, μεθ᾿ ἣν εἰς τρίτην μεταμόρφωσιν νεοχμοῦται βομβύλιον (οἳ δὲ\nνεκύδαλλον αὐτὸ καλοῦσιν), ἐξ οὗ μακρὸς τίκτεται στήμων, καθάπερ ἐκ τῆς ἀράχνης ὁ τῆς\nἀράχνης μίτος· τὰ γὰρ περιττὰ ταῦτα καὶ διαφανῆ\nἔλεγχός ἐστι διανοίας οὐκ ἐρρωμένης, ὀλίγῳ παραπετάσματι τὴν αἰσχύνην τοῦ σώματος\nπροαγωγεύοντα. οὐ γὰρ ἔτι σκέπη ἡ ἁβροδίαιτός ἐστιν ἐσθής, τὸ σχῆμα τῆς γυμνότητος\nκρύπτειν μὴ δυναμένη· προσπίπτουσα γὰρ ἡ\nτοιαύτη ἐσθὴς τῷ\nσώματι προστυποῦται αὐτῷ ὑγρότερον καὶ προσαναπλάττεται σαρκικῶς ἐμφῦσα τῷ σχήματι,\nκαὶ τὸν τύπον ἐκμάττεται τῆς γυναικός, ὥστ᾿ οὐχ ὁρῶντι τὴν ὅλην τοῦ σώματος εἶναι\nφανερὰν διάθεσιν.\n\nΠαραιτητέον δὲ τῆς ἐσθῆτος καὶ τὰς βαφάς· αὗται γὰρ πόρρω καὶ τῆς χρείας καὶ τῆς\nἀληθείας πρὸς τῷ καὶ εἰς διαβολὴν τοῦ ἤθους ἐξανθεῖν· οὔτε γὰρ ἡ χρῆσις\nὠφέλιμος (οὐ γὰρ πρὸς τὸ κρύος εὔθετος) οὔτε πρὸς σκέπην ἔχει τι περιττὸν παρὰ τὴν\nἄλλην ἐσθῆτα ἢ\nτὸν ψόγον μόνον, καὶ τὸ ἐπιτερπὲς τῆς χροιᾶς τοὺς λίχνους\nἀνιᾷ εἰς τὴν ἀνόητον ὀφθαλμίαν ἐρεθίζον, τοὺς δὲ λευκοὺς καὶ οὐ\nνόθους τὰ ἔνδον λευκαῖς καὶ ἀπεριέργοις ἁρμοδιώτατον ἐσθήσεσι χρῆσθαι. σαφῶς γοῦν καὶ καθαρῶς Δανιὴλ ὁ προφήτης »ἐτέθησαν«, φησί,\n»θρόνοι καὶ ἐκάθισεν ἐπ᾿ αὐτῶν ὡσεὶ παλαιὸς ἡμερῶν, καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ ὡσεὶ χιὼν\nλευκόν«. τοιαύτῃ χρώμενον στολῇ τὸν κύριον ἐν\nὁράματι θεωρεῖ· καὶ ἡ Ἀποκάλυψίς φησιν· »εἶδον τὰς ψυχὰς τῶν μεμαρτυρηκότων ὑποκάτω\nτοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἐδόθη ἑκάστῳ στολὴ λευκή.« εἰ δὲ καὶ ἄλλο τι δέοι χρῶμα ζητεῖν, τὸ αὐτοφυὲς τῆς ἀληθείας ἀπόχρη βάμμα, αἱ δὲ\nτοῖς ἄνθεσιν ἐοικυῖαι ἐσθῆτες βακχικοῖς καὶ τελεστικοῖς καταλειπτέαι λήροις, πρὸς δὲ\nκαὶ »ἡ προφύρα καὶ τὰ ἀργυρώματα«, ὥς φησιν ὁ κωμικός, »εἰς τοὺς τραγῳδοὺς χρήσιμα καὶ\nοὐκ εἰς τὸν βίον«, τὸν δὲ ἡμέτερον βίον πάντα μᾶλλον ἢ πομπὴν εἶναι χρεών. βάμμα γοῦν Σαρδιανικὸν καὶ ἄλλο ὀμφάκινον καὶ χλωρὸν ἕτερον\nῥοδομιγές τε καὶ κοκκοβαφὲς καὶ ἄλλα μυρία διὰ σπουδῆς βάμματα ἐπινενόηται\nταῖς ἐξώλοις ἡδυπαθείαις.\n\nὌψεως, οὐ σκέπης ἡ ἐσθὴς αὕτη. τά τε χρυσῷ πεποικιλμένα καὶ τὰ ἁλουργοβαφῆ καὶ ζῳωτὰ\n(προσήνεμόν γέ τι τρύφημα τουτοῒ) τόν τε μυροβαφῆ ἐκεῖνον κροκωτὸν καὶ τῶν ὑμενίνων\nτῶν περιόπτων τὰ πολυτελῆ καὶ ποικίλα ἱμάτια, ἔχοντα ζῴδια ἐν τῇ πορφύρᾳ, αὐτῇ τέχνῃ\nχαίρειν ἐατέον. »τί γὰρ ἂν φρόνιμον\nγυναῖκες ἐργάσαιντο ἢ λαμπρόν, αἳ καθήμεθα«, φησὶν ἡ κωμῳδία,\nἐξηνθισμέναι,\n\nκροκωτοφοροῦσαι καὶ κεκαλλωπισμέναι; παραινεῖ δὲ διαρρήδην ὁ\nπαιδαγωγός· »ἐν περιβολῇ ἱματίου οὐ μὴ καυχήσῃ,\nμηδὲ ἐπαίρου ἐν δόξῃ πάσῃ ἀπαραμόνῳ οὔσῃ.« ἐπισκώπτων γοῦν τοὺς τοῖς μαλακοῖς\nἠμφιεσμένους ἱματίοις ἐν τῷ εὐαγγελίῳ λέγει· »ἰδού, οἱ ἐν ἱματισμῷ ἐνδόξῳ καὶ ἐν τρυφῇ\nδιάγοντες ἐν τοῖς βασιλείοις εἰσί«, τοῖς ἐπιγείοις βασιλείοις λέγει, τοῖς φθαρτοῖς,\nἔνθα δοξοκαλία καὶ δοξοκοπία καὶ κολακεία καὶ πλάνη· οἱ δὲ τὴν\nοὐράνιον θεραπεύοντες αὐλὴν περὶ τὸν πάντων βασιλέα τὴν ἀκήρατον τῆς ψυχῆς ἐσθῆτα,\nτὴν σάρκα, ἁγιάζονται, καὶ ταύτῃ\nἐπενδύονται ἀφθαρσίαν. καθάπερ οὖν ἡ ἄγαμος μόνῳ σχολάζει τῷ θεῷ καὶ ἡ φροντὶς\nαὐτῆς οὐ περισχίζεται, γημαμένη δὲ ἥ γε σώφρων διαιρεῖται τὸν βίον καὶ πρὸς θεὸν καὶ\nπρὸς ἄνδρα, ἡ δὲ ἄλλως φερομένη ὅλη γίνεται τοῦ γάμου, τοῦτ᾿ ἔστι τοῦ πάθους, τὸν\nαὐτόν, οἶμαι, τρόπον ἡ σώφρων γυνὴ σχολάζουσα μὲν τῷ ἀνδρὶ ἀνυποκρίτως θεοσεβεῖ,\nφιλοκοσμοῦσα δὲ ἀποπέπτωκεν καὶ τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ γάμου τοῦ σώφρονος, τὸν κόσμον\nἀντικαταλλαττομένη τἀνδρὸς κατὰ τὰ αὐτὰ τῇ Ἀργείᾳ ἑταίρᾳ, τῇ Ἐριφύλῃ λέγω,\nἣ\nχρυσὸν φίλου ἀνδρὸς ἐδέξατο τιμήεντα.\n\nΤαύτῃ καὶ τὸν Κεῖον ἀποδέχομαι σοφιστὴν τὰς ἐοικυίας καὶ καταλλήλους ἀρετῆς καὶ\nκακίας εἰκόνας ὑπογράφοντα· τὴν μὲν αὐταῖν ἀφελῶς ἱσταμένην ἐποίησε καὶ λευχείμονα καὶ\nκαθάριον, τὴν ἀρετήν, αἰδοῖ μόνῃ κεκοσμημένην (τοιαύτην εἶναι χρὴ τὴν πίστιν, ἐνάρετον\nμετ᾿ αἰδοῦς), θατέραν δὲ τοὐναντίον εἰσάγει, τὴν κακίαν, περιττῇ μὲν ἐσθῆτι\nἠμφιεσμένην, ἀλλοτρίῳ δὲ χρώματι γεγανωμένην· καὶ ἡ κίνησις αὐτῆς καὶ ἡ σχέσις πρὸς τὸ\nἐπιτερπὲς ἐπιτηδευομένη ταῖς μαχλώσαις ἔκκειται σκιαγραφία γυναιξί. πρὸς οὐδεμίαν δὲ ὅλως ὁ ἑπόμενος τῷ λόγῳ αἰσχρὰν ἡδονὴν\nοἰκειώσεται· διὸ καὶ τῆς ἐσθῆτος τὸ χρειῶδες προκριτέον. κἂν ὁ λόγος τοῦτο ψάλλῃ διὰ\nΔαβὶδ περὶ τοῦ κυρίου λέγων »εὔφρανάν σε θυγατέρες βασιλέων ἐν τῇ τιμῇ σου· παρέστη ἡ\nβασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου ἐν ἱματισμῷ διαχρύσῳ καὶ κροσσωτοῖς χρυσοῖς περιβεβλημένη«,\nοὐκ ἐσθῆτα τὴν τρυφητικὴν μεμήνυκεν, ἀλλὰ τὸν ἐκ πίστεως συνυφασμένον ἀκήρατον τῶν\nἠλεημένων κόσμον τῆς ἐκκλησίας δεδήλωκεν, ἐν ᾗ ὁ ἄδολος Ἰησοῦς »ὡς χρυσὸς διαπρέπει«,\nκαὶ οἱ κροσσοί, οἱ\n\nἐκλεκτοί, οἱ χρυσοῖ. εἰ δὲ καὶ ὑφεῖναι χρὴ τοῦ τόνου διὰ τὰς γυναῖκας, λείαν τὴν\nἐσθῆτα καὶ προσηνῆ πρὸς τὴν ἁφὴν ἐξυφαντέον, οὐχὶ δὲ καθάπερ τὰς γραφὰς πρὸς τὸ\nτερπνὸν τῆς ὄψεως ἐξανθιστέον· ἐξίτηλος μὲν γὰρ ἡ γραφὴ τῷ χρόνῳ γίνεται, αἱ δὲ ῥύψεις\nκαὶ αἱ στύψεις τοῖς φαρμακώδεσι τῆς βαφῆς χυμοῖς ἐκτήκουσαι τὰ ἔρια τῶν ἀμπεχονῶν τὰς\nὑφάνσεις ἀσθενεῖς ἀποτελοῦσι, τὸ δὲ\nοὐδ᾿ εἰς οἰκονομίαν εὔθετον.\nἀπειροκαλία δὲ ἡ μεγίστη τοσοῦτον ἐπτοῆσθαι περὶ\nτοὺς πέπλους καὶ τὰς ξυστίδας καὶ τὰς ἐφαπτίδας χλαίνας τε καὶ χιτῶνας, »τά τ᾿ αἰδῶ\nἀμφικαλύπτει«, Ὅμηρός φησιν. αἰσχύνομαι γὰρ ὡς ἀληθῶς ὁρῶν τοσοῦτον ἐκχεόμενον πλοῦτον\nεἰς τὴν αἰδοίων σκέπην. ὁ γάρ τοι ἀρχαῖος ἄνθρωπος\nὁ ἐν τῷ παραδείσῳ κλάδοις καὶ φύλλοις τὴν σκέπην τῆς αἰσχύνης παρεμέτρει, νυνὶ δὲ ἐπεὶ\nτὰ πρόβατα ἡμῖν δεδημιούργηται, μὴ κατὰ τὰ αὐτὰ τοῖς προβάτοις ἀφραίνωμεν,\nπαιδαγωγούμενοι δὲ τῷ λόγῳ τὸ πολυτελὲς\nτῆς ἐσθῆτος\nδιελέγχωμεν ἐπιλέγοντες, τρίχες ἐστὲ προβάτων, κἂν Μίλητος αὐχῇ, κἂν Ἰταλία δοξάζηται,\nκἂν ὑπὸ διφθέραις φυλάττωνται αἱ τρίχες, περὶ ἃς μεμήνασιν οἱ πολλοί, ἀλλὰ ἡμῖν γε οὐ\nσπουδαστέον.\n\nὉ δὲ μακάριος Ἰωάννης καὶ τῶν προβάτων ὑπεριδὼν τὰς τρίχας ὀζούσας τρυφῆς τὰς τῶν\nκαμήλων εἵλατο τρίχας καὶ ταύτας ἠμπίσχετο, τὸ εὐτελὲς καὶ ἄδολον τοῦ βίου\nὑποτυπούμενος. καὶ γὰρ μέλι ἤσθιεν καὶ ἀκρίδας, γλυκεῖαν καὶ πνευματικὴν τροφήν,\nἀτύφους καὶ σώφρονας τὰς ὁδοὺς τοῦ κυρίου παρασκευάζων. ἦ που γὰρ ἂν ἁλουργὴν χλανίδα περιεβάλετο ὁ τὴν ἀλαζονείαν τὴν πολιτικὴν\nἐκτραπείς, εἰς δὲ τὴν ἔρημον * * τῆς ἐρημίας γαλήνην θεῷ πεπολιτευμένος ἐκτὸς πάσης\nκενοσπουδίας, ἀπειραγαθίας, μικροπρεπείας. μηλωτῇ\nδὲ ἐχρῆτο Ἠλίας ἐνδύματι καὶ ζώνῃ τὴν μηλωτὴν κατέσφιγγεν ἐκ τριχῶν πεποιημένῃ. Ἡσαΐας\nδέ, ἄλλος οὗτος προφήτης, »γυμνός τε καὶ ἀνυπόδετος« ἦν, πολλάκις δὲ καὶ σάκκον ἠμπίσχετο ταπεινοφροσύνης ἔνδυμα. εἰ δὲ καὶ Ἱερεμίαν\nκαλεῖς, λινοῦν οὗτος περίζωμα εἶχε μόνον. ὡς δὲ τὰ εὐτραφῆ τῶν σωμάτων γυμνούμενα\nφανερωτέραν δείκνυσι τὴν ἀκμήν, οὕτως καὶ τῶν ἠθῶν τὸ κάλ\nλος,\nμὴ ἐνειλούμενον ἀπειροκάλοις φλυαρίαις, τὸ μεγαλοπρεπὲς ἐνδείκνυται.\n\nΤὸ δὲ καὶ σύρειν τὰς ἐσθῆτας ἐπ᾿ ἄκρους\nκαθιέντας τοὺς πόδας κομιδῇ ἀλαζονικόν, ἐμποδὼν τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ περιπατεῖν γινόμενον.\nκαλλύντρου δίκην ἐπισυρομένης τῆς ἐσθῆτος τὰς ἐπιπολαίους τῆς γῆς ἀχυρμιάς, οὐδὲ τῶν\nκατεαγότων τούτων δὴ τῶν τὴν κιναιδίαν τὴν\nἄφωνον ἐπὶ ταῖς σκηναῖς\nμετιόντων ὀρχηστῶν ἀπορρέουσαν εἰς τοσοῦτον ὕβρεως τὴν ἐσθῆτα περιορώντων, οἷς οἱ\nἐπιμελεῖς στολισμοὶ καὶ τῶν κρασπέδων αἱ ἀπαιωρήσεις καὶ τῶν σχημάτων οἱ περίεργοι\nῥυθμοὶ βλακείας μικρολόγου ἐπισυρμὸν ἐμφαίνουσιν. κἂν τὸν ποδήρη τις παραφέρῃ τὸν κυρίου, ὁ ποικιλανθὴς ἐκεῖνος χιτὼν τὰ τῆς σοφίας\nἄνθη δεικνύει, τὰς ποικίλας καὶ μὴ μαραινομένας γραφάς, τὰ λόγια τὰ κυρίου ταῖς τῆς ἀληθείας ἀπαστράπτοντα αὐγαῖς, τοιαύτην\nἄλλην τὸν κύριον ἐσθῆτα διὰ τοῦ Δαβὶδ ἠμφίεσεν τὸ πνεῦμα ὧδέ πως ψάλλον· »ἐξομολόγησιν\nκαὶ εὐπρέπειαν ἐνεδύσω, ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον.«\n\nΚαθάπερ οὖν περὶ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐσθήτων καθαρευτέον πάσης ἀτοπίας, οὕτως δὲ καὶ\nτῆς χρήσεως τὴν ἀμετρίαν εὐλαβητέον. οὐδὲ γὰρ ὑπὲρ γόνυ καθάπερ τὰς Λακαίνας φασὶ\nπαρθένους ἐστολίσθαι καλόν· οὐδὲν γὰρ μέρος ὁτιοῦν ἀπογυμνοῦσθαι γυναικὸς εὐπρεπές.\nκαίτοι δυνατὸν ἀποφθέγξασθαι μάλα κοσμίως τὴν\nἀστείαν ἐκείνην φωνὴν πρὸς τὸν εἰπόντα »καλὸς ὁ πῆχυς«, »ἀλλ᾿ οὐ δημόσιος«, καὶ\n»κνῆμαι καλαί«, »ἀλλὰ μόνου«, φάναι, »τοῦ ἀνδρὸς τοῦ ἐμοῦ«, καὶ »πρόσωπον εὐπρεπές«,\n»ἀλλὰ μόνου τοῦ γεγαμηκότος«. ἐγὼ δὲ οὐδὲ τὴν\nαἰτίαν τῶν τοιούτων ἐπαίνων θέλω παρέχειν τὰς σώφρονας τοῖς διὰ τῶν ἐπαίνων θηρωμένοις\nτὰ ἐπίψογα, καὶ οὐδ᾿ ὅτι γε παραγυμνοῦν τὸ σφυρὸν κεκώλυται μόνον; ἐγκεκαλύφθαι δὲ καὶ\nτὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπον ἐπεσκιάσθαι προστέτακται. οὐ γὰρ ὅσιον εἶναι θήρατρον ἀνθρώπων τὸ κάλλος τοῦ σώματος, οὐδὲ ἁλουργῷ\nπαραπετάσματι χρωμένην περίβλεπτον ἐθέλειν γίνεσθαι τὴν γυναῖκα εὔλογον. εἴθε γὰρ καὶ\nτῆς ἐσθῆτος οἷόν τε ἦν ἐξελεῖν τὴν πορφύραν, ὡς μὴ ἐπὶ τὸ πρόσωπον τῶν χρωμένων τοὺς\n\nθεατὰς ἐπιστρέφειν· αἳ δὲ ὀλίγον κομιδῇ τὸ λοιπὸν τῆς\nἀμπεχόνης ὑφαίνουσαι τὸ πᾶν ἁλουργὲς εἰργάσαντο ἐκφλέγουσαι τὰς ῥᾳθυμίας, καὶ δῆτα\nαὐτὰς περὶ τὰς μεμωρημένας ταύτας καὶ ἁβρὰς ἀλυούσας πορφύρας κατὰ τὸ ποιητικὸν δὴ\nἐκεῖνο »ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος«. διὰ ταύτην γοῦν\nτὴν πορφύραν ἡ Τύρος καὶ ἡ Σιδὼν καὶ τῆς Λακωνικῆς ἡ γείτων τῆς θαλάσσης ποθεινόταται·\nἀνάγονται δὲ εὖ μάλα καὶ οἱ βαφεῖς αὐτῶν καὶ οἱ πορφυρευταὶ καὶ αὐτὰ τὰ κογχύλια διὰ\n\nτὸ αἷμα τούτωι ἐξανθεῖν τὴν πορφύραν. ἀλλὰ καὶ τοῖς λίχνοις ὑφάσμασιν ἐγκαταμιγνύουσαι αἱ δολεραὶ γυναῖκες καὶ τῶν\nἀνδρῶν οἱ γυναικώδεις τὰς δολερὰς βαφὰς μαργαίνουσιν περὶ τὴν ἀμετρίαν, οὐκέτι τὰς\nὀθόνας τὰς ἀπ᾿ Αἰγύπτου, ἄλλας δέ τινας ἐκ γῆς Ἑβραίων καὶ Κιλίκων ἐκποριζόμενοι γῆς.\nτὰ δὲ ἀμόργινα καὶ τὰ βύσσινα σιωπῶ· ὑπερεκπέπαικεν ἡ τρυφὴ καὶ τὴν ὀνομασίαν. δεῖ δὲ τὴν σκέπην, οἶμαι, αὐτὸ αὑτῆς\nκρεῖττον ἀποφαίνειν τὸ σκεπόμενον, ὡς τὸ ἄγαλμα τοῦ νεὼ καὶ τὴν ψυχὴν τοῦ σώματος καὶ\nτῆς ἐσθῆτος τὸ σῶμα. νυνὶ δὲ πᾶν τοὐναντίον, τὸ\nμὲν σῶμα αὐταῖς εἰ πιπράσκοιτο, οὐκ ἄν ποτε χιλίας εὕροι Ἀττικάς, μίαν δέ που ἐσθῆτα\nμυρίων ταλάντων ὠνούμεναι σφᾶς αὐτὰς ἀχρειοτέρας καὶ ἀτιμοτέρας τῶν ὑφασμάτων\nἐλέγχουσιν. τί ποτ᾿ οὖν διώκετε τὰ σπάνια καὶ\nπολυτελῆ πρὸ τῶν ἐν μέσῳ καὶ τῶν εὐτελῶν; ὅτι ἀγνοεῖτε τὸ ὄντως καλὸν καὶ τὸ ὄντως\nἀγαθόν· καὶ ἀντὶ τῶν ὄντων τὰ δοκοῦντα παρὰ τοῖς ἀνοήτοις σπουδάζεται, οἳ τοῖς\nμεμηνόσιν ἐπ᾿ ἴσης τὰ λευκὰ ὡς μέλανα φαντάζονται.\n\nΠερὶ ὑποδέσεως.\n\nΠαραπλήσιαι δὲ καὶ περὶ τὰς ὑποδέσεις εἰσὶν αἱ ἀλαζόνες τὴν πολλὴν βλακείαν\nκἀνταῦθα ἐπιδεικνύμεναι. αἰσχρὰ γοῦν ἀληθῶς τὰ σανδάλια ἐκεῖνα,\nἐφ᾿ οἷς ἐστι τὰ χρυσᾶ ἄνθεμα, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἥλους ἑλικοειδῶς τοῖς καττύμασιν\nἐγκατακρούειν ἀξιοῦσιν, πολλαὶ δὲ καὶ ἐρωτικοὺς ἀσπασμοὺς ἐγχαράττουσιν αὐτοῖς, ὡς ἂν\nἐκ τῆς ἐπιβάσεως ῥυθμίζουσαι τὴν γῆν, τὸ ἑταιρικὸν τοῦ φρονήματος ἐκ τοῦ βαδίσματος\nἐναποσφραγίσωνται. χαίρειν οὖν ἐατέον τὰς\nἐπιχρύσους καὶ διαλίθους τῶν σανδαλίων ματαιοτεχνίας καὶ κρηπῖδας Ἀττικὰς καὶ τὰς\nΣικυωνίας καὶ τοὺς κοθόρνους, Περσικάς τε καὶ Τυρρηνικάς, προθεμένους δὲ καθὼς ἔθος τῇ\nἀληθείᾳ ἡμῶν τὸν σκοπὸν τὸν ὀρθὸν τὸ κατὰ φύσιν ἐκλέγειν χρή. ἡ γὰρ χρῆσις τῶν\nὑποδημάτων ἣ μὲν αὐτῶν εἰς σκέπην ποδῶν, ἣ δὲ εἰς προφυλακὴν τῶν προσπταισμάτων καὶ\nτῶν ὀρειβατικῶν τραχυτήτων τὴν πέλμα ποδὸς\nσῴζουσαν. γυναιξὶ μὲν οὖν\nτὸ λευκὸν ὑπόδημα συγχωρητέον, πλὴν εἰ μὴ\nὁδεύοιεν, τότε δὲ τῷ ἀλειπτῷ χρηστέον. ἡλωμένων δὲ δέονται τῶν καττυμάτων αἱ\nὁδεύουσαι. πλὴν τὰ πολλὰ ὑποδήμασι χρηστέον αὐταῖς· οὐ γὰρ ἁρμόζει γυμνὸν\nἐπιδείκνυσθαι τὸν πόδα· ἄλλως τε καὶ εὐολίσθητον εἰς βλάβην ἡ γυνή. ἀνδρὶ δὲ εὖ μάλα ἁρμόδιον ἀνυποδησία, πλὴν εἰ μὴ\nστρατεύοιτο. καὶ γάρ πως ἐγγὺς τὸ ὑποδεδέσθαι τῷ δεδέσθαι. ἀσκητικώτατόν γέ τοι\nγυμνοῖς χρῆσθαι τοῖς ποσὶν καὶ πρὸς ὑγείαν καὶ εὐκολίαν εὔθετον, ἔνθα μὴ ἀνάγκη τις\nδιακωλύοι. εἰ δὲ μὴ ὁδεύοιμεν, ἀλλὰ μηδὲ φέροιμεν\nτὴν ἀνυποδησίαν, βλαύταις ἢ φαικασίοις χρη\nστέον· κονίποδας\nαὐτὰ ἐκάλουν οἱ Ἀττικοί, διὰ τὸ πελάζειν μοι δοκεῖν τῇ κόνει τὼ πόδε. τῆς λιτῆς ὑποδέσεως ἀπόχρη μάρτυς Ἰωάννης, οὐκ ἄξιος εἶναι\nὁμολογῶν τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων λύειν τοῦ κυρίου. οὐ γάρ τι τῶν περιέργων ὑπεδέδετο\nὁ τῆς ἀληθοῦς Ἑβραίοις φιλοσοφίας ὑποδεικνύμενος τὸν τύπον. τοῦτο δὲ εἰ καὶ αἰνίττεταί\nτι, ἐν ἄλλοις δηλωθήσεται.\n\nὍτι οὐ χρὴ περὶ τοὺς λίθους καὶ τὸν χρυσοῦν ἐπτοῆσθαι κόσμον.\n\nΛίθους δὲ πελίους ἢ χλωροὺς καὶ τῆς ἀπεξενωμένης θαλάττης τὰ ἐκβράσματα καὶ τῆς γῆς\nτὰ ἐκψήγματα μειρακιῶδές ἐστι τεθηπέναι. ἐπὶ γὰρ τὰ διαυγῆ τῶν λιθιδίων καὶ τὰς\nἰδιαζούσας χρόας ὑέλους τε ἵεσθαι ποικίλας οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ ἀνοήτων ἐστὶν ἀνθρώπων ὑπὸ τῶν\nπληκτικὴν ἐχόντων φαντασίαν ἑλκομένων. ταύτῃ καὶ\nτὸ πῦρ τὰ παιδία θεασάμενα φέρεται ἐπ᾿ αὐτὸ τῇ λαμπρότητι ἀγόμενα, τῆς δὲ ἐπαφήσεως τὸ\nἐπισφαλὲς διὰ τὴν ἄνοιαν οὐ κατανενοηκότα. τοιοῦτο\nταῖς ἠλιθίαις οἱ λίθοι γυναιξὶν περιδούμενοι τοῖς ὅρμοις καὶ τοῖς περιδεραίοις\nἐγκατακλειόμενοι ἀμέθυστοι καὶ κεραυνῖται καὶ ἰάσπιδες καὶ τοπάζιον ἥ τε\nΜιλησία\n\nσμάραγδος ἐμπόλημα τιμηέστατον.\nὁ δὲ πολυτίμητος μαργαρίτης\nὑπερφυῶς τῇ γυναικωνίτιδι εἰσεκώμασεν· γίνεται δὲ\nοὗτος ἐν ὀστρείῳ τινὶ παραπλησίῳ ταῖς πίνναις, μέγεθος δὲ ἡλίκος ἰχθύος ὀφθαλμὸς\nεὐμεγέθης. καὶ οὐκ αἰσχύνονται αἱ κακοδαίμονες\nπερὶ ὄστρειον ὀλίγον τοῦτο τὴν πᾶσαν σπουδὴν πεποιημέναι, ἐξὸν ἁγίῳ κοσμεῖσθαι λίθῳ,\nτῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ, ὃν μαργαρίτην ἡ γραφὴ κέκληκέν που, τὸν διαυγῆ καὶ καθαρὸν Ἰησοῦν,\nτὸν ἐν σαρκὶ ἐπόπτην ὀφθαλμόν, τὸν λόγον τὸν διαφανῆ, δι᾿ ὃν ἡ σὰρξ τιμία ὕδατι\nἀναγεννωμένη. καὶ γὰρ τὸ ὄστρειον ἐκεῖνο ἐν ὕδατι γιγνόμενον περιστέγει τὴν σάρκα, ἐκ\nδὲ ταύτης ὁ μαργαρίτης κυΐσκεται. λίθοις δὲ ἁγίοις\nτὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ τετειχίσθαι\nπαρειλήφαμεν, καὶ τὰς δώδεκα\nτῆς οὐρανοπόλεως πύλας τιμίοις ἀπεικασμένας λίθοις τὸ περίοπτον τῆς ἀποστολικῆς\n[φωνῆς] αἰνίττεσθαι χάριτος ἐκδεχόμεθα. ἐπὶ γὰρ τῶν λίθων τῶν πολυτελῶν αἱ χρόαι\nτετάχαται, τίμιαι δὲ αὗται, τὰ δ᾿ ἄλλα ὕλη γεώδης καταλείπονται. συμβολικῶς τούτοις εἰκότως τειχίζεται τῶν ἁγίων ἡ πόλις\nπνευματικῶς οἰκοδομουμένη. πρὸς τὸ ἄνθος τῶν λίθων τὸ ἀμίμητον τὸ ἄνθος τοῦ πνεύματος\nτὸ ἀκήρατον καὶ ἅγιον τῆς οὐσίας νενοήκασιν· αἳ δέ, μὴ συνιεῖσαι τὸ συμβολικὸν τῶν\nγραφῶν, ὅλαι περικεχήνασι τοῖς λίθοις, τὸν θαυμάσιον ἐκεῖνον ἀπολογισμὸν προφερόμεναι·\nὅ τι κατέδειξεν ὁ θεός, διὰ τί μὴ χρησώμεθα; καὶ πάρεστί μοι, διὰ τί μὴ τρυφήσω; καὶ\nτίσιν οὖν ταῦτα γέγονεν, εἰ μὴ ἡμῖν; τελέως δὲ\nἠγνοηκότων τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ αἱ τοιαῦται φωναί. πρῶτον μὲν γὰρ τὰ ἀναγκαῖα καθάπερ τὸ\nὕδωρ καὶ τὸν ἀέρα προφανῆ πᾶσι χορηγεῖ, τὰ δὲ ὅσα μὴ ἀναγκαῖα γῇ τε καὶ ὕδατι ἔκρυψεν. διὰ τοῦτό τοι μύρμηκες χρυσωρυχοῦσι,\n\nκαὶ γρῦπες χρυσοφυλακοῦσι, καὶ ἡ θάλασσα τὸν μαργαρίτην ἔκρυψεν λίθον· ὑμεῖς δὲ\nπερίεργοι εἰς ἃ μὴ δεῖ. ἰδοὺ ὅλος ἀναπέπταται οὐρανός, καὶ οὐ ζητεῖτε τὸν θεόν· τὸ δὲ\nκεκρυμμένον χρυσίον καὶ τοὺς λίθους οἱ τὴν ἐπὶ θανάτῳ κεκριμένοι γεωρυχοῦσι παρ᾿ ἡμῖν.\nἀλλὰ καὶ τῇ γραφῇ ἀντᾴδετε, βοώσης ἐκείνης\nδιαρρήδην· »ζητεῖτε πρῶτον τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται\nὑμῖν.« εἰ δὲ καὶ πάντα ὑμῖν δεδώρηται καὶ εἰ πάντα ὑμῖν συγκεχώρηται καὶ εἰ »πάντα\nἡμῖν ἔξεστι«, φησὶν ὁ ἀπόστολος, »ἀλλ᾿ οὐ πάντα συμφέρει«. παρή\nγαγεν δὲ τὸ γένος ἡμῶν ἐπὶ\nκοινωνίᾳ ὁ θεὸς αὐτὸς τῶν ἑαυτοῦ πρότερος μεταδοὺς καὶ κοινὸν πᾶσιν ἀνθρώποις τὸν\nἑαυτοῦ ἐπικουρήσας λόγον, πάντα ποιήσας ὑπὲρ πάντων. κοινὰ οὖν τὰ πάντα καὶ μὴ\nπλεονεκτούντων οἱ πλούσιοι. τὸ οὖν πάρεστί μοι καὶ\nπλεονάζει μοι, διὰ τί μὴ τρυφήσω; οὐκ\nἀνθρώπινον οὐδὲ\nκοινωνικόν, ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον ἀγαπητικόν· πάρεστί μοι, διὰ τί μὴ μεταδῶ τοῖς δεομένοις;\nὁ γὰρ τοιοῦτος τέλειος ὁ τὸ »ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτὸν« πληρώσας.\nαὕτη γὰρ ἡ ἀληθὴς τρυφή, ἡ θησαυριζομένη\nπολυτέλεια, ἣ δὲ εἰς τὰς ματαίους ἐπιθυμίας ἀνάλωσις ἀπωλείας, οὐ δαπάνης, ἐπέχει\nλόγον. δέδωκεν γὰρ ὁ θεὸς οἶδ᾿ ὅτι τῆς χρήσεως ἡμῖν τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ μέχρι τοῦ\nἀναγκαίου, καὶ τὴν χρῆσιν κοινὴν εἶναι βεβούληται. ἄτοπον δὲ ἕνα τρυφᾶν πενομένων πλειόνων. πόσῳ μὲν γὰρ εὐκλεέστερον τοῦ πολυτελῶς\nοἰκεῖν τὸ πολλοὺς εὐεργετεῖν; πόσῳ δὲ συνετώτερον τοῦ εἰς λίθους καὶ χρυσίον τὸ εἰς\nἀνθρώπους ἀναλίσκειν; πόσῳ δὲ ὠφελιμώτερον τῶν ἀψύχων κοσμίων τὸ φίλους κεκτῆσθαι\nκοσμίους; τίνα δὲ ἂν ἀγροὶ τοσοῦτον ὅσον τὸ χαρίζεσθαι ὠφελήσειαν;\n\nΛείπεται τοίνυν ἡμῖν κἀκεῖνο ἐπιλῦσαι τὸ ἐπιφερόμενον· τίσιν οὖν τὰ πολυτελέστερα, ἂν\nαἱρῶνται πάντες τὰ εὐτελέστερα; τοῖς ἀνθρώποις, φήσαιμ᾿ ἄν, ἐὰν χωρὶς προσπαθείας καὶ\nδιαφορᾶς χρώμεθα αὐτοῖς. εἰ δὲ ἀμήχανον πάντας σωφρονεῖν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τῶν\nἀναγκαίων χρείαν τὰ εὐπόριστα μεταδιωκτέον μακρὰ τοῖς περιττοῖς τούτοις\nχαίρειν φράσασιν. καθόλου μὲν οὖν τὰ κόσμια ὥσπερ\nκοροκόσμια ἀποσκορακιστέον ὅλον καὶ αὐτὸν παραιτουμέναις τὸν κόσμον. χρὴ γὰρ εἶναι\nκοσμίας ἔνδοθεν καὶ τὴν ἔσω γυναῖκα δεικνύναι καλήν· ἐν μόνῃ γὰρ τῇ ψυχῇ καταφαίνεται\nκαὶ τὸ κάλλος καὶ τὸ αἶσχος. διὸ καὶ μόνος ὁ\nσπουδαῖος καλὸς κἀγαθὸς ὄντως ἐστίν, καὶ μόνον τὸ καλὸν ἀγαθὸν δογματίζεται,\nἡ δὲ\nἀρετὴ μόνη\nκαὶ διὰ καλοῦ τοῦ σώματος καταφαίνεται καὶ ἐπανθεῖ τῇ σαρκί, τὸ ὡραῖον\nτῆς σωφροσύνης ἀξιέραστον δεικνύουσα, ὅταν οἱονεὶ φέγγος ἐπιλάμπῃ τῇ μορφῇ τὸ ἦθος. τὸ γὰρ ἑκάστου καὶ φυτοῦ καὶ ζῴου κάλλος ἐν\nτῇ ἑκάστου ἀρετῇ εἶναι συμβέβηκεν. ἀνθρώπου δὲ ἀρετὴ δικαιοσύνη καὶ σωφροσύνη καὶ\nἀνδρεία καὶ εὐσέβεια. καλὸς ἄρα ἄνθρωπος ὁ δίκαιος καὶ σώφρων καὶ συλλήβδην ὁ ἀγαθός,\nοὐχ ὁ πλούσιος. ἤδη δὲ καὶ οἱ στρατιῶται\nχρυσίῳ κεκοσμῆσθαι βούλονται, οὐδὲ ἐκεῖνο ἀνεγνωκότες τὸ\nποιητικόν,\nὃς καὶ χρυσὸν ἔχων πόλεμον κίεν ἠύτε κούρη\nνηπίη. ἀλλὰ γὰρ τὴν μὲν φιλοκοσμίαν ἥκιστα ἀρετῆς ἐπιμελουμένην,\nσώματος δὲ ἀντιποιουμένην, ἐκτραπέντος τοῦ φιλοκάλου περὶ τὴν κενοδοξίαν, ἄρδην\nἐκβλητέον. τὰ γὰρ μὴ οἰκεῖα τῷ σώματι ὡς οἰκεῖα προσάπτουσα μελέτην τοῦ ψεύδεσθαι καὶ\nἔθος ἀπάτης ἐνεγέννησεν, οὔτι τὸ σεμνὸν καὶ ἄπλαστον καὶ νήπιον ὡς ἀληθῶς, τὸ σοβαρὸν\nδὲ καὶ θρυπτικὸν καὶ ἁβροδίαιτον φαίνουσα. αἳ δὲ\nἀμαυροῦσι τὸ κάλλος τὸ ἀληθινὸν ἐπισκιάζουσαι χρυσίῳ, καὶ οὐκ ἴσασι τὸ πλημμέλημα οἷόν\nἐστι, δεσμὰ ἑαυταῖς περιθεῖσαι πλούσια μυρία, καθάπερ καὶ\nπαρὰ τοῖς βαρβάροις\n\nφασὶν δεδέσθαι τοὺς κακούργους χρυσίῳ. τούτους ἐζηλωκέναι δοκοῦσί μοι αἱ γυναῖκες τοὺς δεσμώτας τοὺς πλουσίους. ἦ γὰρ οὐχὶ\nκλοιὸς τὸ χρυσοῦν ἐστι περιδέραιον καὶ οἱ\nστρεπτοί; οἵ τε καθετῆρες\nκαλούμενοι ἁλύσεων ἐπέχοντες τρόπον [καὶ] παρὰ τοῖς Ἀττικοῖς αὐτῷ τούτῳ τῷ ὀνόματι\nἁλύσεις κέκληνται. πέδας δὲ περισφυρίους τὴν περὶ\nτοὺς πόδας ἀκοσμίαν τῶν γυναικῶν Φιλήμων ἐν Συνεφήβῳ προσεῖπεν,\nἱμάτια\nδιαφαίνοντα καὶ πέδην τινὰ\nχρυσῆν.\n\nΤί οὖν ἔτι ὁ καλλωπισμὸς ὁ ζηλωτὸς ἢ ἐθέλειν ὑμᾶς, ὦ γυναῖκες, σφᾶς αὐτὰς\nφαίνεσθαι πεπεδημένας; εἰ γὰρ ἡ ὕλη τὸ ὄνειδος ὑπεκλύει, τὸ πάθος ἀδιάφορον. ἐμοὶ γοῦν\nδοκοῦσιν ἑκουσίως περιπίπτουσαι δεσμοῖς αὐχεῖν ἐπὶ συμφοραῖς πλουσίαις. ἴσως δὲ καὶ ὁ ποιητικὸς μῦθος τοιούτους δεσμοὺς μοιχευομένῃ\nτῇ Ἀφροδίτῃ περιβεβλῆσθαι λέγει, οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ μοιχείας σύμβολον αἰνιττόμενος τὰ\nκόσμια· χρυσοῦς γὰρ εἶπεν κἀκείνους Ὅμηρος τοὺς δεσμούς. ἤδη δὲ τὰ\nφανερώτατα τοῦ πονηροῦ σύμβολα οὐκ αἰσχύνονται περικείμεναι. ὡς γὰρ τὴν Εὔαν ὁ ὄφις ἠπάτησεν, οὕτω δὲ καὶ τὰς ἄλλας\nγυναῖκας ὁ κόσμος ὁ χρυσοῦς δελέατι προσχρώμενος τοῦ ὄφεως τῷ σχήματι ἐξέμηνεν εἰς\nὕβρεις, σμυραίνας τινὰς καὶ ὄφεις ἀποπλαττομένας εἰς εὐπρέπειαν. λέγει γοῦν ὁ κωμικὸς\nΝικόστρατος,\nἁλύσεις, καθετῆρας, δακτυλίους, βουβάλια, ὄφεις,\nπερισκελίδας,\nἐλλέβορον. πάνυ γοῦν ἐπιψόγως πάντα τὸν γυναικεῖον\nκαταλεγόμενος κόσμον Ἀριστοφάνης ἐν Θεσμοφοριαζούσαις ὑποδείκνυσιν. παραθήσομαι δὲ\nαὐτὰς τοῦ κωμικοῦ τὰς λέξεις διελεγχούσας ἀκριβῶς τὸ φορτικὸν ὑμῶν τῆς ἀπειραγαθίας·\n\nΑ. μίτρας, ἀναδήματα,\nνίτρον, κίσηριν,\nστρόφιον, ὀπισθοσφενδόνην,\nκάλυμμα, φῦκος, περιδέραια, ὑπογράμματα,\n\nτρυφοκαλάσιριν, ἐλλέβορον, κεκρύφαλον,\nζῶμα, ἀμπέχονον, τρύφημα,\nπαρυφές, ξυστίδα,\n\nκιθῶνα, βάραθρον, ἔγκυκλον, χιτώνιον.\nτὰ μέγιστα δ᾿ οὐκ εἴρηκα τούτων. Β.\nεἶτα τί;\nA. διόπας, διάλιθον, πλάστρα, μολόχιον, βότρυς,\nχλίδωνα, περόνας,\nἀμφιδέας,\nὅρμους, πέδας,\nσφραγῖδας, ἁλύσεις,\nδακτυλίους, καταπλάσματα,\nπομφόλυγας, ἀποδέσμους, ὀλίσβους,\nσάρδια,\nὑποδερίδας, ἑλικτῆρας. ἐγὼ μὲν ἔκαμον\nκαὶ ἄχθομαι λέγων τὸ πλῆθος τῶν κοσμίων, τὰς δὲ καὶ θαυμάζειν ἔπεισί μοι, ὡς ἄρα οὐκ\nἀποκναίονται τοσοῦτον ἄχθος βαστάζουσαι. ὢ τῆς\nκενῆς πολυπραγμοσύνης, ὢ τῆς ματαίας δοξομανίας· ἐκχέουσιν ἑταιρικῶς τὸν πλοῦτον εἰς\nὄνειδος, καὶ τοῦ θεοῦ τὰ δωρήματα ἀπειροκαλίᾳ παραχαράττουσι ζηλοῦσαι τοῦ πονηροῦ τὴν\nτέχνην. σαφῶς δὲ ὁ κύριος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τὸν\nπλούσιον τὸν θησαυρίζοντα εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ πρὸς ἑαυτὸν λέγοντα· »ἔχεις ἀγαθὰ πολλὰ\nἀποκείμενα εἰς ἔτη πολλά· φάγε, πίε, εὐφραίνου«, ἄφρονα κέκληκεν, »ταύτῃ γὰρ τῇ νυκτὶ\nτὴν ψυχήν σου παραλαμβάνουσιν· ἃ οὖν ἡτοίμασας, τίνος γένηται;« Ἀπελλῆς ὁ ζωγράφος θεασάμενός τινα τῶν μαθητῶν Ἑλένην\n[ὀνόματι] πολύχρυσον γράψαντα· ὦ μειράκιον, εἶπεν, μὴ δυνάμενος γράψαι καλὴν πλουσίαν\nπεποίηκας. τοιαῦται τοίνυν Ἑλέναι αἱ νῦν εἰσι γυναῖκες, οὐ καλαὶ γνησίως, πεπλασμέναι\nδὲ πλουσίως. ταύταις προφητεύει διὰ τοῦ Σοφονίου\nτὸ πνεῦμα· »καὶ τὸ ἀργύριον αὐτῶν καὶ τὸ χρυσίον αὐτῶν οὐ μὴ δύνηται ἐξελέσθαι αὐτοὺς\nἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς κυρίου.« ταῖς δὲ ὑπὸ Χριστοῦ παιδαγωγουμέναις οὐ χρυσίῳ κοσμεῖσθαι\nπροσήκει, ἀλλὰ τῷ λόγῳ, δι᾿ οὗ μόνου καταφαίνεται τὸ χρυσίον. μακάριοι μεντἂν ἦσαν οἱ παλαιοὶ τῶν Ἑβραίων, εἰ\nπεριελόμενοι τὸν κόσμον τῶν γυναικῶν ἔρριψαν ἢ ἐχώνευσαν μόνον, νυνὶ δὲ εἰς βοῦν\nχρυσοχοήσαντες καὶ τούτῳ εἰδωλολατρήσαντες αὐτοὶ μὲν οὐκ ὤναντο οὔτε τῆς τέχνης οὔτε\nτῆς ἐπιβολῆς, ἐδίδαξαν δὲ ἡμῶν τὰς γυναῖκας τυπικώτατα κοσμίων ἀποσχέσθαι. τὸ γοῦν ἐκπορνεῦσαν τῆς ἐπιθυμίας εἰς χρυσίον εἴδωλον\nγίνεται βασανιζόμενον πυρί, ᾧ μόνῳ τηρεῖται τρυφὴ καθάπερ εἴδωλον, οὐκ ἀλήθεια.\nἐντεῦθεν ὀνειδίζων ὁ λόγος διὰ τοῦ προφήτου\nτοὺς Ἑβραίους· »ἀργυρᾶ καὶ\nχρυσᾶ«, φησίν, »ἐποίησαν τῇ Βάαλ«, κόσμια δηλονότι· καὶ ἐναργέστατα ἐπαπειλῶν »καὶ ἐκδικήσω« λέγει »ἐπ᾿ αὐτὴν τὰς ἡμέρας τῶν Βααλείμ, ἐν\nαἷς ἐπέθυσεν αὐτῇ, καὶ περιετίθετο τὰ ἐνώτια ἑαυτῆς καὶ τὰ καθόρμια αὐτῆς«, καὶ τὴν\nαἰτίαν τοῦ κοσμήματος ἐπήγαγεν εἰπών· »καὶ ἐπορεύετο ὀπίσω τῶν ἐραστῶν αὐτῆς, ἐμοῦ δὲ\nἐπε\nλάθετο, λέγει κύριος.«\n\nἈποθέμεναι τοίνυν τοὺς λήρους αὐτῷ πονηρῷ σοφιστῇ τοῦ ἑταιρικοῦ τούτου μὴ μετεχόντων\nκαλλωπισμοῦ μηδὲ εἰδωλολατρούντων διὰ παραπετάσματος εὐπρεποῦς. πάνυ γοῦν θαυμασίως ὁ Πέτρος ὁ μακάριος »γυναῖκας«, φησίν,\n»ὡσαύτως μὴ ἐν πλέγμασιν ἤ χρυσῷ ἢ μαργαρίταις ἢ ἱματισμῷ πολυτελεῖ, ἀλλ᾿ ὅ πρέπει\nγυναιξὶν ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν, δι᾿ ἔργων ἀγαθῶν σφᾶς αὐτὰς κοσμουσῶν.« καὶ γὰρ\nεἰκότως ἀπεῖναι αὐτῶν τὸν καλλωπισμὸν κελεύει· εἰ\nμὲν γὰρ καλαὶ εἶεν, ἀπόχρη ἡ φύσις· μὴ φιλονεικείτω ἡ τέχνη πρὸς τὴν φύσιν, τουτέστιν\nἀπάτη ἀληθείᾳ μὴ ἐριζέτω· εἰ δὲ αἰσχραὶ φύσει, ἐλέγχουσιν ἐξ ὧν προσάπτουσιν ὅ μὴ ἔχουσιν. προσήκει τοίνυν λιτότητα ἀσπάζεσθαι τὰς\nΧριστῷ λατρευούσας. τῷ ὄντι γὰρ ἡ λιτότης ἁγιωσύνης προμηθεῖται ἐξισοῦσα τὰς\nπλεονεξίας καὶ διὰ τῶν τυχόντων τὴν ἀπὸ τῶν περιττῶν κομιζομένη χρείαν. τὸ γὰρ λιτόν,\nᾗ καὶ τοὔνομα ἐμφαίνει, οὐκ ἐξέχει οὐδὲ κατά τι ὀγκοῦται ἢ τυφοῦται, ὁμαλὸν δὲ ὅλον\nκαὶ λεῖον καὶ ἴσον καὶ ἀπέριττον καὶ ταύτῃ ἱκανόν ἐστιν. ἱκανότης δὲ ἕξις ἐστὶν ἐξικνουμένη πρὸς τὸ οἰκεῖον πέρας ἀνελλιπῶς καὶ\nἀπερίττως· μήτηρ δὲ αὐτῶν ἡ δικαιοσύνη, τιθηνὴ δὲ ἡ αὐτάρκεια. αὕτη γοῦν τοι ἕξις\nἐστὶν ἀρκουμένη οἷς δεῖ καὶ δι᾿ αὑτῆς ποριστικὴ\nτῶν πρὸς τὸν μακάριον συντελούντων βίον. ἔστω οὖν ἐπὶ μὲν καρποῖς τῶν χειρῶν ὑμῶν\nκόσμος· ἅγιος, εὐμετάδοτος κοινωνία καὶ ἔργα οἰκουρίας. »ὁ γὰρ διδοὺς πτωχῷ δανείζει\nθεῷ«, καὶ »χεῖρες ἀνδρείων πλουτίζουσιν.« ἀνδρείους τοὺς καταφρονοῦντας χρημάτων καὶ\nπερὶ τὰς μεταδόσεις εὐκόλους εἴρηκεν. ἐπὶ δὲ τῶν ποδῶν ἡ ἄοκνος πρὸς εὐποιίαν\nἑτοιμότης ἐπιφαινέσθω καὶ ἡ πρὸς δικαιοσύνην ὁδοιπορία. καθετῆρες δὲ καὶ περιδέραια\nαἰδὼς καὶ σωφροσύνη εἰσίν. τοιούτους ὅρμους χρυσοχοεῖ ὁ θεός. »μακάριος ἄνθρωπος, ὅς εὗρεν\nσοφίαν, καὶ\nθνητός, ὃς εἶδεν φρόνησιν«, διὰ Σολομῶντος τὸ πνεῦμα λέγει , »κρεῖσσον γὰρ\nαὐτὴν ἐμπορευθῆναι ἢ χρυσίου καὶ ἀργυρίου θησαυρούς, τιμιωτέρα δέ ἐστι λίθων\nπολυτελῶν.« αὕτη γὰρ ἡ ἀληθινὴ εὐκοσμία. τὰ δὲ ὦτα\nαὐταῖς\nπαρὰ φύσιν μὴ τιτράσθω εἰς ἀπάρτησιν ἐλλοβίων καὶ\nπλάστρων· οὔτε γὰρ θέμις βιάζεσθαι τὴν φύσιν, παρ᾿ ὅ βεβούληται, οὔτε μὴν ἄλλος\nἀμείνων ἄν εἴη τῶν ὤτων κόσμος εἰς τοὺς κατὰ φύσιν τῆς ἀκοῆς καταβαίνων πόρους\nκατηχήσεως ἀληθοῦς. ὀφθαλμοὶ δὲ ὑπαληλιμμένοι λόγῳ\nκαὶ ὧτα εἰς αἴσθησιν διατετρημένα θείων ἀκουστὴν καὶ ἁγίων ἐπόπτην παρασκευάζουσιν\nδεικνύντος ὡς ἀληθῶς τοῦ λόγου τὸ κάλλος τὸ ἀληθινόν, »ὅ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν οὐδὲ οὖς\nἤκουσε« πρότερον.\n\nΚεφάλαια τοῦ τρίτου λόγου.\n\nΑ . Περὶ τοῦ κάλλους τοῦ ἀληθινοῦ.\n\nB . Ὅτι οὐ χρὴ καλλωπίζεσθαι.\n\nΓ . Πρὸς τοὺς καλλωπιζομένους τῶν ἀνδρῶν.\n\nΔ . Τίσι συνδιατριπτέον.\n\nE . Πῶς περὶ τὰ λουτρὰ ἀναστρεπτέον.\n\nF . Ὅτι μόνος πλούσις ὁ Χριστιανός.\n\nZ . Ὅτι καλὸν ἐφόδιον Χριστιανῷ ἡ εὐτέλεια.\n\nH . Ὅτι αἱ εἰκόνες καὶ τὰ ὑποδείγματα μέγιστον μέρος τῆς ὀρθῆς εἰσι\nδιδασκαλίας.\n\nΘ . Τίνος ἕνεκεν τὸ λουτρὸν παραληπτέον.\n\nI . Ὅτι καὶ γυμνάσια ἐγκριτέον τοῖς κατὰ λόγον βιοῦσιν.\n\nIA . Ἐπιδρομὴ κεφαλαιώδης τοῦ ἀρίστου βίου.\n\nIB . Ἐπιδρομὴ κεφαλαιώδης ὁμοίως τοῦ ἀρίστου βίου, ὅσαι τῶν ἁγίων γραφῶν\nχαρακτηρίζουσαι τὸν τῶν χριστιανῶν βίον.\n\nΠερὶ τοῦ κάλλους τοῦ ἀληθινοῦ.\n\nΗν ἄρα, ὡς ἔοικεν, πάντων μέγιστον μαθημάτων τὸ γνῶναι αὑτόν· ἑαυτὸν γάρ τις ἐὰν γνῷ, θεὸν εἴσεται, θεὸν δὲ εἰδὼς\nἐξομοιωθήσεται θεῷ, οὐ χρυσοφορῶν οὐδὲ ποδηροφορῶν, ἀλλὰ ἀγαθοεργῶν\nκαὶ\nὅτι μάλιστα ὀλιγίστων δεόμενος· ἀνενδεὴς δὲ μόνος ὁ θεὸς καὶ χαίρει μάλιστα μὲν\nκαθαρεύοντας ἡμᾶς ὁρῶν τῷ τῆς διανοίας κόσμῳ, ἔπειτα δὲ καὶ τῷ τοῦ σώματος, ἁγνὴν\nστολήν, σωφροσύνην, περιβεβλημένους. τριγενοῦς οὖν\nὑπαρχούσης τῆς ψυχῆς τὸ νοερόν, ὅ δὴ λογιστικὸν καλεῖται, ὁ ἄνθρωπός ἐστιν ὁ ἔνδον, ὁ\nτοῦ φαινομένου τοῦδε ἄρχων ἀνθρώπου, αὐτὸν δὲ ἐκεῖνον ἄλλος ἄγει, θεός· τὸ δὲ θυμικόν,\nθηριῶδες ὄν, πλησίον μανίας οἰκεῖ· πολύμορφον δὲ τὸ ἐπιθυμητικὸν καὶ τρίτον, ὑπὲρ τὸν\nΠρωτέα τὸν θαλάττιον δαίμονα ποικίλον, ἄλλοτε ἄλλως μετασχηματιζόμενον, εἰς μοιχείας\nκαὶ λαγνείας καὶ εἰς φθορὰς ἐξαρεσκευόμενον·\n\nἤτοι μὲν πρώτιστα λέων γένετ᾿ ἠυγένειος, ἔτι\nφέρων τὸν καλλωπισμόν· ἄνδρα δείκνυσιν ἡ τοῦ γενείου κόμη·\nαὐτὰρ ἔπειτα δράκων ἢ\nπάρδαλις ἠδὲ μέγας σῦς· κατώλισθεν εἰς τὴν ἀσέλγειαν ἡ φιλοκοσμία. οὐκέτι καρτερῷ\nθηρίῳ † ἄνθρωπος φαίνεται,\nγίνετο δ᾿ ὑγρὸν ὕδωρ καὶ δένδρεον ὑψιπέτηλον.\nἐκχεῖται τὰ πάθη, ἐκβλύζονται αἱ ἡδοναί,\nμαραίνεται τὸ κάλλος, καὶ θᾶττον ἀποπίπτει τοῦ πετάλου χαμαί, ὅταν αὐτοῦ καταπνεύσωσιν\nαἱ ἐρωτικαὶ τῆς ὕβρεως λαίλαπες, καὶ πρὶν ἢ τὸ μετόπωρον ἐλθεῖν μαραίνεται τῇ φθορᾷ·\nπάντα γὰρ ἡ ἐπιθυμία γίνεταί τε καὶ πλάττεται καὶ φενακίζειν βούλεται, ἵνα κατακρύψῃ\nτὸν ἄνθρωπον. ὁ δὲ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ᾧ σύνοικος ὁ\nλόγος, οὐ ποικίλλεται, οὐ πλάττεται, μορφὴν ἔχει τὴν τοῦ λόγου, ἐξομοιοῦται τῷ θεῷ,\nκαλός ἐστιν, οὐ καλλωπίζεται· κάλλος ἐστὶ τὸ ἀληθινόν, καὶ γὰρ ὁ θεός ἐστιν· θεὸς\nδὲ ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος γίνεται, ὅτι βούλεται ὃ\nθεός. ὀρθῶς ἄρα εἶπεν Ἡράκλειτος· »ἄνθρωποι θεοί, θεοὶ ἄνθρωποι. λόγος γὰρ ωὐτός·«\nμυστήριον ἐμφανές· θεὸς ἐν ἀνθρώπῳ, καὶ ὁ ἄνθρωπος θεός, καὶ τὸ θέλημα τοῦ πατρὸς ὁ\nμεσίτης ἐκτελεῖ· μεσίτης γὰρ ὁ\nλόγος ὁ κοινὸς ἀμφοῖν, θεοῦ μὲν υἱός,\nσωτὴρ δὲ ἀνθρώπων, καὶ τοῦ μὲν διάκονος, ἡμῶν δὲ παιδαγωγός. δούλης δὲ οὔσης τῆς σαρκός, καθὼς καὶ ὁ Παῦλος μαρτυρεῖ,\nπῶς ἄν τις εἰκότως τὴν θεράπαιναν κοσμοίη προαγωγοῦ δίκην; ὅτι γὰρ δούλου μορφὴ τὸ\nσαρκικόν, ἐπὶ τοῦ κυρίου φησὶν ὁ ἀπόστολος· »ὅτι ἐκένωσεν ἑαυτὸν μορφὴν δούλου λαβών«,\nτὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον δοῦλον προσειπὼν πρὶν ἢ δουλεῦσαι καὶ σαρκοφορῆσαι τὸν κύριον.\nὁ δὲ συμπαθὴς θεὸς αὐτὸς ἠλευθέρωσεν τὴν σάρκα\nτῆς φθορᾶς καὶ δουλείας τῆς θανατηφόρου καὶ πικρᾶς ἀπαλλάξας τὴν ἀφθαρσίαν περιέθηκεν\nαὐτῇ, ἅγιον τοῦτο τῇ σαρκὶ [καὶ] ἀιδιότητος\nκαλλώπισμα περιθείς, τὴν ἀθανασίαν. ἔστι δὲ καὶ ἄλλο κάλλος ἀνθρώπων ἀγάπη· »ἀγάπη\nδέ«, κατὰ τὸν ἀπόστολον, »μακροθυμεῖ, χρηστεύεται, οὐ ζηλοῖ, οὐ περπερεύεται, οὐ\nφυσιοῦται.« περπερεία γὰρ ὁ καλλωπισμὸς περιττότητος καὶ ἀχρειότητος ἔχων ἔμφασιν.\nδιὸ καὶ ἐπι\nφέρει· »οὐκ\nἀσχημονεῖ.« ἄσχημον γὰρ τὸ ἀλλότριον καὶ μὴ κατὰ φύσιν σχῆμα· τὸ δ᾿ ἐπίπλαστον\nἀλλότριον, ὅπερ ἐξηγεῖται σαφῶς, »οὐ ζητεῖ« φήσας »τὸ μὴ ἑαυτῆς«· τὸ γὰρ ἴδιον ἡ\nἀλήθεια τὸ οἰκεῖον καλεῖ, τὸ δ᾿ ἀλλότριον ἡ φιλοκοσμία ζητεῖ, ἐκτὸς οὖσα καὶ τοῦ θεοῦ\nκαὶ τοῦ λόγου καὶ τῆς ἀγάπης. τὸν δὲ κύριον αὐτὸν\nτὴν ὄψιν αἰσχρὸν γεγονέναι διὰ Ἡσαΐου τὸ πνεῦμα μαρτυρεῖ· »καὶ εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ\nεἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλος, ἀλλὰ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἄτιμον, ἐκλεῖπον παρὰ τοὺς ἀνθρώπους.«\nκαὶ τίς ἀμείνων κυρίου; ἀλλ᾿ οὐ τὸ κάλλος τῆς σαρκὸς τὸ φαντασιαστικόν, τὸ δὲ ἀληθινὸν\nκαὶ τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος ἐνεδείξατο κάλλος, τῆς μὲν τὸ εὐεργετικόν, τὸ δὲ\nἀθάνατον τῆς σαρκός.\n\nὍτι οὐ χρὴ καλλωπίζεσθαι.\n\nΟὐκ ἄρα ἡ πρόσοψις τοῦ ἐκτὸς ἀνθρώπου, ἀλλὰ ἡ ψυχὴ καλλωπιστέα τῷ τῆς καλοκἀγαθίας\nκοσμήματι· εἴη δ᾿ ἂν καὶ τὴν σάρκα εἰπεῖν τῷ τῆς ἐγκρατείας κόσμῳ. αἳ δέ, τὴν\nἐπιφάνειαν καλλωπιζόμεναι καὶ τὰ βάθη χερσούμεναι, λελήθασι σφᾶς αὐτὰς κατὰ τοὺς\nΑἰγυπτίων κοσμοῦσαι ναούς· προπύλαια παρ᾿ αὐτοῖς\nκαὶ προτεμενίσματα\nἐξήσκηται, ἄλση τε καὶ ὀργάδες, κίοσίν τε παμπόλλοις\nἐστεφάνωνται αἱ αὐλαί· τοῖχοι δὲ ἀποστίλβουσι ξενικοῖς λίθοις καὶ γραφῆς ἐν\nτέχνου [οἷς] ἐνδεῖ οὐδὲ ἕν· χρυσῷ δὲ καὶ ἀργύρῳ καὶ ἠλέκτρῳ\nπαραστίλβουσιν οἱ ναοί, καὶ τοῖς ἀπὸ Ἰνδίας καὶ Αἰθιοπίας πεποικιλμένοι μαρμαίρουσι\nλιθιδίοις, τὰ δὲ ἄδυτα χρυσοπάστοις ἐπισκιάζεται πέπλοις· ἀλλ᾿ ἢν παρεισέλθῃς εἰς τὸ βάθος τοῦ περιβόλου σπεύδων ἐπὶ τὴν\nθέαν τοῦ κρείττονος, ζητήσεις τὸ ἄγαλμα τὸ ἔνοικον\nτοῦ νεώ,\nπαστοφόρος δὲ ἤ τις ἄλλος τῶν ἱεροποιούντων περὶ τὸ τέμενος σεμνὸν δεδορκώς, παιᾶνα τῇ\nΑἰγυπτίων ᾄδων γλώττῃ, ὀλίγον ἐπαναστείλας τοῦ καταπετάσματος, ὡς δείξων τὸν θεόν,\nπλατὺν ἡμῖν ἐνδίδωσι γέλωτα τοῦ σεβάσματος. οὐ γὰρ\nθεὸς ὁ ζητούμενος ἔνδον εὑρεθήσεται, ἐφ᾿ ὃν ἐσπεύσαμεν, αἴλουρος δὲ ἢ κροκόδειλος ἢ\nαὐτόχθων ὄφις ἤ τι τοιοῦτον θηρίον ἀνάξιον μὲν τοῦ νεώ, χηραμοῦ δὲ ἢ φωλεοῦ\nἢ βορβόρου ἀντάξιον· ὁ θεὸς Αἰγυπτίων ἐπὶ στρωμνῆς ἁλουργῆς καταφαίνεται κυλιόμενον θηρίον. ταύτῃ μοι δοκοῦσιν αἱ χρυσοφοροῦσαι\nγυναῖκες, τῶν πλοκάμων τοὺς ἐνουλισμοὺς ἀσκοῦσαι χρίσματά τε παρειῶν καὶ ὑπογραφὰς\nὀφθαλμῶν καὶ βαφὰς μετιοῦσαι τριχῶν καὶ τὴν ἄλλην βλακείαν κακομηχανώμεναι, κοσμοῦσαι\nτὸν περίβολον τὸν σαρκικόν, αἰγυπτιάζουσαι ὡς ἀληθῶς, ἐπισπᾶσθαι τοὺς δεισιδαίμονας\nἐραστάς. ἀλλ᾿ ἢν ἀποκαλύψῃ τις τὸ καταπέτασμα τοῦ\nνεώ, τὸν κεκρύφαλον λέγω, τὴν βαφήν, τὴν ἐσθῆτα, τὸ χρυσίον, τὸ φῦκος, τὰ ἐντρίμματα,\nτουτέστι τὸ ἐκ τούτων συγκείμενον ὕφος, [τὸ καταπέτασμα,] ὡς ἔνδον εὑρήσων τὸ κάλλος\nτὸ ἀληθινόν, μυσάξεται, εὖ οἶδ᾿ ἐγώ. οὐ γὰρ τὴν\nεἰκόνα τοῦ θεοῦ κατοικοῦσαν ἔνδον εὑρήσει τὴν ἀξιόλογον, πόρνη δὲ ἀντ᾿ αὐτῆς καὶ\nμοιχαλὶς τῆς ψυχῆς κατείληφε τὸ ἄδυτον, τό τε ἀληθινὸν θηρίον ἐλεγχθήσεται\n\nψιμυθίῳ πίθηκος ἐντετριμμμένος, καὶ ὁ παλίμβολος ὄφις ἐκεῖνος διαβιβρώσκων τὸ\nνοερὸν τῆς ἀνθρώπου διὰ τῆς φιλοδοξίας χηραμὸν ἔχει τὴν ψυχήν· πάντα φαρμάκων ὀλεθρίων ἐμπλήσας καὶ τὸν ἑαυτοῦ τῆς πλάνης\nἐνερευξάμενος ἰὸν μετεσκεύασεν τὰς γυναῖκας εἰς πόρνας ὁ προαγωγὸς οὗτος δράκων (οὐ\nγὰρ γυναικός, ἀλλ᾿ ἑταίρας τὸ φιλόκοσμον)· αἳ τῆς παρὰ μὲν\nτοῖς ἀνδράσιν\nοἰκουρίας ὀλίγα φροντίζουσιν, λύσασαι δὲ τἀνδρὸς τὸ βαλλάντιον ἐκτρέπουσι τὰς χορηγίας\nεἰς ἐπιθυμίας, ὡς πολλοὺς ἔχοιεν τοῦ καλαὶ δοκεῖν εἶναι μάρτυρας, καὶ τὴν πᾶσαν ἡμέραν\nκομμωτικῇ προσκαθεζόμεναι ἀργυρωνήτοις σχολάζουσιν\nἀνδραπόδοις. καθάπερ οὖν ὄψον πονηρὸν ἡδύνουσι τὴν σάρκα καὶ τὴν μὲν ἡμέραν κομμωτικῇ\nπροστετήκασι θαλαμευόμεναι, μὴ ἐλεγχθῶσιν ξανθιζόμεναι, ἑσπέρας δὲ καθάπερ ἐκ φωλεοῦ\nπρὸς τὸν λύχνον τὸ νόθον\nτοῦτο προσέρπει κάλλος· συνεργεῖ γὰρ\nκαὶ ἡ μέθη καὶ τὸ ἀμυδρὸν τοῦ φωτὸς πρὸς τὴν ἐπίθεσιν αὐτῶν. καὶ τὴν μὲν ξανθίζουσαν τοὺς πλοκάμους ὁ κωμικὸς Μένανδρος\nεἴργει τῆς οἰκίας·\nνῦν δ᾿ ἕρπε ἀπ᾿ οἴκων τῶνδε· τὴν γυναῖκα γὰρ\nτὴν σώφρονα\nοὐ δεῖ τὰς τρίχας ξανθὰς ποιεῖν, ἀλλ᾿ οὐδὲ τὰς παρειὰς φυκοῦν οὐδὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς\nὑπογράφεσθαι. λελήθασι δὲ σφᾶς αἱ κακοδαίμονες τὸ\nοἰκεῖον ἀπολλύουσαι κάλλος τοῦ ὀθνείου τῇ ἐπεισαγωγῇ· ἅμα γοῦν ἡμέρᾳ σπαρασσόμεναι καὶ\nἀποτριβόμεναι καὶ φυράμασί τισι καταπλαττόμεναι ψήχουσι μὲν τὸν χρῶτα, θρύπτουσι δὲ\nτὴν σάρκα τοῖς φαρμάκοις καὶ τῇ περιεργίᾳ τῶν ῥυμμάτων τὸ οἰκεῖον μαραίνουσιν ἄνθος.\nδιὰ τοῦτό τοι ὠχραὶ μὲν ἐκ καταπλασμάτων\nκαταφαίνονται, εὐάλωτοι δὲ ὑπὸ νόσων γίνονται τακερὰν ἤδη τὴν σάρκα φαρμάκοις τὴν\nἐσκιαγραφημένην ἔχουσαι, τῶν ἀνθρώπων τὸν δημιουργὸν ἀτιμάζουσαι, ὡς οὐ κατ᾿ ἀξίαν\nδεδωρημένον τὸ κάλλος. εἰκότως ἀργαὶ πρὸς οἰκουρίας γίνονται, καθάπερ ἐζωγραφημέναι,\nκαθεζόμεναι εἰς θέαν, οὐκ εἰς οἰκουρίαν γεγενημέναι.\nδιὰ τοῦτό τοι ἡ παρὰ τῷ κωμικῷ ἐπιλογιστικὴ γυνὴ λέγει·\nτί δ᾿ ἂν γυναῖκες\nφρόνιμον ἐργασαίμεθα\nἢ λαμπρόν, αἳ καθήμεθ᾿ ἐξανθισμέναι, τῶν ἐλευθέρων γυναικῶν\nλυμαινόμεναι τὸν χαρακτῆρα, οἴκων ἀνατροπὰς καὶ γάμων ἐκτροπὰς καὶ παίδων ὑποβολὰς\nπεριποιούμεναι. τοῦτο αὐτὸ γάρ τοι καὶ Ἀντιφάνης ὁ κωμικὸς ἐν Μαλθακῇ τὸ ἑταιρικὸν\nτῶν γυναικῶν ἐπισκώπτει τὰ κοινὰ\nπάσαις ῥήματα εἰς τὴν κατατριβὴν\nἐξηυρημένα λέγων\n\nἔρχεται,\nμετέρχεται αὖ, προσέρχεται αὖ, μετέρχεται,\nἥκει, πάρεστι,\nῥύπτεται, προσέρχεται,\nσμῆται, κτενίζεται, ἐμβέβηκε, τρίβεται,\nλοῦται,\nσκοπεῖται, στέλλεται, μυρίζεται,\nκοσμεῖται, ἀλείφεται· † ἂν δ᾿ ἔχοι τι,\nἀπάγχεται. τρὶς γάρ, οὐχ ἅπαξ ἀπολωλέναι δίκαιαι\nκροκοδείλων ἀποπάτοις χρώμεναι καὶ σηπεδόνων ἀφροῖς ἐγχριόμεναι, καὶ ταῖς ὀφρύσι τὴν\nἀσβόλην ἀναματτόμεναι καὶ ψιμυθίῳ τὰς παρειὰς\nἐντριβόμεναι. αἱ τοίνυν καὶ τοῖς ἐθνικοῖς προσκορεῖς ποιηταῖς διὰ τὸν τρόπον πῶς οὐκ\nἂν ἀπόβλητοι τῇ ἀληθείᾳ γένοιντο; ἕτερος γοῦν κωμικὸς ἐλέγχων αὐτὰς Ἄλεξις· καὶ γὰρ\nκαὶ τούτου παραθήσομαι τὴν λέξιν δυσωποῦσαν τῷ περιέργῳ τῆς ἑρμηνείας τὸ ἀδιάτρεπτον\nτῆς ἀναισχυντίας· οὐ γὰρ εἰς τοσοῦτον περίεργος ἦν· ἐγὼ δὲ αἰσχύνομαι κωμῳδουμένης ἐς\nτοσοῦτον τῆς γυναικωνίτιδος, ἣ »βοηθὸς« γενομένη εἶτα μέντοι προσαπολλύει καὶ τὸν\nἄνδρα.\nπρῶτα μὲν γὰρ ἐς τὸ κέρδος καὶ τὸ\nσυλᾶν τοὺς πέλας\nπάντα τὰ ἄλλα [ἔργα] αὐταῖς πάρεργα\nγίγνεται.\nτυγχάνει μικρά τις οὖσα· φελλὸς ἐν ταῖς βαυκίσιν\n\nἐγκεκάττυται. μακρά τις· διάβαθρον λεπτὸν φορεῖ\nτὴν τε κεφαλὴν\nἐπὶ τὸν ὦμον καταβαλοῦσα ἐξέρχεται·\nτοῦτο τοῦ μήκους ἀφεῖλεν. οὐκ ἔχει τις ἰσχία·\n\nὑπενέδυσ᾿ ἐρραμμένα αὐτήν, ὥστε τὴν εὐπυγίαν\nἀναβοᾶν τοὺς εἰσιδόντας.\nκοιλίαν ἁδρὰν ἔχει·\n\nτιτθί᾿ ἔστ᾿ αὐταῖσι τούτων ὧν ἔχουσ(ιν) οἱ κωμικοί·\nὀρθὰ προσθεῖσαι τοιαῦτα\nτοὐνδυτὸν τῆς κοιλίας\nὡσπερεὶ κοντοῖσι τούτοις εἰς τὸ πρόσθ(εν) ἀπήγαγον.\n\nτὰς ὀφρῦς πυρρὰς ἔχει τις· ζωγραφοῦσιν\nἀσβόλῳ.\nσυμβέβηκ(εν) εἶναι μέλαιναν· κατέπλασε ψιμυθίῳ·\nλευκόχρως λίαν τις\nἐστίν· παιδέρωτ᾿ ἐντρίβεται.\nκαλὸν ἔχει τοῦ σώματός τι· τοῦτο γυμνὸν δεικνύει.\n\nεὐφυεῖς ὀδόντας ἔσχεν· ἐξ ἀνάγκης δεῖ γελᾶν,\nἵνα θεωρῶσ(ιν) οἱ παρόντες τὸ\nστόμα ὡς κομψὸν φορεῖ.\nἂν δὲ μὴ χαίρῃ γελῶσα, διατελεῖ τὴν ἡμέραν\nξυλήφιον\n\nμυρρίνης ἔχουσα λεπτὸν ὀρθὸν ἐν τοῖς χείλεσιν,\nὥστε τῷ χρόνῳ\nσεσηρέν᾿, ἄν τε βούλητ᾿ ἄν τε μή.\n\nΤαῦτα ὑμῖν εἰς τὴν ἀποτροπὴν τῆς φιλοκόσμου κακομηχανίας ἐκ\n\nσοφίας κοσμικῆς παρατίθεμαι, παμμάχως σῴζειν ἐθελήσαντος ἡμᾶς τοῦ λόγου, μετὰ μικρὸν\nδὲ καὶ ταῖς θείαις ἐπιστύψω γραφαῖς. φιλεῖ δέ πως τὸ μὴ λανθάνον δι᾿ αἰσχύνην τῶν\nἐλέγχων ἀφίστασθαι τῶν ἁμαρτημάτων. ὡς δὲ ἡ\nκαταπεπλασμένη χεὶρ καὶ ὁ περιαληλιμμένος ὀφθαλμὸς ὑπόνοιαν τοῦ νοσοῦντος ἐκ τῆς ὄψεως\nἐνδείκνυται, οὕτως τὰ ἐντρίμματα καὶ αἱ βαφαὶ νοσοῦσαν ἐν βάθει τὴν ψυχὴν αἰνίττονται.\nἡμῖν δὲ παριέναι »ποταμὸν ἀλλότριον« ὁ θεῖος\nπαραινεῖ παιδαγωγός, τὴν ἀλλοτρίαν γυναῖκα, τὴν μάχλον, ποταμὸν ἀλλότριον ἀλληγορῶν,\nπᾶσιν ἐπιρρέουσαν, πᾶσι δι᾿ ἀσέλγειαν πορνικὴν εἰς τρυφὴν ἐκχεομένην· »ἀπὸ ὕδατος ἀλλοτρίου ἀπόσχου«, φησίν, »καὶ ἀπὸ πηγῆς\nἀλλοτρίας μὴ πίῃς«, τὸ ῥεῦμα τῆς ἡδυπαθείας φυλάξασθαι παραινῶν, »ἵνα πολὺν ζήσωμεν\nχρόνον, προστεθῇ δὲ ἡμῖν ἔτη ζωῆς«, εἴτε ἀλλοτρίαν ἡδονὴν μὴ θηρωμένοις εἴτε καὶ τὰς\nαἱρέσεις ἐκτρεπομένοις. φιλοψία μὲν οὖν καὶ φιλοινία\nεἰ καὶ πάθη μεγάλα, ἀλλ᾿ οὐ τοσαῦτα τὸ μέγεθος ὁπόση ἡ φιλοκοσμία. τράπεζα πλήρης καὶ\nκύλικες ἐπάλληλοι\nἱκαναὶ πληρῶσαι τὴν λαιμαργίαν· τοῖς δὲ φιλοχρύσοις\nκαὶ φιλοπορφύροις καὶ φιλολίθοις οὔτε ὁ ὑπὲρ γῆς καὶ ὑπὸ γῆν χρυσὸς αὐτάρκης οὔτε ἡ\nΤυρίων θάλαττα οὔτε μὴν ὁ φόρτος ὁ ἀπ᾿ Ἰνδῶν καὶ Αἰθιόπων, ἀλλ᾿ οὐδὲ ὁ Πακτωλὸς ὁ ῥέων\nτὸν πλοῦτον. οὐδ᾿ ἂν Μίδας τις αὐτῶν γένηται,\nπεπλήρωται, ἀλλὰ ἔτι πένης ἐστὶ πλοῦτον ἄλλον ποθῶν, ἕτοιμοι δὲ οὗτοι συναποθανεῖν\nχρυσίῳ. εἰ δὲ καὶ ὁ Πλοῦτος τυφλός, ὥσπερ οὖν, αἱ περὶ αὐτὸν ἐπτοημέναι καὶ\nσυμπαθοῦσαι πῶς οὐ τυφλώττουσιν; ὅρον γοῦν\nἐπιθυμίας οὐκ ἔχουσαι εἰς ἀναισχυντίαν ἐξοκέλλουσιν· δεῖ γὰρ αὐταῖς καὶ θεάτρου καὶ\nπομπῆς καὶ πλήθους θεατῶν καὶ πλάνης ἐν ἱεροῖς καὶ τῆς ἐν τοῖς ἀμφόδοις διατριβῆς, ὡς\nπᾶσιν αὐτὰς γίνεσθαι καταφανεῖς. κοσμοῦνται γὰρ\nἵνα ἄλλοις ἀρέσκοιεν αἱ ἐν προσώπῳ\nκαυχώμεναι, οὐκ ἐν καρδίᾳ·\nὡς γὰρ τὸν δραπέτην τὰ στίγματα, οὕτω τὴν μοιχαλίδα δείκνυσι τὰ ἀνθίσματα. »κἂν\nπεριβάλῃ κόκκινον καὶ κοσμήσῃ κόσμῳ χρυσῷ, καὶ ἐὰν χρίσῃ στίμμι τοὺς ὀφθαλμούς σου,\nεἰς μάτην ὁ ὡραϊσμός σου«, ὁ λόγος διὰ Ἱερεμίου φησίν.\n\nΕἶτα οὐκ ἄτοπον ἵππους μὲν καὶ ὄρνεις καὶ τὰ ἄλλα ζῷα ἐκ τῆς χλόης καὶ τῶν λειμώνων\nἀνίστασθαι καὶ ἀνίπτασθαι οἰκείῳ κόσμῳ χαίροντα, χαίτῃ ἱππικῇ καὶ χροιᾷ φυσικῇ καὶ\nπτερώσει ποικίλῃ, ὡς δὲ ἐνδεέστερον καὶ τῆς θηρείου φύσεως ἡ γυνὴ ἀκαλλὴς εἰς τοσοῦτον\nεἶναι οἴεται, ὡς ὀθνείου δεῖσθαι κάλλους, ὠνητοῦ καὶ σκιαγραφουμένου; κεκρύφαλοι μέν γε καὶ κεκρυφάλων διαφοραὶ καὶ περίεργοι\nπλοκαί, ἀλλὰ καὶ τῶν τριχῶν οἱ μυρίοι σχηματισμοὶ κατόπτρων τε πολυτίμητοι κατασκευαί,\nοἷς κατασχηματίζονται θηρῶσαι τοὺς δίκην παίδων ἀφρόνων περὶ τὰς μορφὰς ἐπτοημένους,\nτέλεον ἀπηρυθριακυιῶν ἐστι γυναικῶν, ἃς ἑταίρας καλῶν οὐκ ἄν τις ἀφαμάρτοι προσωπεῖα\nποιούσας τὰ πρόσωπα. ἡμῖν δὲ ὁ λόγος παραινεῖ »μὴ\nσκοπεῖν τὰ βλεπόμενα, ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα· τὰ γὰρ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τὰ δὲ μὴ\nβλεπόμενα αἰώνια«. ὃ δὲ καὶ πέρα τῆς ἀτοπίας προβέβηκεν, τῆς ἐπιπλάστου μορφῆς τῆς\nἑαυτῶν οἷον ἀνδραγαθήματός τινος ἢ ἐπανορθώματος κάτοπτρα ἐπινενοήκασιν, ἐφ᾿ ἧς ἀπάτης\nμάλιστα κάλυμμα ἐπιτιθέναι ἐχρῆν· οὐδὲ γάρ, ὡς ὁ μῦθος Ἑλλήνων ἔχει, Ναρκίσσῳ\nπροεχώρησεν τῷ καλῷ τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος γενέσθαι θεατήν. εἰ δὲ οὐδεμίαν εἰκόνα ὁ Μωυσῆς παραγγέλλει ποιεῖσθαι τοῖς ἀνθρώποις\nἀντίτεχνον τῷ θεῷ, πῶς ἂν εὐλόγως ποιοῖεν αἱ γυναῖκες αὗται σφῶν κατὰ\nἀνάκλασιν ἀπομιμούμεναι τὰς εἰκόνας εἰς τοῦ προσώπου τὴν ψευδοποιίαν; ἀλλὰ καὶ τῷ Σαμουὴλ τῷ προφήτῃ, ὁπότε πέμπεται ἕνα χρῖσαι\nτῶν υἱῶν Ἰεσσαὶ εἰς βασιλέα, [καὶ] τὸν πρεσβύτατον τῶν παίδων αὐτοῦ καλὸν καὶ μέγαν\nἰδόντι, ὁπότε τὸ χρῖσμα προέβαλεν ὁ Σαμουὴλ ἡσθεὶς ἐπ᾿ αὐτῷ, »εἶπεν«, φησίν, »ὁ κύριος\nαὐτῷ· μὴ ἐπιβλέψῃς εἰς τὴν ὄψιν αὐτοῦ καὶ τὸ ὕψος τοῦ μεγέθους αὐτοῦ, ὅτι ἀπῶσμαι\nαὐτόν. ἄνθρωπος μὲν γὰρ εἰς ὀφθαλμοὺς ὄψεται καὶ κύριος εἰς καρδίαν«, καὶ οὐκ ἔχρισε\nτὸν καλὸν τὸ σῶμα, ἀλλὰ τὸν καλὸν τὴν\nψυχήν.\nεἰ οὖν τὸ φυσικὸν τοῦ σώματος\nκάλλος ἔλαττον τοῦ ψυχικοῦ λογίζεται κύριος, τί περὶ τοῦ νόθου φρονεῖ, ἅπαν τὸ ψεῦσμα\nἄρδην ἐκβαλών; »διὰ πίστεως γὰρ περιπατοῦμεν, οὐ διὰ εἴδους.« σαφέστατα γοῦν ὁ κύριος διὰ τοῦ Ἀβραὰμ διδάσκει καὶ\nπατρίδος καὶ συγγενέων καὶ κτήσεως καὶ πλούτου παντὸς καταφρονεῖν τὸν ἑπόμενον τῷ θεῷ,\nποιήσας αὐτὸν ἔπηλυν, καὶ διὰ τοῦτο καὶ »φίλον« αὐτὸν ὠνόμασεν τῆς οἴκοι\nκαταφρονήσαντα περιουσίας· εὐπατρίδης γὰρ ἦν καὶ εὔπορος σφόδρα. τριακοσίοις γοῦν καὶ ὀκτωκαίδεκα οἰκέταις ἰδίοις κεχείρωται\nτοὺς τέσσαρας βασιλεῖς τοὺς αἰχμαλωτεύσαντας τὸν Λώτ. μόνην εὑρίσκομεν τὴν Ἐσθὴρ\nδικαίως κοσμουμένην. ἐκαλλωπίζετο μυστικῶς ἡ γυνὴ βασιλεῖ τῷ ἑαυτῆς, ἀλλὰ τὸ κάλλος\nαὐτῆς ἐκεῖνο λύτρον εὑρίσκεται φονευομένου λαοῦ.\n\nὍτι δὲ ἑταίρας μὲν ποιεῖ τὰς γυναῖκας ὁ καλλωπισμός, ἀνδρογύνους δὲ τοὺς ἄνδρας καὶ\nμοιχικούς, μάρτυς ἡμῖν ὁ τραγικὸς διηγούμενος ὧδέ πως·\nἐλθὼν δὲ ἐκ Φρυγῶν ὁ τὰς\nθεὰς\nκρίνων ὅδε, ὡς ὁ μῦθος Ἀργείων ἔχει,\nΛακεδαίμονα, ἀνθηρὸς μὲν εἱμάτων\nστολῇ\nχρυσῷ τε λαμπρός, βαρβάρῳ χλιδήματι,\nἐρῶν ἐρῶσαν ᾤχετ᾿ ἐξαναρπάσας\n\nἙλένην πρὸς Ἴδης βούσταθμα, ἔκδημον λαβὼν\nΜενέλαον. ὢ κάλλους μοιχικοῦ·\nἀνέτρεψε τὴν Ἑλλάδα ἡ βάρβαρος φιλοκοσμία καὶ ἡ\nἀνδρόγυνος τρυφή· σωφροσύνην διέφθειρεν Λακωνικὴν ἐσθὴς\nκαὶ χλιδὴ καὶ\nκάλλος ὡραῖον· αἱ βάρβαροι φιλοκοσμίαι ἑταίραν ἤλεγξαν τὴν Διὸς θυγατέρα. οὐκ ἦν παιδαγωγὸς αὐτοῖς ἀνακόπτων τὰς ἐπιθυμίας οὐδὲ μὴν ὁ\nλέγων »μὴ μοιχεύσῃς« οὐδὲ ὁ »μὴ ἐπιθυμήσῃς« λέγων μηδὲ εἰς μοιχείαν ὁδεύσῃς\nδι᾿ ἐπιθυμίας, ἀλλὰ μηδὲ τὰς ὀρέξεις ἐκκαύσῃς διὰ φιλοκοσμίας. οἷον αὐτοῖς τὸ ἐπὶ τούτοις ἐξηκολούθησεν τέλος, καὶ ὅσων\nἀπέλαυσαν κακῶν οἱ φιλαυτίαν κωλῦσαι μὴ θελήσαντες· ἤπειροι κεκίνηνται δύο ἀπαιδεύτοις\nἡδοναῖς καὶ κλονεῖται τὰ πάντα μειρακίῳ βαρβάρῳ· Ἑλλὰς ὅλη ναυτίλλεται, στενοχωρεῖται\nδὲ ἡ θάλασσα ἠπείρους φέρουσα· πόλεμος ἐκριπίζεται\nμακρός, καὶ μάχαι καταρρήγνυνται καρτεραί, καὶ νεκρῶν ἐμπίμπλαται τὰ πεδία· ἐνυβρίζει\nτῷ ναυστάθμῳ ὁ βάρβαρος· ἀδικία\nκρατεῖ καὶ τοῦ ποιητικοῦ Διὸς\nἐκείνου τὸ ὄμμα τοὺς Θρᾷκας βλέπει· εὐγενὲς αἷμα βάρβαρα πίνει πεδία καὶ ποταμῶν\nῥεύματα σώμασιν ἵσταται νεκροῖς· στήθη κρούεται θρήνοις καὶ τὸ πένθος ἐπινέμεται τὴν\nγῆν· πάντες δὲ σείονται\nπόδες πολυπιδάκου Ἴδης\nκαὶ κορυφαί, Τρώων τε πόλις\nκαὶ νῆες Ἀχαιῶν. ποῖ φύγωμεν, Ὅμηρε, καὶ στῶμεν; δεῖξον ἡμῖν γῆν μὴ κεκινημένην.\n* * * μὴ θίγῃς ἡνιῶν, παιδίον, ἄπειρος ὤν, μηδὲ\nἀναβῇς τὸν δίφρον ἐλαύνειν μὴ μαθών· δυσὶν ἡνιόχοις οὐρανὸς ἥδεται, οἷς μόνοις\nἐλαυνόμενον ἄγεται τὸ πῦρ. μετάγεται γὰρ ἡ διάνοια ὑπὸ ἡδονῆς, καὶ τὸ ἀκήρατον τοῦ\nλογισμοῦ μὴ παιδαγωγούμενον τῷ λόγῳ εἰς ἀσέλγειαν κατολισθαίνει καὶ μισθὸν τοῦ\nπαραπτώματος τὸ ἀπόπτωμα λαμβάνει. δεῖγμά σοι\nτούτων οἱ ἄγγελοι τοῦ θεοῦ τὸ κάλλος καταλελοιπότες διὰ κάλλος μαραινόμενον καὶ\nτοσοῦτον ἐξ οὐρανῶν ἀποπεσόντες χαμαί. ἀλλὰ καὶ Σικιμῖται κολάζονται καταπεπτωκότες\nτὴν ἁγίαν ὑβρίζοντες παρθένον· τάφος ἡ κόλασις αὐτοῖς καὶ τὸ μνημόσυνον τῆς ἐπιτιμίας\nεἰς σωτηρίαν παιδαγωγεῖ.\n\nΠρὸς τοὺς καλλωπιζομένους τῶν ἀνδρῶν.\n\nΕἰς τοσοῦτον δὲ ἄρα ἐλήλακεν ἡ χλιδὴ ὡς μὴ τὸ θῆλυ μόνον νοσεῖν περὶ τὴν\nκενοσπουδίαν ταύτην, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄνδρας ζηλοῦν\nτὴν νόσον. μὴ γὰρ\nκαθαρεύοντες καλλωπισμοῦ οὐχ ὑγιαίνουσιν, πρὸς δὲ τὸ μαλθακώτερον ἀποκλίναντες\nγυναικίζονται, κουρὰς μὲν ἀγεννεῖς καὶ πορνικὰς ἀποκειρόμενοι,\nχλανίσι δὲ δὴ\nφαναῖσι περιπεπεμμένοι\nκαὶ μαστίχην τρώγοντες, ὄζοντες μύρου. τί ἄν τις φαίη\nτούτους ἰδών; ἀτεχνῶς καθάπερ μετωποσκόπος ἐκ τοῦ\nσχήματος αὐτοὺς καταμαντεύεται μοιχούς τε καὶ ἀνδρογύνους, ἀμφοτέραν ἀφροδίτην\nθηρωμένους, μισότριχας, ἄτριχας, τὸ ἄνθος τὸ ἀνδρικὸν μυσαττομένους, τὰς κόμας δέ,\nὥσπερ αἱ γυναῖκες, κοσμουμένους. »ἐπ᾿ οὐχ ὁσίοις δὲ τόλμαις ζῶντες« οἱ παλίμβολοι\n\nῥέζουσιν ἀτάσθαλα καὶ κακὰ ἔργα, φησὶν ἡ Σίβυλλα. διὰ τούτους γοῦν πλήρεις αἱ πόλεις πιττούντων, ξυρούντων, παρατιλλόντων τοὺς\nθηλυδρίας τούτους· ἐργαστήρια δὲ κατεσκεύασται καὶ ἀνέῳκται πάντῃ καὶ τεχνῖται τῆς\nἑταιρικῆς ταύτης πορνείας συχνὸν ἐμπολῶσιν ἀργύριον ἐμφανῶς· οἷς σφᾶς καταπιττοῦσι καὶ τὰς τρίχας ἀνασπῶσι πάντα τρόπον\nπαρέχουσιν, οὐδὲν αἰσχυνόμενοι τοὺς ὁρῶντας οὐδὲ τοὺς παριόντας, ἀλλ᾿ οὐδὲ ἑαυτοὺς\nἄνδρας ὄντας· τοιοῦτοι γὰρ οἱ τῶν ἀγεννεστέρων ζηλωταὶ παθῶν, ἅπαν τὸ σῶμα τοῖς βιαίοις τῆς πίττης ὁλκοῖς λελειουργημένοι. μέλει δὲ\nοὐδ᾿ ὁπωστιοῦν περαιτέρω τῆς τοιαύτης προβαίνειν ἀναισχυντίας. εἰ γὰρ μηδὲν ἄπρακτον\nαὐτοῖς ὑπολείπεται, οὐδὲ ἐμοὶ ἄρρητον. ἕνα τινὰ τούτων τῶν ἀγεννῶν παιδαγωγικῶς\nἐπιπλήττων ὁ Διογένης ὁπηνίκα\nἐπιπράσκετο, ἀνδρείως σφόδρα\n»ἧκε« εἶπεν, »μειράκιον, ἄνδρα ὤνησαι σαυτῷ«, ἀμφιβόλῳ λόγῳ τὸ πορνικὸν ἐκείνου\nσωφρονίζων. τὸ γὰρ ἄνδρας ὄντας ξύρεσθαι καὶ\nλεαίνεσθαι πῶς οὐκ ἀγεννές; βαφὰς δέ\nτινας τριχῶν καὶ χρίσματα πολιῶν\nκαὶ ξανθίσματα, ἀνδρογύνων ἐξωλῶν ἐπιτηδεύματα, καὶ τοὺς διακτενισμοὺς αὐτῶν τοὺς\nθηλυδριώδεις μεθετέον. ἡγοῦνται γὰρ καθάπερ ὄφις\nτῆς κεφαλῆς ἀπεκδύσασθαι τὸ γῆρας μεταγράφοντες\nἑαυτοὺς καὶ\nνεοποιοῦντες· εἰ καὶ σοφίσονται τὰς τρίχας, ἀλλ᾿ οὐ τὰς ῥυτίδας διαφεύξονται, ἀλλ᾿ οὐ\nλήσονται τὸν θάνατον σοφιζόμενοι τὸν χρόνον. οὐ γὰρ δεινόν, οὐ δεινὸν γέροντα δοκεῖν\nτὸ εἶναι λαθεῖν μὴ δυνάμενον. ὅσῳ γοῦν ὁ ἄνθρωπος\nσπεύδει πρὸς τέλος, τοσούτῳ τιμιώτερος πρὸς ἀλήθειαν, μόνον ἔχων αὑτοῦ πρεσβύτερον τὸν\nθεόν, ἐπεὶ κἀκεῖνος ἀίδιος γέρων ὁ τῶν ὄντων πρεσβύτερος· »παλαιὸν ἡμερῶν« κέκληκεν\nαὐτὸν ἡ προφητεία, »καὶ ἡ θρὶξ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ ὡσεὶ ἔριον καθαρόν«, ὁ προφήτης\nλέγει. οὐδεὶς δὲ ἄλλος, φησὶν ὁ κύριος, »δύναται ποιῆσαι τρίχα λευκὴν ἢ μέλαιναν«. πῶς οὖν ἀντιδημιουργοῦσι τῷ θεῷ, μᾶλλον δὲ\nἀντικεῖσθαι βιάζονται οἱ ἄθεοι τὴν ὑπ᾿ αὐτοῦ πεπολιωμένην παραχαράττοντες τρίχα;\n»στέφανος δὲ γερόντων πολυπειρία«, φησὶν ἡ γραφή, καὶ τοῦ προσώπου αὐτῶν ἡ πολιὰ ἄνθος\nπολυπειρίας· οἵ δὲ τὸ πρεσβεῖον τῆς ἡλικίας, τὸν πολιέα, καταισχύνουσιν. οὐκ ἔστιν δέ,\nοὐκ ἔστιν ἀληθινὴν ἐνδεικνύναι τὴν ψυχὴν τὸν κίβδηλον ἔχοντα κεφαλήν. »ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως«, φησίν, »ἐμάθετε τὸν Χριστόν, εἴ γε\nαὐτὸν ἠκούσατε καὶ ἐν αὐτῷ ἐδιδάχθητε, καθώς ἐστιν ἀλήθεια ἐν τῷ Ἰησοῦ, ἀποθέσθαι ὑμᾶς\nκατὰ τὴν προτέραν ἀναστροφὴν τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον«, οὐ τὸν πολιόν, ἀλλὰ »τὸν\nφθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης· ἀνανεοῦσθαι δέ«, μὴ βαφαῖς καὶ\nκαλλωπίσμασιν, ἀλλὰ »τῷ πνεύματι τοῦ νοὸς ὑμῶν καὶ ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον τὸν\nκατὰ θεὸν κτισθέντα ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας.« ἄνδρα δὲ ὄντα κτενίζεσθαι καὶ ἀποκείρεσθαι ξυρῷ πρὸς\nεὐπρέπειαν καὶ πρὸς τὸ ἔσοπτρον διατιθέμενον τὰς τρίχας ξύρεσθαί τε καὶ ἀποτίλλεσθαι\nκαὶ λεαίνεσθαι τὰς γένυς πῶς οὐ γυναικεῖον; καὶ εἰ μή τις αὐτοὺς γυμνοὺς ἴδοι, κἂν\nγυναῖκας ὑπολάβοι. εἰ γὰρ μὴ χρυσοφορεῖν καὶ\nαὐτοῖς ἐφεῖται, ἀλλ᾿ οὖν γε διὰ τὴν θηλυδριώδη ἐπιθυμίαν ἱμάντας καὶ λώματα χρυσίου\nπεριπτύξαντες πετάλοις ἤ· τινα σφαιρικὰ τῆς αὐτῆς ὕλης ποιησάμενοι σχήματα σφυρῶν\nἀπαρτῶνται\n\nκαὶ τραχήλων ἀπαιωροῦσι. σόφισμα τοῦτο κατεαγότων\nἀνθρώπων εἰς τὴν γυναικωνῖτιν κατασυρομένων, ἀμφιβίων καὶ λάγνων θηρίων· πορνικὸς τῆς\nἐνέδρας ὁ τρόπος καὶ ἄθεος οὗτος. ὁ γὰρ θεὸς τὴν μὲν γυναῖκα\n\nλείαν ἠθέλησεν εἶναι, αὐτοφυεῖ τῇ κόμῃ μόνῃ ὥσπερ ἵππον τῇ χαίτῃ γαυρουμένην, τὸν δὲ\nἄνδρα καθάπερ τοὺς λέοντας γενείοις κοσμήσας καὶ τοῖς λασίοις ἤνδρωσε στήθεσι· δεῖγμα\nτοῦτο ἀλκῆς καὶ ἀρχῆς. ταύτῃ καὶ τοὺς ἀλεκτρυόνας\nτοὺς ὑπερμαχοῦντας τῶν ὀρνίθων καθάπερ κόρυσι τοῖς κόλλεσιν ἐκαλλώπισεν. καὶ οὕτως\nπερὶ πολλοῦ τὰς τρίχας ταύτας ὁ θεὸς ἡγεῖται ὥστε ἅμα φρονήσει κελεύειν παραγίνεσθαι\nαὐτὰς τοῖς ἀνδράσι, καὶ δὴ ἀγασθεὶς τῇ σεμνότητι τὸ βλοσυρὸν τοῦ θεάματος γεραρᾷ\nτετίμηκεν πολιᾷ. φρόνησις δὲ καὶ ἀκριβεῖς λογισμοὶ\nπολιοὶ συνέσει συνακμάζουσι τῷ χρόνῳ, καὶ τὸ γῆρας ἐνισχύουσι τῷ τόνῳ τῆς πολυπειρίας,\nἄνθος ἀξιέραστον φρονήσεως σεμνῆς εἰς πίστιν εὔλογον προτείνοντες\nτὴν πολιάν. τοῦτο οὖν τοῦ ἀνδρὸς τὸ σύνθημα, τὸ γένειον, δἰ οὗ καταφαίνεται\n[ὁ] ἀνήρ, πρεσβύτερόν ἐστι τῆς Εὔας καὶ σύμβολον τῆς κρείττονος φύσεως· τούτῳ πρέπειν\nἐδικαίωσε τὸ λάσιον ὁ θεός, καὶ διέσπειρεν παρὰ πᾶν τὸ σῶμα τοῦ ἀνδρὸς τὰς τρίχας, τὸ\nδὲ ὅσον λεῖον αὐτοῦ καὶ μαλθακὸν ἀφείλετο τῆς πλευρᾶς εἰς ὑποδοχὴν σπέρματος εὐαφῆ τὴν\nΕὔαν δημιουργήσας γυναῖκα βοηθὸν οὖσαν γενέσεως καὶ οἰκουρίας. ὃ δὲ (προήκατο γὰρ τὸ λεῖον) ἔμεινέν τε ἀνὴρ καὶ τὸν ἄνδρα\nδεικνύει· καὶ τὸ δρᾶν αὐτῷ συγκεχώρηται, ὡς ἐκείνῃ τὸ πάσχειν. ξηρότερα γὰρ φύσει καὶ\nθερμότερα τὰ δασέα τῶν ψιλῶν ἐστιν. διὸ καὶ τὰ ἄρρενα τῶν θηλειῶν καὶ τὰ ἔνορχα τῶν\nἐκτομιῶν καὶ τὰ τέλεια τῶν ἀτελῶν δασύτερά τέ ἐστι καὶ θερμότερα. τὸ οὖν τῆς ἀνδρώδους φύσεως σύμβολον, τὸ λάσιον, παρανομεῖν\nἀνόσιον· τὸ δὲ καλλώπισμα τῆς λειάνσεως, θερμαίνομαι γὰρ ὑπὸ τοῦ λόγου, εἰ μὲν ἐπὶ\nτοὺς ἄνδρας, θηλυδρίου, εἰ δὲ ἐπὶ τὰς γυναῖκας, μοιχοῦ· ἄμφω δὲ ὅτι μάλιστα πορρωτάτω\nτῆς ἡμετέρας ἐκτοπιστέον πολιτείας. »ἀλλὰ καὶ αἱ\nτρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι ἠριθμημέναι«, φησὶν ὁ κύριος· ἠρίθμηνται δὲ καὶ\nαἱ ἐπὶ τῷ γενείῳ καὶ μὴν καὶ\n\nαἱ παρ᾿ ὅλον τὸ σῶμα. οὐδ᾿ ὁπωστιοῦν ἐκτιλτέον παρὰ\nτὴν προαίρεσιν τοῦ θεοῦ τὴν ἐγκατηριθμημένην τῷ αὐτοῦ θελήματι· »εἰ μή τι οὐκ\nἐπιγιγνώσκετε ἑαυτούς«, φησὶν ὁ ἀπόστολος, »ὅτι Χριστὸς Ἰησοῦς ἐν ὑμῖν«, ὃν εἰ\nἐνοικοῦντα ᾔδειμεν, οὐκ οἶδ᾿ ὅπως ἂν αὐτὸν λωβᾶσθαι τετολμήκειμεν. τὸ δὲ καὶ πιττοῦσθαι (ὀκνῶ καὶ λέγειν\nτὴν περὶ τοὔργον ἀσχημοσύνην) ἀπεστραμμένους καὶ κεκυφότας καὶ τῆς\nφύσεως τὰ ἀπόρρητα εἰς τὸ συμφανὲς ἀπογυμνοῦντας, ἐξορχουμένους καὶ λορδουμένους,\nἀπερυθριῶσι σχήμασιν οὐκ ἀπερυθριῶντας αὑτούς, ἐν αὐτῇ νεολαίᾳ καὶ γυμνασίῳ μέσῳ, ἔνθα\nἀρετὴ ἀνδρῶν ἐξετάζεται,\nἀσχημονοῦντας, τὸ παρὰ φύσιν τοῦτο\nδιώκοντας ἐπιτήδευμα, πῶς οὐχὶ τῆς ἐσχάτης ἀσελγείας ἐστίν; οἱ γὰρ ἐν τῷ φανερῷ\nτοιαῦτα διαπραττόμενοι σχολῇ γ᾿ ἂν αἰδεσθεῖεν\nοἴκοι τινάς. καταμαρτυρεῖ δὲ αὐτῶν ἡ ἐν τῷ δημοσίῳ ἀναισχυντία τὴν τῷ ἀφανεῖ ἐπ᾿\nἐξουσίας ἀκολασίαν· ὁ γὰρ ὑπὸ τὰς αὐγὰς τὸν ἄνδρα ἀρνούμενος πρόδηλός ἐστι νύκτωρ\nἐλεγχόμενος γυνή. »οὐκ ἔσται δέ«, εἶπεν ὁ λόγος\nδιὰ Μωυσέως, »ἀπὸ θυγατέρων Ἰσραὴλ πόρνη, καὶ οὐκ ἔσται ὁ πορνεύων ἀπὸ υἱῶν Ἰσραήλ.«\nἀλλ᾿ ὠφελεῖ, φησίν, ἡ πίττα. ἀλλὰ διαβάλλει, φημί· οὐκ ἂν δὲ ἠθέλησέ τις εὖ φρονῶν\nπόρνος εἶναι δοκεῖν, μὴ νοσῶν, καὶ διαβάλλειν ἐπιτηδεύειν τὴν καλὴν εἰκόνα οὐκ ἂν ἑκὼν\nβουληθείη τις. εἰ γὰρ »τοὺς κατὰ πρόθεσιν κλητούς,\nοὓς προέγνω ὁ θεός, συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ« [δι᾿ οὕς] κατὰ\nτὸν μακάριον ἀπόστολον »ὥρισεν εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πρωτότοκον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς«, πῶς\nοὐκ ἄθεοι τὸ σύμμορφον τοῦ κυρίου λωβώμενοι σῶμα; ἀνδρὶ δὲ βουλομένῳ εἶναι καλῷ τὸ κάλλιστον ἐν ἀνθρώπῳ τὴν διάνοιαν κοσμητέον, ἣν\nκαθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν εὐπρεπεστέραν ἐπιδεικτέον· παρατιλτέον δὲ οὐ τὰς τρίχας, ἀλλὰ τὰς ἐπιθυμίας. ἐγὼ καὶ τῶν ἀνδραποδοκαπήλων τὰ\nπαιδάρια ἐλεῶ εἰς ὕβριν κοσμούμενα, ἀλλ᾿ οὐχ ὑφ᾿ ἑαυτῶν λελώβηται, κελευόμενα δὲ εἰς\nαἰσχροκέρδειαν τὰ δύστηνα καλλωπίζεται. οἱ δὲ ἑκόντες ταῦτα αἱρούμενοι δρᾶν, ἃ\nκελευόμενοι θανάτου ἂν ἐτιμήσαντο, εἰ ἄνδρες ἦσαν, πῶς οὐ κατάπτυστοι;\n\nΚαὶ νῦν μὲν εἰς τοσοῦτον ἀκολασίας ἐλήλακεν ὁ\nβίος ἐντρυφώσης ἀδικίας, καὶ τὸ λάγνον πᾶν ἐπικέχυται ταῖς πόλεσι νόμος γενόμενον· ἐπὶ\nτέγους ἑστᾶσι παρ᾿ αὐτοῖς τὴν σάρκα τὴν ἑαυτῶν εἰς ὕβριν ἡδονῆς πιπράσκουσαι γυναῖκες,\nκαὶ παῖδες ἀρνεῖσθαι τὴν φύσιν δεδιδαγμένοι\nπροσποιοῦνται γυναῖκες.\nπάντα μετακεκίνηκεν ἡ τρυφή· κατῄσχυνε τὸν\nἄνθρωπον ἁβροδίαιτος περιεργία· πάντα ζητεῖ, πάντα ἐπιχειρεῖ, βιάζεται πάντα, συγχεῖ\nτὴν φύσιν, τὰ γυναικῶν οἱ ἄνδρες πεπόνθασιν καὶ γυναῖκες ἀνδρίζονται παρὰ φύσιν\nγαμούμεναί τε καὶ γαμοῦσαι\nγυναῖκες. πόρος δὲ οὐδεὶς ἄβατος ἀκολασίᾳ· κοινὴ δὲ αὐτοῖς ἀφροδίτη\nδημεύεται, συνέστιος τρυφή. ὢ τοῦ ἐλεεινοῦ θεάματος, ὢ τοῦ ἀρρήτου ἐπιτηδεύματος·\nτρόπαια ταῦτα τῆς πολιτικῆς ὑμῶν ἀκρασίας δείκνυται, τῶν ἔργων ὁ ἔλεγχος αἱ\nχαμαίτυπαι. φεῦ τῆς τοσαύτης ἀνομίας. ἀλλ᾿ οὐδὲ\nσυνιᾶσιν οἱ ταλαίπωροι, ὡς τὸ ἄδηλον τῆς συνουσίας πολλὰς ἐργάζεται τραγῳδίας. παιδὶ\nπορνεύσαντι καὶ μαχλώσαις θυγατράσιν ἀγνοήσαντες πολλάκις μίγνυνται πατέρες, οὐ\nμεμνημένοι τῶν ἐκτεθέντων παιδίων, καὶ ἄνδρας δείκνυσι τοὺς γεγεννηκότας ἀκρασίας\nἐξουσία. ταῦτα οἱ σοφοὶ τῶν νόμων ἐπιτρέπουσιν·\nἔξεστιν αὐτοῖς ἁμαρτεῖν κατὰ νόμον, καὶ τὸ ἀπόρρητον τῆς ἡδονῆς εὐκολίαν λέγουσιν.\nμοιχείας ἀπηλλάχθαι νομίζουσιν οἱ μοιχεύοντες τὴν φύσιν, ἕπεται δὲ αὐτοῖς τῶν\nτολμημάτων τιμωρὸς ἡ δίκη· καὶ καθ᾿ ἑαυτῶν ἀπαραίτητον ἐπισπώμενοι συμφορὰν ὀλίγου\nνομίσματος ὠνοῦνται θάνατον. τούτων ἔμποροι τῶν φορτίων οἱ κακοδαίμονες πλέουσιν, ὡς\nσῖτον, ὡς οἶνον, πορνείαν ἀγώγιμον φέροντες. ἄλλοι\nδὲ ἀθλιώτεροι μακρῷ ὡς ἄρτον, ὡς ὄψον, ἀγοράζουσιν ἡδονάς, οὐδὲ ἐκεῖνο ἐν νῷ λαβόντες\nτὸ Μωυσέως· »οὐ βεβηλώσεις τὴν θυγατέρα σου ἐκπορνεῦσαι αὐτήν, καὶ οὐκ ἐκπορνεύσει ἡ\nγῆ, καὶ ἡ γῆ πλησθήσεται ἀνομίας.« ταῦτα προεφητεύετο πάλαι, ἀρίδηλος δὲ ἡ ἔκβασις·\nπᾶσα ἤδη πεπλήρωται γῆ καὶ πορνείας καὶ ἀνομίας.\n\nἌγαμαι τοὺς παλαιοὺς Ῥωμαίων νομοθέτας· ἀνδρόγυνον ἐμίσησαν ἐπιτήδευσιν οὗτοι, καὶ\nτοῦ σώματος τὴν πρὸς τὸ θῆλυ κοινωνίαν παρὰ\nτὸν τῆς φύσεως\nνόμον ὀρύγματος κατηξίωσαν κατὰ τὸν τῆς δικαιοσύνης νόμον. οὐ γὰρ θέμις ἐκτῖλαί ποτε τὸ γένειον,τὸ κάλλος τὸ σύμφυτον,\nτὸ γενναῖον κάλλος\nπρῶτον ὑπηνήτῃ, οὗπερ χαριεστάτη ἥβη. προβαίνων δὲ ἤδη\nἐπαλείφεται γανούμενος πώγωνι, ἐφ᾿ ὃν κατέβαινε τὸ μύρον τὸ προφητικὸν Ἀαρὼν\nτιμωμένου. χρὴ δὲ τὸν ὀρθῶς\nπαιδαγωγούμενον, ἐφ᾿ ὃν ἡ εἰρήνη\nκατεσκήνωσεν, καὶ πρὸς τὰς ἑαυτοῦ τρίχας εἰρήνην ἄγειν. τί τοίνυν οὐκ ἂν ἐπιτηδεύσειαν αἱ γυναῖκες αἱ εἰς μαχλοσύνην σπεύδουσαι,\nτοιαῦτα τολμῶσιν ἐνοπτριζόμεναι τοῖς ἀνδράσιν; μᾶλλον δὲ οὐκ ἄνδρας, βατάλους δὲ καὶ\nγύννιδας καλεῖν τούτους χρή, ὧν καὶ αἱ φωναὶ τεθρυμμέναι καὶ ἡ ἐσθὴς τεθηλυμμένη ἁφῇ\nκαὶ βαφῇ. δῆλοι δὲ οἱ τοιοῦτοι ἐλεγχόμενοι τὸν\nτρόπον ἔξωθεν ἀμπεχόνῃ, ὑποδέσει, σχήματι, βαδίσματι, κουρᾷ, βλέμματι· »ἀπὸ ὁράσεως\nγὰρ ἐπιγνωσθήσεται ἀνήρ«, ἡ γραφὴ λέγει, »καὶ ἀπὸ ἀπαντήσεως ἀνθρώπου ἐπιγνωσθήσεται\nἄνθρωπος· στολισμὸς ἀνδρὸς καὶ βῆμα ποδὸς καὶ γέλως ὀδόντων ἀναγγελεῖ τὰ περὶ αὐτοῦ.«\nοἱ γὰρ καὶ τὰ μάλιστα πρὸς τὰς ἄλλας\nπεπολεμωμένοι τρίχας μόνον τὰς ἐπὶ τῇ κεφαλῇ περιέπουσι, μικροῦ δεῖν ἀναδούμενοι\nκεκρυφάλοις τὰς κόμας ὥσπερ αἱ γυναῖκες. λέοντες μὲν\nοὖν αὐχοῦσι τὸ λάσιον αὐτῶν, ἀλλ᾿ ἐπὶ τῆς ἀλκῆς ὁπλίζονται τῇ τριχί, κάπροι δὲ καὶ\nαὐτοὶ σεμνύνονται λοφιᾷ, ἀλλὰ φρίσσοντας αὐτοὺς τὴν τρίχα δεδοίκασιν κυνηγοί,\n\nεἰροπόκοι δ᾿ ὄιες μαλλοῖς καταβεβρίθασιν, ἀλλὰ καὶ τούτων ἐπλήθυνεν τὰς τρίχας ὁ\nφιλάνθρωπος πατὴρ εἰς σήν, ἄνθρωπε, ὑπουργίαν κεῖραι\nδιδάξας\nτοὺς πόκους. καὶ τῶν\nἐθνῶν\nοἱ Κελτοὶ καὶ οἱ Σκύθαι κομῶσιν, ἀλλ᾿ οὐ κομμοῦνται· ἔχει τι φοβερὸν τὸ εὔτριχον τοῦ\nβαρβάρου καὶ τὸ ξανθὸν αὐτοῦ πόλεμον ἀπειλεῖ· συγγενές τι τὸ χρῶμα τῷ αἵματι. μεμισήκατον ἄμφω τούτω τὼ βαρβάρω τὴν τρυφήν·\nμάρτυρας ἐπιδείξονται σαφεῖς τὸν Ῥῆνον ὁ Γερμανός, ὁ Σκύθης τὴν ἅμαξαν. ὀλιγωρεῖ δὲ\nἔσθ᾿ ὅτε καὶ τῆς ἁμάξης ὁ Σκύθης (πλοῦτος εἶναι δοκεῖ τῷ βαρβάρῳ τὸ μέγεθος αὐτῆς) καὶ\nκαταλιπὼν τὴν τρυφὴν εὐτελὴς πολιτεύεται· οἶκον\nαὐτάρκη καὶ τῆς ἁμάξης εὐζωνότερον, τὸν ἵππον, λαβὼν Σκύθης ἀνὴρ ἀναβὰς φέρεται οἷ\nβούλεται· κάμνων δὲ ἄρα λιμῷ αἰτεῖ τὸν ἵππον τροφάς, ὅ δὲ ὑπέχει τὰς φλέβας, καὶ ὃ\nκέκτηται μόνον, τῷ κυρίῳ τὸ αἷμα χορηγεῖ, καὶ τῷ\nνομάδι ὁ ἵππος ὄχημα γίνεται καὶ τροφή. Ἀραβίων δὲ (ἄλλοι οὗτοι νομάδες) ἡ μάχιμος\nἡλικία καμηλοβάται εἰσί· κυούσας οὗτοι τὰς καμήλους ἐφέζονται· αἳ δὲ νέμονται ἅμα καὶ\nθέουσιν ἀναλαμβάνουσαι τοὺς δεσπότας, καὶ τὸν οἶκον ἐπιφέρονται σὺν αὐτοῖς. εἰ δὲ καὶ\nποτὸν ἐπιλίποι τοῖς βαρβάροις, ἀμέλγονται τοῦ γάλακτος,\nκενουμένης δὲ\nἤδη τῆς τροφῆς, ἀλλ᾿ οὐδὲ τοῦ αἵματος φείδονται, ᾗ φασι λυττήσαντας τοὺς λύκους. αἳ δὲ\nἄρα ἡμερώτεραι τῶν βαρβάρων οὐ μνησικακοῦσιν ἀδικούμεναι, ἀλλὰ καὶ τὴν ἔρημον\nδιεκθέουσιν τεθαρρηκότως δεσπότας ὁμοῦ καὶ φέρουσαι καὶ τρέφουσαι. ὄλοιντο οὖν οἱ θῆρες οἱ φυλακτικοί, οἷς τὸ αἷμα ἡ τροφή·\nοὐδὲ γὰρ θιγεῖν αἵματος ἀνθρώποις θέμις, οἷς τὸ σῶμα οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ σάρξ ἐστιν αἵματι\nγεωργουμένη. μετέσχηκεν τοῦ λόγου τὸ αἷμα τὸ ἀνθρώπινον καὶ τῆς χάριτος κοινωνεῖ τῷ\nπνεύματι, κἂν ἀδικήσῃ τις\nαὐτό, οὐ λήσεται. ἔξεστιν αὐτῷ καὶ\nγυμνῷ τοῦ σχήματος πρὸς τὸν κύριον λαλεῖν. ἀποδέχομαι δὲ τῶν βαρβάρων τὴν λιτότητα·\nεὔζωνον ἀγαπήσαντες πολιτείαν οἱ βάρβαροι\nκατέλειψαν τὴν τρυφήν. τοιούτους ὁ κύριος ἡμᾶς καλεῖ γυμνοὺς ἀπειροκαλίας, γυμνοὺς\nκενοδοξίας, ἁμαρτιῶν ἀπεσπασμένους, μόνον ἐπιφερομένους τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, μόνον\nἐπέχοντας τὴν σωτηρίαν.\n\nΤίσι συνδιατριπτέον.\n\nἈλλὰ γὰρ ἐλελήθειν παραπλεύσας τῷ πνεύματι τὴν ἀκολουθίαν, ἐφ᾿ ἣν αὖθις\nπαλινδρομητέον καὶ τῶν οἰκετῶν τὴν πολυκτημοσύνην ὀνειδιστέον. φεύγοντες γὰρ\nαὐτουργίαν καὶ αὐτοδιακονίαν ἐπὶ τοὺς θεράποντας καταφεύγουσιν, ὀψοποιῶν καὶ\nτραπεζοποιῶν καὶ τῶν ἐντέχνως εἰς μοίρας κατατεμνόντων τὰ κρέα τὸν πολὺν συνωνούμενοι\nὄχλον. μεμέρισται δὲ αὐτοῖς ἡ θητεία πολυσχιδῶς·\nκαὶ οἳ μὲν περὶ τὴν γαστριμαργίαν αὐτῶν πονοῦσι δαιτροί τε καὶ καρυκευταὶ καὶ οἱ τῶν\nπεμμάτων καὶ οἱ τῶν μελιπήκτων καὶ οἱ τῶν ῥοφημάτων συσκευασταί τε καὶ δημιουργοί, οἳ\nδὲ περὶ τὰς ἐσθῆτας ἀσχολοῦνται τὰς περιττάς, οἳ δὲ χρυσοφυλακοῦσιν ὡς γρῦπες, οἳ δὲ\nτὸν ἄργυρον φυλάττουσι καὶ σμήχουσιν τὰ ἐκπώματα καὶ τὰς περὶ τὰς ἑστιάσεις παρασκευὰς\nεὐτρεπίζουσιν, ἄλλοι καταψήχουσι τὰ ὑποζύγια, οἰνοχόων τε ὅμιλος ἀσκεῖται παρ᾿ αὐτοῖς\nκαὶ μειρακίων ὡραίων ἀγέλαι καθάπερ θρεμμάτων, παρ᾿ ὧν ἀμέλγονται τὸ κάλλος.\nκομμωταὶ δὲ καὶ κομμώτριαι περὶ τὰς\nγυναῖκας ἀμφιπολεύουσιν αἳ μὲν τὰ κάτοπτρα, αἳ δὲ τοὺς\nκεκρυφάλους, ἄλλαι τοὺς κτένας * *, εὐνοῦχοι\nπολλοὶ καὶ οὗτοι μαστροποί,\nτῷ ἀξιοπίστῳ τοῦ μὴ δύνασθαι φιληδεῖν τοῖς εἰς ἡδονὰς ἐθέλουσιν ῥᾳθυμεῖν ἀνυπόπτως\nδιακονούμενοι. εὐνοῦχος δὲ ἀληθὴς οὐχ ὁ μὴ δυνάμενος, ἀλλ᾿ ὁ μὴ βουλόμενος φιληδεῖν. διαμαρτυρόμενος γοῦν ὁ λόγος διὰ τοῦ προφήτου\nΣαμουὴλ πρὸς τοὺς παραβεβηκότας τῶν Ἰουδαίων αἰτοῦντι τῷ λαῷ βασιλέα οὐ τὸν\nφιλάνθρωπον ὑπισχνεῖται κύριον, ἀλλά τινα αὐτοῖς αὐθάδη τύραννον ἀπειλεῖ τρυφητικόν,\n»ὃς λήψεται«, φησί, »τὰς θυγατέρας ὑμῶν εἰς μυρεψοὺς καὶ εἰς μαγειρίσσας καὶ εἰς\nπεσσούσας«, νόμῳ πολέμου κρατήσας, οὐκ εἰρηνικὴν οἰκονομίαν ζηλώσας. οἳ δὲ τὰ φορεῖα εἰς ὕψος αἴροντες τῶν γυναικῶν καὶ φοράδην\nβαστάζοντες Κελτοὶ πολλοί· ἔριθοι δὲ καὶ ταλασίαι καὶ ἱστοπονίαι καὶ ἡ γυναικωνῖτις\nἐργάνη καὶ ἡ οἰκουρία οὐδαμοῦ, ἀλλ᾿ οἱ ψευδοποιοῦντες τὰς γυναῖκας διημερεύουσι μετ᾿\nαὐτῶν μύθους ἐρωτικοὺς ἀδολεσχοῦντες καὶ τὸ σῶμα καὶ τὰς ψυχὰς αὐτῶν διακναίοντες\nψευδεργίᾳ καὶ ψευδολογίᾳ. »οὐκ ἔσῃ δὲ μετὰ\nπολλῶν«, φησίν, »ἐπὶ κακίᾳ, οὐδὲ προσθήσῃ μετὰ πλήθους«, ὅτι ἡ σοφία ἐν ὀλίγοις,\nἀταξία δὲ ἐν πλήθει καταφαίνεται. αἳ δὲ οὐ διὰ σεμνότητα τοῦ κατασκοπεῖσθαι μὴ\nβούλεσθαι συνωνοῦνται τοὺς φορεῖς (ἀγαπητὸν γὰρ ἦν ἄν, εἰ τῇ διαθέσει ταύτῃ\nπροσεβάλλοντο τὴν σκέπην), ἀλλὰ θρυπτόμεναι ἐποχοῦνται τοῖς οἰκέταις ἐμπομπεύειν γλιχόμεναι. ἀναπεπταμένης γοῦν τῆς αὐλαίας\nπεριβλέπουσαι δριμύτερον τοὺς εἰς αὐτὰς ἀφορῶντας διελέγχονται τὸν τρόπον, πολλάκις δὲ\nκαὶ προκύπτουσιν ἔνδοθεν τὴν ἐπιπόλαιον σεμνότητα καταισχύνουσαι τῇ ὀλισθαινούσῃ περιεργίᾳ. »μὴ περιβλέπου δέ«, φησί, »ἐν\nῥύμαις πόλεως, μηδὲ πλανῶ ἐν ταῖς ἐρημίαις αὐτῆς«, ἐρημία γὰρ ὡς ἀληθῶς, κἂν ὄχλος\nἀκολάστων ᾖ, ἔνθα μὴ πάρεστιν ἄνθρωπος\nσωφρονῶν. περιφέρονται δὲ αὗται ἀνὰ τὰ ἱερὰ ἐκθυόμεναι καὶ\nμαντευόμεναι, ἀγύρταις καὶ μητραγύρταις καὶ γραίαις βωμολόχοις οἰκοφθορούσαις ὁσημέραι\nσυμπομπεύουσαι καὶ τοὺς παρὰ\nταῖς κύλιξι ψιθυρισμοὺς γραϊκοὺς\nἀνεχόμεναι, φίλτρα ἄττα καὶ ἐπῳδὰς παρὰ τῶν γοήτων ἐπ᾿ ὀλέθρῳ γάμων ἐκμανθάνουσαι.\nκαὶ τοὺς μὲν ἔχουσι τῶν ἀνδρῶν, τοὺς δὲ\nεὔχονται, ἄλλους δὲ αὐταῖς οἱ μάντεις ὑπισχνοῦνται. οὐκ ἴσασι δὲ ἀπατώμεναι καὶ αὑτὰς\nμὲν ὡς σκεῦος ἐκδιδοῦσαι ἡδονῆς τοῖς λαγνεύειν ἐθέλουσι, τὴν δὲ ἁγνείαν τὴν\nσφῶν τῆς αἰσχίστης ἀντικαταλλαττόμεναι ὕβρεως ἔργον ἡγοῦνται χρηματισμοῦ\nτὴν ἐπονείδιστον φθοράν. πολλοὶ δὲ οἱ τῆς\nἑταιρικῆς διάκονοι ἀκολασίας ἄλλος ἄλλοθεν παρεισδύοντες· εὐεπίφοροι γὰρ οἱ ἀκόλαστοι\nπρὸς τὴν ἀσέλγειαν καθάπερ οἱ χοῖροι πρὸς τὸ καταδυόμενον τοῦ σκάφους ἐπιφερόμενοι. ὅθεν ἐρρωμενέστατα ἡ γραφὴ παραινεῖ· »μὴ πάντα\nἄνθρωπον εἴσαγε εἰς τὸν οἶκόν σου, πολλὰ γὰρ τὰ ἔνεδρα τοῦ δολίου·« ἀλλαχοῦ δὲ »ἄνδρες\nδίκαιοι« φησὶν »ἔστωσαν σύνδειπνοί σου, καὶ ἐν φόβῳ κυρίου τὸ καύχημά σου διαμενεῖ.«\nἐς κόρακας ἡ πορνεία· »εὖ γὰρ τοῦτο ἴστε«, φησὶν ὁ ἀπόστολος, »ὅτι πᾶς πόρνος ἢ\nπλεονέκτης, ὅς ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ.« αἳ δὲ ἀνδρογύνων συνουσίαις\nἥδονται, παρεισρέουσι δὲ ἔνδον κιναίδων ὄχλοι ἀθυρόγλωσσοι, μιαροὶ μὲν τὰ σώματα,\nμιαροὶ δὲ τὰ φθέγματα, εἰς ὑπουργίας ἀκολάστους ἠνδρωμένοι, μοιχείας διάκονοι,\nκιχλίζοντες καὶ ψιθυρίζοντες καὶ τὸ πορνικὸν ἀνέδην εἰς ἀσέλγειαν διὰ ῥινῶν\nἐπιψοφοῦντες ἐπικιναίδισμα, ἀκολάστοις ῥήμασι καὶ σχήμασι τέρπειν πειρώμενοι καὶ εἰς\nγέλωτα ἐκκαλούμενοι πορνείας πρόδρομον· ἔστι δ᾿\nὅτε καὶ ὑπεκκαιόμενοι διὰ τὴν τυχοῦσαν ὀργήν, ἤτοι πόρνοι αὐτοὶ ἢ καὶ κιναίδων ὄχλον\nεἰς ὄλεθρον ἐζηλωκότες, ἐπικροτοῦσι τῇ ῥινὶ βατράχων δίκην, καθάπερ ἔνοικον τοῖς μυκτῆρσι τὴν χολὴν κεκτημένοι. ἀλλ᾿ αἵ γε\nἀστειότεραι τούτων ὄρνεις Ἰνδικοὺς καὶ ταῶνας Μηδικοὺς ἐκτρέφουσιν καὶ\nσυνανακλίνονται τοῖς φοξοῖς παίζουσαι, σικίννοις τέρασι γανύμεναι· καὶ τὸν μὲν\nΘερσίτην ἀκούουσαι γελῶσιν, αὐταὶ δὲ πολυτιμήτους ὠνούμεναι Θερσίτας οὐκ ἐπ᾿ ἀνδράσιν\nὁμοζύγοις, ἀλλ᾿ ἐπ᾿ ἐκείνοις αὐχοῦσιν, ἃ δὴ ἄχθος ἐστὶ γῆς· καὶ χήραν μὲν παρορῶσι σωφρονοῦσαν Μελιταίου πολλῷ\nδιαφέρουσαν κυνιδίου, καὶ πρεσβύτην παραβλέπουσι δίκαιον, εὐπρεπέστερον, οἶμαι,\nτέρατος ἀργυρωνήτου· παιδίον δὲ οὐδὲ προσίενται ὀρφανὸν αἱ τοὺς ψιττακοὺς καὶ τοὺς\nχαραδριοὺς ἐκτρέφουσαι, ἀλλὰ τὰ μὲν οἴκοι κυϊσκόμενα ἐκτιθέασι παιδία, τοὺς δὲ τῶν\nὀρνίθων ὑπολαμβάνουσι νεοττούς· καὶ τὰ ἄλογα τῶν\nλογικῶν προκεκρίκασιν, δέον ὑποτρέφειν τοὺς σωφροσύνην\nἐπαγγελλομένους\nγέροντας, καὶ πιθήκων, οἶμαι, εὐπροσωποτέρους καὶ ἀηδόνων φθέγξασθαί τι βέλτιον\nδυναμένους. »ἐφ᾿ ὅσον δέ«, φησίν, »ἑνὶ τούτων ἐποιήσατε τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ\nἐποιήσατε.« αἳ δὲ ἔμπαλιν ἀπαιδευσίαν\nπροτετιμήκασι σωφροσύνης, τὰς ἑαυτῶν οὐσίας ἀπολιθοῦσαι εἰς τοὺς μαργαρίτας καὶ τὰς\nσμαράγδους τὰς Ἰνδικάς· ναὶ μὴν καὶ εἰς τὰς ἐξιτήλους βαφὰς καὶ εἰς τὰ ἀργυρώνητα\nἀνδράποδα σπαθῶσι καὶ διαρρίπτουσι τὰ χρήματα, δίκην ὀρνίθων κεκορεσμένων τὰ τοῦ βίου\nσκαλεύουσαι κόπρια. »πενία δέ«, φησίν, »ἄνδρα ταπεινοῖ·« τὴν φειδωλίαν πενίαν λέγει,\nκαθ᾿ ἣν οἱ πλούσιοι πένονται μεταδόσεως, ὡς οὐκ ἔχοντες.\n\nΠῶς περὶ τὰ λουτρὰ ἀναστρεπτέον.\n\nΟἷα δὲ καὶ τὰ λουτρὰ αὐταῖς· οἶκοι τεχνητοί, συμπαγεῖς καὶ περιφορητοί, διαφανεῖ\nσινδόνι καλυπτόμενοι, καθέδραι τε ἐπίχρυσοι, ἀργυροῖ * * καὶ σκεύη μυρία χρυσοῦ τε καὶ\nἀργύρου, τὰ μὲν εἰς προπόσεις, τὰ δὲ εἰς τροφάς, τὰ δὲ εἰς τὸ λούσασθαι περιφερόμενα·\nναὶ μὴν καὶ ἐσχαρίδες ἀνθράκων· εἰς τοσοῦτον γὰρ\nἀκρασίας ἥκουσιν ὡς δειπνεῖν καὶ μεθύειν ἔτι λουομένας· τά τε ἀργυρώματα, μεθ᾿ ὧν\nἐμπομπεύουσιν, ἀπειροκάλως ἐν τοῖς βαλανείοις προτιθέασι· τάχα μέν που καὶ τὸν πλοῦτον\nδι᾿ ἀλαζονείαν περιττήν, μάλιστα δὲ τὴν αὐτεξούσιον ἀπαιδευσίαν, καθ᾿ ἣν κατηγοροῦσιν\nἀνάνδρων ἀνδρῶν πρὸς γυναικῶν κεκρατημένων, ἐπιδεικνύμεναι ἐλέγχουσαί τε ἁμῇ γέ πῃ\nσφᾶς αὐτὰς μὴ οἵας τε εἶναι [συνεῖναι] καὶ δίχα τῶν σκευῶν τῶν πολλῶν ἱδροῦν\n[δύνασθαι]· καὶ γὰρ αἱ πενόμεναι τῆς πομπῆς μὴ μεταλαμβάνουσαι τῶν ἴσων κοινωνοῦσι\nλουτρῶν. ἔχει δὲ ἄρα ὁ ῥύπος τῆς περιουσίας\nβλασφημίας περιβολὴν πολλήν. τούτῳ καθάπερ δελέατι ἀγκιστρεύουσιν τοὺς ἀθλίους\nκεχηνότας ἐπὶ τὰς μαρμαρυγὰς τοῦ χρυσίου· καὶ γὰρ ἐκπλήττουσαι τούτῳ τοὺς ἀπειροκάλους\nθαυμάζειν σφᾶς τεχνῶνται τοὺς ἐραστάς, οἳ μετ᾿ ὀλίγον αὐταῖς ἐνυβρίζουσι γυμναῖς. καὶ δὴ τοῖς μὲν ἀνδράσι τοῖς σφῶν οὐκ ἂν ἀποδύσαιντο\nπροσποίητον αἰσχύνης ἀξιοπιστίαν μνώμεναι, ἔξεστι δὲ τοῖς βουλομένοις\n\nτῶν ἄλλων τὰς οἴκοι κατακλείστους\nγυμνὰς ἐν τοῖς βαλανείοις\nθεάσασθαι· ἐνταῦθα γὰρ ἀποδύσασθαι τοῖς θεαταῖς ὥσπερ καπήλοις σωμάτων οὐκ\nαἰσχύνονται. ἀλλ᾿ ὁ μὲν Ἡσίοδος\nμηδὲ\nγυναικείῳ λουτρῷ χρόα φαιδρύνεσθαι παραινεῖ. κοινὰ δὲ ἀνέῳκται ἀνδράσιν ὁμοῦ καὶ\nγυναιξὶ τὰ βαλανεῖα, κἀντεῦθεν ἐπὶ τὴν ἀκρα\nσίαν ἀποδύονται·\n»ἐκ τοῦ γὰρ εἰσορᾶν γίνεται ἀνθρώποις ἐρᾶν«, ὥσπερ ἀποκλυζομένης τῆς αἰδοῦς αὐτοῖς\nκατὰ τὰ λουτρά. αἳ δὲ μὴ εἰς τοσοῦτον ἀπερυθριῶσαι\nτοὺς μὲν ὀθνείους ἀποκλείουσιν, ἰδίοις δὲ οἰκέταις συλλούονται καὶ δούλοις ἀποδύονται\nγυμναὶ καὶ ἀνατρίβονται ὑπ᾿ αὐτῶν, ἐξουσίαν δοῦσαι τῷ κατεπτηχότι τῆς ἐπιθυμίας τὸ\nἀδεὲς τῆς ψηλαφήσεως· οἱ γὰρ παρεισαγόμενοι παρὰ τὰ λουτρὰ ταῖς δεσποίναις γυμναῖς\nμελέτην ἴσχουσιν ἀποδύσασθαι πρὸς τόλμαν ἐπιθυμίας\nἔθει πονηρῷ περιγράφοντες τὸν\nφόβον. καὶ οἱ μὲν παλαιοὶ τῶν ἀθλητῶν γυμνὸν\nδεικνύναι τὸν ἄνδρα αἰδούμενοι ἐν διαζώσμασι τὴν ἀγωνίαν ἐκτελοῦντες τὸ αἰδῆμον\nἐφύλαττον· αἳ δὲ ἀποδυσάμεναι ἅμα τῷ χιτῶνι καὶ τὴν αἰδῶ φαίνεσθαι μὲν βούλονται\nκαλαί, ἄκουσαι δ᾿ ὁμοίως ἐλέγχονται κακαί· καὶ γὰρ δι᾿ αὐτοῦ καταφαίνεται μάλιστα τοῦ\nσώματος τὸ μάχλον τῆς ἐπιθυμίας, καθάπερ τοῖς ὑδεριῶσιν τὸ περιστεγόμενον τῆς\nἐπιφανείας ὑγρόν· τὸ νοσοῦν δὲ ἀμφοῖν ἐκ τῆς ὄψεως γνωρίζεται. χρὴ τοίνυν τοὺς ἄνδρας γενναῖον ἀληθείας ὑπόδειγμα ταῖς\nγυναιξὶ γινομένους αἰσχύνεσθαι τὰς μετ᾿ αὐτῶν ἀποδύσεις καὶ φυλάττεσθαι τὰς ὄψεις τὰς\nὀλισθηράς »ὁ γὰρ ἐμβλέψας«, φησί, »περιεργότερον ἤδη ἥμαρτεν.« οἴκοι μὲν οὖν τοὺς γονεῖς καὶ τοὺς οἰκέτας αἰδεῖσθαι χρή,\nἐν δὲ ταῖς ὁδοῖς τοὺς ἀπαντῶντας, ἐν δὲ τοῖς λουτροῖς τὰς γυναῖκας, ἐν δὲ ταῖς\nἐρημίαις ἑαυτούς, πανταχοῦ δὲ τὸν λόγον, ὅς ἐστι πανταχοῦ, καὶ »ἐγένετο ἄνευ αὐτοῦ\nοὐδὲ ἕν«. οὕτως γὰρ μόνως ἀπτώς τις διαμενεῖ, εἰ πάντοτε αὐτῷ συμπαρεῖναι νομίζοι τὸν\nθεόν.\n\nὍτι μόνος πλούσιος ὁ Χριστιανός.\n\nΠλούτου τοίνυν μεταληπτέον ἀξιολόγως καὶ μεταδοτέον φιλανθρώπως, οὐ βαναύσως οὐδὲ\nἀλαζονικῶς, οὐδὲ ἐκτρεπτέον τὸ φιλόκαλον εἰς φιλαυτίαν καὶ\nἀπειροκαλίαν, μή πῃ ἄρα καὶ πρὸς ἡμᾶς φήσῃ τις· ὁ ἵππος αὐτοῦ πεντεκαίδεκα ταλάντων\nἐστὶν ἄξιος ἢ τὸ χωρίον ἢ ὁ οἰκέτης ἢ τὸ χρυσίον, αὐτὸς δὲ χαλκῶν ἐστι τίμιος τριῶν.\nαὐτίκα γοῦν περίελε τὸν κόσμον τῶν γυναικῶν καὶ\nτοὺς οἰκέτας τῶν δεσποτῶν, οὐδὲν διαφέροντας τῶν ἀργυρωνήτων εὑρήσεις. τοὺς δεσπότας,\nοὐκ ἐν βαδίσματι, οὐκ ἐν βλέμματι, οὐκ ἐν φθέγματι· οὕτως τοίνυν τοῖς ἀνδραπόδοις\nἐοίκασιν. ἀλλὰ καὶ τῷ ἀσθενέστεροι εἶναι τῶν οἰκετῶν διακρίνονται καὶ τῷ νοσηλότερον\nἀνατεθράφθαι. ἄριστον γοῦν δογμάτων τοῦτο ᾄδειν\nπαρ᾿ ἕκαστα χρή, ὡς ὁ μὲν ἀγαθὸς ἀνὴρ σώφρων ὢν καὶ δίκαιος ἐν οὐρανῷ θησαυρίζει τὰ\nχρήματα· οὗτος [ὁ] τὰ ἐπίγεια καταπωλήσας καὶ πτωχοῖς ἐπιδοὺς τὸν ἀνώλεθρον ἐξευρίσκει\nθησαυρόν, ἔνθα οὐ σής, οὐ λῃστής· μακάριος οὗτος\nὄντως, ἐάν τε σμικρὸς καὶ ἀσθενὴς καὶ ἄδοξος ᾖ, καὶ πλοῦτον ὄντως πλουτεῖ τὸν\nμέγιστον· ἐὰν δὲ ἄρα πλουτῇ μὲν Κινύρα τε καὶ Μίδα μᾶλλον, ᾖ δὲ ἄδικος καὶ ὑφερήφανος,\nκαθάπερ ὁ ἐν τῇ πορφύρᾳ καὶ βύσσῳ τρυφῶν καὶ τὸν Λάζαρον ὑπερηφανῶν, ἄθλιός τέ ἐστι\nκαὶ ἀνιαρῶς ζῇ καὶ οὐ ζήσεται. ἐοικέναι γοῦν μοι\nδοκεῖ ὁ πλοῦτος ἑρπετῷ, οὗ εἰ μή τις ἐπίσταιτο λαβέσθαι ἀβλαβῶς, πόρρωθεν ἀκινδύνως\nἄκρας οὐρᾶς ἀνακρημνὰς τὸ θηρίον, περιπλέξεται τῇ χειρὶ καὶ δήξεται· δεινὸς δὲ καὶ ὁ\nπλοῦτος ἰλυσπώμενος παρὰ τὴν ἔμπειρον ἢ ἄπειρον αὐτοῦ λαβὴν προσφῦναι καὶ δάκνειν, εἰ\nμή τις αὐτῷ καταμεγαλοφρονῶν ἐπιστημόνως χρῷτο, ἵνα σὺν τῇ ἐπῳδῇ τοῦ λόγου καταξέσηται\nμὲν τὸ θηρίον, αὐτὸς δὲ ἀπαθὴς μείνῃ. ἀλλ᾿, ὡς\nἔοικεν, τὰ πλείονος ἄξια κεκτημένος πλούσιος ὢν μόνος ἐλελήθει· πολλοῦ δὲ\nἄξια οὐ λίθος, οὐκ ἄργυρος, οὐκ ἐσθής, οὐ κάλλος σώματος, ἀλλ᾿ ἡ ἀρετή, ὅς ἐστι λόγος\nδιὰ τοῦ παιδαγωγοῦ παραδιδόμενος εἰς ἄσκησιν· λόγος οὗτος ὁ τὴν τρυφὴν ἐξομνύμενος, τὴν δὲ αὐτουργίαν διάκονον παρακαλῶν καὶ τὴν\nεὐτέλειαν ἐξυμνῶν τῆς σωφροσύνης τὴν ἔγγονον, »λάβετε παιδείαν«, φησί, »καὶ μὴ\nἀργύριον, καὶ γνῶσιν ὑπὲρ χρυσίον δεδοκιμασμένον· κρείσσων γὰρ σοφία λίθων πολυ\nτελῶν, πᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστι.« καὶ πάλιν· »ἐμὲ\nκαρπίζεσθαι ὑπὲρ χρυσίον καὶ λίθον τίμιον καὶ ἄργυρον· τὰ γὰρ ἐμὰ γενήματα κρείττω\nἀργυρίου ἐκλεκτοῦ.« εἰ δὲ καὶ διελεῖν χρή,\nπλούσιος μὲν ὁ πολυκτήμων ἔστω, χρυσίῳ σεσαγμένος καθάπερ φασκώλιον ἐρρυπωμένον,\nεὐσχήμων δὲ ὁ δίκαιος, ἐπεὶ εὐσχημοσύνη τάξις ἐστὶν ἐν τῷ δέοντι σχηματισμῷ περὶ τὰς\nδιοικήσεις καὶ τὰς ἐπιδόσεις μεμετρημένη· »εἰσὶ\nγὰρ οἱ σπείροντες καὶ πλείονα συνάγοντες«, περὶ ὧν γέγραπται· »ἐσκόρπισεν, ἔδωκεν τοῖς\nπένησιν, ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα.« ὥστε οὐχ ὁ ἔχων καὶ φυλάττων, ἀλλ᾿ ὁ\nμεταδιδοὺς πλούσιος, καὶ ἡ μετάδοσις τὸν μακάριον, οὐχ ἡ κτῆσις δείκνυσι· καρπὸς δὲ\n\nψυχῆς τὸ εὐμετάδοτον· ἐν ψυχῇ ἄρα τὸ πλούσιον. καὶ μὴν τὰ μὲν ἀγαθὰ ἔστω μόνοις κτητὰ τοῖς ἀγαθοῖς, ἀγαθοὶ\nδὲ οἱ Χριστιανοί· ἄφρων δὲ ἢ ἀκόλαστος ἄνθρωπος οὔτ᾿ ἂν αἴσθησιν ἀγαθοῦ σχοίη οὔτ᾿ ἄν\nκτήσεως τύχοι· μόνοις ἄρα τοῖς Χριστιανοῖς κτητὰ τὰ ἀγαθά. τούτων δὲ τῶν ἀγαθῶν\nπλουσιώτερον οὐθέν· πλούσιοι ἄρα οὗτοι μόνοι. πλοῦτος γὰρ ἀληθινὸς ἡ δικαιοσύνη καὶ ὁ παντὸς θησαυροῦ πολυτιμότερος λόγος οὐκ ἀπὸ\nθρεμμάτων καὶ χωρίων αὐξανόμενος, ἀλλ᾿ ὑπὸ τοῦ θεοῦ δωρούμενος, πλοῦτος ἀναφαίρετος (ἡ\nψυχὴ μόνη θησαυρὸς αὐτοῦ), κτῆμα τῷ κεκτημένῳ ἄριστον, μακάριον τῇ ἀληθείᾳ παρεχόμενον τὸν ἄνθρωπον. ᾧ γὰρ ἂν ὑπάρχῃ μηδενὸς\nμὲν ὀρέγεσθαι τῶν οὐκ ἐφ᾿ ἡμῖν, ὧν δὲ ὀρέγεται, τούτων τυγχάνειν, ἀλλὰ καὶ ὧν ὁσίως\nἐφίεται, ταῦτα αἰτούμενον λαμβάνειν παρὰ θεοῦ, πῶς οὗτος οὐ πολυκτήμων καὶ παγκτήμων,\nθησαυρὸν ἔχων αἰώνιον τὸν θεόν; »τῷ αἰτοῦντι«, φησί, »δοθήσεται\nκαὶ τῷ\nκρούοντι ἀνοιγήσεται.« εἰ μηδὲν ἀρνεῖται ὁ θεός, τὰ πάντα τοῦ θεοσεβοῦς γίνεται.\n\nὍτι καλὸν ἐφόδιον Χριστιανῷ ἡ εὐτέλεια.\n\nΤρυφὴ δὲ εἰς ἡδονὰς ἀλωμένη χαλεπὸν ἀνθρώποις ναυάγιον γίνεται· ἀλλότριον γὰρ τῆς ἀληθοῦς φιλοκαλίας καὶ τῶν ἀστείων ἡδονῶν\nὁ ἡδὺς οὗτος καὶ ἀκλεὴς τῶν πολλῶν βίος. φύσει γὰρ ὁ ἄνθρωπος ὑψηλόν ἐστι ζῷον καὶ\nγαῦρον καὶ τοῦ καλοῦ ζητητικόν, ἄτε τοῦ μόνου καλοῦ δημιούργημα, ὁ δὲ ἐπὶ\nγαστέρα αὐτῷ βίος ἄσεμνός τε καὶ ἐπονείδιστος καὶ εἰδεχθὴς καὶ καταγέλαστος.\nἀλλοτριώτατον δὲ τῆς θείας φύσεως ἡ φιληδονία,\nὁμοίως μὲν σιτεῖσθαι τοῖς στρουθοῖς, ὁμοίως δὲ τοῖς ὑσὶν καὶ τοῖς τράγοις ὀχεύειν· τὸ\nγὰρ τὴν ἡδονὴν νομίζειν ἀγαθὸν ἀπειροκαλίας ἐστὶ τελείας, φιλοπλουτία δὲ ἐξίστησι τῆς\nὀρθῆς διαίτης τὸν ἄνθρωπον ἀπερυθριᾶν πρὸς τὰ αἰσχρὰ ἀναπείθουσα, »ἐὰν μόνον ἔχῃ\nδύναμιν καθάπερ θηρίον τοῦ φαγεῖν παντοδαπὰ καὶ πιεῖν ὡσαύτως καὶ ἀφροδισίων πᾶσαν\nπάντως παρέχειν πλησμονήν«. διὰ τοῦτο σπανιαίτατα\nτὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ κληρονομεῖ. ποῦ τοίνυν τὰ τοσαῦτα παρασκευάζονται ὄψα ἢ ἵνα\nμίαν πλήρωσωσι γαστέρα; τὸ ἀκάθαρτον τῆς γαστριμαργίας οἱ κοπρῶνες ἐλέγχουσιν, εἰς οὓς\nἀποπτύουσιν ἡμῶν αἱ γαστέρες τῆς δαιτὸς τὰ λείψανα. ποῦ δὲ τοὺς οἰνοχόους τοὺς τοσούτους συναγείρουσι μιᾷ κύλικι πλησθῆναι δυνάμενοι;\nποῦ δὲ τῶν ἐσθήτων τὰς κιβωτούς; τὰ χρυσία δὲ ποῦ; καὶ τὰ κόσμια ποῦ; λωπολδύταις δὲ\nαὐτὰ καὶ κακούργοις παρασκευάζονται καὶ τοῖς λίχνοις ὀφθαλμοῖς. »ἐλεημοσύναι δὲ\nκαὶ πίστεις μὴ ἐκλειπέτωσάν σε«, φησὶν ἡ γραφή.\nἰδοὺ γοῦν καὶ τὸν Θεσβίτην Ἠλίαν καλὸν ὑπόδειγμα τῆς εὐτελείας ἔχομεν, ὅτε »ἐκάθισεν\nὑπὸ τὴν ῥάμνον« καὶ ὁ ἄγγελος αὐτῷ κομίζει τροφάς· »ἐγκρυφίας κρίθινος ἦν καὶ καψάκης\nὕδατος.« τοιοῦτον ἄριστον αὐτῷ κύριος ἔπεμψεν. ἡμῖν ἄρα ἀνάγκη πρὸς ἀλήθειαν ὁδοιποροῦσιν εὐζώνοις γενέσθαι· »μὴ βαστάζετε γάρ«,\nεἶπεν ὁ κύριος, »βαλλάντιον, μὴ πήραν μηδὲ ὑπόδημα«, τουτέστι, μὴ πλοῦτον κτήσησθε τὸν\nἐν βαλλαντίῳ\nμονον\nθησαυριζόμενον, μὴ τὰς\nἀποθήκας πληρώσητε τὰς ἰδίας ὡς ἐν πήρᾳ παρατιθέμενοι τὸν σπόρον, ἀλλὰ καὶ τοῖς\nδεομένοις κοινωνήσατε, μὴ ὑποζύγια καὶ οἰκέτας πολυπραγμονεῖτε, οἵτινες ὑποδήματα τῆς\nπορείας τῶν πλουσίων ἀχθοφοροῦντες ἀλληγορικῶς εἴρηνται. ἀπορριπτέον οὖν τῶν σκευῶν τὸ πλῆθος καὶ τὰ ἀργυρᾶ καὶ τὰ χρυσᾶ ἐκπώματα καὶ\nτὸν ὄχλον τῶν οἰκετῶν, καλὰς καὶ σεμνὰς παρὰ τοῦ παιδαγωγοῦ συνοπαδοὺς αὐτουργίαν καὶ\nεὐτέλειαν παραλαβόντας· καὶ δὴ βαδιστέον εὐαρμόστως τῷ λόγῳ, κἂν γυνή τῳ παρῇ καὶ\nτέκνα· οὐκ ἄχθος ἐστὶν ὁ οἶκος συνεπισπέσθαι μαθὼν ὁδοιπόρῳ σώφρονι. σταλτέον δὲ καὶ τὴν φίλανδρον γυναῖκα τἀνδρὶ παραπλησίως,\nὁδοιπορικῶς καλὸν ἐφόδιον τῆς εἰς οὐρανοὺς πορείας εὐτέλειαν ἐπιφερομένους μιᾷ\nσεμνότητι σώφρονι· μέτρον δὲ καθάπερ ὁ ποὺς τοῦ ὑποδήματος, οὕτως καὶ τῆς κτήσεως\nἑκάστου τὸ σῶμα· τὸ δὲ περιττόν, ἃ δή φασι κόσμια, καὶ τὰ ἔπιπλα τῶν πλουσίων ἄχθος\nἐστίν, οὐ κόσμος τοῦ σώματος. χρὴ δὲ τὸν\nἀναβαίνειν βιαζόμενον εἰς τοὺς οὐρανοὺς καλὴν βακτηρίαν τὴν εὐεργεσίαν περιφέρειν καὶ\nτοῖς θλιβομένοις μεταδεδωκότα τῆς ἀληθοῦς ἀναπαύσεως μεταλαμβάνειν· ὁμολογεῖ γὰρ ἡ\nγραφή, ὡς ἄρα »λύτρον ἐστὶν ἀνδρὸς ψυχῆς ὁ ἴδιος πλοῦτος«, τουτέστιν, ἐὰν πλουτῇ,\nμεταδόσει σωθήσεται. καθάπερ γὰρ τῶν φρεάτων ὅσα\nπέφυκεν βρύειν ἀπαντλούμενα εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀναπιδύει μέτρον, οὕτως ἡ μετάδοσις ἀγαθὴ\nφιλανθρωπίας ὑπάρχουσα πηγή, κοινωνοῦσα τοῖς διψῶσι τοῦ ποτοῦ αὔξεται πάλιν καὶ\nπίμπλαται, ὃν τρόπον ἐπὶ τοὺς θηλαζομένους ἢ καὶ βδαλλομένους μαστοὺς ἐπιρρεῖν εἴωθε\nτὸ γάλα. ἀνενδεὴς γὰρ ὁ τὸν παντοκράτορα θεὸν\nλόγον ἔχων καὶ οὐδενὸς ὧν χρῄζει ἀπορεῖ ποτε· κτῆσις γὰρ ὁ λόγος ἀνενδεὴς καὶ εὐπορίας ἁπάσης αἴτιος. εἰ δέ τις φαίη ἑωρακέναι πολλάκις\nἄρτου πενόμενον δίκαιον, σπάνιον μὲν τοῦτο, καὶ ἔνθα οὐκ ἄλλος δίκαιος,\nἀναγνώτω δὲ ὅμως κἀκεῖνο· »οὐ γὰρ ἐπ᾿ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ δίκαιος, ἀλλ᾿\nἐν τῷ ῥήματι κυρίου«, ὅς ἐστιν\nἄρτος ἀληθινός, ἄρτος οὐρανῶν. οὐκ ἄρα ποτὲ ὁ ἀγαθὸς ἀνὴρ ἄπορος, ἕως ἂν ἔχῃ σῴαν τὴν\nπρὸς θεὸν ὁμολογίαν· πάρεστι μὲν γὰρ αὐτῷ αἰτεῖσθαι καὶ\nλαμβάνειν ὧν ἂν δέηται παρὰ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων καὶ τῶν ἰδίων ἀπολαύειν, εἰ φυλάττοι\nτὸν υἱόν· πάρεστι᾿ δὲ καὶ τοῦτο, μηδεμιᾶς ἐνδείας αἰσθάνεσθαι. ὁ παιδαγωγικὸς ἡμῶν οὗτος λόγος τὸν πλοῦτον ἡμῖν δίδωσι,\nκαὶ πλουτεῖν οὐ φθόνος τὸ ἀνενδεὲς κτωμένοις δι᾿ αὐτοῦ· ὁ τοῦτον ἔχων τὸν πλοῦτον\nβασιλείαν κληρονομήσει θεοῦ.\n\nὍτι αἱ εἰκόνες καὶ τὰ ὑποδείγματα μέγιστον μέρος τῆς ὀρθῆς εἰσι\nδιδασκαλίας.\n\nΕἰ δέ τις ὑμῶν φεύξεται διὰ τέλους τρυφὴν εὐτελείᾳ τιθηνούμενος, μελετήσει ῥᾷον τοὺς\nἀκουσίους ὑπομένειν πόνους, τὰς ἑκουσίους θλίψεις γυμνάσματα συνεχῶς ποιούμενος\nδιωγμῶν, ὁπόταν εἰς ἀναγκαίους ἔλθῃ πόνους καὶ φόβους καὶ λύπας, οὐκ ἀμελέτητος ὢν\nκαρτερεῖν. διὰ τοῦτό τοι πατρίδα ἐπὶ γῆς οὐκ ἔχομεν, ὡς ἂν καταφρονοῖμεν τῶν ἐπιγείων\nκτημάτων. πλουσιωτάτη δὲ ἡ εὐτέλεια ἕξις οὖσα\nἀνελλιπὴς ἐν δαπάναις ταῖς εἰς ἃ χρὴ καὶ ἐφ᾿ ὅσον χρὴ τελεῖσθαι προσηκούσαις·\nτέλη γὰρ τὰ δαπανήματα. ὅπως μὲν οὖν συμβιωτέον\nἀνδρὶ τὴν γυναῖκα καὶ περὶ αὐτουργίας καὶ οἰκουρίας καὶ οἰκετῶν χρήσεως, πρὸς δὲ καὶ\nτῆς ὥρας τοῦ γάμου καὶ τῶν ὅσα γυναιξὶν ἁρμόζει, ἐν τῷ γαμικῷ διέξιμεν λόγῳ· ἃ δὲ\nἁρμόδια πρὸς παιδαγωγίαν, ταῦτα ἡμῖν νῦν παραθετέα μόνα ἐν ὑπογραφῆς μέρει\nπαρασημειουμένοις Χριστιανῶν τὸν βίον. καὶ δὴ τὰ\nμὲν πλεῖστα ἤδη λέλεκται καὶ πεπαιδαγώγηται, ὅ δὲ ἔτι λοιπόν, ὑποθησόμεθα· οὐ γὰρ\nμικρὰ ῥοπὴ εἰς σωτηρίαν τὰ ὑποδείγματα.\nὅρα· φησὶν ἡ τραγῳδία,\nὈδυσσέως\nἄλοχον οὐ κατέκτανε\nΤηλέμαχος· οὐ γὰρ ἐπεγάμει πόσει πόσιν,\nμένει δὲ ἐν\nοἴκοις ὑγιὲς εὐναστήριον.\n\nὀνειδίζων τις μοιχείαν ἀσελγῆ καλὴν εἰκόνα\nσωφροσύνης ἐδείκνυεν φιλανδρίαν· τοὺς δὲ Εἵλωτας [οἰκέτας] (οἰκετῶν ὄνομά εἰσιν οἱ\nΕἵλωτες) οἱ Λακεδαιμόνιοι μεθύειν ἀναγκάζοντες ἐδείκνυον σφίσιν αὐτοῖς\nτῆς μέθης τὰ ἔργα σωφρονοῦσιν ἐν θεραπείας καὶ διορθώσεως μέρει.\nπαραφυλάττοντες δ᾿ οὖν τὴν ἐκείνων ἀσχημοσύνην,\nὡς μὴ περιπέσοιεν αὐτοὶ ταῖς ὁμοίαις καταγνώσεσιν, ἐπαιδεύοντο τῷ ἐπονειδίστῳ τῶν\nμεθυόντων εἰς τὸ ἑαυτῶν ἀναμάρτητον ὠφελούμενοι. τῶν γὰρ ἀνθρώπων οἳ μὲν διδαχθέντες\nἐσώθησαν, οἳ δὲ αὐτοδιδάκτως· ἢ ἐζήλωσαν ἢ ἐζήτησαν ἀρετήν.\nκεῖνος μὲν\nπανάριστος, ὃς αὑτῷ πάντα νοήσῃ· οὗτός ἐστιν\nἈβραὰμ ὁ ζητήσας τὸν θεόν·\nἐσθλὸς δ᾿ αὖ κἀκεῖνος, ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται· οὗτοί\nεἰσιν οἱ μαθηταὶ οἱ πεισθέντες τῷ λόγῳ· διὰ τοῦτο\nὃ μὲν ἤκουσεν φίλος, οἳ δὲ ἀπόστολοι, ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν θεὸν ὃ μὲν πολυπραγμονῶν, οἳ\nδὲ κηρύσσοντες, ἐσθλοὶ δὲ ἄμφω· ἀμφοῖν δὲ τούτοιν οἱ ἀκροαταί, ὃ μὲν ὠφελούμενος διὰ\nτὴν ζήτησιν, ὃ δὲ σῳζόμενος διὰ τὴν εὕρεσιν.\nὃς\nδέ κε μήτ᾿ αὐτὸς νοέῃ μήτ᾿ ἄλλου ἀκούων\nἐν θυμῷ βάλληται, ὃ δ᾿ αὖτ᾿ ἀχρήιος ἀνήρ.\n[λαὸς ἄλλος ἐστὶν ἐθνικός, ἀχρεῖος·] οὗτος ὁ λαὸς ὁ μὴ Χριστῷ ἑπόμενος· πολυτρόπως δὲ ὅμως ὠφελῶν ὁ παιδαγωγὸς ὁ φιλάνθρωπος τὰ μὲν\nπαρῄνεσεν, τὰ δὲ καὶ ὠνείδισεν, τὸ δὲ καὶ ἄλλων ἁμαρτανόντων τὸ αἶσχος αὐτῶν ὑπέδειξεν\nἡμῖν καὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ τιμωρίαν ψυχαγωγῶν τε ἅμα καὶ νουθετῶν ἐφανέρωσε, φιλάνθρωπον\nἀποτροπὴν τῆς κακίας μηχανώμενος διὰ τῆς τῶν προπεπονθότων ἐνδείξεως· δι᾿ ὧν εἰκόνων σαφέστατα τοὺς μὲν ἔπαυσεν κακῶς\nδιατεθέντας, τοὺς δὲ τὰ ἴσα τολμῶντας ἐκώλυσεν, ἄλλους εἰς ὑπομονὴν ἐθεμελίωσεν,\nἑτέρους ἔπαυσε κακίας, τοὺς δὲ καὶ ἰάσατο τῇ τοῦ ὁμοίου θεωρίᾳ μεταθεμένους ἐπὶ τὸ\nβέλτιον. τίς γὰρ οὐκ ἄν [τι] παραφυλάξαιτο,\nἑπόμενός τῳ καθ᾿ ὁδόν, εἶτα μέντοι τοῦ προτέρου εἰς βόθρον ἐμπεσόντος, μὴ οὐχὶ\nἀποκλῖναι τὸν ἴσον κίνδυνον, τὴν ἀκολουθίαν τῆς ἁμαρτίας φυλαξάμενος; τίς δὲ αὖθις\nἀσκητὴς ὤν, καταμαθὼν τῆς\nφιλοδοξίας τὴν ὁδὸν καὶ τὸ ἔπαθλον ἰδὼν τὸν\nπρὸ αὑτοῦ ἀγωνιστὴν εἰληφότα, οὐκ ἐπὶ τὸν στέφανον ἵεται καὶ αὐτός, μιμούμενος\nτὸν πρεσβύτερον; πολλαὶ\nτοιαῦται τῆς θεϊκῆς σοφίας αἱ εἰκόνες· ἑνὸς δὲ ὑποδείγματος μνησθήσομαι καὶ διὰ\nβραχέων παραθήσομαι· τὸ Σοδομιτῶν πάθος κρίσις μὲν\nἀδικήσασι, παιδαγωγία δὲ ἀκούσασιν. οἱ Σοδομῖται ὑπὸ πολλῆς τρυφῆς ἐξοκείλαντες εἰς\nἀσέλγειαν, μοιχεύοντες μὲν ἀδεῶς, περὶ τὰ παιδικὰ ἐκμανῶς ἐπτοημένοι, ἐπεῖδεν αὐτοὺς ὁ\nπαντεπόπτης λόγος, ὃν οὐκ ἔστι λαθεῖν ἀνόσια δρῶντας, οὐδὲ ἐπηρέμησεν τῇ ἀσελγείᾳ\nαὐτῶν ὁ ἄγρυπνος τῆς ἀνθρωπότητος φύλαξ·\nἀποτρέπων δὲ ἡμᾶς τῆς μιμήσεως τῆς ἐκείνων, πρὸς σωφροσύνην τὴν αὑτοῦ παιδαγωγῶν,\nτίσιν τοῖς ἁμαρτωλοῖς ἐπιβαλών, ὡς μὴ τὸ ἀτιμώρητον τῆς ἀκολασίας ἀδείας ἐπιρροὴν\nπροσλάβῃ, καταφλεχθῆναι προσέταξε τὰ Σόδομα, ὀλίγον τι τοῦ φρονίμου πυρὸς ἐκείνου ἐπὶ\nτὴν ἀκολασίαν\nἐκχέων, ὡς μὴ ἀκόλαστον αὐτῶν τὸ λάγνον\nγενόμενον πλατείας ἀναπετάσῃ κλισιάδας τοῖς εἰς ἡδυπάθειαν φερομένοις. γέγονεν τοίνυν ἡ Σοδομιτῶν δικαία τιμωρία τῆς εὐλογίστου\nτοῖς ἀνθρώποις σωτηρίας εἰκών· οἱ γὰρ μὴ τὰ ὅμοια τοῖς κεκολασμένοις ἁμαρτήσαντες οὐ\nτὴν ὁμοίαν ποτὲ τοῖς ἁμαρτωλοῖς ὑπόσχοιεν ἂν δίκην τῷ μὴ ἁμαρτεῖν τὸ μὴ\nπαθεῖν πεφυλαγμένοι. »εἰδέναι γὰρ ὑμᾶς«, φησὶν ὁ\nἸούδας, »βούλομαι, ὅτι ὁ θεὸς ἅπαξ ἐκ γῆς Αἰγύπτου λαὸν σώσας τὸ δεύτερον τοὺς μὴ\nπιστεύσαντας ἀπώλεσεν, ἀγγέλους τε τοὺς μὴ τηρήσαντας τὴν ἑαυτῶν ἀρχήν, ἀλλὰ\nἀπολιπόντας τὸ ἴδιον οἰκητήριον εἰς κρίσιν μεγάλης ἡμέρας δεσμοῖς ἀιδίοις ὑπὸ ζόφον\nἀγρίων ἀγγέλων τετήρηκεν.« καὶ κατὰ μικρὸν\nδιδασκαλικώτατα ἐκτίθεται τὰς εἰκόνας τῶν κρινομένων· »οὐαὶ αὐτοῖς, ὅτι τῇ ὁδῷ τοῦ\nΚάιν ἐπορεύθησαν καὶ τῇ πλάνῃ τοῦ Βαλαὰμ ἐξεχύθησαν καὶ τῇ ἀντιλογίᾳ τοῦ Κορὲ\nἀπώλοντο.« τοὺς γὰρ μὴ δυναμένους ἐξουσίαν υἱοθεσίας φέρειν ὁ φόβος μὴ ἐξυβρίζειν\nδιατηρεῖ. διὰ τοῦτο γὰρ αἱ κολάσεις καὶ αἱ ἀπειλαί, ἵνα δείσαντες τὰς δίκας τοῦ\nἁμαρτάνειν ἀποσχώμεθα. ἔχω σοι φιλοκοσμίας\nκολάσεις διηγήσασθαι καὶ φιλοδοξίας τιμωρίας, οὐκ ἀκρασίας μόνον, πρὸς δὲ καὶ τὰς ἐπὶ\nπλούτῳ κακόφρονας παραθέσθαι βλασφημίας, ἐν αἷς διὰ τοῦ φοβεῖν ὁ λόγος ἀνείργει τῶν\nἀδικημάτων.\nἀλλὰ γὰρ φειδόμενος τοῦ μήκους τοῦ\n\nσυντάγματος τὰς ἑξῆς τοῦ παιδαγωγοῦ προσάγω σοι ἐντολάς, ἵνα δὴ φυλάξῃ τὰς\nἀπειλάς.\n\nΤίνος ἕνεκεν τὸ λουτρὸν παραληπτέον.\n\nΒαλανείου τοίνυν (ἐντεῦθεν γὰρ ἀπετράπην λέγων) τέσσαρές εἰσιν αἰτίαι, καθ᾿ ἃς ἐπ᾿\nαὐτὸ παραγινόμεθα· ἢ γὰρ καθαριότητος ἕνεκα ἢ ἀλέας ἢ ὑγιείας ἢ τελευταῖον ἡδονῆς.\nἡδονῆς μὲν οὖν ἕνεκα λοῦσθαι παραπεμπτέον· ἄρδην γὰρ τὴν ἀναίσχυντον ἡδονὴν ἐκκοπτέον.\nπαραληπτέον δὲ τὸ λουτρὸν ταῖς μὲν γυναιξὶ καθαριότητος ἕνεκεν καὶ ὑγιείας, ὑγείας δὲ\nμόνης ἀνδράσι. περιττὸν δὲ τὸ τῆς ἀλέας ἐξὸν [δὲ]\nκαὶ ἄλλως παραμυθεῖσθαι τὸ κατεσκληκὸς ὑπὸ κρύους. αἱ δὲ τοῦ βαλανείου συνεχεῖς\nχρήσεις καθαιροῦσι τὰς δυνάμεις καὶ τοὺς φυσικοὺς χαλῶσι τόνους, πολλάκις δὲ ἐκλύσεις\nἄγουσι καὶ λειποθυμίας. τρόπον γάρ τινα πίνει τὰ\nσώματα, ὥσπερ τὰ δένδρα, οὐ μόνον τῷ στόματι, ἀλλὰ καὶ τῇ δι᾿ ὅλου τοῦ σώματος κατὰ τὸ\nλουτρόν, ὥς φασι, ποροποιίᾳ. τεκμήριον τούτου· διψήσαντες πολλάκις ἔπειτα ἐμβάντες εἰς\nτὰ ὕδατα τὴν δίψαν ἠκέσαντο. οὔκουν εἰ\nπρός τι ὠφελεῖ τὸ λουτρόν, ἤδη σφᾶς ἐκλυτέον αὐτῷ· ἀνθρωπογναφεῖα ἐκάλουν αὐτὰ οἱ\nπαλαιοί, ἐπεὶ θᾶττον ἢ προσῆκεν ῥακοῖ τὰ σώματα καὶ προγηράσκειν ἀναγκάζει καθέψοντα\nκατὰ τὰ αὐτὰ τῷ σιδήρῳ μαλασσομένης τῇ θερμότητι τῆς σαρκός· ἐντεῦθεν οἱονεὶ τῆς βαφῆς\nκαὶ τῆς στομώσεως τοῦ ψυχροῦ δεόμεθα. οὐδὲ μὴν\nἑκάστοτε λουτέον,\nἀλλ᾿ εἴτε λίαν τις εἴη κενὸς ἢ αὖ πλήρης\nἄγαν, παραιτητέον τὸ βαλανεῖον· ναὶ μὴν κατὰ τὴν τοῦ σώματος ἡλικίαν καὶ τοῦ ἔτους τὴν\nὥραν· οὐ γὰρ πάντας [ἀεὶ] οὐδὲ ἀεὶ ὀνίνησιν, ὡς οἱ περὶ ταῦτα σοφοὶ ὁμολογοῦσιν.\nἡμῖν δὲ ἀπόχρη ἡ συμμετρία, ἣν πανταχοῦ βοηθὸν\nἐπικαλούμεθα τῷ βίῳ· οὐδὲ γὰρ τοσοῦτον ἐνδιατριπτέον τῷ βαλανείῳ ὡς δεῖσθαι\nχειραγωγοῦ, οὐδὲ συνεχῶς καὶ πολλάκις τῆς ἡμέρας λούεσθαι καθάπερ εἰς ἀγορὰν\nθαμίζοντας. ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὸ πλειόνων οἰκετῶν\nκαταιονεῖσθαι ἐξυβρίζειν ἐστὶν εἰς τοὺς πλησίον, πλεονεκτούντων τῇ τρυφῇ καὶ συνιέναι\nμὴ ἐθελόντων, ὡς κοινὸν ἐπ᾿ ἴσης εἶναι τῶν λουομένων τὸ βαλανεῖον δεῖν. λούειν δὲ δεῖ μάλιστα μὲν τὴν\nψυχὴν καθαρσίῳ\nλόγῳ, καὶ τὸ σῶμα δὲ ἔσθ᾿ ὅτε διὰ τὴν ἄσιν τὴν ἐπιφυομένην αὐτῷ, οὐ μὴν ἀλλ᾿ ἔσθ᾿ ὅτε\nκαὶ ὑπεκλύειν τοὺς καμάτους. »οὐαὶ γὰρ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί,«\nφησὶν ὁ κύριος, »ὅτι ὅμοιοί ἐστε τάφοις κεκονιαμένοις· ἔξωθεν ὁ τάφος φαίνεται ὡραῖος,\nἔνδον δὲ γέμει ὀστέων νεκρῶν καὶ πάσης ἀκαθαρσίας.« καὶ πάλιν τοῖς αὐτοῖς φησιν· »οὐαὶ ὑμῖν, ὅτι καθαρίζετε τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς\nπαροψίδος, ἔνδοθεν δὲ γέμουσιν ἀκαθαρσίας. καθάρισον πρῶτον τὸ ἔνδον τοῦ ποτηρίου, ἵνα\nγένηται καὶ τὸ ἔξωθεν καθαρόν.« τὸ μὲν οὖν ἄριστον\nλουτρὸν τῆς ψυχῆς ἀποσμήχει τὸν ῥύπον καί ἐστι πνευματικόν, ἐφ᾿ οὗ διαρρήδην ἡ\nπροφητεία λέγει· »ἐκπλυνεῖ κύριος τὸν ῥύπον τῶν υἱῶν καὶ τῶν θυγατέρων Ἰσραήλ, καὶ\nκαθαριεῖ τὸ αἷμα ἐκ μέσου αὐτῶν«, τὸ αἷμα τῆς ἀνομίας καὶ τῶν προφητῶν τοὺς φόνους.\nκαὶ τὸν τρόπον τῆς καθάρσεως ἐπήγαγεν ὁ λόγος\nεἰπών· »ἐν πνεύματι κρίσεως καὶ ἐν πνεύματι καύσεως.« τὸ δὲ τοῦ σώματος τὸ σαρκικὸν\nκαὶ διὰ μόνου ὕδατος ἀποπληροῦται, καθάπερ ἐν ἀγροῖς γίνεται πολλάκις, ὅπου βαλανεῖον\nοὐκ ἔστιν.\n\nὍτι καὶ γυμνάσια ἐγκριτέον τοῖς κατὰ λόγον βιοῦσιν.\n\nΜειρακίοις δὲ γυμνάσιον ἀπόχρη, κἂν βαλανεῖον παρῇ· καὶ γὰρ καὶ ταῦτα τοῖς ἀνδράσι\nπαντὸς μᾶλλον πρὸ τῶν λουτρῶν ἐγκρῖναι οὐ φαῦλον ἴσως, ἔχοντά τι χρήσιμον τοῖς\nνέοις πρὸς ὑγίειαν, σπουδήν τε καὶ φιλοτιμίαν ἐντιθέντα οὐχὶ\nεὐεξίας\nμόνον, ἀλλὰ καὶ εὐψυχίας ἐπιμελεῖσθαι· ὃ δὴ γινόμενον\nἄνευ τοῦ τῶν κρειττόνων ἔργων ἀποσπᾶσθαι χαρίεν καὶ οὐκ ἀλυσιτελές. οὐδὲ ἐνταῦθα ὑπεξαιρετέον τῆς κατὰ τὸ σῶμα διαπονήσεως τὰς\nγυναῖκας, ἀλλ᾿ οὐκ ἐπὶ πάλην καὶ δρόμους παρακλητέον αὐτάς, ταλασιουργίᾳ δὲ γυμναστέον\nκαὶ ἱστουργίᾳ καὶ τῷ παραστῆναι τῇ πεττούσῃ, εἰ\nδέοι. ἔτι δὲ αὐτουργικῶς προκομίζειν χρὴ ἐκ τοῦ ταμιείου τὰς γυναῖκας ὧν δεοίμεθα, καὶ\nτῷ μύλῳ προσελθεῖν οὐκ αἰσχρὸν αὐταῖς· οὐδὲ μὴν περὶ τοὔψον ἀσχολεῖσθαι, ὅπως θυμῆρες\nᾖ τἀνδρί, ὄνειδος οἰκουρῷ γαμετῇ καὶ βοηθῷ. εἰ δὲ\nκαὶ στρωμνὴν ἀνατινάξαι\nδι᾿ αὑτῆς καὶ ποτὸν ὀρέξαι διψῶντι τῷ γεγαμηκότι\nκαὶ ὄψον παραθείη, εὐσχημονέστατα μεντἂν καὶ εἰς σώφρονα ὑγίειαν γυμνασθείη·\nτὴν τοιαύτην γυναῖκα ὁ παιδαγωγὸς ἀποδέχεται, ἣ\n»τοὺς πήχεις ἐκτενεῖ εἰς τὰ χρήσιμα, τὰς χεῖρας δὲ αὐτῆς ἐρείδεται εἰς ἄτρακτον·\nχεῖρας δὲ αὐτῆς διήνοιξεν πένητι, καρπὸν δὲ ἐξέτεινεν πτωχῷ«, τὴν καλλίστην διακονίαν\nοὐκ ἐπῃσχύνθη ζηλώσασα Σάρραν, ὑπουργῆσαι τοῖς ὁδοιπόροις. εἶπεν γὰρ αὐτῇ Ἀβραάμ·\n»σπεῦσον καὶ φύρασον τρία μέτρα σεμιδάλεως καὶ ποίησον ἐγκρυφίας.« »Ῥαχὴλ δὲ ἡ θυγάτηρ Λάβαν ἤρχετο«, φησί, »μετὰ τῶν προβάτων\nτοῦ πατρὸς αὐτῆς.« καὶ οὐκ ἤρκει ταῦτα, ἀλλὰ τὴν ἀτυφίαν ἐκδιδάσκων προσεπήγαγεν·\n»αὕτη γὰρ ἔβοσκεν τὰ πρόβατα τοῦ πατρὸς αὐτῆς.«\nκαὶ μυρία ὅσα αἱ γραφαὶ ὀρέγουσιν εὐτελείας ἅμα καὶ αὐτουργίας, πρὸς δὲ καὶ γυμνασίων\nὑποδείγματα. ἀνδρῶν δὲ οἳ μὲν γυμνοὶ καὶ πάλης μετεχόντων, οἳ δὲ καὶ σφαίρῃ τῇ μικρᾷ\nπαιζόντων τὴν φαινίνδα παιδιὰν ἐν ἡλίῳ μάλιστα· ἄλλοις ὁ περίπατος αὐτάρκης ἀγρόνδε\nβαδίζουσιν ἢ εἰς ἄστυ κατιοῦσιν. εἰ δὲ καὶ\nσκαπάνης ἅψαιντο, οὐκ ἀγεννὲς τοῦτο παρεμπόρευμα οἰκονομικὸν γυμνασίου γεωργικοῦ. ἀλλὰ\nγὰρ\nμικροῦ δεῖν ἔλαθέν με [εἰπεῖν] ὁ Πιττακὸς ἐκεῖνος, ὅτι\nἤληθεν ὁ Μιτυληναίων βασιλεὺς ἐνεργῷ γυμνασίῳ χρώμενος. καλὸν δὲ καὶ ὕδωρ ἀνιμῆσαι δι᾿\nαὑτοῦ καὶ ξύλα διατεμεῖν, οἷς αὐτὸς χρήσεται. »Ἰακὼβ δὲ ἐποίμαινεν τὰ πρόβατα Λάβαν τὰ ὑπολειφθέντα«, σημεῖον ἔχων βασιλικὸν\n»ῥάβδον στυρακίνην«, ἐναλλάττειν μελετῶν διὰ τοῦ ξύλου ἐπὶ τὸ βέλτιον τὴν φύσιν.\nπολλοῖς δὲ ἔσθ᾿ ὅτε καὶ τὸ γεγωνὸς τῆς ἀναγνώσεως γυμνάσιόν ἐστιν. καὶ δὴ τά γε [καὶ] κατὰ πάλην, ἣν ἐνεκρίναμεν, μὴ φιλονεικίας\nἀχρήστου παραλαμβανέσθω χάριν, εἰς δὲ ἱδρώτων\nἀνδρωδῶν ἐκκρίσεις· καὶ\nοὔτι γε τὸ ἔντεχνον διαπονητέον, τὸ ἐπιδεικτικὸν αὐτῆς, τὰ δὲ ἀπὸ ὀρθῆς πάλης, ἀπ᾿\nαὐχένων καὶ χειρῶν καὶ πλευρῶν ἐξειλήσεως· κοσμιωδεστέρα γὰρ καὶ ἀνδρωδεστέρα μετ᾿\nεὐσχήμονος ῥώμης ἡ τοιαύτη διαπόνησις ὑγείας ἕνεκεν εὐχρήστου καὶ ὀνησιφόρου\nπαραλαμβανομένη, οἱ δὲ ἄλλοι πόνοι γυμναστικῆς οὐκ ἐλευθέρων στάσεων μελέτην\nκαταγγέλλοντες. πανταχοῦ δὲ τοῦ μέτρου στοχαστέον.\nὡς γὰρ πόνους σιτίων ἡγεῖσθαι ἄριστον, οὕτως τὸ ὑπὲρ τὸ μέτρον πονεῖν καὶ κάκιστον καὶ\nκοπῶδες καὶ νοσοποιόν. οὔτ᾿ οὖν παντάπασιν ἀργὸν εἶναι χρὴ οὐδὲ μὴν παντελῶς ἐπίπονον.\nκαθάπερ γὰρ ἐπὶ τῆς τροφῆς διεξεληλύθαμεν,\nπαραπλησίως ἐν πᾶσι καὶ πανταχοῦ οὐ πρὸς ἡδυπάθειαν τετράφθαι καὶ ἀκόλαστον χρὴ\nδίαιταν οὐδ᾿ αὖ πρὸς τὴν ἐναντίαν τὴν ἄκρατον, ἀλλὰ τὴν μεταξὺ τούτων τὴν ἐμμελῆ τε\nκαὶ σώφρονα καὶ καθαρὰν ἑκατέρας\nκακίας, τρυφῆς τε καὶ φειδωλίας. ἤδη δέ, ὡς καὶ πρόσθεν εἰρήκαμεν,\nἄτυφον ἡ αὐτουργία γυμνάσιον καὶ τὸ ὑποδήσασθαί τινα αὐτὸν αὑτῷ καὶ τὸ ἀπονίψασθαι τὼ\nπόδε, πρὸς δὲ καὶ τὸ ἀληλιμμένον λίπα ἀνατρῖψαι αὑτόν· τὸ δὲ καὶ τὴν ἀμοιβὴν τὴν ἴσην\nἀνταποδοῦναι τῷ τρίψαντι ἐναλλὰξ καὶ τοῦτο δικαιοσύνης ἐστὶ κοινωνικῆς τὸ γυμνάσιον\nκαὶ παραδαρθεῖν φίλῳ νοσοῦντι καὶ ὑπουργῆσαι μὴ δυναμένῳ καὶ παραθεῖναι δεομένῳ.\n»καὶ παρέθηκεν αὐτοῖς«, φησίν, »Ἀβραὰμ τοῖς\nτρισὶν ἄριστον ὑπὸ τὸ δένδρον καὶ παρέστη ἐσθίουσιν αὐτοῖς.« καὶ ἡ ἁλεία, ὡς τῷ Πέτρῳ,\nεἰ σχολὴν ἀπὸ τῶν ἀναγκαίων τῶν ἐν λόγῳ μαθημάτων ἄγοιμεν. αὕτη δὲ βελτίων ἡ ἄγρα, ἣν\nἐχαρίσατο ὁ κύριος τῷ μαθητῇ, καθάπερ ἰχθῦς δι᾿ ὕδατος ἀνθρώπους ἁλιεύειν διδάξας.\n\nἘπιδρομὴ κεφαλαιώδης τοῦ ἀρίστου βίου.\n\nΔιὰ τοῦτο καὶ τὸ χρυσοφορεῖν καὶ τὸ ἐσθῆτι μαλακωτέρᾳ χρῆσθαι οὐ τέλεον περικοπτέον,\nχαλινωτέον δὲ τὰς ἀλόγους τῶν ὁρμῶν, μὴ εἰς τὸ ἁβροδίαιτον ἡμᾶς ἐνσείσωσιν φέρουσαι\nὑπὸ πολλῆς τῆς ἀνέσεως ἐξαρπάσασαι· δεινὴ γὰρ ἡ\nτρυφὴ εἰς κόρον ἐξοκείλασα σκιρτῆσαι καὶ ἀναχαιτίσαι καὶ τὸν ἡνίοχον, [καὶ] τὸν\nπαιδαγωγόν, ἀποσείσασθαι, ὃς πόρρωθεν ἀνακόπτων τὰς ἡνίας ἄγει καὶ φέρει πρὸς σωτηρίαν\nτὸν ἵππον τὸν ἀνθρώπειον, τὸ ἄλογον μέρος τῆς ψυχῆς τὸ περὶ ἡδονὰς καὶ ὀρέξεις\nἐπιψόγους καὶ λίθους καὶ χρυσίον καὶ ἐσθῆτα ποικίλην καὶ τὴν ἄλλην χλιδὴν\nἐκθηριούμενον· ἐκεῖνο μάλιστα\nἐν νῷ\nἔχοντες τὸ εἰρημένον ἁγίως »τὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν ἐν τοῖς\n\nἔθνεσιν ἔχοντες καλήν, ἵνα ἐν ᾧ καταλαλοῦσιν ὑμῶν ὡς κακοποιῶν, ἐκ τῶν καλῶν ἔργων\nἐποπτεύσαντες δοξάσωσι τὸν θεόν.« δίδωσιν οὖν ἡμῖν ὁ παιδαγωγὸς ἐσθῆτι χρῆσθαι τῇ\nλιτῇ, χρόᾳ δὲ τῇ λευκῇ, ὡς προειρήκαμεν, ἵνα μὴ\nτέχνῃ ποικιλλομένῃ, φύσει δὲ γεννωμένῃ οἰκειούμενοι, πᾶν ὅσον ἀπατηλὸν καὶ τῆς\nἀληθείας καταψευδόμενον παρωσάμενοι τὸ μονότροπον καὶ μονοπρόσωπον τῆς ἀληθείας\nἀσπασώμεθα. ἁβρο\nδίαιτον\nὀνειδίζων νεανίαν ὁ Σοφοκλῆς λέγει·\nγυναικομίμοις ἐμπρέπεις ἐσθήμασιν. ὡς γὰρ\nστρατιώτου καὶ ναύτου καὶ ἄρχοντος, οὕτως δὲ καὶ σώφρονός ἐστιν οἰκεία στολὴ ἡ ἀπερίεργος καὶ εὐσχήμων καὶ καθάριος. παρ᾿ ὃ καὶ ὁ ἐν\nτῷ νόμῳ περὶ τῆς λέπρας διὰ Μωυσέως τεθεὶς νόμος τὸ ποικίλον καὶ πολύστικτον ὡς οὐχ\nὅσιον ἀπωθεῖται ταῖς ποικίλαις τοῦ ὄφεως φολίσιν ἐοικός. τὸν γοῦν μηκέτι διηνθισμένον\nποικιλίᾳ χρωμάτων, ὅλον δὲ λευκωθέντα δι᾿ ὅλων ἀπὸ κεφαλῆς ἄκρας ἄχρι ποδῶν ἐσχάτων\nκαθαρὸν εἶναι ἐθέλει, ἵνα κατὰ τὴν ἀπὸ τοῦ σώματος μετάβασιν τὸ ποικίλον καὶ πανοῦργον\nτῆς διανοίας μεθέμενοι πάθος τὸ ἀποίκιλτον καὶ ἀνενδοίαστον τῆς ἀληθείας ἁπλοῦν\nἀγαπήσωμεν χρῶμα. ὁ δὲ καὶ ἐν τούτῳ ἄρα ζηλωτὴν\nΜωυσέως, ὁ πάντα ἄριστος Πλάτων, ὑφὴν ἐκείνην ἀποδέχεται, ᾗ μὴ πλέον ἔργον πρόσεστι\nγυναικὸς σώφρονος· »χρώματα δὲ λευκὰ πρέποντα ἂν εἴη σεμνότητι καὶ ἄλλοθι«\nλέγει »καὶ ἐν ὑφῇ· βάμματα δὲ μὴ προσφέρειν ἀλλ᾿ ἢ πρὸς τὰ πολέμου κοσμήματα.«\nεἰρηνικοῖς ἄρα ἀνθρώποις καὶ φωτεινοῖς κατάλληλον τὸ\nλευκόν. ὡς οὖν τὰ σημεῖα τὰ ἐγγυτάτω ὄντα τῶν αἰτίων παρόντα σημαίνει,\nμᾶλλον δὲ δείκνυσι τὴν τοῦ ἀποτελέσαντος ὕπαρξιν, οἷον καπνὸς μὲν πῦρ, εὔχροια δὲ καὶ\nεὐσφυξία ὑγίειαν, οὕτως καὶ παρ᾿ ἡμῖν ἡ τοιάδε στολὴ τοῦ ἤθους τὴν κατάστασιν\nἐνδείκνυται. καθάριος δὲ καὶ ἀφελὴς ἡ σωφροσύνη,\nἐπεὶ ἡ μὲν καθαριότης ἕξις ἐστὶν παρασκευαστικὴ διαίτης καθαρᾶς καὶ ἀμιγοῦς αἰσχροῖς,\nἡ δὲ ἀφέλεια ἕξις ἀφαιρετικὴ τῶν περιττῶν. ἡ δὲ\nστερεὰ ἐσθὴς καὶ μάλιστα ἡ ἄγναφος ἀποστέγει τὸ θερμὸν τὸ ἐν τῷ σώματι, οὐχ ὅτι ἐν\nαὑτῇ ἔχει τὴν θερμότητα ἡ ἐσθής, ἀλλ᾿ ὅτι τὴν ἐν τῷ σώματι ἐξιοῦσαν ἀναστρέφει καὶ\nπάροδον αὐτῇ οὐ παρέχει, εἰ δὲ καὶ ἐμπέσοι τις, συλλαβοῦσα αὐτὴν ἐν αὑτῇ ἔχει καὶ ὑπ᾿\nαὐτῆς θερμανθεῖσα ἀντιθερμαίνει τὸ σῶμα, δι᾿ ὃ καὶ χειμῶνος\n\nμάλιστα ταύτῃ χρηστέον· εὔκολος δὲ αὕτη· εὐκολία\nδέ ἐστιν ἕξις ἀπέριττος προσδεκτικὴ τῶν πρὸς τὸ ἀνελλιπὲς ἐξαρκούντων εἰς τὸν κατὰ\nλόγον, τὸν ὑγιῆ καὶ μακάριον, βίον. κεχρήσθω δὲ καὶ ἡ γυνὴ τῇ λιτῇ στολῇ καὶ τῇ σεμνῇ, μαλακωτέρᾳ δὲ μᾶλλον ἢ προσῆκεν ἀνδρί, πλὴν οὐ\nτέλεον ἀπηρυθριακυίᾳ, οὐ διαρρεούσῃ τῇ μαλακότητι. ἔστων δὲ αἱ ἐσθῆτες ἁρμόζουσαι\nἡλικίᾳ, προσώπῳ, τόποις, φύσει, ἐπιτηδεύμασιν. »ἐνδύσασθαι« γὰρ παγκάλως ἡμῖν ὁ θεῖος ἀπόστολος συμβουλεύει »τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν,\nκαὶ τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθαι εἰς ἐπιθυμίας«. κωλύει δὲ βιαζομένους τὴν φύσιν ὁ λόγος τοὺς λοβοὺς τῶν ὠτίων τιτρᾶναι. διὰ\nτί γὰρ οὐχὶ καὶ τὴν ῥῖνα; ἵνα δὴ κἀκεῖνο πληρωθῇ τὸ εἰρημένον· »ὥσπερ ἐνώτιον ἐν ῥινὶ\nὑός, οὕτως γυναικὶ κακόφρονι κάλλος.« καθόλου γὰρ\nεἴ τις ἡγεῖται κοσμεῖσθαι χρυσίῳ, ἐλάττων ἐστὶν χρυσίου, ὁ δὲ ἐλάττων χρυσίου οὐκ ἔστι\nκύριος αὐτοῦ. ἀκοσμότερον δὲ ὁμολογεῖν ἑαυτὸν καὶ ἥττονα τοῦ Λυδίου ψήγματος πῶς οὐκ\nἀτοπώτατον; καθάπερ οὖν καὶ τὸ χρυσίον μιαίνεται τῆς συὸς τῇ ἀκαθαρσίᾳ τῷ ῥύγχει τὸν φορυτὸν ἐκταρασσούσης, οὕτως\nἀσελγαίνειν αἱ τρυφητικώτεραι ὑπὸ τῆς περιουσίας ἐπαιρόμεναι τὸ κάλλος τὸ ἀληθινὸν\nκαθυβρίζουσιν ἀφροδισίων μολυσμοῖς. δίδωσιν οὖν\nαὐταῖς δακτύλιον ἐκ χρυσίου, οὐδὲ τοῦτον εἰς κόσμον, ἀλλ᾿ εἰς τὸ ἀποσημαίνεσθαι τὰ\nοἴκοι φυλακῆς ἄξια διὰ τὴν ἐπιμέλειαν τῆς οἰκουρίας. εἰ γὰρ οἱ πάντες\n\nἦσαν παιδαγωγούμενοι, οὐδὲν τῶν σφραγίδων ἔδει ἐπ᾿ ἴσης ὄντων δικαίων καὶ οἰκετῶν καὶ\nδεσποτῶν· ἐπεὶ δὲ ἡ ἀπαιδευσία πολλὴν ἐνδίδωσι ῥοπὴν εἰς ἀδικίαν, σφραγίδων ἐδεήθημεν.\nἀλλ᾿ ἔστιν οὗ καθυφεῖναι τοῦ τόνου καιρός. καὶ\nγὰρ ἔσθ᾿ ὅτε συγγνωστέον ταῖς οὐκ εὐτυχούσαις περὶ γάμον σώφρονα καὶ τἀνδρὸς διὰ τὴν\nἀρέσκειαν κοσμουμέναις. ὅρος δὲ αὐ\nταῖς ἐπικείσθω ἡ πρὸς μόνους\nτοὺς ἑαυτῶν ἄνδρας φιλοτιμία. ἐγὼ μὲν οὐκ\nἐβουλόμην τὴν σωματικὴν εὐπρέπειαν ἀσκεῖν αὐτάς, ἐπάγεσθαι δὲ τοὺς γήμαντας φιλανδρίᾳ\nσώφρονι, βιαστικῷ καὶ δικαίῳ φαρμάκῳ· πλὴν ἀλλ᾿ ἐπεὶ δυστυχεῖν βούλονται τὴν ψυχήν,\nπροκείσθω αὐταῖς, εἴ γε σωφρονεῖν ἐθέλοιεν, τὰς ἀλόγους ὁρμὰς καὶ ἐπιθυμίας τῶν ἀνδρῶν\nκαταπραΰνειν ἠρέμα· ἡσυχῇ δὲ αὐτοὺς ἐπὶ τὴν\nλιτότητα ὑπακτέον τῷ πρὸς ὀλίγον πρὸς τὸ σωφρονέστερον ἐθισμῷ. τὸ γὰρ σεμνὸν κατάστημα\nοὐ προσθήκῃ τοῦ φορτικοῦ, ἀλλὰ ἀφαιρέσει τοῦ\nπεριττοῦ περιγίγνεται. καθάπερ οὖν ὠκύπτερα περικοπτέον τῶν γυναικῶν τὰ\nχρήματα τὰ τρυφητικά, χαυνότητας ἀβεβαίους καὶ κενὰς ἐμποιοῦντα ἡδονάς, ὑφ᾿ ὧν\nἐπαιρόμεναι καὶ πτερούμεναι πολλάκις ἀποπέτονται τῶν γάμων. διὸ καὶ συστέλλειν χρὴ τὰς\nγυναῖκας κοσμίως καὶ περισφίγγειν αἰδοῖ σώφρονι, μὴ παραρρυῶσι τῆς ἀληθείας διὰ\nχαυνότητα. καλὸν μὲν οὖν ταῖς γα\nμεταῖς πεπιστευκότας ταῖς σφῶν\nτοὺς ἄνδρας τὴν οἰκουρίαν αὐταῖς ἐπιτρέπειν βοηθοῖς εἰς τοῦτο δεδομέναις. εἰ δὲ ἄρα δέοι καὶ ἡμᾶς ἐμπολιτευομένους καὶ ἄλλας τινὰς\nτῶν κατ᾿ ἀγρὸν διοικουμένους πράξεις, πολλάκις δὲ καὶ ἄνευ γυναικῶν γενομένους ὑπὲρ\nἀσφαλείας ἀποσφραγίζεσθαί τινα, δίδωσιν καὶ ἡμῖν εἰς τοῦτο μόνον σημαντῆρα, τοὺς δὲ\nἄλλους ἀπορριπτέον δακτυλίους, ἐπεὶ »κόσμος« κατὰ τὴν γραφὴν »χρυσοῦς φρονίμῳ\nπαιδεία«. αἱ δὲ χρυσοφοροῦσαι τῶν γυναικῶν\nδεδιέναι μοι δοκοῦσιν, μή, ἢν ἀφέληταί τις αὐτῶν τὰ χρυσία, δοῦλαι νομισθῶσιν οὐ\nκοσμούμεναι. τὸ δὲ εὐγενὲς τῆς ἀληθείας, ἐν τῷ φύσει καλῷ κατὰ ψυχὴν ἐξεταζόμενον, οὐ\nπράσει καὶ ὠνῇ τὸν δοῦλον, ἀλλὰ τῇ γνώμῃ τῇ ἀνελευθέρῳ διακέκρικεν, ἡμῖν δὲ οὐ\nφαίνεσθαι ἐλευθέροις, ἀλλὰ εἶναι ἁρμόζει, τοῖς θεῷ μὲν παιδαγωγουμένοις,\n\nθεῷ δὲ εἰσπεποιημένοις. διὸ καὶ στάσιν καὶ κίνησιν\nκαὶ βάδισμα καὶ ἐσθῆτα καὶ ἁπαξαπλῶς τὸν πάντα βίον ὅτι μάλιστα ἐλευθεριώτατον\nἐπαναιρετέον. ἀλλὰ καὶ τὸν δακτύλιον οὐκ ἐπ᾿ ἄρθρῳ φορητέον τοῖς ἀνδράσι (γυναικεῖον\nγὰρ τοῦτο), εἰς δὲ τὸν μικρὸν δάκτυλον,\nκαὶ τούτου εἰς\nτοὔσχατον καθιέναι· ἔσται γὰρ οὕτως εὐεργὴς ἡ χείρ, ἐν οἷς αὐτῆς δεόμεθα· καὶ οὐ ῥᾷστα\nὁ σημαντὴρ ἀποπεσεῖται τῇ μείζονι τοῦ ἄρθρου συνδέσει φυλαττόμενος. αἱ δὲ σφραγῖδες ἡμῖν ἔστων πελειὰς ἢ ἰχθὺς ἢ ναῦς\nοὐριοδρομοῦσα ἢ λύρα μουσική, ᾗ κέχρηται Πολυκράτης, ἢ ἄγκυρα ναυτική, ἣν Σέλευκος\nἐνεχαράττετο τῇ γλυφῇ, κἂν ἁλιεύων τις ᾖ, ἀποστόλου μεμνήσεται καὶ τῶν ἐξ ὕδατος\nἀνασπωμένων παιδίων· οὐ γὰρ εἰδώλων πρόσωπα ἐναποτυπωτέον, οἷς καὶ τὸ προσέχειν\nἀπείρηται, οὐδὲ μὴν ξίφος ἢ τόξον τοῖς εἰρήνην διώκουσιν ἢ κύπελλα τοῖς σωφρονοῦσιν. πολλοὶ δὲ τῶν ἀκολάστων ἐγγεγλυμμένους ἔχουσι\nτοὺς ἐρωμένους ἢ τὰς ἑταίρας, ὡς μηδὲ ἐθελήσασιν αὐτοῖς λήθην ποτὲ ἐγγενέσθαι\nδυνηθῆναι τῶν ἐρωτικῶν παθημάτων διὰ τὴν ἐνδελεχῆ τῆς ἀκολασίας ὑπόμνησιν.\n\nΤριχῶν δὲ πέρι ταύτῃ δοκεῖ· ψιλὴ μὲν ἡ τῶν ἀνδρῶν\nκεφαλή, πλὴν εἰ μὴ οὔλας ἔχοι τὰς τρίχας, λάσιον δὲ τὸ γένειον, αἱ δὲ συνεστραμμέναι\nτῶν τριχῶν ἀπὸ τῆς κεφαλῆς μὴ καθικέσθωσαν ἄγαν εἰς πλοκάμους κατολισθαίνουσαι\nγυναικείους· ἀπόχρη γὰρ τὸ »ἠυγένειον« τοῖς\nἀνδράσιν. εἰ δέ τις καὶ κείραιτό τι τοῦ γενείου, οὐ μέντοι πατελῶς ψιλωτέον αὐτό·\nαἰσχρὸν γὰρ τὸ θέαμα καὶ κατέγνωσται ἡ τοῦ γενείου ἐν χρῷ κουρὰ παρατίλσει καὶ\nλειότητι γειτνιῶσα. αὐτίκα γοῦν ὁ ψαλμῳδὸς τοῦ\nγενείου τερπόμενος τῇ κόμῃ »ὡς τὸ μύρον« φησὶ »τὸ καταβαῖνον ἐπὶ πώγωνα, τὸν πώγωνα\nτὸν Ἀαρών«· τῇ παλινῳδίᾳ τοῦ πώγωνος τὸ εὐπρεπὲς ὑμνήσας, τὸ πρόσωπον τῷ\nμύρῳ κατεγάνωσε κυρίου. ἐπεὶ\nδὲ οὐχ ὡραϊσμοῦ χάριν ἡ κουρὰ\nπαραληπτέα, διὰ περίστασιν δέ, τὰς μὲν τῆς κεφαλῆς\nτρίχας ὡς μὴ αὐξόμεναι ταῖς ὄψεσιν ἐμποδίζοιεν καταβαίνουσαι, καὶ ἴσως τὰς ἐπὶ τῷ\nμύστακι μολυνομένας κατὰ τὴν τροφὴν περικαρτέον, οὐ ξυρῷ (ἀγεννὲς γάρ), ἀλλὰ ταῖς\nδυοῖν μαχαίραις ταῖς κουρικαῖς, τὰς δὲ τοῦ γενείου μηδέν τι παραλυπούσας οὐκ\nἐνοχλητέον, σεμνότητα μὲν τοῦ προσώπου καὶ κατάπληξιν γεννητικὴν * * ἐμποιούσας·\nπολλοὺς δὲ καὶ τὸ σχῆμα παραπαιδαγωγεῖ\nμὴ ἁμαρτάνειν διὰ τὸ εὐεξέλεγκτον, τοῖς δὲ ἀναφανδὸν ἁμαρτάνειν ἐθέλουσιν\nτὸ λανθάνον τοῦ σχήματος καὶ μὴ παράσημον ἐπιτερπέστατον, ὑφ᾿ ᾧ δεδυκότες οἷς ἔξεστι\nδι᾿ ἄγνοιαν πλημμελεῖν τοῖς πολλοῖς ἐξομοιούμενοι τὸ\nἁμαρτάνειν ἀδεῶς κεκάρπωνται. οὐ μόνον οὖν αὐστηρὸν δεικνύει τὸν ἄνδρα τῆς κεφαλῆς τὸ\nψιλόν, ἀλλὰ καὶ δυσπαθὲς κατασκευάζει τὸ κρανίον, προσομιλεῖν ἐθίζον καὶ κρύει καὶ\nκαύματι, καὶ τὰς ἀπὸ τούτων διωθεῖται βλάβας, ἃς ἡ κόμη σπόγγου τρόπον εἰς ἑαυτὴν\nἀναλαμβάνουσα, ἐγκατασκήπτει τῷ ἐγκεφάλῳ παράμονον ἐκ τῆς νοτίδος τὴν βλάβην.\n\nΤαῖς γυναιξὶ δὲ ἀπόχρη μαλάσσειν τὰς τρίχας καὶ\nἀναδεῖσθαι τὴν κόμην εὐτελῶς περόνῃ τινὶ λιτῇ παρὰ τὸν αὐχένα, ἀφελεῖ θεραπείᾳ\nσυναυξούσαις εἰς κάλλος γνήσιον τὰς σώφρονας κόμας. καὶ γὰρ αἱ περιπλοκαὶ τῶν τριχῶν αἱ ἑταιρικαὶ καὶ αἱ τῶν σειρῶν ἀναδέσεις πρὸς τῷ\nεἰδεχθεῖς αὐτὰς δεικνύναι κόπτουσι τὰς τρίχας, ἀποτίλλουσαι ταῖς πανούργοις ἐμπλοκαῖς,\nδι᾿ ἃς οὐδὲ θιγγάνουσι τῆς κεφαλῆς τῆς σφῶν αὐτῶν συγχεῖν τὰς τρίχας φοβούμεναι, ἀλλὰ\nκαὶ ὁ ὕπνος αὐταῖς μετὰ δέους παραγίνεται, μὴ κατασκύλωσιν λαθοῦσαι τὸ σχῆμα\nτῆς ἐμπλοκῆς.\nἀλλοτρίων\nδὲ αἱ προσθέσεις τριχῶν τέλεον ἔκβλητοι, ὀθνείας τε ἐπισκευάζεσθαι τῇ κεφαλῇ τὰς κόμας\nἀθεώτατον νεκροῖς ἐνδιδυσκούσας πλοκάμοις τὸ κρανίον· τίνι γὰρ ὁ πρεσβύτερος ἐπιθήσει\nχεῖρα; τίνα δὲ εὐλογήσει; οὐ τὴν γυναῖκα τὴν κεκοσμημένην, ἀλλὰ τὰς ἀλλοτρίας τρίχας\nκαὶ δι᾿ αὐτῶν ἄλλην κεφαλήν. εἰ δὲ »κεφαλὴ\nγυναικὸς μὲν ἀνήρ, ἀνδρὸς δὲ ὁ Χριστός«, πῶς οὐκ ἄθεον διττοῖς αὐτὰς περιπίπτειν\nἁμαρτήμασιν; τοὺς μὲν γὰρ ἀπατῶσι, τοὺς ἄνδρας, διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς κόμης,\nκαταισχύνουσι δὲ τὸν κύριον τὸ ὅσον ἐπ᾿ αὐταῖς ἑταιρικῶς κοσμούμεναι εἰς ἀπάτην\nἀληθείας καὶ τὴν ὄντως οὖσαν καλὴν βλασφημοῦσαι κεφαλήν. οὐκοῦν οὐδὲ βαπτέον τὰς τρίχας οὐδὲ μὴν τὰς πολιὰς μεταχρωστέον· οὐδὲ γὰρ τὴν\nἐσθῆτα ποικίλλειν συγκεχώρηται·\nκαὶ μάλιστα τὸ γεραιὸν τῆς\nἡλικίας καὶ ἀξιόπιστον οὐκ ἐπικαλυπτέον, ἀναδεικτέον δὲ ὑπ᾿ αὐγὰς τοῦ θεοῦ τὸ τίμημα\nεἰς σέβασμα τῶν νέων· καὶ γὰρ ἀναισχυντοῦσιν ἔσθ᾿\nὅτε πολιᾶς ἐπιφάνεια παιδαγωγοῦ δίκην ἐπιστᾶσα ἐπὶ σωφροσύνην μεθηρμόσατο αὐτοὺς καὶ\nκατεπλήξατο τῇ στιλπνότητι τῆς ὄψεως τὸ νεάζον τῆς ἐπιθυμίας.\n\nἈλλ᾿ οὐδὲ τὰ πρόσωπα ἐντριπτέον αὐταῖς πανούργου σοφίας τερθρεύμασιν· ὑποδείξωμεν δὲ\nαὐταῖς κομμωτικὴν σώφρονα· κάλλος γὰρ ἄριστον πρῶτον μὲν τὸ ψυχικόν, ὡς πολλάκις\nἐπεσημηνάμην, ὅταν ᾖ κεκοσμημένη ψυχὴ ἁγίῳ πνεύματι καὶ τοῖς ἐκ τούτου ἐμπνεομένη\nφαιδρύσμασιν, δικαιοσύνῃ, φρονήσει, ἀνδρείᾳ, σωφροσύνῃ φιλαγαθίᾳ τε καὶ αἰδοῖ, ἧς\nοὐδὲν εὐανθέστερον χρῶμα ἑώραται πώποτε. ἔπειτα\nκαὶ τὸ σωματικὸν κάλλος ἠσκήσθω, »συμμετρία μελῶν καὶ μερῶν μετ᾿ εὐχροίας«. ἡ\nκομμωτικὴ τῆς ὑγείας ἐνταῦθα εὔθετος, καθ᾿ ἣν ἡ τοῦ εἰδώλου τοῦ ἐπιπλάστου εἰς τὸ\nἀληθὲς μετάβασις κατὰ τὸ σχῆμα τὸ ἐκ τοῦ θεοῦ δεδομένον περιγίνεται. δεινὴ δὲ\nκαλλωπίσαι κατὰ φύσιν ἡ τῶν ποτῶν εὐκρασία καὶ ἡ τῶν σιτίων συμμετρία. οὐ γὰρ μόνον\nτὴν ὑγίειαν ἴσχει τὸ σῶμα ἐκ τούτων, ἀλλὰ καὶ τὸ κάλλος διαφαίνεσθαι ποιεῖ. ἀπὸ γὰρ τοῦ πυρώδους τὸ στιλπνὸν καὶ μαρμαρυγῶδες\nπεριγίνεται, ἀπὸ δὲ τοῦ ὑγροῦ τὸ λαμπρὸν καὶ κεχαρισμένον, ἀπὸ δὲ τοῦ ξηροῦ τὸ\nἀνδρῶδες καὶ πάγιον, ἀπὸ δὲ τοῦ ἀερώδους τὸ εὔπνουν καὶ ἰσοστάσιον, ἐξ ὧν ὁ εὔρυθμος\n\nκαὶ καλὸς οὗτος ἀνδριὰς τοῦ λόγου κεκόσμηται. ἄνθος δὲ τῆς\nὑγιείας ἐλευθέριον τὸ κάλλος· ἣ μὲν γὰρ ἔνδον τοῦ σώματος ἐργάζεται, τὸ δὲ εἰς τὸ\nἐκτὸς τοῦ σώματος ἐξανθῆσαν φανερὰν ἐνδείκνυται τὴν εὔχροιαν. αἱ γοῦν κάλλισται καὶ ὑγιεινόταται ἀγωγαὶ διαπονοῦσαι τὰ\nσώματα τὸ κάλλος τὸ γνήσιον καὶ παράμονον ἐργάζονται, ἕλκοντος ἐφ᾿ ἑαυτὸ τοῦ θερμοῦ\nτήν τε ἰκμάδα πᾶσαν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ψυχρόν· ὁλκὸν δὲ εἰς ἑαυτὴν ἡ θερμότης\nἐκριπιζομένη κινήσεσιν. ἐπειδὰν δὲ ἑλκύσῃ, ἀλεαινομένην ἠρέμα δι᾿ αὐτῶν ἀτμίζει τῶν\nσαρκῶν τὴν ἐκ τῆς τροφῆς περιουσίαν, ποσῇ μὲν τῇ ὑγρότητι, ὑπερβολῇ δὲ\nθερμότητος. διὸ καὶ ἡ προτέρα κενοῦται τροφή· ἀκινήτῳ δὲ τῷ σώματι τὸ βρωθὲν σιτίον οὐ προσφύεται, ἀλλὰ ἐκπίπτει, ὥσπερ ἀπὸ ψυχροῦ\nκλιβάνου ὁ ἄρτος ἢ ὅλος ἢ μόνον ὑπολειπόμενος τὸν πυθμένα. εἰκότως οὖν τοῖς περιττεύουσι κατὰ τὰς ἀποτρίψεις τὰ οὖρα\nκαὶ τὰ σκύβαλα πλεονάζει, πλεονάζει δὲ καὶ τὰ ἄλλα περιττώματα αὐτοῖς, πρὸς δὲ καὶ οἱ\nἱδρῶτες, οὐκ ἀναδιδομένης τῷ σώματι τῆς τροφῆς, ἀλλὰ εἰς τὰ περιττὰ ἐκχεομένης. ἐντεῦθεν καὶ αἱ λαγνεῖαι ὁρμῶνται, περὶ τὰ\nπαιδοποιίας μόρια ἐπιρρεούσης τῆς περιττείας. διὸ κινήσεσι συμμέτροις [διὸ]\nτηκτέον ταύτην τὴν περιττείαν καὶ εἰς πέψιν ἀναχυτέον, δι᾿ ἧς τὸ κάλλος\nἐρυθραίνεται.\n\nΑτοπον δὲ τοὺς »κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν\nθεοῦ« γεγονότας ὥσπερ ἀτιμάζοντας τὸ ἀρχέτυπον ἔπηλυν ἐπάγεσθαι κομμωτικήν, τὴν\nἀνθρώπειον κακοτεχνίαν πρὸ τῆς θείας αἱρουμένους δημιουργίας. προσιέναι δὲ αὐτὰς ὁ\nπαιδαγωγὸς κελεύει »ἐν καταστολῇ κοσμίῳ, μετὰ\nαἰδοῦς καὶ σωφροσύνης κοσμεῖν ἑαυτάς«, »ὑποτασσομένας τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ὡς καὶ εἴ\nτινες ἀπειθοῖεν τῷ λόγῳ, διὰ τῆς τῶν γυναικῶν ἀναστροφῆς ἄνευ λόγου κερδηθήσονται,\nἐποπτεύσαντες« φησὶ »τὴν ἐν λόγῳ ἁγνὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν· ὧν ἔστω οὐχ ὁ ἔξωθεν ἐμπλοκῆς\nκαὶ περιθέσεως χρυσίων ἢ ἐνδύσεως ἱματίων κόσμος, ἀλλ᾿ ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος\nἐν τῷ ἀφθάρτῳ τοῦ πραέος καὶ ἡσυχίου πνεύματος, ὅ\nἐστιν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ πολυτελές.« ἡ δὲ αὐτουργία ταῖς γυναιξὶν μάλιστα τὸ γνήσιον\nἐπιφέρει κάλλος γυμνάζουσα τὰ σώματα αὐτῶν καὶ σφᾶς αὐτὰς δι᾿ αὑτῶν κοσμοῦσα, οὐ τὸν\nὑπ᾿ ἄλλων πεπονημένον προσφέρουσα κόσμον, ἄκοσμον καὶ ἀνελεύθερον καὶ ἑταιρικόν, ἀλλὰ\nτὸν ἑκάστης σώφρονος γυναικὸς διὰ τῶν χειρῶν αὐτῆς,\nὁπότε\nχρῄζοι μάλιστα, ἀσκούμενον καὶ ἐξυφαινόμενον· οὐ γάρ ποτε καθήκει ἐξ ἀγορᾶς ὠνητοῖς,\nἀλλὰ τοῖς οἰκουρικοῖς [τοῖς ἰδίοις] ἔργοις κοσμουμένας φαίνεσθαι τὰς κατὰ θεὸν\nπολιτευομένας. κάλλιστον γὰρ ἔργον γυνὴ οἰκουρὸς\nαὑτήν τε καὶ τὸν ἄνδρα τοῖς ἰδίοις περιβάλλουσα κοσμήμασι, δι᾿ ὧν ἀγάλλονται πάντες,\nοἱ μὲν παῖδες ἐπὶ τῇ μητρί, ὁ δὲ ἀνὴρ ἐπὶ τῇ γυναικί, αὕτη δὲ ἐπὶ τούτοις, πάντες δὲ\nἐπὶ τῷ θεῷ. συλλήβδην γοῦν\nταμιεῖον ἀρετῆς\nἐστιν ἀνδρεία γυνή, ἥτις »σῖτα ὀκνηρὰ οὐκ ἔφαγεν, θεσμοὶ δὲ ἐλεημοσύνης ἐπὶ τῇ γλώσσῃ\nαὐτῆς«, ἥτις »τὸ στόμα αὐτῆς διήνοιξεν σοφῶς καὶ ἐννόμως, ἧς τὰ τέκνα ἐμακάρισαν\nἀνιστάμενα«, ὡς διὰ Σολομῶντος λέγει ὁ ἅγιος λόγος, »ὁ δὲ ἀνὴρ αὐτῆς ἐνεκωμίασεν. γυνὴ\nγὰρ εὐσεβὴς εὐλογεῖται, φόβον δὲ κυρίου αὐτὴ αἰνείτω.« καὶ πάλιν· »γυνὴ ἀνδρεία\nστέφανος τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς.«\n\nἘπανορθωτέον δὲ ὅτι μάλιστα καὶ τὰ σχήματα καὶ τὰ βλέμματα καὶ τὰ βαδίσματα καὶ τὰς\nφωνάς. οὐ γὰρ ὥς τινες τὴν ὑπόκρισιν ζηλοῦσαι τῆς κωμῳδίας καὶ τὰς κατεαγυίας τῶν\nὀρχηστῶν κινήσεις παραφυλάττουσαι παρὰ τὰς ὁμιλίας σκηνοβατοῦσιν, αὐτοῖς τοῖς\nκινήμασιν τοῖς ἁβροῖς καὶ τοῖς ὑγροῖς βαδίσμασιν καὶ φωναῖς ταῖς πεπλασμέναις\nκλαδαρὸν περιβλέπουσαι, δέλεαρ ἡδονῆς ἐξησκημέναι. »μέλι γὰρ ἀποστάζει ἀπὸ χειλέων γυναικὸς πόρνης, ἣ πρὸς\nχάριν λα\nλοῦσα λιπαίνει σὸν φάρυγγα, ὕστερον μέντοι πικρότερον\nχολῆς εὑρήσεις καὶ ἠκονημένον μᾶλλον ἢ μάχαιραν δίστομον· τῆς γὰρ ἀφροσύνης οἱ πόδες\nκατάγουσι τοὺς χρωμένους αὐτῇ μετὰ θανάτου εἰς Ἅιδην.« Σαμψὼν γοῦν τὸν γεννάδαν ἡ πόρνη νενίκηκεν, καὶ τὸν ἄνδρα ἔκειρεν αὐτοῦ ἑτέρα\nγυνή. ἀλλ᾿ οὐχ οὕτως ἠπάτησεν τὸν Ἰωσὴφ ἄλλη γυνή, νενίκηται δὲ ἡ πόρνη ἡ Αἰγυπτία,\nκαὶ δεσμὰ σωφροσύνη λαμβάνουσα κρείττων ἀναφαίνεται λε\nλυμένης.\nἔχοι δ᾿ ἂν κἀκεῖνο ἄριστα τὸ εἰρημένον\nτὸ δ᾿\nὅλον οὐκ ἐπίσταμαι\nἐγὼ ψιθυρίζειν οὐδὲ κατακεκλασμένως\nπλάγιον ποιήσας τὸν\nτράχηλον περιπατεῖν,\nὥσπερ ἑτέρους ὁρῶ κιναίδους ἐνθάδε\nπολλοὺς ἐν ἄστει\nκαὶ πεπιττοκοπημένους. αἱ δὲ γυναικεῖοι κινήσεις καὶ θρύψεις καὶ χλιδαὶ κολουστέαι\nπαντελῶς· τὸ γὰρ ἁβροδίαιτον τῆς περὶ τὸν\nπερίπατον κινήσεως καὶ τὸ »σαυλὰ βαίνειν«, ὥς φησιν Ἀνακρέων, κομιδῇ ἑταιρικά, ὥς γέ\nμοι φαίνεται. ἡ κωμῳδία φησὶν »τὰ ἴχνη τὰ ἑταιρικὰ ὥραν ἀπολείπειν καὶ τρυφήν«. »ἴχνη\nδὲ πορνικὰ οὐκ ἐρείδεται εἰς ἀλήθειαν· ὁδοὺς γὰρ\nζωῆς οὐκ ἐπέρχεται, σφαλεραὶ δὲ αἱ τροχιαὶ αὐτῆς καὶ οὐκ εὔγνωστοι.« μάλιστα δὲ\nὀφθαλμῶν φειστέον, ἐπεὶ τοῖς ποσὶν ἢ τοῖς ὀφθαλμοῖς ἄμεινον ὀλισθεῖν. ὁ γοῦν κύριος συντομώτατα ἰᾶται τὸ πάθος τοῦτο, »εἰ σκανδαλίζει σε\nὁ ὀφθαλμός σου, ἔκκοψον αὐτόν« λέγων, ἐκ βάθρων ἀνασπῶν τὴν ἐπιθυμίαν· κλαδαραὶ δὲ\nὄψεις καὶ τὸ ἐνιλλώπτειν, ὃ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν βλεφαρίζειν ἐστίν, οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ διὰ τῶν\nὀφθαλμῶν μοιχεύειν ἐστὶν ἀκροβολιζομένης τῆς ἐπιθυμίας δι᾿ αὐτῶν. πρὸ γὰρ τοῦ παντὸς\nσώματος διαφθείρονται οἱ ὀφθαλμοί. »θεωρῶν δὲ καλὰ\nὀφθαλμὸς εὐφραίνει καρδίαν«, τουτέστι καλῶς μαθὼν θεωρεῖν εὐφραίνει, »ἐννεύων δὲ\nὀφθαλμὸν μετὰ δόλου συνάγει ἀνδράσι λύπας.«\n\nτοιοῦτόν που τὸν θηλυδρίαν Σαρδανάπαλλον, τῶν\nἈσσυρίων τὸν βασιλέα, ἐπὶ κλίνῃ ἀναβάδην ἑζόμενον εἰσάγουσι πορφύραν ξαίνοντα καὶ τὰ\nλευκὰ τῶν ὀφθαλμῶν ἐπαναβάλλοντα. αἱ ταῦτα\nἐπιτηδεύουσαι γυναῖκες ἰδίαις ὄψεσι προαγωγεύουσιν αὑτάς· »λύχνος γὰρ τοῦ σώματός\nἐστιν ὁ ὀφθαλμός«, φησὶν ἡ γραφή, δι᾿ οὗ καταφαίνεται τὰ ἔνδον φωτὶ τῷ φαινομένῳ\nκαταυγαζόμενα. »πορνεία δὲ γυναικὸς ἐν μετεωρισμῷ\nὀφθαλμῶν.« »νεκρώσατε\nοὖν τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, πορνείαν,\nἀκαθαρσίαν, πάθος, ἐπιθυμίαν κακὴν καὶ τὴν πλεονεξίαν, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρεία, δι᾿ ἃ\nἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ«, ὁ μὲν ἀπόστολος βοᾷ, ἡμεῖς δὲ ἀναζωπυροῦμεν τὰ πάθη καὶ οὐκ\nαἰσχυνόμεθα. αἳ μὲν αὐτῶν »μαστίχην ἐντραγοῦσαι«,\nπεριιοῦσαι, σεσήρασι τοῖς παριοῦσιν, αἳ δὲ τὰς κεφαλάς, ὡς μὴ δακτύλους ἔχουσαι, ταῖς\nὑπ᾿ αὐτῶν φερομέναις περόναις σκαλεύουσαι θρύπτονται, καὶ ταύτας ἢ χελώνης ἢ ἐλέφαντος\nἢ τινος ἄλλου ζῴου νεκροῦ πεποιημένας πολυπραγμονοῦσιν· ἄλλαι δὲ καθάπερ ἐξανθήματά τινα ἔχουσαι πρὸς εὐπρέπειαν τῶν ὁρώντων εὐανθέσι\nπεριχρίστοις κοσμούμεναι σπιλοῦσι τὰ πρόσωπα τὰ αὐτῶν. »ἄφρονα« τὴν τοιαύτην καὶ »θρασεῖαν γυναῖκα« διὰ Σολομῶντος λέγει, »ἣ οὐκ\nἐπίσταται αἰσχύνην· ἐκάθισεν ἐπὶ θύραις τοῦ ἑαυτῆς οἴκου ἐπὶ δίφρου, ἐμφανῶς\nπροσκαλουμένη τοὺς παριόντας ὁδόν, τοὺς εὐθύνοντας τὰς ἑαυτῶν τροχιάς«, διὰ τοῦ\nσχήματος αὐτῆς καὶ τοῦ βίου παντὸς δηλονότι λέγουσα, »τίς ἐστιν ὑμῶν ἀφρονέστατος;\nἐκκλινάτω πρός με. ἐνδεέσι δὲ φρονήσεως παρακελεύεται λέγουσα, ἄρτων κρυφίων ἡδέως\nἅψασθε καὶ ὕδατος κλοπῆς γλυκεροῦ«, τὴν ἐπίκλοπον\nταύτην Ἀφροδίτην λέγει. ἐντεῦθεν ὠφελημένος ὁ Βοιώτιος Πίνδαρος »γλυκύ τι« φησὶν\n»κλεπτόμενον μέλημα Κύπριδος«. »ὃ δὲ οὐκ οἶδεν ἄθλιος ὅτι γηγενεῖς παρ᾿ αὐτῇ ὀλοῦνται,\nκαὶ ἐπὶ πέτευρον Ἅιδου συναντᾷ. ἀλλὰ ἀποπήδησον«, φησίν, »μὴ χρονίσῃς ἐν τῷ τόπῳ« ὁ\nπαιδαγωγός, »μηδὲ ἐπιστήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτήν. οὕτως γὰρ διαβήσῃ ὕδωρ ἀλλότριον\nκαὶ ὑπερβήσῃ τὸν Ἀχέροντα.« διὰ τοῦτο τάδε λέγει\nκύριος\nδιὰ Ἡσαΐου·\n»ἀνθ᾿ ὧν ἐπορεύθησαν αἱ\nθυγατέρες Σιὼν ὑψηλῷ τραχήλῳ καὶ ἐν νεύμασιν ὀφθαλμῶν, καὶ τῇ πορείᾳ ἅμα σύρουσαι τοὺς\nχιτῶνας καὶ τοῖς ποσὶ παίζουσαι, καὶ ταπεινώσει ὁ θεὸς τὰς θυγατέρας Σιὼν καὶ\nἀνακαλύψει τὸ σχῆμα αὐτῶν«, τὸ ἄσχημον σχῆμα.\n\nἘγὼ μὲν οὐδὲ τὰς θεραπαίνας ἀξιῶ τὰς ἐπ᾿ ἀρισ τερᾶς ταῖς\nγυναιξὶν ἢ τὰς ἑπομένας αὐταῖς αἰσχρολογεῖν ἢ αἰσχροεργεῖν, σωφρονίζεσθαι\nδὲ αὐτὰς πρὸς τῶν δεσποινῶν· σφόδρα γοῦν ἐπιτιμητικώτατα ὁ κωμικὸς Φιλήμων φησίν·\n\nἐξιὼν\nγυναικὸς ἐξόπισθ᾿ ἐλευθέρας\nβλέπω\nμόνην θεράπαιναν κατόπιν ἀκολουθεῖν καλὴν\nἐκ τοῦ Πλαταιικοῦ τε\nπαρακολουθοῦντά τινα\nταύτῃ κατιλλώπτειν. ἀναστρέφει γὰρ ἐπὶ τὴν δέσποιναν ἡ τῆς θεραπαίνης ἀκολασία, ἐπιβάθραν ἐνδιδοῦσα τοῖς\nπειρῶσι τὰ ἥττονα τοῦ μὴ εὐλαβεῖσθαι τὰ μείζονα, διὰ τοῦ συγγιγνώσκειν τοῖς αἰσχροῖς\nτὸ μὴ καταγιγνώσκειν ἐμφαινούσης τῆς δεσποίνης. τὸ δὲ μὴ ἐπαγανακτεῖν τοῖς\nἀκολασταίνουσιν σαφὲς γίνεται τεκμήριον γνώμης εἰς τὸ ὅμοιον ἐκτρεπομένης. »οἵα γὰρ\nδέσποινα«, φασὶν οἱ παροιμιαζόμενοι, »τοιάδε χἀ κύων.«\n\nἈποσκορακιστέον δὲ ἡμῖν καὶ τοῦ περιπάτου τὸ\nμανιῶδες, τὸ δὲ σεμνὸν καὶ τὸ σχολαῖον ἐκλεκτέον, οὐ τὸ βάδισμα τὸ μελλητικόν, οὐδὲ τὸ\nἐν ταῖς ὁδοῖς σαλεύειν καὶ ἐξυπτιάζοντα παραβλέπειν εἰς τοὺς\n\nἀπαντῶντας, εἰ ἀποβλέπουσιν εἰς αὐτόν, καθάπερ ἐπὶ σκηνῆς ἐμπομπεύοντα καὶ\nδακτυλοδεικτούμενον. οὐδὲ ὑπὸ οἰκετῶν\nἀναστρέφεσθαι χρὴ πρὸς τὸ σιμὸν ὠθουμένους, ὥσπερ τοὺς τρυφητικωτέρους ὁρῶμεν,\nἐρρωμένους εἶναι δοκοῦντας, ὑπὸ μαλακίας δὲ ψυχικῆς διατεθρυμμένους. ἀνδρὸς δὲ\nγενναίου σημεῖον οὐδὲν εἶναι δεῖ περιφανὲς ἐν τῷ προσώπῳ μαλακίας, ἀλλ᾿ οὐδὲ ἐν ἑτέρῳ\nμέρει τοῦ σώματος.\n\nμὴ τοίνυν μηδὲ ἐν κινήσεσιν μηδὲ ἐν σχέσεσιν\nεὑρεθείη ποθ᾿ ἡ ἀσχημοσύνη τῆς ἀνανδρίας. οὐδὲ μὴν καθάπερ ὑποζυγίοις τοῖς οἰκέταις\nχρηστέον τῷ ὑγιαίνοντι. ὡς γάρ τοι ἐκείνοις\nπαραγγέλλεται »παντὶ φόβῳ τοῖς δεσπόταις, οὐ μόνον τοῖς ἀγαθοῖς καὶ ἐπιεικέσιν, ἀλλὰ\nκαὶ τοῖς σκολιοῖς ὑποτάσσεσθαι«, φησὶν ὁ Πέτρος, οὕτως ἡ ἰσότης καὶ ἡ μακροθυμία καὶ ἡ\nφιλανθρωπία τοῖς δεσπόταις εὐάρμοστος. »τὸ γὰρ τέλος«, φησί, »πάντες ὁμόφρονες,\nσυμπαθεῖς, φιλάδελφοι, εὔσπλαγχνοι, ταπεινόφρονες« καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις, »ἵνα εὐλογίαν\nκληρονομήσητε.« καλήν τινα καὶ ἀξιέραστον\nὑπογράφειν ὁ Κιτιεὺς ἔοικεν Ζήνων εἰκόνα νεανίᾳ καὶ οὕτως αὐτὸν ἀνδριαντουργεῖ·\n»ἔστω«, φησί, »καθαρὸν τὸ πρόσωπον, ὀφρὺς μὴ καθειμένη, μηδὲ ὄμμα ἀναπεπταμένον μηδὲ\nδια\nκεκλασμένον, μὴ ὕπτιος ὁ τράχηλος, μηδὲ ἀνιέμενα τὰ τοῦ\nσώματος μέλη, ἀλλὰ [τὰ] μετέωρα ἐντόνοις ὅμοια, ὀρθόνους πρὸς τὸν λόγον ὀξύτης, καὶ\nκατοκωχὴ τῶν ὀρθῶς εἰρημένων, καὶ σχηματισμοὶ καὶ κινήσεις μηδὲν ἐνδιδοῦσαι τοῖς\nἀκολάστοις ἐλπίδος. αἰδὼς μὲν ἐπανθείτω καὶ\nἀρρενωπία· ἀπέστω δὲ καὶ ὁ ἀπὸ τῶν μυροπωλίων καὶ χρυσοχοείων καὶ ἐριοπωλίων ἄλυς καὶ\nὁ ἀπὸ τῶν ἄλλων ἐργαστηρίων, ἔνθα ἑταιρικῶς κεκοσμημένοι, ὥσπερ αἱ ἐπὶ\nτέγους καθεζόμεναι, διημερεύουσι.«\n\nΜὴ τοίνουν μηδὲ οἱ ἄνδρες ἐπὶ τῶν κουρείων καὶ καπηλείων διατρίβοντες ἀδολεσχούντων\nστωμυλευόμενοι, καὶ τὰς παριούσας θηρώμενοι γυναῖκας παυσάσθων ποτέ· πολλοὺς δὲ καὶ\nβλασφημοῦντες εἰς γέλωτα οὐ παύονται. κωλυτέα γε\nμὴν ἔτι καὶ ἡ διὰ τῶν κύβων παιδιά, πρός δὲ καὶ ἡ διὰ τῶν ἀστραγάλων μελέτη\nπλεονεξίας, ἣν μεταχειρίζεσθαι φιλοῦσι. τοιαῦτά τινα τῆς τρυφῆς τὸ ἀταμίευτον αὐτοῖς\nκακοσχολοῦσιν ἐξευρίσκει· αἰτία γὰρ ἡ ἀργία· ματαίων δέ τις ἐρᾷ τῶν ἐκτὸς τῆς ἀληθείας\nὄντων· οὐ γὰρ ἔστι καὶ ἄλλως θυμηδίαν\nἄνευ βλάβης κτήσασθαι· τῆς δὲ\nἑκάστου τῶν ἀνθρώπων διανοίας μίμησίς ἐστιν ἡ τοῦ βίου προαίρεσις. ἀλλ᾿, ὡς ἔοικεν, μόναι αἱ μετὰ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν\nσυναναστροφαὶ ὠφελοῦσιν. ἔμπαλιν γοῦν τὴν μετὰ τῶν φαύλων συνδιαίτησιν ἀνθρώπων ὑώδη\nγνωρίζων ὁ πάνσοφος διὰ Μωυσέως παιδαγωγὸς χοιρείων ἀπηγόρευσεν μεταλαμβάνειν τῷ λαῷ\nτῷ πρεσβυτέρῳ, ἐμφαίνων μὴ δεῖν τοὺς θεὸν ἐπιβοωμένους ἀκαθάρτοις ἀναμίγνυσθαι\nἀνθρώποις, οἳ δίκην ὑῶν ἡδοναῖς σωματικαῖς καὶ δεισαλέαις τροφαῖς καὶ γαργαλισμοῖς\nἀσελγέσι κνηστιῶντες πρὸς ἀφροδίτην κακόχαρτον ἡδονὴν\nχαίρουσιν. ἀλλ᾿ οὐδ᾿ »ἴκτινα ἢ ὠκύπτερον\nμαστοφαγῆ ἢ αἰετὸν« φαγεῖν φησιν, οὐκ ἐγγιεῖς, λέγων, τοῖς δι᾿ ἁρπαγῆς τὸν βίον\nποριζομένοις· καὶ τὰ ἄλλα δὲ ὁμοίως ἀλληγορεῖται.\nτίσιν οὖν οἰκειωτέον; τοῖς δικαίοις, πάλιν ἀλληγορῶν φησιν. πᾶν γὰρ »διχηλοῦν καὶ\nμαρυκώμενον« καθαρόν ἐστιν, ὅτι τὸ διχηλοῦν δικαιοσύνην ἐμφαίνει τὴν ἰσοστάσιον\nμηρυκάζουσαν τὴν οἰκείαν δικαιοσύνης τροφήν, τὸν λόγον ἔκτοσθεν μὲν εἰσιόντα κατὰ\nταὐτὰ τῇ τροφῇ διὰ κατηχήσεως, ἔνδοθεν δὲ ἀναπεμπόμενον ὥσπερ ἐκ κοιλίας τῆς διανοίας\nεἰς ἀνάμνησιν λογικήν. μηρυκάζει δὲ ὁ δίκαιος τὴν\nπνευματικὴν τροφὴν ἀνὰ στόμα ἔχων τὸν λόγον, καὶ διχηλεῖ ἡ δικαιοσύνη εἰκότως,\nκἀνταῦθα ἁγιάζουσα καὶ εἰς τὸν μέλλοντα παραπέμπουσα αἰῶνα.\n\nΟὐκοῦν οὐδὲ ἐπὶ τὰς θέας ὁ παιδαγωγὸς ἄξει ἡμᾶς,\nοὐδὲ ἀπεικότως τὰ στάδια καὶ τὰ θέατρα »καθέδραν λοιμῶν« προσείποι τις ἄν· »βουλὴ« γὰρ\nκἀνταῦθα πονηρὰ καθάπερ καὶ ἐπὶ τῷ δικαίῳ, διὸ καταρᾶται ὁ ἐπ᾿ αὐτῷ σύλλογος.\nπεπλήθασι γοῦν πολλῆς ἀταξίας καὶ παρανομίας αἱ\nσυναγωγαὶ αὗται, καὶ αἱ προφάσεις τῆς συνηλύσεως ἀκοσμίας ἐστὶν αἰτία ἀναμὶξ ἀνδρῶν\nκαὶ γυναικῶν συνιόντων ἐπὶ τὴν ἀλλήλων θέαν. ἐνταῦθα ἤδη περπερεύεται τὸ συνέδριον.\nλιχνευούσης γὰρ τῆς ὄψεως χλιαίνονται αἱ ὀρέξεις,\nκαὶ ἰταμώτερον βλέπειν οἱ ὀφθαλμοὶ πρὸς τοὺς πλησίον ἐθιζόμενοι τῷ ἔχειν σχολὴν\nἐφειμένην ἐκφλέγουσι τὰς ἐρωτικὰς ἐπιθυμίας. ἀπειρήσθων οὖν καὶ αἱ θέαι καὶ τὰ ἀκροάματα βωμολοχίας καὶ σπερμολογίας πολλῆς\nγέμοντα. τί μὲν γὰρ οὐκ ἐπιδείκνυνται αἰσχρὸν ἔργον ἐν θεάτροις;\nτί δ᾿\nοὐ προφέρονται ῥῆμα ἀναίσχυντον οἱ γελωτοποιοί; οἱ δὲ\n\nἀπολαύσαντες τῆς ἐν αὐτοῖς κακίας ἐναργεῖς οἴκοι ἀπομάσσονται τὰς εἰκόνας, ἔμπαλιν δὲ\nοἱ πρὸς ταῦτα ἀκήλητοι καὶ ἀπαθεῖς οὐκ ἂν περὶ τὰς ῥᾳθύμους ἡδονὰς σφαλεῖέν ποτε.\nεἰ γὰρ καὶ ἐν παιδιᾶς μέρει παραλαμβάνεσθαι\nφήσουσι τὰς θέας εἰς θυμηδίαν, οὐ σωφρονεῖνφήσαιμ᾿ ἂν τὰς πόλεις, αἷς καὶ τὸ παίζειν\nσπουδάζεται. οὐκέτι γὰρ παιδιαὶ αἱ φιλοδοξίαι\nἀνηλεεῖς εἰς τοσοῦτον θανατῶσαι, ἀλλ᾿ οὐδὲ αἱ κενοσπουδίαι καὶ αἱ ἀλόγιστοι\nφιλοτιμίαι, πρὸς δὲ καὶ αἱ μάταιοι καταναλώσεις τῆς οὐσίας, οὐδὲ μὴν αἱ ἐπὶ τούτοις\nστάσεις ἔτι παιδιαί. τὸ δὲ ῥᾳθυμεῖν οὐδέποτε\nὠνητέον κενοσπουδίᾳ. οὐ γὰρ πρὸ τοῦ\nβελτίονος ἕλοιτο ἄν ποτε\nὁ νοῦν ἔχων τὸ ἥδιον. ἀλλ᾿ οὐ πάντες, φησί, φιλοσοφοῦμεν. μή τι οὖν οὐδὲ πάντες τὴν\nζωὴν μετερχόμεθα; τί σὺ λέγεις; πῶς οὖν πεπίστευκας; πῶς δὲ ἔτι ἀγαπᾷς τὸν θεὸν καὶ\nτὸν πλησίον σου μὴ φιλοσοφῶν; πῶς δὲ σεαυτὸν ἀγαπᾷς, εἰ μὴ φιλοζωεῖς; γράμματα, φησίν, οὐκ ἔμαθον. ἀλλ᾿ εἰ μὴ τὸ ἀναγιγνώσκειν\nἔμαθες, τὸ ἀκούειν ἀναπολόγητον, ὅτι μὴ διδακτόν· πίστις δὲ οὐ σοφῶν τῶν κατὰ κόσμον,\nἀλλὰ τῶν κατὰ θεόν ἐστιν τὸ κτῆμα· ἣ δὲ καὶ ἄνευ γραμμάτων ἐκπαιδεύεται, καὶ τὸ\nσύγγραμμα αὐτῆς τὸ ἰδιωτικὸν ἅμα καὶ θεῖον ἀγάπη κέκληται, σύνταγμα πνευματικόν.\nἐξὸν δὲ ἀκροᾶσθαι μὲν σοφίας θεϊκῆς, ἀλλὰ καὶ\nπολιτεύσασθαι ἐξόν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν κόσμῳ κοσμίως κατὰ θεὸν ἀγαγεῖν οὐ κεκώλυται.\n\nΚαὶ ὁ πωλῶν τι ἢ ὠνούμενος μή ποτε εἴπῃ δύο\nτιμάς, ὧν ἂν ἢ ὠνῆται ἢ πιπράσκῃ, ἁπλῆν δὲ εἰπὼν καὶ ἀληθεύειν μελετῶν, ἂν μὴ τυγχάνῃ\nταύτης, τυγχάνων τῆς ἀληθείας πλουτεῖ τῇ διαθέσει τῇ ὀρθῇ. ἔπαινος δὲ ὅρκος τε περὶ παντὸς τοῦ πωλουμένου ἀπέστω, ἀπέστω δὲ\nκαὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁ ὅρκος. καὶ ταύτῃ φιλοσοφούντων οἱ ἀγοραῖοι καὶ οἱ κάπηλοι· »οὐ γὰρ\nλήψῃ τὸ ὄνομα κυρίου ἐπὶ ματαίῳ, οὐ γὰρ μὴ καθαρίσῃ κύριος τὸν λαμβάνοντα τὸ ὄνομα\nαὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ.« τοὺς δὲ\nπαρὰ ταῦτα πράττοντας, τοὺς φιλαργύρους, τοὺς ψεύστας, τοὺς ὑποκριτάς, τοὺς\nκαπηλεύοντας τὴν ἀλήθειαν,\nτῆς πατρῴας ἐξέβαλεν αὐλῆς ὁ κύριος, μὴ\nβουλόμενος ἀδίκου ἐμπορίας ἢ λόγων ἢ τῶν ἐξ ὕλης κτημάτων οἶκον εἶναι τὸν οἶκον τοῦ\nθεοῦ τὸν ἅγιον.\n\nἘπὶ δὲ τὴν ἐκκλησίαν ἀκτέον τὴν γυναῖκα καὶ τὸν\nἄνδρα ἐστολισμένους κοσμίως, ἀπλάστῳ βαδίσματι, ἐχεμυθίαν ἀσπαζομένους, »ἀγάπην\nἀνυπόκριτον« κεκτημένους, ἁγνοὺς τὰ σώματα, ἁγνοὺς τὰς καρδίας, ἐπιτηδείους\nπροσεύξασθαι τῷ θεῷ. πλεῖον τοῦτο ἐχέτω ἡ γυνή·\nκεκαλύφθω τὰ πάντα, πλὴν εἰ μὴ οἴκοι τύχοι· σεμνὸν γὰρ τὸ σχῆμα καὶ ἀκατάσκοπον· καὶ\nοὔποτε αὐτὴ σφαλήσεται πρὸ τῶν ὀμμάτων τὴν αἰδῶ καὶ τὴν ἀμπεχόνην θεμένη οὐδὲ ἄλλον\nεἰς ὄλισθον ἁμαρτίας ἐκκαλέσεται τὸ πρόσωπον ἀπογυμνουμένη. τοῦτο γὰρ ὁ λόγος\nβούλεται, ἐπεὶ πρέπον αὐτῇ ἐγκεκαλυμμένῃ\nπροσεύχεσθαι. τὴν δὲ Αἰνεία γυναῖκά φασι δι᾿ ὑπερβολὴν σεμνότητος μηδὲ τῆς Τροίας\nἁλισκομένης περιδεᾶ γενομένην ἀποκαλύψασθαι, ἀλλὰ καίτοι φεύγουσαν ἐκ τῆς ἐκπυρώσεως μεῖναι συγκεκαλυμμένην. τοιούτους δὲ ἐχρῆν\nπαρ᾿ ὅλον τὸν βίον φαίνεσθαι καὶ διαπλάττεσθαι τοὺς Χριστῷ τελουμένους οἵους σφᾶς ἐν\nἐκκλησίαις ἐπὶ τὸ σεμνότερον σχηματίζουσιν, καὶ εἶναι, μὴ δοκεῖν εἶναι, τοιούτους,\nοὕτως πραεῖς, οὕτως εὐλαβεῖς, ἀγαπητικοὺς οὕτως· νυνὶ δὲ οὐκ οἶδ᾿ ὅπως συμμεταβάλλονται τοῖς τόποις καὶ τὰ σχήματα καὶ τοὺς τρόπους,\nκαθάπερ καὶ τοὺς πολύποδας ταῖς πέτραις φασὶν ἐξομοιουμένους, αἷς ἄν προσομιλῶσιν,\nτοιούτους φαίνεσθαι καὶ τὴν χροιάν. τὸ γοῦν τῆς\nσυναγωγῆς ἔνθεον μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλαγὴν ἀποθέμενοι τοῖς πολλοῖς ἐξομοιοῦνται, μεθ᾿\nὧν καὶ διαιτῶνται· μᾶλλον δὲ ἐλέγχονται, τὴν ἐπίπλαστον ἀποθέμενοι τῆς σεμνότητος\nὑπόκρισιν, οἷοι ὄντες ἐλελήθεσαν· καὶ τὸν περὶ\nθεοῦ λόγον σεβασάμενοι καταλελοίπασιν ἔνδον οὗ ἤκουσαν, ἔξωθεν δὲ ἄρα μετὰ τῶν ἀθέων\nἀλύουσι, κρουμάτων καὶ τερετισμάτων ἐρωτικῶν αὐλῳδίας τε καὶ κρότου καὶ μέθης καὶ\nπαντὸς ἀναπιμπλάμενοι συρφετοῦ· τοῦτο δὴ ᾄδοντες καὶ ἀντᾴδοντες αὐτοὶ οἱ πρόσθεν\nἐξυμνοῦντες ἀθανασίαν, ἐπὶ τέλει τὴν ἐξωλεστάτην κακοὶ κακῶς ψάλλοντες παλινῳδίαν·\n»φάγωμεν καὶ πίωμεν,\n\nαὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν.« οἳ δὲ οὐκ αὔριον ἀληθῶς, ἀλλ᾿ ἤδη τεθνήκασι τῷ θεῷ,\nθάπτοντες τοὺς σφετέρους νεκρούς, τουτέστιν αὑτοὺς εἰς θάνατον κατορύττοντες.\nἀντιτάσσεται δὲ αὐτοῖς εὖ μάλα ἐρρωμένως ὁ ἀπόστολος· »μὴ πλανᾶσθε· οὔτε\n\nμοιχοὶ οὔτε μαλακοὶ οὔτε ἀρσενοκοῖται οὔτε κλέπται οὔτε πλεονέκται, οὐ μέθυσοι, οὐ\nλοίδοροι,« καὶ ὅσα ἄλλα τούτοις ἐπᾴδει, »βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν.«\nεἰ δὲ καὶ εἰς βασιλείαν θεοῦ κεκλήμεθα, ἀξίως\nτῆς βασιλείας πολιτευώμεθα θεὸν ἀγαπῶντες καὶ τὸν πλησίον. ἀγάπη δὲ οὐκ ἐν φιλήματι,\nἀλλ᾿ ἐν εὐνοίᾳ κρίνεται. οἳ δὲ οὐδὲν ἀλλ᾿ ἢ φιλήματι καταψοφοῦσι τὰς ἐκκλησίας, τὸ\nφιλοῦν ἔνδον οὐκ ἔχοντες αὐτό. καὶ γὰρ δὴ καὶ\nτοῦτο ἐκπέπληκεν ὑπονοίας αἰσχρᾶς καὶ βλασφημίας τὸ ἀνέδην χρῆσθαι τῷ φιλήματι, ὅπερ\nἐχρῆν εἶναι μυστικόν (»ἅγιον« αὐτὸ κέκληκεν ὁ ἀπόστολος), † ἀπογευομένης [ἀξίως τῆς\nβασιλείας πολιτευώμεθα] τῆς ψυχῆς τὴν εὔνοιαν διὰ στόματος σώφρονος καὶ μεμυκότος, δι᾿\nοὗ μάλιστα διακονεῖται τρόπος ἥμερος. ἔστι δὲ καὶ\nἄλλο ἄναγνον φίλημα, πλῆρες ἰοῦ, ἁγιωσύνην ὑποκρινόμενον. ἦ οὐκ ἴστε ὅτι καὶ τὰ\nφαλάγγια προσαπτόμενα μόνον τῷ στόματι ὀδύναις ἐπιτρίβει τοὺς ἀνθρώπους, φιλήματα δὲ\nπολλάκις ἐνίησιν ἰὸν ἀκολασίας; σαφὲς τοίνυν ἡμῖν\nγεγένηται ὡς οὐκ ἔστιν ἀγάπη τὸ φίλημα· »ἡ γὰρ ἀγάπη τοῦ θεοῦ ἐστίν.« »αὕτη δέ ἐστιν ἡ\nἀγάπη τοῦ θεοῦ,« φησὶν Ἰωάννης, »ἵνα τὰς ἐντολὰς τηρήσωμεν,« οὐχ ἵνα σαίνωμεν ἀλλήλους\nἐν τῷ στόματι, »καὶ αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ εἰσίν.« ἀλλὰ μὴν καὶ οἱ κατὰ τὰς ὁδοὺς τῶν ἀγαπητῶν ἀσπασμοὶ παρρησίας ἀνοήτου\nγέμοντες καταφανῶν τοῖς ἐκτὸς εἶναι\nβουλομένων οὐδὲ ἐλαχίστης\nμετέχουσι χάριτος. εἰ γὰρ »ἐν τῷ ταμιείῳ« μυστικῶς\n»προσεύ\nχεσθαι« τῷ θεῷ δίκαιον, ἑπόμενον ἂν εἴη καὶ »τὸν\nπλησίον«, ὃν δεύτερον ἀγαπᾶν κελευόμεθα, ὁμοίως τῷ θεῷ καὶ μυστικῶς φιλοφρονεῖσθαι\nἔνδοθεν ἐξαγοραζομένους τὸν καιρόν· τὸ γὰρ »ἅλας\nτῆς γῆς« ἡμεῖς, »ὃς δ᾿ ἂν εὐλογῇ«, φησί, »φίλον τὸ πρωΐ μεγάλῃ τῇ φωνῇ, καταρωμένου\nοὐδὲν διαφέρειν δόξει.«\n\nΔοκεῖ δὲ ὑπὲρ πάντα τῆς τῶν γυναικῶν ὄψεως\nἀπεστράφθαι. οὐ γὰρ ἁψαμένους μόνον, ἀλλὰ καὶ θεασαμένους ἔστιν ἁμαρτεῖν, ὃ μάλιστα ἀποφεύγειν χρὴ τὸν γνησίως παιδαγωγούμενον. »οἱ\nὀφθαλμοὶ\nγάρ σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν, τὰ δὲ βλέφαρα νευέτω δίκαια·« μὴ γὰρ\nοὐκ ἐξὸν καὶ ἰδόντα καρτερεῖν; ἀλλὰ τὸ ἐμπεσεῖν φυλακτέον. δυνατὸν γὰρ ἰδόντα\nὀλισθεῖν, ἀμήχανον δὲ μὴ ἰδόντα ἐπιθυμεῖν. οὐ γὰρ\nτὸ καθαρεύειν μόνον ἀπόχρη τοῖς σώφροσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκτὸς εἶναι τοῦ ψόγου\nσπουδαστέον πᾶσαν ἀποκλείσαντας ὑπονοίας αἰτίαν πρὸς συγκεφαλαίωσιν ἁγνείας, ὡς μὴ\nμόνον εἶναι ἡμᾶς πιστούς, ἀλλὰ καὶ ἀξιοπίστους φανῆναι. καὶ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο παραφυλακτέον, ὥς φησιν ὁ ἀπόστολος, »μή τις ἡμᾶς\nμωμήσηται· προνοούμενοι γὰρ καλὰ οὐ μόνον ἐνώπιον κυρίου, ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον ἀνθρώπων.«\n»ἀπόστρεψον δὲ τὸν ὀφθαλμὸν ἀπὸ γυναικὸς κεχαριτωμένης, καὶ μὴ καταμάνθανε κάλλος\nἀλλότριον,« φησὶν ἡ γραφή. κἂν πύθῃ τὴν αἰτίαν,\nπροσεπεξηγήσεταί σοι· »ἐν γὰρ κάλλει γυναικὸς πολλοὶ ἀπεπλανήθησαν, καὶ ἐκ τούτου\nφιλία ὡς πῦρ ἀνακαίεται,« εἰς πῦρ ἄγουσα ἀκατάπαυστον διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἡ ἐκ πυρὸς\nὁρμωμένη φιλία, ἣν ἔρωτα κεκλήκασιν.\n\nἘπιδρομὴ κεφαλαιώδης ὁμοίως τοῦ ἀρίστου βίου, ὅσαι τῶν ἁγίων γραφῶν\nχαρακτηρίζουσαι τὸν τῶν Χριστιανῶν βίον.\n\nἘγὼ δὲ καὶ τοῖς γεγαμηκόσι παραινέσαιμι ἂν οἴκοι τὰς γυναῖκας τὰς σφῶν μήποτε κατὰ\nπρόσωπον οἰκετῶν φιλεῖν. οὐδὲ γὰρ προσγελᾶν δούλοις Ἀριστοτέλης εἴα ποτέ, πολλοῦ γε\nκαὶ δεῖ κατ᾿ ὄψιν αὐτῶν φιλοφρονούμενον φαίνεσθαι τὴν γυναῖκα. ἄμεινον δὲ οἴκοθεν\nἀρξαμένους ἀπὸ τοῦ γάμου τὴν σεμνότητα ἐπιδείκνυσθαι. μεγίστη γὰρ ἡ σωφροσύνης συζυγία\nκαθαρᾶς ἡδονῆς ἀποπνέουσα. πάνυ γοῦν θαυμασίως ἡ\nτραγῳδία.\n\nφεῦ φεῦ, γυναῖκες, (φησίν) ὡς ἐν ἀνθρώποις ἄρα\nοὐ χρυσός, οὐ τυραννίς, οὐ\nπλούτου χλιδὴ\nτοσοῦτον εἶχε διαφόρους τὰς ἡδονὰς\nὡς ἀνδρὸς ἐσθλοῦ καὶ\nγυναικὸς εὐσεβοῦς\nγνώμη δικαία καὶ φρονοῦσα τἄνδικα. ταῦτα τῆς δικαιοσύνης τὰ\nπαραγγέλματα καὶ παρὰ τοῖς τὴν κοσμικὴν μετιοῦσι\nσοφίαν ἐκφωνηθέντα οὐ παραιτητέον. ἐγνωκότες οὖν\n»τὸ ἑκάστου ἔργον, ἐν\nφόβῳ τὸν τῆς παροικίας ὑμῶν χρόνον ἀναστράφητε, εἰδότες ὅτι οὐ φθαρτοῖς, ἀργυρίῳ ἢ\nχρυσίῳ, ἐλυτρώθημεν ἐκ τῆς ματαίας ἡμῶν ἀναστροφῆς πατροπαραδότου, ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι\nὡς ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσπίλου Χριστοῦ.« »ἀρκετὸς οὖν\nὁ παρεληλυθὼς χρόνος,« ὁ Πέτρος φησί, »τὸ βούλημα τῶν ἐθνῶν κατειργάσθαι,\nπεπορευμένους ἐν ἀσελγείαις, ἐπιθυμίαις, οἰνοφλυγίαις, κώμοις, πότοις καὶ ἀθεμίτοις\nεἰδωλολατρείαις.« ὅρον ἔχωμεν τὸν σταυρὸν τοῦ\nκυρίου, ᾧ περισταυρούμεθα καὶ περιθριγκούμεθα τῶν προτέρων ἁμαρτιῶν. ἀναγεννηθέντες\nτοίνυν προσηλωθῶμεν [ἐν] τῇ ἀληθείᾳ καὶ ἀνανήψωμέν τε καὶ ἁγιασθῶμεν, »ὅτι οἱ ὀφθαλμοὶ\nκυρίου ἐπὶ δικαίους καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν, πρόσωπον δὲ κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας\nκακά. καὶ τίς ὁ κακώσων ἡμᾶς, ἐὰν τοῦ ἀγαθοῦ ζηλωταὶ γενώμεθα;« ἡ δὲ ἀρίστη ἀγωγὴ εὐταξία ἐστίν, παντελὴς οὖσα εὐσχημοσύνη\nκαὶ δύναμις τεταγμένη βεβαία, τῶν ἑξῆς ἀλλήλοις κειμένων ἐν ἔργῳ καλῶς ἀποδοτική, κατ᾿\nἀρετὴν ἀνυπέρβλητος.\n\nΤαῦτα, εἰ καὶ τραχύτερον προηνέχθην οἰκονομούμενος τῆς ἐπανορθώσεως τὴν σωτηρίαν,\nἐμοὶ μὲν λελέχθων, φησὶν ὁ παιδαγωγός, ἐπειδὴ »ὁ ἐλέγχων μετὰ παρρησίας εἰρηνοποιεῖ,«\nὑμεῖς δὲ εἰ μὲν ἀκούσεσθέ μου, σωθήσεσθε, εἰ δ᾿ οὐ προσέξετε τοῖς εἰρημένοις, οὔ μοι\nμέλει· μέλει δὲ ὅμως καὶ οὕτως· »τὴν γὰρ μετάνοιαν τοῦ ἁμαρτωλοῦ μᾶλλον ἢ τὸν θάνατον\nαἱρεῖται.« »ἢν δὲ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς\nγῆς φάγεσθε«, ὁ παιδαγωγὸς πάλιν λέγει, γῆς ἀγαθὰ τὰ ἀνθρώπεια ὀνομάζων καλά, τὸ\nκάλλος, τὸν πλοῦτον, τὴν ὑγίειαν καὶ τὴν ἰσχύν, τὴν τροφήν· ἀγαθὰ μὲν γὰρ ὄντως »ἃ\nοὔτε οὖς ἤκουσεν οὔτε ἐπὶ καρδίαν ἀνέβη ποτέ«, περὶ τὸν ὄντως ὄντα βασιλέα τὰ ὄντως\n\nὄντα ἀγαθὰ ὄντα καὶ ἀναμένοντα ἡμᾶς· ἀγαθῶν γάρ ἐστι καὶ\nδοτὴρ καὶ φύλαξ· κατὰ μετουσίαν δὲ ἐκείνων τὰ τῇδε συνωνυμεῖ, παιδαγωγοῦντος ἐνθέως\nτοῦ λόγου τὴν ἀνθρώπων ἀσθένειαν ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὴν νόησιν.\n\nὍσα μὲν οὖν οἴκοι παραφυλακτέον καὶ ὡς τὸν βίον ἐπανορθωτέον, ὁ παιδαγωγὸς ἡμῖν ἅδην\nδιείλεκται· ἃ δ᾿ οὖν καὶ κατὰ τὰς ὁδοὺς ὁμιλεῖν αὐτῷ φίλον τοῖς παιδίοις ἄχρις ἂν\nἀγάγῃ αὐτὰ πρὸς\nτὸν διδάσκαλον, ταῦτα δὲ ἡμῖν ἐν κεφαλαίου μέρει δι᾿\nαὐτῶν ὑποτίθεται καὶ παρατίθεται τῶν γραφῶν, γυμνὰς παρατιθέμενος τὰς παραγγελίας,\nἁρμοζόμενος μὲν\nτῷ χρόνῳ τῆς καθοδηγήσεως, τὰς δὲ ἐξηγήσεις\nαὐτῶν ἐπιτρέπων τῷ διδασκάλῳ· καὶ γὰρ ὁ νόμος αὐτοῦ τὸν φόβον ὑπεκλύειν βούλεται τὸ\nἑκούσιον ἐλευθερώσας εἰς πίστιν. ἄκους, φησίν, ὦ\nπαιδίον καλῶς παιδαγωγούμενον, τὰ κεφάλαια τῆς σωτηρίας, γυμνώσω γὰρ τὸ ἦθος τὸ\nἐμαυτοῦ, καί σοι ταύτας τὰς καλὰς ἐντολὰς ὑποθήσομαι, δι᾿ ὧν ἀφίξῃ πρὸς\nσωτηρίαν. ἄγω δέ σε τὴν ὁδὸν τὴν σωτήριον. ἀπόστα τῶν τῆς πλάνης ὁδῶν, »ὅτι κύριος\nγινώσκει ὁδὸν δικαίων, καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται.« ἕπου τοίνυν, ὦ παιδίον, τὴν ἀγαθὴν ὁδόν, ἣν ἄν σοι ἐξηγήσωμαι, τὰ ὦτά μοι ὑποσχὼν τὰ\nἀκουστικά, »καὶ δώσω σοι θησαυροὺς σκοτεινούς, ἀποκρύφους, ἀοράτους« ἔθνεσιν, ἡμῖν δὲ\nὁρατούς· »σοφίας δὲ θησαυροὶ ἀνέκλειπτοι«, οὓς θαυμάζων ὁ ἀπόστολος »ὢ βάθος« φησὶ\n»πλούτου καὶ σοφίας«. θησαυροὶ δὲ ὑφ᾿ ἑνὸς πολλοὶ\nχορηγούμενοι θεοῦ, οἳ μὲν διὰ τοῦ νόμου, οἳ δὲ διὰ προφητῶν ἀποκαλύπτονται, οἳ δὲ τῷ\nθείῳ στόματι, ἄλλος δὲ τοῦ πνεύματος τῇ ἑπτάδι ἐπᾴδων· εἷς δὲ ὢν ὁ κύριος διὰ πάντων\nτούτων ὁ αὐτός ἐστιν παιδαγωγός. ἔστι μὲν οὖν\nαὐτόθεν κεφαλαιώδης ὑποθήκη καὶ βιωτικὴ παραίνεσις, πάντα ἐμπεριέχουσα· »καθὼς θέλετε\nἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, ποιεῖτε αὐτοῖς.« δυνατὸν δὲ καὶ διὰ δυεῖν ἐμπεριλαβεῖν\nτὰς ἐντολάς, ὥς φησιν ὁ κύριος· »ἀγαπήσεις τὸν θεόν σου ἐν ὅλῃ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ὅλῃ\nτῇ ψυχῇ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ἰσχύι σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.« εἶτα »ἐκ τούτων«\nἐπιφέρει »ὅλος ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται.« ναὶ μὴν καὶ πρὸς τὸν πυθόμενον, »τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;« »τὰς ἐντολὰς\nοἶδας« ἀπεκρίνατο· τοῦ δὲ καταφήσαντος »τοῦτο ποίει« φησὶ »καὶ σωθήσῃ«. οὐ μὴν ἀλλὰ διαιρετικώτερον τὸ φιλάνθρωπον τοῦ παιδαγωγοῦ\nδιὰ τῶν ποικίλων καὶ σωτηρίων\nἐντολῶν παραθετέον, ὡς ἔχοιμεν\nπρὸς ἀφθόνου διατάξεως τῶν γραφῶν καὶ τῆς σωτηρίας ἑτοιμοτέραν τὴν εὕρεσιν.\n\nἜστιν ἡμῖν ἡ δεκάλογος ἡ διὰ Μωυσέως, ἁπλῷ καὶ μονογενεῖ αἰνιττομένη στοιχείῳ, †\nπροσηγορίαν σωτήριον ἁμαρτιῶν περιγράφουσα »οὐ μοιχεύσεις, οὐκ εἰδωλολατρήσεις«, οὐ\nπαιδοφθορήσεις, »οὐ κλέψεις, οὐ ψευδομαρτυρήσεις· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα«,\nκαὶ τὰ ἀκόλουθα τούτοις. ταῦτα ἡμῖν παραφυλακτέον καὶ ὅσα ἄλλα κατὰ τὰς ἀναγνώσεις τῶν\nβιβλίων παραγγέλλεται. παραγγέλλει δὲ καὶ διὰ\nἩσαΐου· »λούσασθε, καθαροὶ γένεσθε, ἀφέλετε τὰς πονηρίας ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν ἀπέναντι\nτῶν ὀφθαλμῶν μου· μάθετε καλὸν ποιεῖν, ἐκζητήσατε κρίσιν, ῥύσασθε ἀδικούμενον, κρίνατε\nὀρφανῷ, δικαιώσατε χήραν· καὶ δεῦτε καὶ\nδιαλεχθῶμεν, λέγει κύριος.« πολλὰς δ᾿ ἂν καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις εὕροιμεν ὑποθήκας, οἷον\nφέρε, εὐχῆς μὲν πέρι· »τὰ ἔργα τὰ ἀγαθά«, φησίν, »εὐχὴ κυρίῳ δεκτή«, λέγει ἡ γραφή.\nκαὶ ὁ τρόπος τῆς εὐχῆς ὑπαγορεύεται· »ἐὰν ἴδῃς«,\nφησί, »γυμνόν, περίβαλε, καὶ ἀπὸ τῶν οἰκείων τοῦ σπέρματός σου οὐχ ὑπερόψει. τότε\nφανήσεται πρώιμον τὸ φῶς σου, καὶ τὰ ἱμάτιά σου ταχὺ ἀνατελεῖ, καὶ προπορεύσεται\nἔμπροσθεν ἡ δικαιοσύνη σου, καὶ ἡ δόξα τοῦ θεοῦ περιστελεῖ σε.« τίς οὖν ὁ καρπὸς τῆς εὐχῆς ταύτης; »τότε ἐπιβοήσῃ, καὶ ὁ\nθεὸς ὑπακούσεταί σου· ἔτι λαλοῦντός σου ἐρεῖ· ἰδοὺ\nπάρειμι.« περὶ δὲ νηστείας »ἵνα τί μοι«, φησίν, »νηστεύετε; λέγει κύριος. οὐ ταύτην\nτὴν νηστείαν ἐγὼ ἐξελεξάμην, καὶ ἡμέραν ἄνθρωπον ταπεινοῦν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ· οὐδ᾿ ἂν\nκάμψῃς ὡς κρίκον τὸν τράχηλόν σου καὶ σάκκον καὶ σποδὸν ὑποστρώσῃ, οὐδ᾿ οὕτως καλέσετε\nνηστείαν δεκτήν.« τί οὖν αἰνίττεται ἡ νηστεία;\n»ἰδοὺ αὕτη«, φησίν, »ἡ νηστεία, ἣν ἐγὼ ἐξελεξάμην, λέγει κύριος. λῦε πάντα σύνδεσμον\nἀδικίας, διάλυε στραγγαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων, ἀπόλυε τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει, καὶ\nπᾶσαν ἄδικον συγγραφὴν διάσπα. διάθρυπτε πεινῶντι τὸν ἄρτον σου, καὶ πτωχοὺς ἀστέγους\nεἴσαγε εἰς τὸν οἶκόν σου· ἐὰν ἴδῃς γυμνόν,\nπερίβαλε.« ναὶ μὴν καὶ περὶ θυσιῶν· »τί μοι πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν; λέγει κύριος.\nπλήρης εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων κριῶν, καὶ στέαρ ἀρνῶν καὶ αἷμα ταύρων καὶ ἐρίφων οὐ\nβούλομαι, οὐδ᾿\nἄν ἔρχησθε ὀφθῆναί μοι. τίς γὰρ ἐξεζήτησεν\nταῦτα ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν; πατεῖν μου τὴν αὐλὴν οὐ προσθήσεσθε· ἐὰν φέρητε σεμίδαλιν,\nμάταιον· θυμίαμα, βδέλυγμά μοί ἐστιν· τὰς νουμηνίας ὑμῶν καὶ τὰ σάββατα οὐκ ἀνέχομαι.«\n\nπῶς οὖν θύσω τῷ κυρίῳ; »θυσία«,\nφησίν, »τῷ κυρίῳ πνεῦμα συντετριμμένον.« πῶς οὖν στέψω ἢ μύρῳ χρίσω; ἢ τί θυμιάσω τῷ\nκυρίῳ; »ὀσμή«, φησίν, »εὐωδίας τῷ θεῷ καρδία δοξάζουσα τὸν πεπλακότα αὐτήν.« ταῦτα\nστέφη καὶ θυσίαι καὶ ἀρώματα καὶ ἄνθη τοῦ θεοῦ. ἔτι\nπερὶ ἀνεξικακίας· »ἐὰν ἁμάρτῃ«, φησίν, »ὁ ἀδελφός σου, ἐπιτίμησον αὐτῷ, καὶ ἐὰν\nμετανοήσῃ, ἄφες αὐτῷ. ἐὰν ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἁμάρτῃ εἰς σὲ καὶ τὸ ἑπτάκις ἐπιστρέφῃ\nπρός σε λέγων· μετανοῶ, ἄφες αὐτῷ·« καὶ τοῖς μὲν\nστρατευομένοις διὰ Ἰωάννου παραγγέλλει ἀρκεῖσθαι μόνοις τοῖς ὀψωνίοις, τοῖς δὲ\nτελώναις μηδὲν πλέον πράσσειν παρὰ τὰ διατεταγμένα· δικαστῇ δὲ »οὐ λήψῃ« φησὶ\n»πρόσωπον ἐν κρίσει, τὰ γὰρ δῶρα ἐκτυφλοῖ ὀφθαλμοὺς βλεπόντων καὶ λυμαίνεται ῥήματα\nδίκαια·« »ῥύσασθε ἀδικουμένους.« ἀλλὰ καὶ τοῖς\nοἰκονομικοῖς· »κτῆσις ἐπισπουδαζομένη μετὰ ἀνομίας ἐλάσσων γίνεται.« ναὶ μὴν καὶ περὶ\nἀγάπης· »ἀγάπη«, φησί, »καλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν·« καὶ περὶ πολιτείας·\n»ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ·« ὅρκου δὲ πέρι καὶ\nμνησικακίας· »μὴ ἐγὼ ἐνετειλάμην τοῖς πατράσιν\nὑμῶν ἐκπορευομένοις ἐκ γῆς Αἰγύπτου προσενέγκαι μοι ὁλοκαυτώματα καὶ θυσίας· ἀλλὰ\nτοῦτο ἐνετειλάμην αὐτοῖς· ἕκαστος ὑμῶν κατὰ τοῦ πλησίον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ μὴ μνησικακείτω, ὅρκον ψευδῆ μὴ ἀγαπάτω.« ἀλλὰ καὶ\nψεύσταις καὶ τετυφωμένοις προσαπειλεῖ, τοῖς μὲν ὧδέ πως· »οὐαὶ τοῖς λέγουσι τὸ γλυκὺ\nπικρὸν καὶ τὸ πικρὸν γλυκύ«, τοῖς δὲ ὡδί· »οὐαὶ οἱ συνετοὶ ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἐνώπιον\nαὐτῶν ἐπιστήμονες·« »ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται, καὶ ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται.«\nκαὶ τοὺς μὲν ἐλεήμονας μακαρίζει, »ὅτι αὐτοὶ\nἐλεηθήσονται«, ὀργὴν δὲ ἡ σοφία ταλανίζει, »ὅτι ἄρα ἀπολέσει καὶ φρονίμους.«\nἤδη δὲ\nἀγαπᾶν τοὺς\nἐχθροὺς κελεύει καὶ τοὺς καταρωμένους ἡμᾶς εὐλογεῖν προσεύχεσθαί τε ὑπὲρ τῶν\nἐπηρεαζόντων ἡμᾶς. »τῷ τύπτοντί σε«, φησίν, »εἰς τὴν σιαγόνα πάρεχε καὶ τὴν ἄλλην, καὶ\nἐὰν ἄρῃ σού τις τὸν χιτῶνα, μὴ κωλύσῃς καὶ τὸ ἱμάτιον.« περὶ δὲ τῆς πίστεως· »πάντα ὅσα ἐὰν αἰτήσησθε ἐν τῇ προσευχῇ πιστεύοντες,\nλήψεσθε«, φησίν· »πιστὸν δὲ ἀπίστοις οὐδὲν« κατὰ Πίνδαρον. καὶ οἰκέταις\n\nμὲν χρηστέον ὡς ἑαυτοῖς. ἄνθρωποι γάρ εἰσιν ὡς ἡμεῖς· »ὁ γὰρ θεὸς πᾶσι, τοῖς\nἐλευθέροις καὶ τοῖσ ι δούλοις, ἐστίν, ἂν σκοπῇς, ἴσος.« δεῖ δὲ καὶ τοὺς πλημμελοῦντας τῶν οἰκετῶν οὐ κολάζειν,\nἐπιτιμᾶν δέ· »ὁ γὰρ φειδόμενος«, φησί, »τῆς βακτηρίας ἑαυτοῦ μισεῖ τὸν ἑαυτοῦ υἱόν.«\nἔτι τὴν μὲν φιλοδοξίαν ἀποσκορακίζει. »οὐαὶ\nὑμῖν, Φαρισαῖοι«, λέγων, »ὅτι ἀγαπᾶτε τὴν πρωτοκαθεδρίαν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ τοὺς\nἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς.« τὴν δὲ μετάνοιαν τοῦ\nἁμαρτωλοῦ ἀσπάζεται, τὴν ἑπομένην ταῖς ἁμαρτίαις μετάνοιαν ἀγαπῶν· μόνος γὰρ\nἀναμάρτητος αὐτὸς ὁ λόγος·\nτὸ μὲν (γὰρ) ἐξαμαρτάνειν ἅπασιν ἔμφυτον\nκαὶ\nκοινόν, ἀναδραμεῖν δὲ τὴν ἁμαρτίαν\nοὐ τοῦ τυχόντος ἀνδρός, ἀλλὰ ἀξιολόγου.\nπερὶ δὲ τῆς μεταδόσεως »δεῦτε« εἶπε »πρός με\nπάντες οἱ εὐλογημένοι, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς\nκόσμου. ἐπείνασα γὰρ καὶ δεδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα καὶ ἐποτίσατέ με, ξένος ἤμην καὶ\nσυνηγάγετέ με, γυμνὸς καὶ περιεβάλετέ με, ἀσθενὴς καὶ ἐπεσκέψασθέ με, ἐν φυλακῇ ἤμην\nκαὶ ἤλθετε πρός με.« καὶ πότε τι τούτων τῷ κυρίῳ\nπεποιήκαμεν ἡμεῖς; αὐτὸς ἐρεῖ πάλιν ὁ παιδαγωγὸς τὴν εὐποιίαν [καὶ] τῶν ἀδελφῶν\nἀγαπητικῶς εἰς ἑαυτὸν μετατρέπων καὶ λέγων· »ἐφ᾿ ὅσον ἐποιήσατε τοῖς μικροῖς τούτοις,\nἐμοὶ ἐποιήσατε. καὶ ἀπελεύσονται οἱ τοιοῦτοι εἰς ζωὴν αἰώνιον.«\n\nΤοιοίδε μὲν οἱ λογικοὶ νόμοι, οἱ παρακλητικοὶ λόγοι οὐκ ἐν πλαξὶ λιθίναις δακτύλῳ\nγεγραμμέναις κυρίου, ἀλλ᾿ ἐν καρδίαις ἀνθρώπων ἐναπογεγραμμένοι ταῖς μόνον φθορὰν οὐκ\nἐπιδεχομέναις. διὰ τοῦτό τοι κατεάγασιν αἱ πλάκες τῶν σκληροκαρδίων, ἵν᾿ αἱ πίστεις\nτῶν νηπίων ἐν μαλθακαῖς τυπωθῶσιν διανοίαις. ἄμφω δὲ τὼ νόμω διηκόνουν τῷ λόγῳ εἰς\nπαιδαγωγίαν τῆς ἀνθρωπότητος, ὃ μὲν διὰ Μωυσέως, ὃ δὲ δι᾿ ἀποστόλων. οἵα γοῦν καὶ δι᾿ ἀποστόλων\n\nἡ παιδαγωγία. ἀναγκαῖόν μοι δοκεῖ καὶ\nπερὶ τοῦ\nεἴδους διαλεχθῆναι τούτου, μᾶλλον δὲ ἐμαυτοῦ μεμνημένος ὁ παιδαγωγός φησιν αὐτός,\nοὗ σπερματικῶς πάλιν τὰς ὑποθήκας ἐκθήσομαι· »ἀποθέμενοι τὸ ψεῦδος λαλεῖτε ἀλήθειαν ἕκαστος μετὰ τοῦ πλησίον αὐτοῦ, ὅτι\nἐσμὲν ἀλλήλων μέλη. ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ τῷ παροργισμῷ ὑμῶν, μηδὲ δίδοτε τόπον τῷ\nδιαβόλῳ. ὁ κλέπτων μηκέτι κλεπτέτω, μᾶλλον δὲ κοπιάτω ἐργαζόμενος τὸ ἀγαθόν, ἵνα ἔχῃ\nμεταδιδόναι τῷ χρῄζοντι. πᾶσα πικρία καὶ ὀργὴ καὶ\nθυμὸς καὶ κραυγὴ καὶ βλασφημία ἀρθήτω ἀφ᾿ ὑμῶν σὺν πάσῃ κακίᾳ. γίνεσθε εἰς ἀλλήλους\nχρηστοί, εὔσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, καθὼς καὶ ὁ θεὸς ἐν Χριστῷ ἐχαρίσατο ὑμῖν.\nγίνεσθε οὖν φρόνιμοι καὶ μιμηταὶ τοῦ θεοῦ, ὡς τέκνα ἀγαπητά, καὶ περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ,\nκαθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς.« »αἱ μὲν\nγυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτασσέσθωσαν, ὡς τῷ κυρίῳ, οἱ δὲ ἄνδρες τὰς γυναῖκας\nτὰς ἑαυτῶν ἀγαπάτωσαν, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν\nτὴν ἐκκλησίαν.« ἀγαπάτωσαν οὖν ἀλλήλους οἱ συνεζευγμένοι »ὡς τὰ ἴδια σώματα«. »τὰ\nτέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεῦσιν ὑμῶν. οἱ πατέρες, μὴ παροργίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν, ἀλλ᾿\nἐκτρέφετε αὐτὰ ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ κυρίου. οἱ δοῦλοι, ὑπακούετε τοῖς κατὰ σάρκα\nκυρίοις μετὰ φόβου καὶ τρόμου ἐν ἁπλότητι τῆς καρδίας ὑμῶν ὡς τῷ Χριστῷ, ἐκ ψυχῆς μετ᾿\nεὐνοίας δουλεύοντες. καὶ οἱ κύριοι, εὖ ποιεῖτε τοὺς οἰκέτας ὑμῶν, ἀνιέντες τὴν\nἀπειλήν, εἰδότες ὅτι καὶ αὐτῶν καὶ ὑμῶν ὁ κύριός ἐστιν ἐν οὐρανοῖς, καὶ προσωποληψία\nοὐκ ἔστιν.« »εἰ ζῶμεν πνεύματι, πνεύματι καὶ\nστοιχῶμεν. μὴ γινώμεθα κενόδοξοι, ἀλλήλους προκαλούμενοι, ἀλλήλοις φθονοῦντες. ἀλλήλων\nτὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσατε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ. μὴ πλανᾶσθε, θεὸς οὐ\nμυκτηρίζεται. τὸ καλὸν ποιοῦντες μὴ ἐγκακῶμεν· καιρῷ γὰρ ἰδίῳ θερίσομεν μὴ\nἐκλυόμενοι.« »εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς. παρακαλοῦμεν\nδὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, νουθετεῖτε τοὺς ἀτάκτους, παραμυθεῖσθε τοὺς ὀλιγοψύχους, ἀντέχεσθε\nτῶν ἀσθενῶν, μακροθυμεῖτε πρὸς πάντας. ὁρᾶτε μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ τινι ἀποδῷ. τὸ\nπνεῦμα μὴ σβέννυτε, προφητείας μὴ ἐξουθε\nνεῖτε· πάντα· δὲ\nδοκιμάζετε, τὸ καλὸν κατέχετε· ἀπὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε.« »τῇ προσευχῇ προσκαρτερεῖτε,\nγρηγοροῦντες ἐν αὐτῇ ἐν εὐχαριστίᾳ. ἐν σοφίᾳ περιπατεῖτε πρὸς τοὺς ἔξω τὸν καιρὸν\nἐξαγοραζόμενοι. ὁ\nλόγος ὑμῶν πάντοτε ἐν χάριτι, ἅλατι ἠρτυμένος, εἰδέναι\nπῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποκρίνεσθαι.« »ἐντρέφεσθε τοῖς λόγοις τῆς πίστεως· γυμνάζεσθε πρὸς εὐσέβειαν. ἡ γὰρ σωματικὴ γυμνασία πρὸς\nὀλίγον ἐστὶν ὠφέλιμος, ἡ δὲ εὐσέβεια πρὸς πάντα ὠφέλιμός ἐστιν, ἐπαγγελίαν ἔχουσα τῆς\nζωῆς τῆς νῦν καὶ τῆς μελλούσης.« »οἱ πιστοὺς\nἔχοντες δεσπότας μὴ καταφρονείτωσαν, ὅτι ἀδελφοί εἰσιν, ἀλλὰ μᾶλλον δουλευέτωσαν, ὅτι\nπιστοί εἰσιν.« »ὁ μεταδιδοὺς ἔστω ἐν ἁπλότητι, ὁ\nπροϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. ἡ ἀγάπη ἀνυπόκριτος. ἀποστυγοῦντες τὸ\nπονηρόν, κολλώμενοι τῷ ἀγαθῷ· τῇ φιλαδελφίᾳ εἰς\nἀλλήλους φιλόστοργοι, τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι, τῇ σπουδῇ μὴ ὀκνηροί, τῷ πνεύματι\nζέοντες, τῷ κυρίῳ δουλεύοντες, τῇ ἐλπίδι χαίροντες, τῇ θλίψει ὑπομένοντες, τῇ προσευχῇ\nπροσκαρτεροῦντες, τὴν φιλοξενίαν διώκοντες, ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνοῦντες.«\n\nὈλίγα ταῦτα ἐκ πολλῶν δείγματος χάριν ἀπ᾿ αὐτῶν διεξελθὼν τῶν θείων γραφῶν ὁ\nπαιδαγωγὸς τοῖς αὑτοῦ παρατίθεται παισίν, δι᾿ ὧν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ἄρδην ἐκκόπτεται\nκακία καὶ περιγράφεται ἀδικία. μυρίαι δὲ ὅσαι\nὑποθῆκαι εἰς πρόσωπα ἐκλεκτὰ διατείνουσαι ἐγγεγράφαται ταῖς βίβλοις ταῖς ἁγίαις, αἳ\nμὲν πρεσβυτέροις, αἳ δὲ ἐπισκόποις καὶ διακόνοις, ἄλλαι χήραις, περὶ ὧν\nἄλλος ἂν εἴη λέγειν καιρός. πολλὰ δὲ καὶ δι᾿\nαἰνιγμάτων, πολλὰ δὲ καὶ διὰ παραβολῶν τοῖς ἐντυγχάνουσιν ἔξεστιν ὠφελεῖσθαι. ἀλλ᾿ οὐκ\nἐμόν, φησὶν ὁ παιδαγωγός, διδάσκειν ἔτι ταῦτα, διδασκάλου δὲ εἰς τὴν ἐξήγησιν τῶν\nἁγίων ἐκείνων λόγων χρῄζομεν, πρὸς ὃν ἡμῖν βαδιστέον. καὶ δὴ ὥρα γε ἐμοὶ μὲν πεπαῦσθαι\nτῆς παιδαγωγίας, ὑμᾶς δὲ ἀκροᾶσθαι τοῦ διδασκάλου.\nπαραλαβὼν δὲ οὗτος ὑμᾶς ὑπὸ καλῇ τεθραμμένους ἀγωγῇ ἐκδιδάξεται τὰ λόγια. διδασκαλεῖον\nδὲ ἡ ἐκκλησία ἥδε καὶ ὁ νυμφίος ὁ μόνος διδάσκαλος, ἀγαθοῦ πατρὸς ἀγαθὸν βούλημα,\nσοφία γνήσιος, ἁγίασμα γνώσεως· »καὶ αὐτὸς ἱλασμός\nἐστι περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν,« ὥς φησιν ὁ Ἰωάννης, ὁ ἰώμενος ἡμῶν καὶ σῶμα καὶ ψυ\nχήν, τὸν ἀίδιον ἄνθρωπον, Ἰησοῦς, »οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ μόνον\nἁμαρτιῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου. καὶ ἐν τούτῳ γιγνώσκομεν ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτόν,\nἐὰν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν. ὁ λέγων ὅτι ἔγνωκα\nαὐτόν, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μὴ τηρῶν, ψεύστης ἐστί, καὶ ἐν τούτῳ ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν·\nὃς δ᾿ ἂν τηρῇ αὐτοῦ τὸν λόγον, ἀληθῶς ἐν τούτῳ ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ τετελείωται. ἐν τούτῳ\n\nγινώσκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ ἐσμεν· ὁ λέγων ἐν αὐτῷ μένειν ὀφείλει καθὼς\nκἀκεῖνος περιεπάτησεν καὶ αὐτός περιπατεῖν.«\n\nὪ τῆς μακαρίου θρέμματα παιδαγωγίας· τὸ καλὸν τῆς ἐκκλησίας πληρώσωμεν πρόσωπον καὶ\nπρὸς τὴν ἀγαθὴν προσδράμωμεν οἱ νήπιοι μητέρα, κἂν ἀκροαταὶ τοῦ λόγου γενώμεθα, τὴν\nμακαρίαν δοξάζωμεν οἰκονομίαν, δι᾿ ἣν παιδαγωγεῖται μὲν ὁ ἄνθρωπος, ἁγιάζεται δὲ ὡς\nθεοῦ παιδίον, καὶ πολιτεύεται μὲν ἐν οὐρανοῖς ἐπὶ γῆς παιδαγωγούμενος, πατέρα δὲ ἐκεῖ\nλαμβάνει, ὃν ἐπὶ γῆς μανθάνει. πάντα ὁ λόγος καὶ ποιεῖ καὶ διδάσκει καὶ παιδαγωγεῖ.\nἵππος ἄγεται χαλινῷ, καὶ ταῦρος ἄγεται ζυγῷ,\nθηρίον βρόχῳ ἁλίσκεται, ὁ δ᾿ ἄνθρωπος μεταπλάσσεται λόγῳ, ᾧ θηρία τιθασεύεται καὶ\nνηκτὰ δελεάζεται καὶ πτηνὰ κατασύρεται. οὗτος ὡς ἀληθῶς τεχνάζεται ἵππῳ χαλινόν, ταύρῳ\nζυγόν, θηρίῳ βρόχον, κάλαμον ἰχθύι, πάγην ὀρνέῳ· οὗτος πολιτεύεται καὶ γεωργεῖ, ἄρχει καὶ ὑπουργεῖ καὶ τὰ ὅλα δημιουργεῖ·\nἐν\nμὲν γαῖαν ἔτευξ᾿, ἐν δ᾿ οὐρανόν, ἐν δὲ θάλασσαν,\nἐν δὲ τὰ τείρεα πάντα, τά τ᾿\nοὐρανὸς ἐστεφάνωται. ὢ τῶν θείων δημιουργημάτων, ὢ\nτῶν θείων παραγγελμάτων· ὕδωρ τοῦτο, ἐν ἑαυτῷ κυμαινέτω· πῦρ τοῦτο, τὴν ὀργὴν\nσυνεχέτω, ἀὴρ τοῦτο, εἰς αἰθέρα πλανάσθω· γῆ δὲ καὶ πεπήχθω καὶ φερέσθω, ὅταν ἐγὼ\nθέλω. ἄνθρωπον ἔτι πλάσαι βούλομαι· ὕλην ἔχω τὰ στοιχεῖα· συνοικῶ μου τῷ πλάσματι. ἐάν\nμε γνωρίσῃς, δουλεύσει σοι τὸ πῦρ. τοσοῦτος ὁ\nλόγος οὗτος ὁ παιδαγωγὸς ὁ τοῦ κόσμου καὶ τοῦ ἀνθρώπου δημιουργὸς καὶ δι᾿ αὐτὸν ἤδη\nκαὶ τοῦ κόσμου παιδαγωγός· οὗ τῇ ἐγκελεύσει ἄμφω συνεστήκαμεν προσμένοντες τὴν κρίσιν.\n»οὐ γὰρ ὑπόκλοπον φορεῖ βροτοῖσι φωνάεντα λόγον † ἔσται λόγος σοφία,« ὥς φησι\nΒακχυλίδης. τὰ δὲ »ἄμεμπτα καὶ ἀκέραια καὶ ἄμωμα\nτοῦ θεοῦ« κατὰ τὸν Παῦλον »τέκνα μέσον γενεᾶς σκολιᾶς καὶ διεστραμμένης φωστήρων\nδίκην ἐν κόσμῳ φαίνεσθε«.\n\nὍπερ οὖν λοιπὸν ἐπὶ τοιαύτῃ πανηγύρει τοῦ λόγου, τῷ λόγῳ προσευξώμεθα· ἵλαθι τοῖς\nσοῖς, παιδαγωγέ, παιδίοις, πατήρ, ἡνίοχε\nἸσραήλ, υἱὲ καὶ πατήρ, ἓν ἄμφω,\nκύριε. δὸς δὲ ἡμῖν τοῖς σοῖς ἑπομένοις παραγγέλμασιν τὸ ὁμοίωμα πληρῶσαι τῆς εἰκόνος\nαἰσθάνεσθαί τε κατὰ κράτος ἀγαθοῦ τοῦ θεοῦ κριτοῦ τε μὴ πικροῦ, καὶ πάρασχε ἅπαντα\nαὐτός, ἐν εἰρήνῃ τῇ σῇ πολιτευομένους, ἐν τῇ σῇ μετατιθεμένους πόλει, ἀκυμάντως τῆς\nἁμαρτίας τὸν κλύδωνα διαπλεύσαντας, γαληνιῶντας ἁγίῳ συμφέρεσθαι πνεύματι, σοφίᾳ\nτῇ ἀνεκφράστῳ· νύκτωρ, καθ᾿\nἡμέραν, εἰς τὴν τελείαν ἡμέραν, αἰνοῦντας εὐχάριστον αἶνον τῷ μόνῳ πατρὶ καὶ υἱῷ, υἱῷ\nκαὶ πατρί, παιδαγωγῷ καὶ διδασκάλῳ υἱῷ, σὺν καὶ τῷ ἁγίῳ πνεύματι. πάντα τῷ ἑνί, ἐν ᾧ\nτὰ πάντα, δι᾿ ὃν τὰ πάντα ἕν, δι᾿ ὃν τὸ ἀεί, οὗ μέλη πάντες, οὗ δόξα, αἰῶνες, πάντα τῷ\nἀγαθῷ, πάντα τῷ καλῷ, πάντα τῷ σοφῷ, τῷ δικαίῳ τὰ πάντα. ᾧ ἡ δόξα καὶ νῦν καὶ εἰς τοὺς\nαἰῶνας. ἀμήν.\n\nἘπεὶ δὲ εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἡμᾶς καταστήσας ὁ\nπαιδαγωγὸς αὐτὸς ἑαυτῷ παρακατέθετο τῷ διδασκαλικῷ καὶ πανεπισκόπῳ λόγῳ, καλῶς ἂν ἔχοι\nἡμᾶς ἐνταῦθα γενομένους μισθὸν εὐχαριστίας δικαίας κατάλληλον ἀστείου παιδαγωγίας\nαἶνον ἀναπέμψαι κυρίῳ.\nΣτόμιον πώλων ἀδαῶν,\nπτερὸν ὀρνίθων ἀπλανῶν,\n\nοἴαξ νηῶν ἀτρεκής,\nποιμὴν ἀρνῶν βασιλικῶν·\nτοὺς σοὺς ἀφελεῖς\n\nπαῖδας ἄγειρον,\nαἰνεῖν ἁγίως,\nὑμνεῖν ἀδόλως\nἀκάκοις στόμασιν\nπαίδων ἡγήτορα Χριστόν.\nἁγίων βασιλεῦ,\nλόγε πανδαμάτωρ\n\nπατρὸς ὑψίστου,\nσοφίας πρύτανι,\nστήριγμα πόνων\nαἰωνοχαρές,\n\nβροτέας γενεᾶς\nσῶτερ Ἰησοῦ,\nποιμήν, ἀροτήρ,\nοἴαξ, στόμιον,\n\nπτερὸν οὐράνιον\nπαναγοῦς ποίμνης,\nἁλιεῦ μερόπων\nτῶν σῳζομένων\n\nπελάγους κακίας,\nἰχθῦς ἁγνοὺς\nκύματος ἐχθροῦ\nγλυκερῇ ζωῇ\nδελεάζων.\nἡγοῦ προβάτων\nλογικῶν ποιμὴν ἅγι᾿, ἡγοῦ\nβασιλεῦ\nπαίδων ἀνεπάφων.\nἴχνια Χριστοῦ\nὁδὸς οὐρανία.\nλόγος ἀέναος,\n\nαἰὼν ἄπλετος,\nφῶς ἀίδιον,\n\nἐλέους πηγή,\nῥεκτὴρ ἀρετῆς\nσεμνῇ βιοτῇ\nθεὸν ὑμνούντων,\n\nΧριστὲ Ἰησοῦ,\nγάλα οὐράνιον\nμαστῶν γλυκερῶν\nνύμφης, χαρίτων\nσοφίας τῆς σῆς,\nἐκθλιβόμενον\nοἱ νηπίαχοι\nἀταλοῖς στόμασιν\n\nἀτιταλλόμενοι,\nθηλῆς λογικῆς\nπνεύματι δροσερῷ\n\nἐμπιμπλάμενοι,\nαἴνους ἀφελεῖς,\nὕμνους ἀτρεκεῖς\nβασιλεῖ\nΧριστῷ,\nμισθοὺς ὁσίους\nζωῆς διδαχῆς,\nμέλπωμεν ὁμοῦ,\nπέμπωμεν ἁπλῶς\n\nπαῖδα κρατερόν.\nχορὸς εἰρήνης\nοἱ χριστόγονοι·\nλαὸς\nσώφρων,\nψάλλωμεν ὁμοῦ\nθεὸν εἰρήνης.\n",
    "checksumSha256": "ccf3d2144df252db166867135f992169a3ef01b57b5aa12e5e1a6df0748bbee5",
    "charCount": 370318,
    "lineCount": 5625,
    "lineStartOffsets": [
      0,
      27,
      28,
      62,
      63,
      117,
      118,
      152,
      153,
      216,
      217,
      287,
      288,
      364,
      402,
      403,
      457,
      458,
      511,
      512,
      587,
      621,
      622,
      697,
      734,
      735,
      788,
      789,
      862,
      874,
      875,
      947,
      972,
      973,
      1003,
      1004,
      1084,
      1119,
      1157,
      1191,
      1220,
      1242,
      1281,
      1367,
      1445,
      1530,
      1575,
      1657,
      1744,
      1789,
      1875,
      1916,
      1923,
      2002,
      2133,
      2220,
      2295,
      2381,
      2467,
      2519,
      2605,
      2684,
      2771,
      2816,
      2899,
      2973,
      2974,
      3034,
      3035,
      3121,
      3206,
      3291,
      3423,
      3505,
      3633,
      3712,
      3791,
      3853,
      3936,
      4020,
      4032,
      4033,
      4083,
      4084,
      4168,
      4246,
      4326,
      4376,
      4460,
      4542,
      4625,
      4640,
      4696,
      4815,
      4885,
      4961,
      5044,
      5054,
      5105,
      5158,
      5168,
      5212,
      5297,
      5382,
      5466,
      5548,
      5633,
      5760,
      5847,
      5924,
      6046,
      6092,
      6119,
      6205,
      6292,
      6374,
      6460,
      6504,
      6505,
      6587,
      6669,
      6750,
      6836,
      6923,
      6966,
      7037,
      7107,
      7182,
      7229,
      7308,
      7394,
      7528,
      7608,
      7659,
      7745,
      7829,
      7909,
      7940,
      8012,
      8097,
      8182,
      8192,
      8193,
      8223,
      8224,
      8301,
      8382,
      8464,
      8547,
      8591,
      8674,
      8712,
      8783,
      8869,
      8955,
      9038,
      9123,
      9209,
      9290,
      9423,
      9509,
      9593,
      9679,
      9700,
      9704,
      9782,
      9852,
      9853,
      9938,
      9986,
      10070,
      10155,
      10241,
      10291,
      10375,
      10448,
      10529,
      10616,
      10662,
      10711,
      10720,
      10807,
      10940,
      11075,
      11161,
      11245,
      11319,
      11332,
      11333,
      11392,
      11393,
      11479,
      11520,
      11551,
      11632,
      11682,
      11768,
      11855,
      11905,
      11989,
      12076,
      12197,
      12280,
      12334,
      12343,
      12391,
      12424,
      12432,
      12556,
      12641,
      12721,
      12732,
      12733,
      12799,
      12800,
      12883,
      12970,
      13057,
      13106,
      13193,
      13240,
      13296,
      13377,
      13463,
      13506,
      13593,
      13674,
      13760,
      13807,
      13894,
      13980,
      14047,
      14061,
      14135,
      14219,
      14337,
      14419,
      14492,
      14578,
      14625,
      14705,
      14784,
      14912,
      14994,
      15074,
      15075,
      15160,
      15241,
      15328,
      15448,
      15518,
      15600,
      15679,
      15741,
      15789,
      15873,
      15958,
      16042,
      16174,
      16257,
      16306,
      16388,
      16475,
      16560,
      16606,
      16689,
      16770,
      16852,
      16935,
      16947,
      17009,
      17055,
      17142,
      17229,
      17313,
      17361,
      17448,
      17510,
      17511,
      17580,
      17665,
      17742,
      17790,
      17877,
      17946,
      17947,
      18032,
      18113,
      18198,
      18281,
      18359,
      18446,
      18488,
      18574,
      18691,
      18775,
      18827,
      18828,
      18877,
      18897,
      18978,
      18985,
      18986,
      19072,
      19157,
      19241,
      19253,
      19347,
      19429,
      19477,
      19560,
      19644,
      19724,
      19854,
      19939,
      20021,
      20150,
      20234,
      20283,
      20369,
      20456,
      20535,
      20622,
      20703,
      20752,
      20800,
      20821,
      20899,
      20981,
      21029,
      21030,
      21114,
      21200,
      21217,
      21293,
      21377,
      21427,
      21514,
      21594,
      21677,
      21726,
      21804,
      21891,
      21974,
      22018,
      22102,
      22235,
      22316,
      22399,
      22474,
      22513,
      22599,
      22685,
      22764,
      22844,
      22872,
      22941,
      23010,
      23093,
      23142,
      23228,
      23352,
      23409,
      23410,
      23493,
      23570,
      23651,
      23687,
      23754,
      23841,
      23927,
      24012,
      24097,
      24178,
      24302,
      24385,
      24394,
      24432,
      24433,
      24520,
      24570,
      24657,
      24740,
      24790,
      24870,
      24921,
      25006,
      25093,
      25180,
      25265,
      25352,
      25432,
      25483,
      25559,
      25634,
      25716,
      25840,
      25921,
      26005,
      26086,
      26203,
      26210,
      26232,
      26239,
      26315,
      26397,
      26522,
      26603,
      26688,
      26808,
      26894,
      26976,
      27025,
      27108,
      27189,
      27267,
      27311,
      27391,
      27475,
      27561,
      27594,
      27595,
      27674,
      27705,
      27706,
      27829,
      27906,
      27948,
      27975,
      27988,
      28038,
      28122,
      28144,
      28220,
      28307,
      28393,
      28477,
      28546,
      28589,
      28668,
      28752,
      28834,
      28917,
      29000,
      29023,
      29024,
      29109,
      29187,
      29317,
      29402,
      29485,
      29569,
      29618,
      29703,
      29782,
      29856,
      29892,
      29925,
      29955,
      30039,
      30126,
      30213,
      30298,
      30337,
      30420,
      30507,
      30575,
      30650,
      30697,
      30777,
      30859,
      30945,
      30994,
      31080,
      31157,
      31236,
      31317,
      31403,
      31487,
      31532,
      31616,
      31684,
      31721,
      31805,
      31875,
      31878,
      31965,
      32014,
      32100,
      32186,
      32233,
      32318,
      32397,
      32482,
      32567,
      32614,
      32700,
      32785,
      32831,
      32913,
      32957,
      32978,
      33065,
      33194,
      33281,
      33363,
      33405,
      33425,
      33545,
      33630,
      33712,
      33832,
      33918,
      33924,
      33990,
      34114,
      34201,
      34287,
      34368,
      34418,
      34500,
      34584,
      34668,
      34716,
      34800,
      34887,
      34936,
      35023,
      35110,
      35187,
      35269,
      35315,
      35399,
      35483,
      35494,
      35533,
      35614,
      35670,
      35671,
      35751,
      35833,
      35918,
      35919,
      35984,
      36071,
      36157,
      36292,
      36375,
      36458,
      36589,
      36673,
      36759,
      36797,
      36875,
      36953,
      37035,
      37088,
      37175,
      37261,
      37309,
      37394,
      37478,
      37509,
      37569,
      37652,
      37717,
      37799,
      37800,
      37869,
      37953,
      38037,
      38083,
      38167,
      38254,
      38341,
      38427,
      38513,
      38599,
      38640,
      38641,
      38726,
      38808,
      38895,
      38937,
      39024,
      39107,
      39192,
      39275,
      39327,
      39328,
      39365,
      39451,
      39537,
      39613,
      39674,
      39723,
      39794,
      39878,
      39956,
      39994,
      40077,
      40160,
      40284,
      40366,
      40453,
      40529,
      40537,
      40538,
      40621,
      40701,
      40788,
      40873,
      40954,
      41002,
      41088,
      41202,
      41289,
      41420,
      41507,
      41589,
      41675,
      41708,
      41779,
      41863,
      41950,
      42044,
      42070,
      42153,
      42240,
      42313,
      42445,
      42532,
      42581,
      42594,
      42676,
      42724,
      42809,
      42896,
      42976,
      43025,
      43109,
      43196,
      43283,
      43366,
      43450,
      43492,
      43574,
      43651,
      43737,
      43770,
      43789,
      43835,
      43906,
      43907,
      43978,
      44020,
      44101,
      44182,
      44264,
      44346,
      44405,
      44406,
      44491,
      44575,
      44659,
      44792,
      44877,
      44963,
      45042,
      45093,
      45179,
      45262,
      45348,
      45429,
      45554,
      45629,
      45687,
      45697,
      45759,
      45808,
      45888,
      45975,
      46058,
      46142,
      46226,
      46313,
      46361,
      46444,
      46531,
      46612,
      46660,
      46740,
      46818,
      46951,
      47029,
      47115,
      47196,
      47241,
      47256,
      47381,
      47433,
      47452,
      47537,
      47582,
      47643,
      47727,
      47807,
      47888,
      47962,
      47963,
      48046,
      48133,
      48218,
      48304,
      48435,
      48511,
      48594,
      48643,
      48725,
      48809,
      48860,
      48941,
      49028,
      49112,
      49197,
      49246,
      49322,
      49365,
      49381,
      49410,
      49452,
      49500,
      49571,
      49652,
      49738,
      49787,
      49863,
      49950,
      49994,
      50078,
      50159,
      50245,
      50332,
      50454,
      50535,
      50616,
      50698,
      50745,
      50832,
      50917,
      51000,
      51050,
      51135,
      51221,
      51288,
      51358,
      51375,
      51431,
      51478,
      51563,
      51647,
      51730,
      51813,
      51862,
      51947,
      51998,
      52010,
      52097,
      52222,
      52306,
      52439,
      52521,
      52606,
      52687,
      52816,
      52900,
      52983,
      53068,
      53114,
      53196,
      53225,
      53265,
      53324,
      53325,
      53411,
      53481,
      53547,
      53633,
      53714,
      53846,
      53931,
      54015,
      54061,
      54148,
      54227,
      54314,
      54365,
      54445,
      54532,
      54665,
      54748,
      54824,
      54908,
      54992,
      55093,
      55105,
      55187,
      55238,
      55323,
      55405,
      55475,
      55495,
      55496,
      55580,
      55658,
      55745,
      55864,
      55950,
      56035,
      56122,
      56168,
      56251,
      56335,
      56384,
      56468,
      56553,
      56579,
      56613,
      56627,
      56703,
      56755,
      56759,
      56804,
      56805,
      56880,
      56966,
      57017,
      57103,
      57186,
      57262,
      57343,
      57460,
      57532,
      57615,
      57699,
      57824,
      57910,
      58047,
      58128,
      58212,
      58297,
      58375,
      58456,
      58579,
      58666,
      58716,
      58737,
      58788,
      58870,
      58917,
      59000,
      59084,
      59169,
      59285,
      59300,
      59347,
      59432,
      59513,
      59592,
      59677,
      59727,
      59813,
      59896,
      59977,
      60056,
      60057,
      60107,
      60108,
      60193,
      60276,
      60357,
      60439,
      60488,
      60566,
      60650,
      60730,
      60769,
      60855,
      60938,
      61023,
      61050,
      61051,
      61134,
      61221,
      61238,
      61277,
      61300,
      61337,
      61388,
      61473,
      61558,
      61643,
      61728,
      61772,
      61849,
      61936,
      62023,
      62107,
      62193,
      62322,
      62408,
      62495,
      62575,
      62661,
      62738,
      62816,
      62838,
      62839,
      62918,
      62957,
      62986,
      63071,
      63148,
      63230,
      63369,
      63453,
      63533,
      63615,
      63700,
      63787,
      63838,
      63921,
      64007,
      64128,
      64213,
      64297,
      64381,
      64426,
      64510,
      64511,
      64561,
      64643,
      64693,
      64779,
      64861,
      64946,
      65032,
      65056,
      65063,
      65146,
      65230,
      65311,
      65442,
      65522,
      65640,
      65727,
      65778,
      65865,
      65945,
      65977,
      66007,
      66015,
      66070,
      66114,
      66199,
      66285,
      66371,
      66456,
      66586,
      66672,
      66743,
      66780,
      66781,
      66908,
      66969,
      66980,
      67055,
      67187,
      67266,
      67349,
      67427,
      67510,
      67560,
      67644,
      67722,
      67808,
      67889,
      67936,
      68021,
      68093,
      68166,
      68251,
      68331,
      68382,
      68469,
      68554,
      68637,
      68722,
      68769,
      68855,
      68903,
      68928,
      69008,
      69086,
      69136,
      69215,
      69301,
      69388,
      69430,
      69513,
      69595,
      69672,
      69752,
      69803,
      69883,
      69970,
      70011,
      70032,
      70116,
      70202,
      70229,
      70230,
      70279,
      70280,
      70364,
      70447,
      70530,
      70549,
      70585,
      70632,
      70710,
      70795,
      70878,
      70925,
      70978,
      70996,
      71076,
      71159,
      71245,
      71291,
      71374,
      71423,
      71509,
      71594,
      71595,
      71655,
      71740,
      71857,
      71943,
      72027,
      72114,
      72199,
      72245,
      72332,
      72416,
      72499,
      72544,
      72631,
      72718,
      72803,
      72851,
      72938,
      73023,
      73071,
      73084,
      73138,
      73221,
      73343,
      73427,
      73513,
      73528,
      73539,
      73620,
      73704,
      73827,
      73912,
      73994,
      74081,
      74168,
      74212,
      74297,
      74383,
      74459,
      74460,
      74545,
      74630,
      74717,
      74799,
      74841,
      74923,
      75007,
      75091,
      75141,
      75202,
      75212,
      75288,
      75373,
      75409,
      75431,
      75436,
      75493,
      75626,
      75708,
      75793,
      75875,
      75998,
      76085,
      76165,
      76218,
      76301,
      76384,
      76471,
      76546,
      76591,
      76673,
      76753,
      76875,
      76960,
      77013,
      77099,
      77185,
      77270,
      77339,
      77343,
      77430,
      77477,
      77561,
      77603,
      77621,
      77699,
      77829,
      77915,
      77995,
      78081,
      78134,
      78215,
      78291,
      78378,
      78459,
      78542,
      78628,
      78678,
      78760,
      78882,
      78963,
      79040,
      79088,
      79175,
      79257,
      79344,
      79393,
      79475,
      79520,
      79525,
      79612,
      79696,
      79817,
      79889,
      79976,
      80061,
      80102,
      80103,
      80199,
      80202,
      80286,
      80373,
      80456,
      80542,
      80623,
      80669,
      80755,
      80839,
      80922,
      81005,
      81089,
      81174,
      81223,
      81307,
      81394,
      81477,
      81499,
      81550,
      81637,
      81668,
      81692,
      81735,
      81816,
      81901,
      81984,
      82030,
      82117,
      82201,
      82286,
      82363,
      82407,
      82408,
      82456,
      82541,
      82627,
      82713,
      82760,
      82846,
      82933,
      83020,
      83095,
      83178,
      83265,
      83312,
      83390,
      83473,
      83525,
      83544,
      83627,
      83665,
      83737,
      83786,
      83867,
      83946,
      84032,
      84115,
      84156,
      84157,
      84196,
      84283,
      84367,
      84450,
      84578,
      84658,
      84739,
      84861,
      84946,
      85032,
      85078,
      85079,
      85161,
      85184,
      85185,
      85261,
      85342,
      85424,
      85437,
      85494,
      85543,
      85619,
      85679,
      85765,
      85896,
      85979,
      86059,
      86145,
      86167,
      86168,
      86287,
      86373,
      86456,
      86587,
      86667,
      86751,
      86801,
      86885,
      86970,
      87053,
      87100,
      87184,
      87265,
      87345,
      87379,
      87380,
      87502,
      87503,
      87590,
      87674,
      87724,
      87803,
      87864,
      87951,
      88035,
      88070,
      88071,
      88110,
      88196,
      88283,
      88370,
      88412,
      88498,
      88578,
      88649,
      88650,
      88736,
      88818,
      88900,
      88983,
      89065,
      89108,
      89109,
      89156,
      89241,
      89320,
      89404,
      89484,
      89559,
      89610,
      89620,
      89669,
      89801,
      89882,
      89945,
      90022,
      90109,
      90196,
      90202,
      90203,
      90283,
      90366,
      90450,
      90532,
      90579,
      90580,
      90628,
      90711,
      90796,
      90878,
      90925,
      91005,
      91084,
      91085,
      91168,
      91255,
      91319,
      91320,
      91364,
      91450,
      91534,
      91612,
      91670,
      91671,
      91717,
      91718,
      91761,
      91840,
      91925,
      91980,
      91981,
      92058,
      92144,
      92227,
      92309,
      92375,
      92376,
      92420,
      92501,
      92586,
      92673,
      92758,
      92782,
      92783,
      92828,
      92914,
      93001,
      93086,
      93172,
      93188,
      93240,
      93325,
      93411,
      93463,
      93491,
      93524,
      93601,
      93602,
      93651,
      93727,
      93804,
      93842,
      93927,
      94011,
      94092,
      94143,
      94229,
      94282,
      94326,
      94343,
      94426,
      94475,
      94560,
      94644,
      94726,
      94813,
      94814,
      94880,
      94929,
      95016,
      95094,
      95180,
      95259,
      95345,
      95399,
      95405,
      95541,
      95621,
      95671,
      95756,
      95843,
      95928,
      96014,
      96136,
      96223,
      96309,
      96438,
      96517,
      96604,
      96645,
      96646,
      96729,
      96811,
      96829,
      96875,
      96923,
      97008,
      97093,
      97177,
      97226,
      97312,
      97360,
      97437,
      97501,
      97581,
      97667,
      97718,
      97805,
      97889,
      97971,
      98104,
      98190,
      98272,
      98354,
      98397,
      98477,
      98564,
      98613,
      98668,
      98686,
      98772,
      98854,
      98937,
      99020,
      99050,
      99123,
      99210,
      99295,
      99380,
      99430,
      99517,
      99599,
      99675,
      99779,
      99864,
      99946,
      100032,
      100119,
      100200,
      100250,
      100337,
      100423,
      100507,
      100592,
      100672,
      100741,
      100787,
      100869,
      100954,
      101041,
      101079,
      101080,
      101161,
      101188,
      101189,
      101267,
      101352,
      101434,
      101514,
      101600,
      101639,
      101703,
      101782,
      101853,
      101979,
      102065,
      102116,
      102197,
      102279,
      102317,
      102318,
      102400,
      102486,
      102569,
      102652,
      102698,
      102724,
      102845,
      102931,
      103013,
      103100,
      103187,
      103269,
      103356,
      103404,
      103441,
      103462,
      103547,
      103626,
      103711,
      103841,
      103911,
      103984,
      104069,
      104141,
      104190,
      104275,
      104354,
      104439,
      104524,
      104605,
      104654,
      104680,
      104723,
      104805,
      104887,
      104894,
      104895,
      104978,
      105060,
      105146,
      105230,
      105365,
      105444,
      105519,
      105586,
      105590,
      105668,
      105755,
      105806,
      105890,
      105976,
      106020,
      106036,
      106122,
      106171,
      106258,
      106345,
      106430,
      106513,
      106644,
      106721,
      106797,
      106878,
      106997,
      107080,
      107161,
      107210,
      107296,
      107383,
      107459,
      107536,
      107537,
      107555,
      107560,
      107588,
      107640,
      107659,
      107707,
      107793,
      107870,
      107954,
      108004,
      108090,
      108170,
      108185,
      108227,
      108313,
      108362,
      108438,
      108525,
      108608,
      108686,
      108817,
      108904,
      108988,
      109074,
      109161,
      109233,
      109234,
      109282,
      109283,
      109365,
      109449,
      109533,
      109620,
      109670,
      109754,
      109833,
      109914,
      109999,
      110128,
      110212,
      110295,
      110345,
      110432,
      110517,
      110603,
      110649,
      110730,
      110812,
      110856,
      110885,
      110964,
      111005,
      111067,
      111068,
      111149,
      111233,
      111317,
      111404,
      111472,
      111473,
      111541,
      111553,
      111554,
      111637,
      111715,
      111802,
      111868,
      111909,
      111994,
      112081,
      112162,
      112286,
      112329,
      112337,
      112420,
      112503,
      112590,
      112591,
      112636,
      112721,
      112807,
      112853,
      112932,
      113019,
      113106,
      113189,
      113239,
      113319,
      113404,
      113489,
      113571,
      113696,
      113778,
      113864,
      113940,
      114022,
      114073,
      114158,
      114245,
      114249,
      114318,
      114387,
      114460,
      114592,
      114671,
      114755,
      114828,
      114912,
      114959,
      115043,
      115128,
      115213,
      115300,
      115321,
      115322,
      115403,
      115414,
      115415,
      115492,
      115576,
      115617,
      115635,
      115709,
      115796,
      115918,
      115938,
      115981,
      116068,
      116135,
      116181,
      116263,
      116315,
      116398,
      116475,
      116559,
      116639,
      116686,
      116695,
      116746,
      116829,
      116870,
      116885,
      116971,
      117104,
      117191,
      117273,
      117404,
      117485,
      117610,
      117697,
      117781,
      117866,
      117945,
      117984,
      118068,
      118154,
      118239,
      118319,
      118385,
      118386,
      118415,
      118416,
      118454,
      118455,
      118485,
      118486,
      118547,
      118548,
      118589,
      118590,
      118608,
      118609,
      118632,
      118633,
      118688,
      118689,
      118727,
      118728,
      118758,
      118759,
      118797,
      118798,
      118819,
      118820,
      118887,
      118888,
      118922,
      118923,
      118999,
      119081,
      119165,
      119179,
      119190,
      119274,
      119359,
      119445,
      119490,
      119577,
      119663,
      119747,
      119796,
      119803,
      119853,
      119940,
      120079,
      120166,
      120250,
      120329,
      120412,
      120495,
      120540,
      120620,
      120705,
      120785,
      120906,
      120991,
      121031,
      121097,
      121167,
      121237,
      121307,
      121393,
      121480,
      121566,
      121691,
      121777,
      121864,
      121946,
      122032,
      122118,
      122202,
      122241,
      122300,
      122301,
      122382,
      122468,
      122580,
      122662,
      122739,
      122820,
      122906,
      122954,
      123040,
      123124,
      123208,
      123288,
      123418,
      123489,
      123576,
      123623,
      123709,
      123790,
      123840,
      123876,
      123899,
      123963,
      123979,
      124065,
      124137,
      124138,
      124219,
      124270,
      124350,
      124433,
      124514,
      124591,
      124640,
      124720,
      124850,
      124933,
      124995,
      124996,
      125079,
      125162,
      125248,
      125325,
      125373,
      125460,
      125546,
      125565,
      125599,
      125650,
      125737,
      125819,
      125903,
      125914,
      125941,
      125954,
      125999,
      126082,
      126167,
      126176,
      126177,
      126226,
      126309,
      126395,
      126479,
      126562,
      126646,
      126685,
      126762,
      126845,
      126890,
      126905,
      126989,
      127112,
      127190,
      127212,
      127259,
      127341,
      127391,
      127476,
      127558,
      127674,
      127758,
      127845,
      127894,
      127895,
      127940,
      128024,
      128109,
      128158,
      128245,
      128332,
      128415,
      128461,
      128470,
      128552,
      128689,
      128770,
      128849,
      128926,
      129010,
      129089,
      129101,
      129102,
      129152,
      129155,
      129220,
      129305,
      129437,
      129522,
      129608,
      129656,
      129742,
      129821,
      129903,
      129990,
      130041,
      130126,
      130203,
      130284,
      130317,
      130346,
      130397,
      130482,
      130564,
      130611,
      130623,
      130743,
      130829,
      130883,
      130899,
      130985,
      131036,
      131118,
      131203,
      131284,
      131363,
      131410,
      131495,
      131582,
      131663,
      131740,
      131790,
      131875,
      131959,
      132042,
      132043,
      132123,
      132202,
      132265,
      132343,
      132429,
      132477,
      132563,
      132649,
      132700,
      132774,
      132861,
      132902,
      132934,
      133021,
      133146,
      133226,
      133303,
      133385,
      133466,
      133516,
      133598,
      133682,
      133769,
      133801,
      133879,
      133965,
      134051,
      134103,
      134106,
      134188,
      134318,
      134404,
      134451,
      134471,
      134556,
      134609,
      134694,
      134776,
      134862,
      134948,
      135030,
      135110,
      135158,
      135236,
      135319,
      135381,
      135463,
      135513,
      135600,
      135686,
      135771,
      135857,
      135987,
      136065,
      136115,
      136124,
      136210,
      136259,
      136334,
      136366,
      136404,
      136490,
      136567,
      136616,
      136700,
      136781,
      136865,
      136952,
      137082,
      137164,
      137251,
      137388,
      137473,
      137556,
      137607,
      137693,
      137777,
      137862,
      137863,
      137925,
      137952,
      138039,
      138118,
      138167,
      138247,
      138334,
      138378,
      138463,
      138544,
      138631,
      138709,
      138721,
      138722,
      138798,
      138834,
      138858,
      138903,
      138986,
      139072,
      139156,
      139241,
      139328,
      139376,
      139463,
      139546,
      139648,
      139668,
      139747,
      139832,
      139914,
      140044,
      140069,
      140104,
      140189,
      140267,
      140345,
      140395,
      140474,
      140558,
      140640,
      140643,
      140739,
      140825,
      140907,
      140994,
      141046,
      141131,
      141217,
      141300,
      141386,
      141471,
      141490,
      141578,
      141659,
      141741,
      141826,
      141953,
      142036,
      142114,
      142147,
      142214,
      142299,
      142364,
      142365,
      142391,
      142392,
      142470,
      142555,
      142638,
      142683,
      142770,
      142853,
      142903,
      142984,
      143069,
      143156,
      143207,
      143256,
      143280,
      143364,
      143413,
      143499,
      143553,
      143560,
      143647,
      143734,
      143821,
      143903,
      143946,
      144031,
      144083,
      144084,
      144132,
      144217,
      144302,
      144387,
      144469,
      144525,
      144567,
      144651,
      144736,
      144787,
      144871,
      144957,
      145041,
      145125,
      145156,
      145157,
      145163,
      145179,
      145265,
      145275,
      145334,
      145379,
      145465,
      145548,
      145632,
      145716,
      145763,
      145848,
      145932,
      146017,
      146068,
      146150,
      146237,
      146247,
      146248,
      146295,
      146380,
      146466,
      146601,
      146686,
      146768,
      146847,
      146865,
      146909,
      146940,
      146941,
      147027,
      147064,
      147100,
      147185,
      147233,
      147316,
      147402,
      147477,
      147562,
      147611,
      147696,
      147780,
      147862,
      147949,
      147996,
      148082,
      148169,
      148255,
      148325,
      148333,
      148404,
      148424,
      148505,
      148584,
      148669,
      148749,
      148764,
      148765,
      148806,
      148807,
      148848,
      148879,
      148885,
      148954,
      149028,
      149029,
      149058,
      149090,
      149174,
      149258,
      149307,
      149391,
      149477,
      149609,
      149693,
      149780,
      149911,
      149972,
      149973,
      150096,
      150164,
      150165,
      150246,
      150377,
      150462,
      150543,
      150575,
      150659,
      150733,
      150864,
      150950,
      151035,
      151119,
      151167,
      151245,
      151319,
      151367,
      151452,
      151539,
      151661,
      151679,
      151722,
      151806,
      151893,
      152025,
      152065,
      152094,
      152178,
      152228,
      152312,
      152399,
      152477,
      152518,
      152519,
      152572,
      152594,
      152607,
      152647,
      152667,
      152692,
      152780,
      152866,
      152952,
      153034,
      153118,
      153195,
      153196,
      153263,
      153334,
      153374,
      153399,
      153486,
      153570,
      153652,
      153686,
      153712,
      153795,
      153844,
      153928,
      154015,
      154102,
      154149,
      154234,
      154317,
      154340,
      154341,
      154424,
      154504,
      154586,
      154647,
      154695,
      154779,
      154864,
      154949,
      154999,
      155086,
      155093,
      155152,
      155200,
      155284,
      155363,
      155388,
      155389,
      155473,
      155556,
      155635,
      155721,
      155799,
      155936,
      156008,
      156095,
      156229,
      156311,
      156396,
      156438,
      156452,
      156484,
      156485,
      156571,
      156657,
      156734,
      156860,
      156946,
      156994,
      157018,
      157100,
      157185,
      157235,
      157321,
      157402,
      157527,
      157614,
      157694,
      157745,
      157787,
      157788,
      157867,
      157950,
      158035,
      158114,
      158195,
      158273,
      158319,
      158406,
      158407,
      158419,
      158442,
      158529,
      158654,
      158736,
      158820,
      158868,
      158953,
      159035,
      159159,
      159170,
      159231,
      159271,
      159272,
      159350,
      159434,
      159512,
      159596,
      159642,
      159727,
      159806,
      159889,
      159938,
      160017,
      160102,
      160187,
      160230,
      160312,
      160358,
      160359,
      160416,
      160417,
      160498,
      160583,
      160668,
      160788,
      160875,
      160909,
      160947,
      161034,
      161085,
      161169,
      161251,
      161336,
      161402,
      161487,
      161569,
      161648,
      161734,
      161808,
      161856,
      161938,
      162069,
      162089,
      162130,
      162215,
      162347,
      162429,
      162513,
      162632,
      162693,
      162705,
      162786,
      162861,
      162888,
      162971,
      163054,
      163140,
      163220,
      163267,
      163354,
      163440,
      163515,
      163599,
      163648,
      163734,
      163819,
      163900,
      163951,
      163979,
      164012,
      164099,
      164181,
      164260,
      164345,
      164378,
      164379,
      164461,
      164540,
      164618,
      164628,
      164649,
      164733,
      164820,
      164904,
      164991,
      165037,
      165122,
      165206,
      165291,
      165374,
      165453,
      165562,
      165635,
      165684,
      165696,
      165737,
      165824,
      165954,
      166037,
      166121,
      166205,
      166292,
      166339,
      166422,
      166465,
      166495,
      166575,
      166656,
      166698,
      166780,
      166859,
      166906,
      166991,
      167075,
      167161,
      167246,
      167283,
      167284,
      167321,
      167322,
      167404,
      167482,
      167502,
      167545,
      167632,
      167753,
      167839,
      167924,
      168002,
      168038,
      168117,
      168192,
      168205,
      168206,
      168281,
      168362,
      168441,
      168484,
      168570,
      168650,
      168693,
      168777,
      168849,
      168923,
      169006,
      169055,
      169140,
      169223,
      169309,
      169393,
      169479,
      169525,
      169609,
      169694,
      169779,
      169832,
      169833,
      169878,
      169961,
      170042,
      170122,
      170240,
      170324,
      170440,
      170523,
      170607,
      170692,
      170730,
      170731,
      170791,
      170792,
      170876,
      170963,
      171044,
      171095,
      171177,
      171263,
      171346,
      171431,
      171482,
      171566,
      171648,
      171731,
      171817,
      171866,
      171867,
      171917,
      172002,
      172082,
      172218,
      172305,
      172336,
      172367,
      172485,
      172570,
      172648,
      172693,
      172701,
      172755,
      172842,
      172927,
      173010,
      173139,
      173224,
      173311,
      173390,
      173468,
      173477,
      173478,
      173492,
      173493,
      173577,
      173609,
      173649,
      173734,
      173817,
      173929,
      174010,
      174091,
      174221,
      174298,
      174417,
      174447,
      174475,
      174560,
      174638,
      174724,
      174773,
      174859,
      174945,
      175024,
      175066,
      175147,
      175232,
      175360,
      175369,
      175433,
      175518,
      175605,
      175650,
      175729,
      175779,
      175865,
      175903,
      175915,
      175916,
      175999,
      176039,
      176116,
      176199,
      176285,
      176329,
      176416,
      176499,
      176585,
      176631,
      176708,
      176745,
      176768,
      176839,
      176846,
      176926,
      176970,
      177003,
      177041,
      177050,
      177051,
      177102,
      177187,
      177274,
      177336,
      177337,
      177356,
      177357,
      177430,
      177507,
      177592,
      177676,
      177727,
      177814,
      177898,
      177980,
      178104,
      178188,
      178273,
      178359,
      178404,
      178481,
      178568,
      178696,
      178742,
      178764,
      178845,
      178846,
      178885,
      178971,
      178972,
      179075,
      179160,
      179245,
      179331,
      179414,
      179462,
      179545,
      179628,
      179710,
      179794,
      179846,
      179933,
      180017,
      180095,
      180124,
      180127,
      180212,
      180297,
      180380,
      180460,
      180544,
      180628,
      180671,
      180758,
      180842,
      180843,
      180945,
      181031,
      181116,
      181124,
      181125,
      181176,
      181177,
      181263,
      181350,
      181435,
      181486,
      181570,
      181652,
      181702,
      181785,
      181872,
      181958,
      182069,
      182130,
      182141,
      182221,
      182302,
      182350,
      182427,
      182493,
      182563,
      182649,
      182736,
      182781,
      182864,
      182948,
      183030,
      183108,
      183186,
      183229,
      183312,
      183397,
      183446,
      183532,
      183619,
      183670,
      183748,
      183833,
      183918,
      184037,
      184107,
      184108,
      184150,
      184236,
      184278,
      184294,
      184373,
      184425,
      184507,
      184590,
      184673,
      184758,
      184806,
      184890,
      184974,
      185059,
      185108,
      185194,
      185272,
      185348,
      185435,
      185478,
      185563,
      185641,
      185689,
      185698,
      185749,
      185835,
      185918,
      186004,
      186054,
      186138,
      186183,
      186209,
      186231,
      186269,
      186353,
      186405,
      186479,
      186561,
      186611,
      186695,
      186778,
      186829,
      186914,
      187001,
      187078,
      187163,
      187295,
      187382,
      187464,
      187515,
      187601,
      187687,
      187688,
      187707,
      187755,
      187756,
      187782,
      187813,
      187863,
      187902,
      187934,
      187984,
      188066,
      188150,
      188198,
      188280,
      188360,
      188447,
      188532,
      188616,
      188746,
      188833,
      188920,
      188970,
      189057,
      189138,
      189222,
      189349,
      189435,
      189517,
      189565,
      189650,
      189730,
      189800,
      189801,
      189835,
      189836,
      189913,
      189959,
      189982,
      190069,
      190096,
      190151,
      190152,
      190236,
      190322,
      190406,
      190456,
      190539,
      190625,
      190711,
      190791,
      190922,
      191008,
      191095,
      191181,
      191231,
      191313,
      191400,
      191444,
      191525,
      191611,
      191692,
      191778,
      191788,
      191798,
      191820,
      191949,
      192035,
      192149,
      192234,
      192282,
      192366,
      192453,
      192581,
      192662,
      192738,
      192821,
      192948,
      193034,
      193108,
      193187,
      193194,
      193195,
      193244,
      193322,
      193434,
      193519,
      193570,
      193592,
      193679,
      193682,
      193689,
      193690,
      193812,
      193898,
      193946,
      194030,
      194113,
      194196,
      194245,
      194246,
      194280,
      194320,
      194367,
      194454,
      194536,
      194581,
      194664,
      194750,
      194829,
      194844,
      194845,
      194924,
      195009,
      195092,
      195218,
      195303,
      195336,
      195365,
      195489,
      195572,
      195655,
      195724,
      195725,
      195809,
      195894,
      195979,
      196027,
      196107,
      196190,
      196273,
      196377,
      196453,
      196517,
      196566,
      196647,
      196732,
      196807,
      196854,
      196937,
      197012,
      197091,
      197142,
      197228,
      197294,
      197295,
      197420,
      197507,
      197586,
      197669,
      197752,
      197803,
      197890,
      197974,
      198054,
      198111,
      198118,
      198130,
      198155,
      198248,
      198332,
      198352,
      198392,
      198435,
      198519,
      198639,
      198723,
      198856,
      198943,
      199005,
      199059,
      199142,
      199193,
      199276,
      199363,
      199449,
      199537,
      199542,
      199612,
      199694,
      199711,
      199738,
      199739,
      199801,
      199802,
      199880,
      199964,
      200016,
      200045,
      200086,
      200167,
      200249,
      200372,
      200458,
      200541,
      200564,
      200599,
      200677,
      200726,
      200808,
      200892,
      201024,
      201107,
      201193,
      201318,
      201404,
      201456,
      201457,
      201538,
      201624,
      201674,
      201743,
      201782,
      201783,
      201832,
      201918,
      201971,
      201990,
      202075,
      202210,
      202294,
      202419,
      202496,
      202568,
      202580,
      202581,
      202663,
      202730,
      202801,
      202885,
      202930,
      203014,
      203091,
      203134,
      203218,
      203243,
      203268,
      203293,
      203344,
      203429,
      203509,
      203594,
      203604,
      203605,
      203672,
      203756,
      203806,
      203814,
      203860,
      203935,
      204021,
      204105,
      204153,
      204234,
      204318,
      204364,
      204378,
      204465,
      204543,
      204594,
      204674,
      204805,
      204892,
      204943,
      205026,
      205112,
      205164,
      205240,
      205327,
      205401,
      205485,
      205613,
      205651,
      205669,
      205706,
      205791,
      205876,
      205958,
      206008,
      206095,
      206153,
      206154,
      206240,
      206327,
      206410,
      206449,
      206519,
      206597,
      206677,
      206755,
      206819,
      206820,
      206903,
      206987,
      207073,
      207124,
      207209,
      207295,
      207379,
      207433,
      207437,
      207453,
      207500,
      207580,
      207702,
      207788,
      207839,
      207923,
      207962,
      208042,
      208129,
      208210,
      208282,
      208283,
      208309,
      208310,
      208394,
      208471,
      208551,
      208629,
      208713,
      208791,
      208817,
      208818,
      208904,
      208984,
      209069,
      209070,
      209129,
      209179,
      209251,
      209252,
      209333,
      209415,
      209499,
      209581,
      209666,
      209676,
      209677,
      209763,
      209850,
      209898,
      209925,
      210059,
      210144,
      210194,
      210279,
      210366,
      210497,
      210578,
      210664,
      210714,
      210797,
      210816,
      210859,
      210905,
      210984,
      211068,
      211153,
      211230,
      211269,
      211344,
      211461,
      211546,
      211631,
      211678,
      211758,
      211807,
      211892,
      211977,
      212056,
      212175,
      212261,
      212348,
      212466,
      212551,
      212628,
      212708,
      212815,
      212876,
      212962,
      213041,
      213089,
      213168,
      213232,
      213233,
      213318,
      213367,
      213450,
      213529,
      213538,
      213546,
      213626,
      213706,
      213753,
      213837,
      213922,
      213971,
      214052,
      214137,
      214221,
      214305,
      214372,
      214442,
      214443,
      214527,
      214606,
      214731,
      214798,
      214913,
      214997,
      215080,
      215081,
      215115,
      215116,
      215194,
      215277,
      215364,
      215409,
      215494,
      215577,
      215664,
      215796,
      215870,
      215956,
      216080,
      216159,
      216243,
      216347,
      216432,
      216512,
      216596,
      216646,
      216722,
      216808,
      216809,
      216880,
      216965,
      217095,
      217182,
      217269,
      217350,
      217395,
      217475,
      217606,
      217687,
      217772,
      217824,
      217900,
      217980,
      218014,
      218045,
      218127,
      218132,
      218133,
      218178,
      218265,
      218276,
      218324,
      218445,
      218532,
      218618,
      218668,
      218754,
      218832,
      218964,
      219047,
      219084,
      219118,
      219253,
      219337,
      219388,
      219469,
      219550,
      219636,
      219719,
      219772,
      219857,
      219937,
      220024,
      220104,
      220153,
      220234,
      220318,
      220329,
      220337,
      220412,
      220489,
      220568,
      220654,
      220698,
      220780,
      220864,
      220911,
      220912,
      220994,
      221078,
      221160,
      221231,
      221282,
      221369,
      221455,
      221590,
      221672,
      221712,
      221713,
      221793,
      221877,
      221960,
      222008,
      222092,
      222175,
      222201,
      222202,
      222286,
      222365,
      222499,
      222585,
      222686,
      222695,
      222782,
      222860,
      222941,
      222990,
      223075,
      223123,
      223195,
      223196,
      223282,
      223361,
      223438,
      223482,
      223561,
      223648,
      223727,
      223809,
      223855,
      223936,
      223976,
      223998,
      224080,
      224161,
      224208,
      224295,
      224381,
      224455,
      224506,
      224592,
      224679,
      224799,
      224800,
      224871,
      224958,
      225037,
      225121,
      225253,
      225339,
      225422,
      225507,
      225638,
      225724,
      225794,
      225881,
      225965,
      225981,
      226068,
      226151,
      226232,
      226313,
      226398,
      226448,
      226532,
      226619,
      226704,
      226735,
      226736,
      226821,
      226902,
      226922,
      226970,
      227021,
      227104,
      227189,
      227237,
      227319,
      227383,
      227462,
      227472,
      227515,
      227564,
      227641,
      227719,
      227804,
      227891,
      227976,
      228025,
      228109,
      228242,
      228324,
      228411,
      228498,
      228539,
      228619,
      228706,
      228793,
      228873,
      228874,
      228926,
      229007,
      229092,
      229173,
      229219,
      229292,
      229355,
      229439,
      229570,
      229657,
      229742,
      229789,
      229875,
      229958,
      230040,
      230119,
      230161,
      230247,
      230324,
      230409,
      230490,
      230570,
      230619,
      230620,
      230705,
      230788,
      230866,
      230905,
      230992,
      231057,
      231123,
      231173,
      231255,
      231338,
      231371,
      231372,
      231418,
      231444,
      231499,
      231500,
      231546,
      231577,
      231658,
      231739,
      231789,
      231872,
      231957,
      232006,
      232019,
      232102,
      232150,
      232234,
      232315,
      232366,
      232446,
      232532,
      232615,
      232663,
      232664,
      232705,
      232706,
      232792,
      232842,
      232926,
      233008,
      233091,
      233176,
      233261,
      233392,
      233475,
      233560,
      233645,
      233726,
      233774,
      233858,
      233977,
      234057,
      234109,
      234191,
      234277,
      234326,
      234327,
      234394,
      234474,
      234560,
      234609,
      234610,
      234666,
      234742,
      234826,
      234877,
      234954,
      235038,
      235122,
      235166,
      235250,
      235333,
      235382,
      235459,
      235541,
      235628,
      235761,
      235842,
      235893,
      235975,
      236059,
      236138,
      236183,
      236267,
      236349,
      236453,
      236454,
      236540,
      236622,
      236661,
      236682,
      236737,
      236738,
      236785,
      236864,
      236932,
      237061,
      237146,
      237224,
      237271,
      237352,
      237437,
      237519,
      237569,
      237652,
      237735,
      237820,
      237902,
      238030,
      238153,
      238232,
      238311,
      238398,
      238444,
      238445,
      238531,
      238571,
      238582,
      238665,
      238752,
      238838,
      238882,
      238968,
      239052,
      239101,
      239188,
      239272,
      239355,
      239404,
      239450,
      239537,
      239609,
      239685,
      239732,
      239818,
      239899,
      240027,
      240028,
      240073,
      240074,
      240147,
      240148,
      240198,
      240330,
      240414,
      240501,
      240635,
      240717,
      240766,
      240852,
      240928,
      241009,
      241056,
      241142,
      241228,
      241276,
      241358,
      241441,
      241482,
      241499,
      241583,
      241665,
      241683,
      241684,
      241765,
      241837,
      241920,
      241935,
      241993,
      242057,
      242187,
      242269,
      242315,
      242399,
      242530,
      242615,
      242702,
      242837,
      242912,
      242938,
      242939,
      243024,
      243108,
      243193,
      243229,
      243291,
      243305,
      243306,
      243367,
      243415,
      243493,
      243580,
      243664,
      243727,
      243810,
      243843,
      243922,
      244007,
      244089,
      244170,
      244250,
      244325,
      244327,
      244365,
      244366,
      244446,
      244533,
      244620,
      244696,
      244783,
      244907,
      244992,
      245078,
      245162,
      245245,
      245331,
      245350,
      245351,
      245432,
      245512,
      245599,
      245685,
      245721,
      245750,
      245799,
      245883,
      245970,
      246021,
      246108,
      246183,
      246223,
      246235,
      246322,
      246408,
      246421,
      246422,
      246504,
      246579,
      246660,
      246789,
      246873,
      246923,
      247010,
      247143,
      247225,
      247283,
      247288,
      247357,
      247358,
      247398,
      247484,
      247569,
      247612,
      247636,
      247718,
      247801,
      247933,
      248057,
      248144,
      248199,
      248200,
      248284,
      248366,
      248450,
      248496,
      248576,
      248661,
      248707,
      248794,
      248881,
      249008,
      249094,
      249179,
      249180,
      249234,
      249317,
      249400,
      249451,
      249538,
      249623,
      249624,
      249739,
      249822,
      249908,
      250024,
      250110,
      250158,
      250243,
      250321,
      250367,
      250450,
      250529,
      250580,
      250581,
      250597,
      250598,
      250674,
      250738,
      250815,
      250901,
      250985,
      251027,
      251109,
      251196,
      251275,
      251359,
      251402,
      251428,
      251470,
      251547,
      251621,
      251738,
      251818,
      251902,
      251952,
      251995,
      252012,
      252141,
      252228,
      252315,
      252342,
      252343,
      252405,
      252406,
      252490,
      252570,
      252657,
      252706,
      252793,
      252844,
      252923,
      252996,
      253004,
      253005,
      253037,
      253065,
      253115,
      253196,
      253243,
      253328,
      253413,
      253493,
      253579,
      253630,
      253661,
      253690,
      253770,
      253851,
      253972,
      254058,
      254141,
      254228,
      254313,
      254360,
      254447,
      254571,
      254572,
      254652,
      254738,
      254825,
      254868,
      254952,
      255035,
      255099,
      255126,
      255208,
      255287,
      255338,
      255376,
      255392,
      255479,
      255556,
      255597,
      255679,
      255760,
      255892,
      255976,
      256058,
      256125,
      256126,
      256212,
      256298,
      256377,
      256449,
      256499,
      256582,
      256668,
      256713,
      256790,
      256795,
      256806,
      256877,
      257005,
      257087,
      257173,
      257214,
      257271,
      257282,
      257325,
      257390,
      257470,
      257556,
      257642,
      257691,
      257778,
      257836,
      257856,
      257857,
      257980,
      258022,
      258048,
      258131,
      258181,
      258245,
      258252,
      258279,
      258287,
      258288,
      258362,
      258449,
      258581,
      258661,
      258728,
      258844,
      258927,
      259013,
      259026,
      259075,
      259089,
      259140,
      259223,
      259308,
      259309,
      259331,
      259348,
      259375,
      259416,
      259417,
      259456,
      259482,
      259500,
      259501,
      259539,
      259575,
      259584,
      259632,
      259650,
      259660,
      259675,
      259695,
      259721,
      259755,
      259763,
      259801,
      259886,
      259933,
      260018,
      260104,
      260150,
      260237,
      260323,
      260441,
      260527,
      260613,
      260662,
      260748,
      260830,
      260940,
      261021,
      261106,
      261235,
      261315,
      261359,
      261386,
      261523,
      261607,
      261693,
      261697,
      261720,
      261721,
      261806,
      261929,
      262012,
      262097,
      262147,
      262233,
      262364,
      262441,
      262527,
      262611,
      262739,
      262821,
      262869,
      262951,
      263036,
      263121,
      263199,
      263283,
      263374,
      263386,
      263461,
      263538,
      263589,
      263596,
      263646,
      263726,
      263805,
      263856,
      263939,
      264024,
      264042,
      264043,
      264070,
      264071,
      264106,
      264107,
      264137,
      264138,
      264180,
      264181,
      264206,
      264207,
      264244,
      264245,
      264281,
      264282,
      264326,
      264327,
      264395,
      264408,
      264409,
      264450,
      264451,
      264507,
      264508,
      264552,
      264553,
      264626,
      264667,
      264668,
      264699,
      264700,
      264814,
      264882,
      264886,
      264966,
      265048,
      265099,
      265185,
      265272,
      265358,
      265443,
      265488,
      265489,
      265534,
      265593,
      265615,
      265697,
      265724,
      265770,
      265811,
      265898,
      265983,
      266068,
      266118,
      266202,
      266284,
      266330,
      266413,
      266497,
      266528,
      266566,
      266684,
      266767,
      266854,
      266936,
      266983,
      267069,
      267113,
      267196,
      267277,
      267360,
      267372,
      267384,
      267463,
      267544,
      267630,
      267680,
      267766,
      267850,
      267937,
      268016,
      268037,
      268038,
      268064,
      268065,
      268148,
      268226,
      268307,
      268356,
      268375,
      268428,
      268504,
      268564,
      268648,
      268769,
      268820,
      268829,
      268916,
      268999,
      269050,
      269134,
      269210,
      269338,
      269421,
      269507,
      269591,
      269641,
      269727,
      269812,
      269860,
      269941,
      270016,
      270017,
      270095,
      270217,
      270301,
      270360,
      270374,
      270461,
      270548,
      270599,
      270685,
      270770,
      270795,
      270832,
      270952,
      270971,
      271016,
      271028,
      271110,
      271160,
      271247,
      271331,
      271416,
      271457,
      271539,
      271622,
      271707,
      271760,
      271816,
      271834,
      271855,
      271915,
      271998,
      272081,
      272114,
      272147,
      272164,
      272165,
      272174,
      272217,
      272232,
      272255,
      272295,
      272303,
      272336,
      272375,
      272424,
      272509,
      272555,
      272640,
      272724,
      272809,
      272895,
      272977,
      272984,
      273018,
      273035,
      273071,
      273081,
      273130,
      273131,
      273179,
      273194,
      273230,
      273276,
      273277,
      273322,
      273347,
      273367,
      273368,
      273420,
      273444,
      273466,
      273518,
      273519,
      273558,
      273566,
      273614,
      273633,
      273662,
      273712,
      273713,
      273758,
      273788,
      273811,
      273854,
      273863,
      273864,
      273911,
      273925,
      273959,
      273960,
      274020,
      274021,
      274106,
      274188,
      274232,
      274319,
      274406,
      274451,
      274536,
      274660,
      274744,
      274829,
      274882,
      274968,
      274986,
      275038,
      275122,
      275209,
      275255,
      275338,
      275414,
      275457,
      275541,
      275627,
      275675,
      275710,
      275737,
      275817,
      275901,
      275956,
      275957,
      276041,
      276124,
      276211,
      276337,
      276424,
      276509,
      276594,
      276644,
      276725,
      276808,
      276895,
      276973,
      277097,
      277167,
      277295,
      277379,
      277466,
      277548,
      277633,
      277671,
      277678,
      277708,
      277794,
      277908,
      277995,
      278068,
      278193,
      278274,
      278358,
      278407,
      278408,
      278492,
      278547,
      278572,
      278577,
      278614,
      278647,
      278653,
      278690,
      278720,
      278721,
      278763,
      278793,
      278841,
      278897,
      278911,
      279045,
      279121,
      279241,
      279328,
      279414,
      279465,
      279551,
      279583,
      279613,
      279694,
      279779,
      279803,
      279826,
      279854,
      279935,
      279983,
      280062,
      280145,
      280224,
      280270,
      280350,
      280434,
      280520,
      280545,
      280546,
      280584,
      280585,
      280658,
      280707,
      280725,
      280804,
      280867,
      280881,
      280904,
      280958,
      281008,
      281087,
      281170,
      281252,
      281253,
      281380,
      281463,
      281583,
      281666,
      281798,
      281883,
      281963,
      281993,
      282022,
      282102,
      282147,
      282184,
      282217,
      282299,
      282348,
      282396,
      282408,
      282494,
      282579,
      282629,
      282716,
      282800,
      282881,
      283007,
      283088,
      283175,
      283262,
      283389,
      283476,
      283553,
      283627,
      283713,
      283828,
      283913,
      283996,
      284041,
      284125,
      284207,
      284218,
      284219,
      284269,
      284355,
      284416,
      284417,
      284502,
      284588,
      284638,
      284721,
      284806,
      284887,
      284938,
      285025,
      285091,
      285167,
      285253,
      285339,
      285426,
      285548,
      285634,
      285718,
      285844,
      285927,
      286013,
      286062,
      286140,
      286169,
      286170,
      286222,
      286300,
      286379,
      286484,
      286551,
      286633,
      286720,
      286745,
      286780,
      286860,
      286906,
      286987,
      287069,
      287117,
      287202,
      287285,
      287372,
      287423,
      287497,
      287584,
      287715,
      287844,
      287929,
      288008,
      288079,
      288080,
      288126,
      288213,
      288300,
      288344,
      288368,
      288411,
      288496,
      288576,
      288603,
      288671,
      288753,
      288829,
      288877,
      288962,
      289042,
      289124,
      289172,
      289255,
      289333,
      289416,
      289501,
      289552,
      289638,
      289723,
      289807,
      289856,
      289857,
      289940,
      289984,
      289999,
      290118,
      290137,
      290192,
      290269,
      290297,
      290330,
      290459,
      290544,
      290629,
      290676,
      290760,
      290845,
      290931,
      290968,
      291049,
      291102,
      291185,
      291263,
      291264,
      291345,
      291398,
      291406,
      291427,
      291433,
      291518,
      291642,
      291726,
      291813,
      291861,
      291944,
      292027,
      292076,
      292159,
      292245,
      292331,
      292387,
      292401,
      292488,
      292566,
      292690,
      292774,
      292858,
      292884,
      292919,
      293003,
      293045,
      293128,
      293209,
      293233,
      293234,
      293255,
      293256,
      293328,
      293405,
      293482,
      293568,
      293617,
      293702,
      293788,
      293873,
      293960,
      294046,
      294123,
      294159,
      294214,
      294259,
      294287,
      294370,
      294501,
      294577,
      294662,
      294743,
      294871,
      294955,
      295040,
      295122,
      295165,
      295246,
      295325,
      295401,
      295525,
      295612,
      295734,
      295817,
      295856,
      295915,
      296002,
      296031,
      296064,
      296147,
      296187,
      296273,
      296349,
      296422,
      296464,
      296550,
      296681,
      296768,
      296853,
      296933,
      297055,
      297137,
      297216,
      297292,
      297377,
      297425,
      297510,
      297633,
      297704,
      297783,
      297869,
      297980,
      298060,
      298143,
      298226,
      298275,
      298330,
      298346,
      298426,
      298502,
      298540,
      298624,
      298706,
      298792,
      298877,
      298934,
      298935,
      298968,
      298969,
      299050,
      299137,
      299223,
      299272,
      299354,
      299441,
      299527,
      299610,
      299687,
      299770,
      299814,
      299893,
      299980,
      300115,
      300185,
      300186,
      300220,
      300246,
      300321,
      300353,
      300358,
      300439,
      300483,
      300500,
      300583,
      300634,
      300720,
      300803,
      300886,
      300937,
      300967,
      301012,
      301092,
      301173,
      301259,
      301337,
      301456,
      301542,
      301663,
      301742,
      301825,
      301911,
      301917,
      301918,
      301951,
      301952,
      302034,
      302093,
      302177,
      302262,
      302310,
      302396,
      302478,
      302563,
      302611,
      302695,
      302782,
      302831,
      302909,
      302996,
      303080,
      303129,
      303213,
      303298,
      303384,
      303471,
      303518,
      303592,
      303678,
      303807,
      303886,
      303966,
      304026,
      304109,
      304152,
      304233,
      304318,
      304366,
      304453,
      304540,
      304624,
      304625,
      304732,
      304818,
      304898,
      305028,
      305115,
      305240,
      305324,
      305410,
      305474,
      305481,
      305562,
      305563,
      305603,
      305604,
      305728,
      305811,
      305885,
      305962,
      306009,
      306095,
      306181,
      306262,
      306345,
      306395,
      306478,
      306565,
      306699,
      306784,
      306864,
      306912,
      306997,
      307083,
      307212,
      307299,
      307312,
      307318,
      307341,
      307421,
      307507,
      307641,
      307727,
      307809,
      307936,
      308015,
      308097,
      308181,
      308222,
      308308,
      308391,
      308473,
      308522,
      308607,
      308687,
      308772,
      308818,
      308954,
      309026,
      309098,
      309129,
      309215,
      309271,
      309356,
      309476,
      309558,
      309587,
      309588,
      309652,
      309665,
      309666,
      309751,
      309831,
      309914,
      310000,
      310046,
      310124,
      310172,
      310257,
      310339,
      310414,
      310463,
      310545,
      310585,
      310608,
      310617,
      310637,
      310677,
      310689,
      310715,
      310716,
      310759,
      310842,
      310913,
      310978,
      311026,
      311108,
      311193,
      311253,
      311264,
      311309,
      311336,
      311388,
      311438,
      311523,
      311608,
      311653,
      311656,
      311696,
      311738,
      311870,
      311957,
      312042,
      312160,
      312241,
      312324,
      312368,
      312447,
      312530,
      312556,
      312600,
      312679,
      312703,
      312783,
      312834,
      312918,
      313005,
      313087,
      313128,
      313210,
      313292,
      313378,
      313392,
      313432,
      313560,
      313645,
      313717,
      313766,
      313848,
      313925,
      314009,
      314052,
      314135,
      314213,
      314295,
      314375,
      314418,
      314504,
      314588,
      314600,
      314635,
      314636,
      314711,
      314720,
      314721,
      314758,
      314759,
      314842,
      314925,
      315012,
      315098,
      315148,
      315228,
      315314,
      315363,
      315450,
      315537,
      315576,
      315658,
      315743,
      315830,
      315877,
      315895,
      315936,
      316023,
      316104,
      316151,
      316227,
      316304,
      316349,
      316435,
      316537,
      316552,
      316638,
      316720,
      316807,
      316943,
      317030,
      317081,
      317160,
      317243,
      317327,
      317373,
      317457,
      317543,
      317554,
      317555,
      317607,
      317608,
      317691,
      317770,
      317831,
      317839,
      317893,
      318020,
      318107,
      318155,
      318242,
      318328,
      318378,
      318402,
      318451,
      318528,
      318576,
      318657,
      318743,
      318825,
      318952,
      319034,
      319082,
      319168,
      319253,
      319337,
      319380,
      319467,
      319471,
      319526,
      319613,
      319738,
      319819,
      319948,
      319994,
      320018,
      320101,
      320184,
      320261,
      320338,
      320389,
      320476,
      320563,
      320606,
      320686,
      320770,
      320803,
      320870,
      320956,
      321042,
      321126,
      321207,
      321251,
      321338,
      321424,
      321507,
      321508,
      321547,
      321548,
      321633,
      321717,
      321765,
      321845,
      321932,
      322011,
      322085,
      322115,
      322121,
      322177,
      322178,
      322261,
      322343,
      322391,
      322470,
      322550,
      322567,
      322575,
      322611,
      322653,
      322786,
      322870,
      322956,
      323040,
      323127,
      323207,
      323255,
      323339,
      323414,
      323493,
      323546,
      323617,
      323703,
      323781,
      323830,
      323916,
      323964,
      324047,
      324130,
      324216,
      324276,
      324277,
      324326,
      324409,
      324543,
      324625,
      324754,
      324883,
      324969,
      325019,
      325106,
      325191,
      325305,
      325388,
      325436,
      325519,
      325589,
      325590,
      325676,
      325763,
      325810,
      325895,
      325930,
      325959,
      326001,
      326087,
      326171,
      326258,
      326302,
      326389,
      326434,
      326506,
      326585,
      326672,
      326752,
      326785,
      326816,
      326947,
      327031,
      327115,
      327193,
      327236,
      327317,
      327403,
      327482,
      327555,
      327556,
      327607,
      327686,
      327771,
      327811,
      327826,
      327913,
      328031,
      328114,
      328195,
      328275,
      328406,
      328484,
      328559,
      328560,
      328610,
      328695,
      328774,
      328818,
      328900,
      328979,
      329026,
      329110,
      329183,
      329212,
      329242,
      329293,
      329375,
      329457,
      329534,
      329615,
      329654,
      329728,
      329813,
      329866,
      329952,
      330035,
      330117,
      330195,
      330196,
      330244,
      330323,
      330457,
      330544,
      330630,
      330707,
      330721,
      330731,
      330818,
      330904,
      330989,
      331032,
      331113,
      331189,
      331269,
      331404,
      331436,
      331463,
      331548,
      331598,
      331683,
      331745,
      331746,
      331831,
      331912,
      331994,
      332076,
      332124,
      332202,
      332284,
      332362,
      332446,
      332572,
      332651,
      332736,
      332737,
      332796,
      332878,
      332997,
      333081,
      333157,
      333241,
      333312,
      333443,
      333560,
      333646,
      333769,
      333845,
      333917,
      333931,
      333932,
      333978,
      334058,
      334141,
      334187,
      334273,
      334356,
      334442,
      334528,
      334578,
      334661,
      334746,
      334832,
      334884,
      334890,
      334975,
      335054,
      335103,
      335188,
      335273,
      335300,
      335316,
      335402,
      335483,
      335570,
      335650,
      335676,
      335677,
      335761,
      335843,
      335921,
      335999,
      336106,
      336115,
      336169,
      336254,
      336387,
      336471,
      336526,
      336535,
      336574,
      336580,
      336599,
      336635,
      336655,
      336676,
      336711,
      336728,
      336811,
      336853,
      336938,
      337024,
      337073,
      337153,
      337290,
      337373,
      337458,
      337543,
      337594,
      337675,
      337719,
      337720,
      337766,
      337851,
      337894,
      337976,
      338057,
      338107,
      338129,
      338167,
      338254,
      338340,
      338390,
      338476,
      338563,
      338697,
      338826,
      338903,
      338983,
      339066,
      339149,
      339199,
      339280,
      339367,
      339451,
      339536,
      339585,
      339592,
      339604,
      339628,
      339715,
      339793,
      339839,
      339840,
      339897,
      339971,
      340053,
      340054,
      340060,
      340088,
      340094,
      340136,
      340157,
      340178,
      340283,
      340368,
      340443,
      340527,
      340582,
      340583,
      340628,
      340715,
      340776,
      340777,
      340852,
      340890,
      340969,
      341048,
      341134,
      341153,
      341154,
      341199,
      341283,
      341327,
      341412,
      341499,
      341579,
      341664,
      341706,
      341786,
      341871,
      341875,
      341931,
      342015,
      342096,
      342140,
      342226,
      342297,
      342332,
      342333,
      342417,
      342501,
      342550,
      342626,
      342711,
      342798,
      342836,
      342866,
      342982,
      343067,
      343152,
      343231,
      343314,
      343368,
      343409,
      343489,
      343539,
      343621,
      343701,
      343783,
      343869,
      343919,
      343998,
      344058,
      344059,
      344108,
      344195,
      344273,
      344321,
      344405,
      344489,
      344539,
      344619,
      344743,
      344808,
      344814,
      344868,
      344869,
      344955,
      345037,
      345081,
      345166,
      345212,
      345288,
      345372,
      345417,
      345453,
      345478,
      345562,
      345646,
      345773,
      345859,
      345939,
      346020,
      346066,
      346147,
      346148,
      346192,
      346278,
      346402,
      346489,
      346572,
      346599,
      346675,
      346702,
      346742,
      346826,
      346842,
      346843,
      346891,
      346971,
      347047,
      347095,
      347180,
      347264,
      347342,
      347383,
      347465,
      347593,
      347678,
      347761,
      347894,
      347977,
      348025,
      348112,
      348194,
      348241,
      348326,
      348408,
      348489,
      348572,
      348593,
      348594,
      348672,
      348750,
      348823,
      348824,
      348907,
      348984,
      349030,
      349115,
      349198,
      349244,
      349329,
      349413,
      349500,
      349550,
      349630,
      349715,
      349765,
      349852,
      349939,
      350067,
      350103,
      350129,
      350180,
      350188,
      350237,
      350320,
      350369,
      350453,
      350477,
      350478,
      350521,
      350653,
      350662,
      350724,
      350802,
      350852,
      350928,
      351011,
      351139,
      351225,
      351307,
      351355,
      351437,
      351519,
      351556,
      351557,
      351625,
      351666,
      351667,
      351750,
      351834,
      351916,
      352003,
      352052,
      352062,
      352063,
      352110,
      352137,
      352151,
      352186,
      352207,
      352225,
      352285,
      352334,
      352383,
      352405,
      352488,
      352573,
      352624,
      352698,
      352782,
      352828,
      352912,
      352999,
      353084,
      353207,
      353294,
      353315,
      353316,
      353398,
      353484,
      353569,
      353655,
      353703,
      353784,
      353867,
      353951,
      353952,
      354009,
      354093,
      354159,
      354160,
      354245,
      354327,
      354343,
      354396,
      354479,
      354495,
      354539,
      354623,
      354672,
      354752,
      354824,
      354907,
      355043,
      355129,
      355212,
      355262,
      355347,
      355432,
      355478,
      355564,
      355649,
      355734,
      355821,
      355956,
      356086,
      356116,
      356147,
      356223,
      356224,
      356305,
      356389,
      356476,
      356563,
      356609,
      356694,
      356781,
      356821,
      356907,
      356991,
      357040,
      357122,
      357203,
      357324,
      357375,
      357459,
      357543,
      357630,
      357677,
      357762,
      357848,
      357934,
      357977,
      358059,
      358138,
      358153,
      358196,
      358281,
      358368,
      358369,
      358401,
      358486,
      358569,
      358621,
      358701,
      358785,
      358834,
      358913,
      358991,
      359075,
      359122,
      359208,
      359279,
      359351,
      359398,
      359480,
      359606,
      359691,
      359773,
      359859,
      359904,
      359981,
      359988,
      360000,
      360077,
      360164,
      360294,
      360366,
      360367,
      360444,
      360555,
      360640,
      360684,
      360769,
      360818,
      360895,
      360922,
      360963,
      360967,
      361002,
      361042,
      361087,
      361170,
      361257,
      361342,
      361391,
      361471,
      361557,
      361621,
      361622,
      361704,
      361790,
      361874,
      361957,
      362053,
      362054,
      362092,
      362101,
      362183,
      362303,
      362388,
      362473,
      362523,
      362607,
      362693,
      362780,
      362824,
      362909,
      362961,
      363043,
      363127,
      363211,
      363298,
      363377,
      363462,
      363507,
      363594,
      363680,
      363755,
      363805,
      363890,
      363974,
      364015,
      364032,
      364129,
      364211,
      364229,
      364284,
      364416,
      364502,
      364547,
      364633,
      364682,
      364766,
      364814,
      364901,
      364988,
      365070,
      365071,
      365148,
      365231,
      365277,
      365361,
      365433,
      365478,
      365565,
      365647,
      365734,
      365785,
      365872,
      365954,
      366005,
      366086,
      366151,
      366238,
      366288,
      366375,
      366461,
      366462,
      366529,
      366574,
      366575,
      366659,
      366743,
      366827,
      366913,
      366997,
      367042,
      367124,
      367211,
      367333,
      367336,
      367385,
      367414,
      367465,
      367543,
      367625,
      367712,
      367758,
      367842,
      367929,
      368007,
      368056,
      368137,
      368163,
      368164,
      368246,
      368287,
      368319,
      368404,
      368487,
      368571,
      368652,
      368680,
      368766,
      368851,
      368938,
      369025,
      369039,
      369040,
      369084,
      369171,
      369253,
      369276,
      369297,
      369321,
      369322,
      369341,
      369365,
      369383,
      369384,
      369400,
      369414,
      369428,
      369445,
      369469,
      369484,
      369500,
      369501,
      369517,
      369533,
      369548,
      369560,
      369561,
      369576,
      369589,
      369605,
      369620,
      369621,
      369637,
      369655,
      369669,
      369683,
      369684,
      369701,
      369714,
      369729,
      369741,
      369751,
      369765,
      369791,
      369799,
      369816,
      369830,
      369844,
      369858,
      369859,
      369873,
      369885,
      369886,
      369899,
      369913,
      369925,
      369941,
      369942,
      369956,
      369970,
      369986,
      370002,
      370018,
      370031,
      370043,
      370060,
      370061,
      370076,
      370090,
      370107,
      370108,
      370123,
      370139,
      370155,
      370163,
      370171,
      370186,
      370200,
      370215,
      370230,
      370231,
      370247,
      370261,
      370277,
      370282,
      370290,
      370304,
      370318
    ],
    "normalization": {
      "lineEndings": "LF",
      "trailingWhitespace": "trimmed",
      "sourceCleanup": "script-aware-artifact-filter"
    },
    "encoding": "utf-8",
    "offsetUnit": "utf16-code-unit"
  },
  "stats": {
    "segmentCount": 348,
    "tokenCount": 57308,
    "uniqueTokenCount": 15802,
    "sentenceCount": 1921,
    "witnessCount": 1
  },
  "segments": [
    {
      "id": "seg:clement-instructor:1",
      "anchor": "a543802f304ee4906a02",
      "order": 1,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 1,
      "charStart": 0,
      "charEnd": 26,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 26,
      "lineStart": 1,
      "lineEnd": 1,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:1"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:2",
      "anchor": "2f1147210ac151444a38",
      "order": 2,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 2,
      "charStart": 28,
      "charEnd": 61,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 33,
      "lineStart": 3,
      "lineEnd": 3,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:2"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:3",
      "anchor": "3bf27bb397b3c4ad2876",
      "order": 3,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 3,
      "charStart": 63,
      "charEnd": 116,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 53,
      "lineStart": 5,
      "lineEnd": 5,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:3"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:4",
      "anchor": "516af2e39da1524dd283",
      "order": 4,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 4,
      "charStart": 118,
      "charEnd": 151,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 33,
      "lineStart": 7,
      "lineEnd": 7,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:4"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:5",
      "anchor": "65a6730cc33bc8d311ed",
      "order": 5,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 5,
      "charStart": 153,
      "charEnd": 215,
      "tokenCount": 11,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 62,
      "lineStart": 9,
      "lineEnd": 9,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:5"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:6",
      "anchor": "f16cff3e3d1056084301",
      "order": 6,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 6,
      "charStart": 217,
      "charEnd": 286,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 69,
      "lineStart": 11,
      "lineEnd": 11,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:6"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:7",
      "anchor": "b6006cd9587397426f1f",
      "order": 7,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 7,
      "charStart": 288,
      "charEnd": 401,
      "tokenCount": 16,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 113,
      "lineStart": 13,
      "lineEnd": 14,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:7"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:8",
      "anchor": "2dd6ad3503390bba0e2b",
      "order": 8,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 8,
      "charStart": 403,
      "charEnd": 456,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 53,
      "lineStart": 16,
      "lineEnd": 16,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:8"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:9",
      "anchor": "083c009d4d2ad29c0b24",
      "order": 9,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 9,
      "charStart": 458,
      "charEnd": 510,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 52,
      "lineStart": 18,
      "lineEnd": 18,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:9"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:10",
      "anchor": "5bd0434f447ada400cfc",
      "order": 10,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 10,
      "charStart": 512,
      "charEnd": 620,
      "tokenCount": 19,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 108,
      "lineStart": 20,
      "lineEnd": 21,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:10"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:11",
      "anchor": "0225250be65baf804e53",
      "order": 11,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 11,
      "charStart": 622,
      "charEnd": 733,
      "tokenCount": 19,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 111,
      "lineStart": 23,
      "lineEnd": 24,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:11"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:12",
      "anchor": "52fa02f30bf7198dc770",
      "order": 12,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 12,
      "charStart": 735,
      "charEnd": 787,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 52,
      "lineStart": 26,
      "lineEnd": 26,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:12"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:13",
      "anchor": "025f727983428a0e01d1",
      "order": 13,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 13,
      "charStart": 789,
      "charEnd": 873,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 84,
      "lineStart": 28,
      "lineEnd": 29,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:13"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:14",
      "anchor": "8ac484b9f0f928d95e85",
      "order": 14,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 14,
      "charStart": 875,
      "charEnd": 971,
      "tokenCount": 17,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 96,
      "lineStart": 31,
      "lineEnd": 32,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:14"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:15",
      "anchor": "fe05a55aa528ccfe1718",
      "order": 15,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 15,
      "charStart": 973,
      "charEnd": 1002,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 29,
      "lineStart": 34,
      "lineEnd": 34,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:15"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:16",
      "anchor": "3fa6e4c88bf231e74aee",
      "order": 16,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 16,
      "charStart": 1004,
      "charEnd": 2972,
      "tokenCount": 296,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1968,
      "lineStart": 36,
      "lineEnd": 65,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:16"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:17",
      "anchor": "57bc77334753b299693f",
      "order": 17,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 17,
      "charStart": 2974,
      "charEnd": 3033,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 59,
      "lineStart": 67,
      "lineEnd": 67,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:17"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:18",
      "anchor": "d2d419642e2f657c73f2",
      "order": 18,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 18,
      "charStart": 3035,
      "charEnd": 4031,
      "tokenCount": 153,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 996,
      "lineStart": 69,
      "lineEnd": 80,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:18"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:19",
      "anchor": "83e52b3b22874c6ba443",
      "order": 19,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 19,
      "charStart": 4033,
      "charEnd": 4082,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 49,
      "lineStart": 82,
      "lineEnd": 82,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:19"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:20",
      "anchor": "68bbb0eae6f87d176bf1",
      "order": 20,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 20,
      "charStart": 4084,
      "charEnd": 6503,
      "tokenCount": 379,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 2419,
      "lineStart": 84,
      "lineEnd": 117,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:20"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:21",
      "anchor": "6de7a7953e10978e0a4e",
      "order": 21,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 21,
      "charStart": 6505,
      "charEnd": 8191,
      "tokenCount": 267,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1686,
      "lineStart": 119,
      "lineEnd": 141,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:21"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:22",
      "anchor": "e09913d78d21d2216757",
      "order": 22,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 22,
      "charStart": 8193,
      "charEnd": 8222,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 29,
      "lineStart": 143,
      "lineEnd": 143,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:22"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:23",
      "anchor": "2d14e8be28be74a4c057",
      "order": 23,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 23,
      "charStart": 8224,
      "charEnd": 9851,
      "tokenCount": 283,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1627,
      "lineStart": 145,
      "lineEnd": 166,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:23"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:24",
      "anchor": "02f77c4726a92d2d1eb6",
      "order": 24,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 24,
      "charStart": 9853,
      "charEnd": 11331,
      "tokenCount": 237,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1478,
      "lineStart": 168,
      "lineEnd": 187,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:24"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:25",
      "anchor": "3f1bc743c928799f10a4",
      "order": 25,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 25,
      "charStart": 11333,
      "charEnd": 11391,
      "tokenCount": 10,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 58,
      "lineStart": 189,
      "lineEnd": 189,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:25"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:26",
      "anchor": "535c96692636b985f8dd",
      "order": 26,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 26,
      "charStart": 11393,
      "charEnd": 12731,
      "tokenCount": 219,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1338,
      "lineStart": 191,
      "lineEnd": 211,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:26"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:27",
      "anchor": "fd42f8ff86b9a26d77e3",
      "order": 27,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 27,
      "charStart": 12733,
      "charEnd": 12798,
      "tokenCount": 11,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 65,
      "lineStart": 213,
      "lineEnd": 213,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:27"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:28",
      "anchor": "c51ef055c1711ea3268f",
      "order": 28,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 28,
      "charStart": 12800,
      "charEnd": 15073,
      "tokenCount": 352,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 2273,
      "lineStart": 215,
      "lineEnd": 244,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:28"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:29",
      "anchor": "cf68f8c595dc1fb129b7",
      "order": 29,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 29,
      "charStart": 15075,
      "charEnd": 17509,
      "tokenCount": 382,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2434,
      "lineStart": 246,
      "lineEnd": 277,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:29"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:30",
      "anchor": "f9f1d1cc78ada3577112",
      "order": 30,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 30,
      "charStart": 17511,
      "charEnd": 17945,
      "tokenCount": 73,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 434,
      "lineStart": 279,
      "lineEnd": 284,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:30"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:31",
      "anchor": "6ad67feb761b83c179af",
      "order": 31,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 31,
      "charStart": 17947,
      "charEnd": 18826,
      "tokenCount": 138,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 879,
      "lineStart": 286,
      "lineEnd": 296,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:31"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:32",
      "anchor": "ae3f32f7ad65b1378962",
      "order": 32,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 32,
      "charStart": 18828,
      "charEnd": 18984,
      "tokenCount": 22,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 156,
      "lineStart": 298,
      "lineEnd": 301,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:32"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:33",
      "anchor": "66c1a7983cfdc22cd82b",
      "order": 33,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 33,
      "charStart": 18986,
      "charEnd": 21028,
      "tokenCount": 325,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 2042,
      "lineStart": 303,
      "lineEnd": 329,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:33"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:34",
      "anchor": "ff93e5ba523593542b71",
      "order": 34,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 34,
      "charStart": 21030,
      "charEnd": 23408,
      "tokenCount": 390,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2378,
      "lineStart": 331,
      "lineEnd": 362,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:34"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:35",
      "anchor": "e47115737cf2356f448c",
      "order": 35,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 35,
      "charStart": 23410,
      "charEnd": 24431,
      "tokenCount": 161,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1021,
      "lineStart": 364,
      "lineEnd": 377,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:35"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:36",
      "anchor": "62aa150a0ee7b22b7a07",
      "order": 36,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 36,
      "charStart": 24433,
      "charEnd": 27593,
      "tokenCount": 516,
      "sentenceCount": 16,
      "charLength": 3160,
      "lineStart": 379,
      "lineEnd": 420,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:36"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:37",
      "anchor": "61ff72c335f8991fa1f2",
      "order": 37,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 37,
      "charStart": 27595,
      "charEnd": 27704,
      "tokenCount": 15,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 109,
      "lineStart": 422,
      "lineEnd": 423,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:37"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:38",
      "anchor": "853368e3f097ecd4b0b1",
      "order": 38,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 38,
      "charStart": 27706,
      "charEnd": 29022,
      "tokenCount": 204,
      "sentenceCount": 14,
      "charLength": 1316,
      "lineStart": 425,
      "lineEnd": 444,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:38"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:39",
      "anchor": "ff973415e8528071bcd6",
      "order": 39,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 39,
      "charStart": 29024,
      "charEnd": 35669,
      "tokenCount": 1073,
      "sentenceCount": 31,
      "charLength": 6645,
      "lineStart": 446,
      "lineEnd": 537,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:39"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:40",
      "anchor": "cb9f2c6005e41f1ecc3c",
      "order": 40,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 40,
      "charStart": 35671,
      "charEnd": 35917,
      "tokenCount": 38,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 246,
      "lineStart": 539,
      "lineEnd": 541,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:40"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:41",
      "anchor": "1c31ee1887274ef26977",
      "order": 41,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 41,
      "charStart": 35919,
      "charEnd": 37798,
      "tokenCount": 280,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1879,
      "lineStart": 543,
      "lineEnd": 566,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:41"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:42",
      "anchor": "1183780295133a49d3eb",
      "order": 42,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 42,
      "charStart": 37800,
      "charEnd": 38639,
      "tokenCount": 125,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 839,
      "lineStart": 568,
      "lineEnd": 578,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:42"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:43",
      "anchor": "99d2ba32b82078d01fed",
      "order": 43,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 43,
      "charStart": 38641,
      "charEnd": 39326,
      "tokenCount": 115,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 685,
      "lineStart": 580,
      "lineEnd": 588,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:43"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:44",
      "anchor": "09ef0fc92316a7b0c612",
      "order": 44,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 44,
      "charStart": 39328,
      "charEnd": 40536,
      "tokenCount": 189,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1208,
      "lineStart": 590,
      "lineEnd": 606,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:44"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:45",
      "anchor": "dc43263aa21f8016e9de",
      "order": 45,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 45,
      "charStart": 40538,
      "charEnd": 43905,
      "tokenCount": 536,
      "sentenceCount": 17,
      "charLength": 3367,
      "lineStart": 608,
      "lineEnd": 652,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:45"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:46",
      "anchor": "a8054c86b1064cdb7f9b",
      "order": 46,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 46,
      "charStart": 43907,
      "charEnd": 44404,
      "tokenCount": 82,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 497,
      "lineStart": 654,
      "lineEnd": 660,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:46"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:47",
      "anchor": "a6f1c6174dcc3add6be6",
      "order": 47,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 47,
      "charStart": 44406,
      "charEnd": 47961,
      "tokenCount": 545,
      "sentenceCount": 13,
      "charLength": 3555,
      "lineStart": 662,
      "lineEnd": 708,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:47"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:48",
      "anchor": "b4866c48148ff316738c",
      "order": 48,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 48,
      "charStart": 47963,
      "charEnd": 53323,
      "tokenCount": 879,
      "sentenceCount": 28,
      "charLength": 5360,
      "lineStart": 710,
      "lineEnd": 782,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:48"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:49",
      "anchor": "0e86b3f29c1433cdf653",
      "order": 49,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 49,
      "charStart": 53325,
      "charEnd": 55494,
      "tokenCount": 363,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2169,
      "lineStart": 784,
      "lineEnd": 811,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:49"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:50",
      "anchor": "1c6c4f6fcc1d3bbba029",
      "order": 50,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 50,
      "charStart": 55496,
      "charEnd": 56803,
      "tokenCount": 212,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1307,
      "lineStart": 813,
      "lineEnd": 832,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:50"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:51",
      "anchor": "2bd17ddb747de0bb8e1b",
      "order": 51,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 51,
      "charStart": 56805,
      "charEnd": 60055,
      "tokenCount": 512,
      "sentenceCount": 13,
      "charLength": 3250,
      "lineStart": 834,
      "lineEnd": 874,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:51"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:52",
      "anchor": "f24b6f15f8df293f0f42",
      "order": 52,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 52,
      "charStart": 60057,
      "charEnd": 60106,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 49,
      "lineStart": 876,
      "lineEnd": 876,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:52"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:53",
      "anchor": "61cedbd720b45b664b45",
      "order": 53,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 53,
      "charStart": 60108,
      "charEnd": 61049,
      "tokenCount": 151,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 941,
      "lineStart": 878,
      "lineEnd": 890,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:53"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:54",
      "anchor": "ea3c533021ca03459d5f",
      "order": 54,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 54,
      "charStart": 61051,
      "charEnd": 62837,
      "tokenCount": 277,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1786,
      "lineStart": 892,
      "lineEnd": 916,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:54"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:55",
      "anchor": "6fa26480b24c374d8bbd",
      "order": 55,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 55,
      "charStart": 62839,
      "charEnd": 64509,
      "tokenCount": 265,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1670,
      "lineStart": 918,
      "lineEnd": 938,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:55"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:56",
      "anchor": "674d25b3c4fe86addf19",
      "order": 56,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 56,
      "charStart": 64511,
      "charEnd": 66779,
      "tokenCount": 379,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 2268,
      "lineStart": 940,
      "lineEnd": 971,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:56"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:57",
      "anchor": "6171bfeea501f6460843",
      "order": 57,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 57,
      "charStart": 66781,
      "charEnd": 70228,
      "tokenCount": 558,
      "sentenceCount": 17,
      "charLength": 3447,
      "lineStart": 973,
      "lineEnd": 1020,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:57"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:58",
      "anchor": "0909a66344a6d140972b",
      "order": 58,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 58,
      "charStart": 70230,
      "charEnd": 70278,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 48,
      "lineStart": 1022,
      "lineEnd": 1022,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:58"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:59",
      "anchor": "bacc09711645dd9f87ed",
      "order": 59,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 59,
      "charStart": 70280,
      "charEnd": 71593,
      "tokenCount": 227,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1313,
      "lineStart": 1024,
      "lineEnd": 1043,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:59"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:60",
      "anchor": "25012c2c053450760745",
      "order": 60,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 60,
      "charStart": 71595,
      "charEnd": 74458,
      "tokenCount": 475,
      "sentenceCount": 18,
      "charLength": 2863,
      "lineStart": 1045,
      "lineEnd": 1082,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:60"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:61",
      "anchor": "97a510f0b1b85df51f7f",
      "order": 61,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 61,
      "charStart": 74460,
      "charEnd": 80101,
      "tokenCount": 889,
      "sentenceCount": 29,
      "charLength": 5641,
      "lineStart": 1084,
      "lineEnd": 1160,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:61"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:62",
      "anchor": "9643ccca99c606b277c3",
      "order": 62,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 62,
      "charStart": 80103,
      "charEnd": 82406,
      "tokenCount": 405,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 2303,
      "lineStart": 1162,
      "lineEnd": 1194,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:62"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:63",
      "anchor": "61a46a9cd5d83f98f064",
      "order": 63,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 63,
      "charStart": 82408,
      "charEnd": 84155,
      "tokenCount": 294,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1747,
      "lineStart": 1196,
      "lineEnd": 1220,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:63"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:64",
      "anchor": "cb7d854a535e56388180",
      "order": 64,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 64,
      "charStart": 84157,
      "charEnd": 85077,
      "tokenCount": 142,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 920,
      "lineStart": 1222,
      "lineEnd": 1232,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:64"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:65",
      "anchor": "e64e886312b0794b1471",
      "order": 65,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 65,
      "charStart": 85079,
      "charEnd": 85183,
      "tokenCount": 18,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 104,
      "lineStart": 1234,
      "lineEnd": 1235,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:65"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:66",
      "anchor": "a0ffa6543399c48e8ab5",
      "order": 66,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 66,
      "charStart": 85185,
      "charEnd": 86166,
      "tokenCount": 146,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 981,
      "lineStart": 1237,
      "lineEnd": 1250,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:66"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:67",
      "anchor": "37d2faee19da269c1e49",
      "order": 67,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 67,
      "charStart": 86168,
      "charEnd": 87378,
      "tokenCount": 186,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1210,
      "lineStart": 1252,
      "lineEnd": 1266,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:67"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:68",
      "anchor": "62edaae7cb8be96b2d91",
      "order": 68,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 68,
      "charStart": 87380,
      "charEnd": 87501,
      "tokenCount": 17,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 121,
      "lineStart": 1268,
      "lineEnd": 1268,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:68"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:69",
      "anchor": "6401875dbff709e98f4a",
      "order": 69,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 69,
      "charStart": 87503,
      "charEnd": 88069,
      "tokenCount": 92,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 566,
      "lineStart": 1270,
      "lineEnd": 1277,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:69"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:70",
      "anchor": "b95e5483b3979cc1bb58",
      "order": 70,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 70,
      "charStart": 88071,
      "charEnd": 88648,
      "tokenCount": 98,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 577,
      "lineStart": 1279,
      "lineEnd": 1286,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:70"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:71",
      "anchor": "87b335c34a670b494523",
      "order": 71,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 71,
      "charStart": 88650,
      "charEnd": 89107,
      "tokenCount": 69,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 457,
      "lineStart": 1288,
      "lineEnd": 1293,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:71"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:72",
      "anchor": "8157dfe65af9469ca58e",
      "order": 72,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 72,
      "charStart": 89109,
      "charEnd": 90201,
      "tokenCount": 166,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1092,
      "lineStart": 1295,
      "lineEnd": 1310,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:72"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:73",
      "anchor": "e407d7d89ca944dfe680",
      "order": 73,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 73,
      "charStart": 90203,
      "charEnd": 90578,
      "tokenCount": 58,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 375,
      "lineStart": 1312,
      "lineEnd": 1316,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:73"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:74",
      "anchor": "f40b5f3a9efe69ae1963",
      "order": 74,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 74,
      "charStart": 90580,
      "charEnd": 91083,
      "tokenCount": 77,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 503,
      "lineStart": 1318,
      "lineEnd": 1324,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:74"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:75",
      "anchor": "cf45a12f3e9116bea152",
      "order": 75,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 75,
      "charStart": 91085,
      "charEnd": 91318,
      "tokenCount": 34,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 233,
      "lineStart": 1326,
      "lineEnd": 1328,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:75"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:76",
      "anchor": "4aa4525d2839b156029f",
      "order": 76,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 76,
      "charStart": 91320,
      "charEnd": 91669,
      "tokenCount": 55,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 349,
      "lineStart": 1330,
      "lineEnd": 1334,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:76"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:77",
      "anchor": "90b00708fffe3c17b195",
      "order": 77,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 77,
      "charStart": 91671,
      "charEnd": 91716,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 45,
      "lineStart": 1336,
      "lineEnd": 1336,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:77"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:78",
      "anchor": "b96c06c44e69e53e7d8a",
      "order": 78,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 78,
      "charStart": 91718,
      "charEnd": 91979,
      "tokenCount": 38,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 261,
      "lineStart": 1338,
      "lineEnd": 1341,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:78"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:79",
      "anchor": "6267e6bfff3cbb403022",
      "order": 79,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 79,
      "charStart": 91981,
      "charEnd": 92374,
      "tokenCount": 58,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 393,
      "lineStart": 1343,
      "lineEnd": 1347,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:79"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:80",
      "anchor": "82b8b87055eb65e92cf1",
      "order": 80,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 80,
      "charStart": 92376,
      "charEnd": 92781,
      "tokenCount": 57,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 405,
      "lineStart": 1349,
      "lineEnd": 1354,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:80"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:81",
      "anchor": "c96223621f0698f0ee74",
      "order": 81,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 81,
      "charStart": 92783,
      "charEnd": 93600,
      "tokenCount": 132,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 817,
      "lineStart": 1356,
      "lineEnd": 1368,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:81"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:82",
      "anchor": "080b125772974f565671",
      "order": 82,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 82,
      "charStart": 93602,
      "charEnd": 94812,
      "tokenCount": 194,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1210,
      "lineStart": 1370,
      "lineEnd": 1387,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:82"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:83",
      "anchor": "77b1f29fe9f41905cc90",
      "order": 83,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 83,
      "charStart": 94814,
      "charEnd": 96644,
      "tokenCount": 284,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1830,
      "lineStart": 1389,
      "lineEnd": 1411,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:83"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:84",
      "anchor": "248ddf71595a2815ae10",
      "order": 84,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 84,
      "charStart": 96646,
      "charEnd": 101078,
      "tokenCount": 706,
      "sentenceCount": 24,
      "charLength": 4432,
      "lineStart": 1413,
      "lineEnd": 1472,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:84"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:85",
      "anchor": "257bd8f783c64fd58cf1",
      "order": 85,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 85,
      "charStart": 101080,
      "charEnd": 101187,
      "tokenCount": 18,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 107,
      "lineStart": 1474,
      "lineEnd": 1475,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:85"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:86",
      "anchor": "f12ae2e16903710681ca",
      "order": 86,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 86,
      "charStart": 101189,
      "charEnd": 102316,
      "tokenCount": 167,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1127,
      "lineStart": 1477,
      "lineEnd": 1491,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:86"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:87",
      "anchor": "f603a617446f8b8eaedb",
      "order": 87,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 87,
      "charStart": 102318,
      "charEnd": 104893,
      "tokenCount": 407,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2575,
      "lineStart": 1493,
      "lineEnd": 1528,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:87"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:88",
      "anchor": "24a0d7db48ef157fa480",
      "order": 88,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 88,
      "charStart": 104895,
      "charEnd": 107535,
      "tokenCount": 420,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2640,
      "lineStart": 1530,
      "lineEnd": 1563,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:88"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:89",
      "anchor": "03b4ae630942e2994620",
      "order": 89,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 89,
      "charStart": 107537,
      "charEnd": 109232,
      "tokenCount": 258,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1695,
      "lineStart": 1565,
      "lineEnd": 1590,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:89"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:90",
      "anchor": "1ba1e6f9b2d6ece0a051",
      "order": 90,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 90,
      "charStart": 109234,
      "charEnd": 109281,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 47,
      "lineStart": 1592,
      "lineEnd": 1592,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:90"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:91",
      "anchor": "6c2bedc90a0865052c03",
      "order": 91,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 91,
      "charStart": 109283,
      "charEnd": 111066,
      "tokenCount": 269,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1783,
      "lineStart": 1594,
      "lineEnd": 1617,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:91"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:92",
      "anchor": "4dc8f7bbc11def70e922",
      "order": 92,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 92,
      "charStart": 111068,
      "charEnd": 111471,
      "tokenCount": 69,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 403,
      "lineStart": 1619,
      "lineEnd": 1623,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:92"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:93",
      "anchor": "08bf67c8b4db4867f892",
      "order": 93,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 93,
      "charStart": 111473,
      "charEnd": 111552,
      "tokenCount": 11,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 79,
      "lineStart": 1625,
      "lineEnd": 1626,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:93"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:94",
      "anchor": "d9c13b2db13918e4947b",
      "order": 94,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 94,
      "charStart": 111554,
      "charEnd": 112589,
      "tokenCount": 157,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1035,
      "lineStart": 1628,
      "lineEnd": 1641,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:94"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:95",
      "anchor": "3edb4dc9cfb3ee636d91",
      "order": 95,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 95,
      "charStart": 112591,
      "charEnd": 115320,
      "tokenCount": 419,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2729,
      "lineStart": 1643,
      "lineEnd": 1678,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:95"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:96",
      "anchor": "f095f0bcfdf982dbe0a1",
      "order": 96,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 96,
      "charStart": 115322,
      "charEnd": 115413,
      "tokenCount": 16,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 91,
      "lineStart": 1680,
      "lineEnd": 1681,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:96"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:97",
      "anchor": "86288489f4ee8b32fea5",
      "order": 97,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 97,
      "charStart": 115415,
      "charEnd": 118384,
      "tokenCount": 470,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 2969,
      "lineStart": 1683,
      "lineEnd": 1723,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:97"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:98",
      "anchor": "035c5259fee284f6992b",
      "order": 98,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 98,
      "charStart": 118386,
      "charEnd": 118414,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 28,
      "lineStart": 1725,
      "lineEnd": 1725,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:98"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:99",
      "anchor": "11d5778ec9dcbe12c100",
      "order": 99,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 99,
      "charStart": 118416,
      "charEnd": 118453,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 37,
      "lineStart": 1727,
      "lineEnd": 1727,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:99"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:100",
      "anchor": "3689b0df2fee6212042d",
      "order": 100,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 100,
      "charStart": 118455,
      "charEnd": 118484,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 29,
      "lineStart": 1729,
      "lineEnd": 1729,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:100"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:101",
      "anchor": "e18d75e0ec9335f23587",
      "order": 101,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 101,
      "charStart": 118486,
      "charEnd": 118546,
      "tokenCount": 10,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 60,
      "lineStart": 1731,
      "lineEnd": 1731,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:101"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:102",
      "anchor": "624b251ba8fe0fc8b08b",
      "order": 102,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 102,
      "charStart": 118548,
      "charEnd": 118588,
      "tokenCount": 7,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 40,
      "lineStart": 1733,
      "lineEnd": 1733,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:102"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:103",
      "anchor": "9a1ec36e9b1ee4502f84",
      "order": 103,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 103,
      "charStart": 118590,
      "charEnd": 118607,
      "tokenCount": 3,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 17,
      "lineStart": 1735,
      "lineEnd": 1735,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:103"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:104",
      "anchor": "4981a5378dce1735fb75",
      "order": 104,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 104,
      "charStart": 118609,
      "charEnd": 118631,
      "tokenCount": 3,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 22,
      "lineStart": 1737,
      "lineEnd": 1737,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:104"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:105",
      "anchor": "6c2a46aff91ca2008780",
      "order": 105,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 105,
      "charStart": 118633,
      "charEnd": 118687,
      "tokenCount": 7,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 54,
      "lineStart": 1739,
      "lineEnd": 1739,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:105"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:106",
      "anchor": "c134b47ab25772350e9b",
      "order": 106,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 106,
      "charStart": 118689,
      "charEnd": 118726,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 37,
      "lineStart": 1741,
      "lineEnd": 1741,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:106"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:107",
      "anchor": "3d9fb70633f889df64e2",
      "order": 107,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 107,
      "charStart": 118728,
      "charEnd": 118757,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 29,
      "lineStart": 1743,
      "lineEnd": 1743,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:107"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:108",
      "anchor": "7976ccfe6bf7a02d69cb",
      "order": 108,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 108,
      "charStart": 118759,
      "charEnd": 118796,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 37,
      "lineStart": 1745,
      "lineEnd": 1745,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:108"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:109",
      "anchor": "8389e56e602d17d54550",
      "order": 109,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 109,
      "charStart": 118798,
      "charEnd": 118818,
      "tokenCount": 3,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 20,
      "lineStart": 1747,
      "lineEnd": 1747,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:109"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:110",
      "anchor": "bcaa1a8a90bbfd8d8749",
      "order": 110,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 110,
      "charStart": 118820,
      "charEnd": 118886,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 66,
      "lineStart": 1749,
      "lineEnd": 1749,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:110"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:111",
      "anchor": "a6e21ced28cdca81e06a",
      "order": 111,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 111,
      "charStart": 118888,
      "charEnd": 118921,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 33,
      "lineStart": 1751,
      "lineEnd": 1751,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:111"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:112",
      "anchor": "479f86fc11f55be3225a",
      "order": 112,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 112,
      "charStart": 118923,
      "charEnd": 122299,
      "tokenCount": 521,
      "sentenceCount": 15,
      "charLength": 3376,
      "lineStart": 1753,
      "lineEnd": 1797,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:112"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:113",
      "anchor": "795831c2f6b4fcea9e70",
      "order": 113,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 113,
      "charStart": 122301,
      "charEnd": 124136,
      "tokenCount": 285,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1835,
      "lineStart": 1799,
      "lineEnd": 1823,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:113"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:114",
      "anchor": "9b8fd3c7000804b3e9e9",
      "order": 114,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 114,
      "charStart": 124138,
      "charEnd": 124994,
      "tokenCount": 130,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 856,
      "lineStart": 1825,
      "lineEnd": 1835,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:114"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:115",
      "anchor": "bb0fba6e1ea244c9607d",
      "order": 115,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 115,
      "charStart": 124996,
      "charEnd": 126175,
      "tokenCount": 194,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1179,
      "lineStart": 1837,
      "lineEnd": 1856,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:115"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:116",
      "anchor": "3c7cb9187be38b0c070a",
      "order": 116,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 116,
      "charStart": 126177,
      "charEnd": 127893,
      "tokenCount": 254,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1716,
      "lineStart": 1858,
      "lineEnd": 1881,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:116"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:117",
      "anchor": "544b25bba59785ab8710",
      "order": 117,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 117,
      "charStart": 127895,
      "charEnd": 129100,
      "tokenCount": 174,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1205,
      "lineStart": 1883,
      "lineEnd": 1899,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:117"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:118",
      "anchor": "f009022c3d16f3238653",
      "order": 118,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 118,
      "charStart": 129102,
      "charEnd": 132041,
      "tokenCount": 443,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 2939,
      "lineStart": 1901,
      "lineEnd": 1942,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:118"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:119",
      "anchor": "de0c8fc84fb040fc0723",
      "order": 119,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 119,
      "charStart": 132043,
      "charEnd": 137861,
      "tokenCount": 894,
      "sentenceCount": 28,
      "charLength": 5818,
      "lineStart": 1944,
      "lineEnd": 2021,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:119"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:120",
      "anchor": "6275d2569d54cb584070",
      "order": 120,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 120,
      "charStart": 137863,
      "charEnd": 138720,
      "tokenCount": 119,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 857,
      "lineStart": 2023,
      "lineEnd": 2035,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:120"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:121",
      "anchor": "a38bb07936653470e167",
      "order": 121,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 121,
      "charStart": 138722,
      "charEnd": 142363,
      "tokenCount": 588,
      "sentenceCount": 20,
      "charLength": 3641,
      "lineStart": 2037,
      "lineEnd": 2086,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:121"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:122",
      "anchor": "a06574d13ecc42467a8f",
      "order": 122,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 122,
      "charStart": 142365,
      "charEnd": 142390,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 25,
      "lineStart": 2088,
      "lineEnd": 2088,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:122"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:123",
      "anchor": "0ff097150a3ac6c712dc",
      "order": 123,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 123,
      "charStart": 142392,
      "charEnd": 144082,
      "tokenCount": 271,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1690,
      "lineStart": 2090,
      "lineEnd": 2114,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:123"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:124",
      "anchor": "2cda90f6d21476496232",
      "order": 124,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 124,
      "charStart": 144084,
      "charEnd": 145155,
      "tokenCount": 161,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1071,
      "lineStart": 2116,
      "lineEnd": 2130,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:124"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:125",
      "anchor": "3e595fe63636fa1b493f",
      "order": 125,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 125,
      "charStart": 145157,
      "charEnd": 146246,
      "tokenCount": 164,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1089,
      "lineStart": 2132,
      "lineEnd": 2149,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:125"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:126",
      "anchor": "4285aa274241f894cc26",
      "order": 126,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 126,
      "charStart": 146248,
      "charEnd": 146939,
      "tokenCount": 105,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 691,
      "lineStart": 2151,
      "lineEnd": 2160,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:126"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:127",
      "anchor": "2cf930d01aee1b1493be",
      "order": 127,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 127,
      "charStart": 146941,
      "charEnd": 148763,
      "tokenCount": 292,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1822,
      "lineStart": 2162,
      "lineEnd": 2188,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:127"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:128",
      "anchor": "47d45a2ab0b7801f9af5",
      "order": 128,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 128,
      "charStart": 148765,
      "charEnd": 148805,
      "tokenCount": 7,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 40,
      "lineStart": 2190,
      "lineEnd": 2190,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:128"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:129",
      "anchor": "2ad496a2125a2d214af4",
      "order": 129,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 129,
      "charStart": 148807,
      "charEnd": 149027,
      "tokenCount": 37,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 220,
      "lineStart": 2192,
      "lineEnd": 2196,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:129"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:130",
      "anchor": "8f79553fc184b5fbe985",
      "order": 130,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 130,
      "charStart": 149029,
      "charEnd": 149971,
      "tokenCount": 150,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 942,
      "lineStart": 2198,
      "lineEnd": 2209,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:130"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:131",
      "anchor": "a81c20713d08d15834f2",
      "order": 131,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 131,
      "charStart": 149973,
      "charEnd": 150163,
      "tokenCount": 25,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 190,
      "lineStart": 2211,
      "lineEnd": 2212,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:131"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:132",
      "anchor": "e2c50dce0bee153b9fd1",
      "order": 132,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 132,
      "charStart": 150165,
      "charEnd": 152517,
      "tokenCount": 356,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 2352,
      "lineStart": 2214,
      "lineEnd": 2244,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:132"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:133",
      "anchor": "9bf4d42d49c7686346da",
      "order": 133,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 133,
      "charStart": 152519,
      "charEnd": 153194,
      "tokenCount": 104,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 675,
      "lineStart": 2246,
      "lineEnd": 2257,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:133"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:134",
      "anchor": "881b3d16ea7cf17fd6e5",
      "order": 134,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 134,
      "charStart": 153196,
      "charEnd": 154339,
      "tokenCount": 185,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1143,
      "lineStart": 2259,
      "lineEnd": 2276,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:134"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:135",
      "anchor": "b6de71711f415452cd47",
      "order": 135,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 135,
      "charStart": 154341,
      "charEnd": 155387,
      "tokenCount": 166,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1046,
      "lineStart": 2278,
      "lineEnd": 2293,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:135"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:136",
      "anchor": "5ca0ff89499bcd92074e",
      "order": 136,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 136,
      "charStart": 155389,
      "charEnd": 156483,
      "tokenCount": 164,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1094,
      "lineStart": 2295,
      "lineEnd": 2308,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:136"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:137",
      "anchor": "2dc6ab480bca660fd8d7",
      "order": 137,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 137,
      "charStart": 156485,
      "charEnd": 157786,
      "tokenCount": 204,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1301,
      "lineStart": 2310,
      "lineEnd": 2326,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:137"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:138",
      "anchor": "9f169b5a81f62fc6f33e",
      "order": 138,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 138,
      "charStart": 157788,
      "charEnd": 158405,
      "tokenCount": 85,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 617,
      "lineStart": 2328,
      "lineEnd": 2335,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:138"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:139",
      "anchor": "e0f2cf3a7b6ec373d347",
      "order": 139,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 139,
      "charStart": 158407,
      "charEnd": 159270,
      "tokenCount": 123,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 863,
      "lineStart": 2337,
      "lineEnd": 2349,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:139"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:140",
      "anchor": "28ac9e0033ce6261555d",
      "order": 140,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 140,
      "charStart": 159272,
      "charEnd": 160357,
      "tokenCount": 166,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1085,
      "lineStart": 2351,
      "lineEnd": 2365,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:140"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:141",
      "anchor": "3798d3666818b860f67f",
      "order": 141,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 141,
      "charStart": 160359,
      "charEnd": 160415,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 56,
      "lineStart": 2367,
      "lineEnd": 2367,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:141"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:142",
      "anchor": "cd1734344fedbac7228f",
      "order": 142,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 142,
      "charStart": 160417,
      "charEnd": 164377,
      "tokenCount": 606,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 3960,
      "lineStart": 2369,
      "lineEnd": 2422,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:142"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:143",
      "anchor": "12a958a63b01cd6e968f",
      "order": 143,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 143,
      "charStart": 164379,
      "charEnd": 167282,
      "tokenCount": 455,
      "sentenceCount": 14,
      "charLength": 2903,
      "lineStart": 2424,
      "lineEnd": 2464,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:143"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:144",
      "anchor": "68083e27b5c47f9ba950",
      "order": 144,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 144,
      "charStart": 167284,
      "charEnd": 167320,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 36,
      "lineStart": 2466,
      "lineEnd": 2466,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:144"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:145",
      "anchor": "64fb21efb16b49185bb9",
      "order": 145,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 145,
      "charStart": 167322,
      "charEnd": 168204,
      "tokenCount": 133,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 882,
      "lineStart": 2468,
      "lineEnd": 2480,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:145"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:146",
      "anchor": "2907694a4944b38f5417",
      "order": 146,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 146,
      "charStart": 168206,
      "charEnd": 169831,
      "tokenCount": 239,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1625,
      "lineStart": 2482,
      "lineEnd": 2503,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:146"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:147",
      "anchor": "b37d7ae19e20bd5f4695",
      "order": 147,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 147,
      "charStart": 169833,
      "charEnd": 170729,
      "tokenCount": 140,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 896,
      "lineStart": 2505,
      "lineEnd": 2515,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:147"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:148",
      "anchor": "ae7d8c782d8b145b8394",
      "order": 148,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 148,
      "charStart": 170731,
      "charEnd": 170790,
      "tokenCount": 11,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 59,
      "lineStart": 2517,
      "lineEnd": 2517,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:148"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:149",
      "anchor": "30e4b22e6368c57cfcad",
      "order": 149,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 149,
      "charStart": 170792,
      "charEnd": 171865,
      "tokenCount": 175,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1073,
      "lineStart": 2519,
      "lineEnd": 2532,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:149"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:150",
      "anchor": "b82aea4957957e6af1ca",
      "order": 150,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 150,
      "charStart": 171867,
      "charEnd": 173476,
      "tokenCount": 247,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1609,
      "lineStart": 2534,
      "lineEnd": 2555,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:150"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:151",
      "anchor": "7ce82cceeb30aa530c57",
      "order": 151,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 151,
      "charStart": 173478,
      "charEnd": 173491,
      "tokenCount": 2,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 13,
      "lineStart": 2557,
      "lineEnd": 2557,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:151"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:152",
      "anchor": "5fd44d2192350655d4dc",
      "order": 152,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 152,
      "charStart": 173493,
      "charEnd": 175914,
      "tokenCount": 360,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 2421,
      "lineStart": 2559,
      "lineEnd": 2592,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:152"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:153",
      "anchor": "a6054b2404be252a3569",
      "order": 153,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 153,
      "charStart": 175916,
      "charEnd": 177049,
      "tokenCount": 174,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1133,
      "lineStart": 2594,
      "lineEnd": 2613,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:153"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:154",
      "anchor": "f35fcf3d3e75c776b955",
      "order": 154,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 154,
      "charStart": 177051,
      "charEnd": 177335,
      "tokenCount": 42,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 284,
      "lineStart": 2615,
      "lineEnd": 2618,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:154"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:155",
      "anchor": "0c5fc56e5b9349734327",
      "order": 155,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 155,
      "charStart": 177337,
      "charEnd": 177355,
      "tokenCount": 2,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 18,
      "lineStart": 2620,
      "lineEnd": 2620,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:155"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:156",
      "anchor": "52a55cae0e5eb2936da2",
      "order": 156,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 156,
      "charStart": 177357,
      "charEnd": 178844,
      "tokenCount": 231,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1487,
      "lineStart": 2622,
      "lineEnd": 2640,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:156"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:157",
      "anchor": "1488f9f8231b458c096a",
      "order": 157,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 157,
      "charStart": 178846,
      "charEnd": 178970,
      "tokenCount": 17,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 124,
      "lineStart": 2642,
      "lineEnd": 2643,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:157"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:158",
      "anchor": "884307170882ae329923",
      "order": 158,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 158,
      "charStart": 178972,
      "charEnd": 180841,
      "tokenCount": 300,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1869,
      "lineStart": 2645,
      "lineEnd": 2669,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:158"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:159",
      "anchor": "adb3a466f08abb152146",
      "order": 159,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 159,
      "charStart": 180843,
      "charEnd": 181123,
      "tokenCount": 40,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 280,
      "lineStart": 2671,
      "lineEnd": 2674,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:159"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:160",
      "anchor": "8dda99e17b9a54e6781b",
      "order": 160,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 160,
      "charStart": 181125,
      "charEnd": 181175,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 50,
      "lineStart": 2676,
      "lineEnd": 2676,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:160"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:161",
      "anchor": "dbbf547454259693e700",
      "order": 161,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 161,
      "charStart": 181177,
      "charEnd": 184106,
      "tokenCount": 458,
      "sentenceCount": 15,
      "charLength": 2929,
      "lineStart": 2678,
      "lineEnd": 2716,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:161"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:162",
      "anchor": "49ab3b615c0881b91d3c",
      "order": 162,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 162,
      "charStart": 184108,
      "charEnd": 187686,
      "tokenCount": 542,
      "sentenceCount": 19,
      "charLength": 3578,
      "lineStart": 2718,
      "lineEnd": 2769,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:162"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:163",
      "anchor": "eef440e275c17be80976",
      "order": 163,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 163,
      "charStart": 187688,
      "charEnd": 187754,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 66,
      "lineStart": 2771,
      "lineEnd": 2772,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:163"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:164",
      "anchor": "e2294603b01df4d62f42",
      "order": 164,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 164,
      "charStart": 187756,
      "charEnd": 189799,
      "tokenCount": 314,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 2043,
      "lineStart": 2774,
      "lineEnd": 2801,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:164"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:165",
      "anchor": "b421a855026e302d45b1",
      "order": 165,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 165,
      "charStart": 189801,
      "charEnd": 189834,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 33,
      "lineStart": 2803,
      "lineEnd": 2803,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:165"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:166",
      "anchor": "f7c9f39b4a6e10f0ab36",
      "order": 166,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 166,
      "charStart": 189836,
      "charEnd": 190150,
      "tokenCount": 51,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 314,
      "lineStart": 2805,
      "lineEnd": 2810,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:166"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:167",
      "anchor": "665da7a4239cd828e6c2",
      "order": 167,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 167,
      "charStart": 190152,
      "charEnd": 193193,
      "tokenCount": 485,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 3041,
      "lineStart": 2812,
      "lineEnd": 2850,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:167"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:168",
      "anchor": "455ecb706d0d550e7857",
      "order": 168,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 168,
      "charStart": 193195,
      "charEnd": 193688,
      "tokenCount": 75,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 493,
      "lineStart": 2852,
      "lineEnd": 2860,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:168"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:169",
      "anchor": "feac63391342b7e5bb18",
      "order": 169,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 169,
      "charStart": 193690,
      "charEnd": 194244,
      "tokenCount": 84,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 554,
      "lineStart": 2862,
      "lineEnd": 2868,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:169"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:170",
      "anchor": "bc4ec2c92db01f8ef6dc",
      "order": 170,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 170,
      "charStart": 194246,
      "charEnd": 194843,
      "tokenCount": 100,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 597,
      "lineStart": 2870,
      "lineEnd": 2879,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:170"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:171",
      "anchor": "076ff3a2f2957ba645c6",
      "order": 171,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 171,
      "charStart": 194845,
      "charEnd": 195723,
      "tokenCount": 134,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 878,
      "lineStart": 2881,
      "lineEnd": 2891,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:171"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:172",
      "anchor": "92528906fc94553e706c",
      "order": 172,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 172,
      "charStart": 195725,
      "charEnd": 197293,
      "tokenCount": 249,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1568,
      "lineStart": 2893,
      "lineEnd": 2913,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:172"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:173",
      "anchor": "452d51659dcaa524a9b1",
      "order": 173,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 173,
      "charStart": 197295,
      "charEnd": 199737,
      "tokenCount": 376,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 2442,
      "lineStart": 2915,
      "lineEnd": 2950,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:173"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:174",
      "anchor": "c5b96e5b01f7d8c235fa",
      "order": 174,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 174,
      "charStart": 199739,
      "charEnd": 199800,
      "tokenCount": 10,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 61,
      "lineStart": 2952,
      "lineEnd": 2952,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:174"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:175",
      "anchor": "9319376cfd77ce60997b",
      "order": 175,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 175,
      "charStart": 199802,
      "charEnd": 201455,
      "tokenCount": 249,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 1653,
      "lineStart": 2954,
      "lineEnd": 2975,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:175"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:176",
      "anchor": "b42b41856c4d5a68320a",
      "order": 176,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 176,
      "charStart": 201457,
      "charEnd": 201781,
      "tokenCount": 54,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 324,
      "lineStart": 2977,
      "lineEnd": 2981,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:176"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:177",
      "anchor": "e285167107fa69ec7217",
      "order": 177,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 177,
      "charStart": 201783,
      "charEnd": 202579,
      "tokenCount": 126,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 796,
      "lineStart": 2983,
      "lineEnd": 2993,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:177"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:178",
      "anchor": "31af40cd2c155b85cf91",
      "order": 178,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 178,
      "charStart": 202581,
      "charEnd": 203603,
      "tokenCount": 162,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1022,
      "lineStart": 2995,
      "lineEnd": 3011,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:178"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:179",
      "anchor": "c889884aa448c492050d",
      "order": 179,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 179,
      "charStart": 203605,
      "charEnd": 206152,
      "tokenCount": 382,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 2547,
      "lineStart": 3013,
      "lineEnd": 3049,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:179"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:180",
      "anchor": "b24162a0542053dce060",
      "order": 180,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 180,
      "charStart": 206154,
      "charEnd": 206818,
      "tokenCount": 105,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 664,
      "lineStart": 3051,
      "lineEnd": 3059,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:180"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:181",
      "anchor": "9baf8501f78940cb80f7",
      "order": 181,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 181,
      "charStart": 206820,
      "charEnd": 208281,
      "tokenCount": 233,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1461,
      "lineStart": 3061,
      "lineEnd": 3081,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:181"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:182",
      "anchor": "c7aef6d3bb25738018cb",
      "order": 182,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 182,
      "charStart": 208283,
      "charEnd": 208308,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 25,
      "lineStart": 3083,
      "lineEnd": 3083,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:182"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:183",
      "anchor": "3cd1cf4986ecb9f43438",
      "order": 183,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 183,
      "charStart": 208310,
      "charEnd": 208816,
      "tokenCount": 73,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 506,
      "lineStart": 3085,
      "lineEnd": 3091,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:183"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:184",
      "anchor": "d271a068aeb58cae9f84",
      "order": 184,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 184,
      "charStart": 208818,
      "charEnd": 209068,
      "tokenCount": 37,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 250,
      "lineStart": 3093,
      "lineEnd": 3095,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:184"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:185",
      "anchor": "8d464c30acde9f900c0b",
      "order": 185,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 185,
      "charStart": 209070,
      "charEnd": 209250,
      "tokenCount": 26,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 180,
      "lineStart": 3097,
      "lineEnd": 3099,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:185"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:186",
      "anchor": "95ea3d6be8f1af0a0b1f",
      "order": 186,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 186,
      "charStart": 209252,
      "charEnd": 209675,
      "tokenCount": 56,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 423,
      "lineStart": 3101,
      "lineEnd": 3106,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:186"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:187",
      "anchor": "db63f149489cf113c3fd",
      "order": 187,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 187,
      "charStart": 209677,
      "charEnd": 213231,
      "tokenCount": 554,
      "sentenceCount": 23,
      "charLength": 3554,
      "lineStart": 3108,
      "lineEnd": 3153,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:187"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:188",
      "anchor": "d3739e4dcb9a62c1415c",
      "order": 188,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 188,
      "charStart": 213233,
      "charEnd": 214441,
      "tokenCount": 183,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1208,
      "lineStart": 3155,
      "lineEnd": 3172,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:188"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:189",
      "anchor": "2565e28c0f4fc1df9108",
      "order": 189,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 189,
      "charStart": 214443,
      "charEnd": 215079,
      "tokenCount": 95,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 636,
      "lineStart": 3174,
      "lineEnd": 3180,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:189"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:190",
      "anchor": "e1c4ca428663a39f5543",
      "order": 190,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 190,
      "charStart": 215081,
      "charEnd": 215114,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 33,
      "lineStart": 3182,
      "lineEnd": 3182,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:190"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:191",
      "anchor": "2d7f91efc4ca0cc98563",
      "order": 191,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 191,
      "charStart": 215116,
      "charEnd": 216807,
      "tokenCount": 265,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1691,
      "lineStart": 3184,
      "lineEnd": 3203,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:191"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:192",
      "anchor": "b3b9efe9e33bc5fa8aa7",
      "order": 192,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 192,
      "charStart": 216809,
      "charEnd": 218131,
      "tokenCount": 210,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1322,
      "lineStart": 3205,
      "lineEnd": 3222,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:192"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:193",
      "anchor": "1a870ad74cd0ad98ec34",
      "order": 193,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 193,
      "charStart": 218133,
      "charEnd": 220910,
      "tokenCount": 429,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 2777,
      "lineStart": 3224,
      "lineEnd": 3262,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:193"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:194",
      "anchor": "8877872ff99703e298ce",
      "order": 194,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 194,
      "charStart": 220912,
      "charEnd": 221711,
      "tokenCount": 122,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 799,
      "lineStart": 3264,
      "lineEnd": 3273,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:194"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:195",
      "anchor": "37ab999f89cd208878fe",
      "order": 195,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 195,
      "charStart": 221713,
      "charEnd": 222200,
      "tokenCount": 73,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 487,
      "lineStart": 3275,
      "lineEnd": 3281,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:195"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:196",
      "anchor": "f589e43df5e6d796a305",
      "order": 196,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 196,
      "charStart": 222202,
      "charEnd": 223194,
      "tokenCount": 153,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 992,
      "lineStart": 3283,
      "lineEnd": 3295,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:196"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:197",
      "anchor": "5e6ceb407fa399ff1eed",
      "order": 197,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 197,
      "charStart": 223196,
      "charEnd": 224798,
      "tokenCount": 248,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1602,
      "lineStart": 3297,
      "lineEnd": 3318,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:197"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:198",
      "anchor": "558f168089ee1a7667ec",
      "order": 198,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 198,
      "charStart": 224800,
      "charEnd": 226734,
      "tokenCount": 293,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1934,
      "lineStart": 3320,
      "lineEnd": 3343,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:198"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:199",
      "anchor": "17e1d92b34dbaa98130a",
      "order": 199,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 199,
      "charStart": 226736,
      "charEnd": 228872,
      "tokenCount": 328,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 2136,
      "lineStart": 3345,
      "lineEnd": 3374,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:199"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:200",
      "anchor": "03f5a8bc8ea57f87ee6b",
      "order": 200,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 200,
      "charStart": 228874,
      "charEnd": 230618,
      "tokenCount": 261,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1744,
      "lineStart": 3376,
      "lineEnd": 3398,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:200"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:201",
      "anchor": "75da9a35474eefc9ceec",
      "order": 201,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 201,
      "charStart": 230620,
      "charEnd": 231370,
      "tokenCount": 114,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 750,
      "lineStart": 3400,
      "lineEnd": 3410,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:201"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:202",
      "anchor": "58d1bbfc3f26124c4642",
      "order": 202,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 202,
      "charStart": 231372,
      "charEnd": 231498,
      "tokenCount": 20,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 126,
      "lineStart": 3412,
      "lineEnd": 3414,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:202"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:203",
      "anchor": "0feb56c523d88cb3eb16",
      "order": 203,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 203,
      "charStart": 231500,
      "charEnd": 232662,
      "tokenCount": 187,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1162,
      "lineStart": 3416,
      "lineEnd": 3433,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:203"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:204",
      "anchor": "f94606543514b3dda65b",
      "order": 204,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 204,
      "charStart": 232664,
      "charEnd": 232704,
      "tokenCount": 7,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 40,
      "lineStart": 3435,
      "lineEnd": 3435,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:204"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:205",
      "anchor": "4c9bd9c90619a0cad1cf",
      "order": 205,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 205,
      "charStart": 232706,
      "charEnd": 234325,
      "tokenCount": 251,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1619,
      "lineStart": 3437,
      "lineEnd": 3456,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:205"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:206",
      "anchor": "8e7874cef5e832efba23",
      "order": 206,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 206,
      "charStart": 234327,
      "charEnd": 234608,
      "tokenCount": 43,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 281,
      "lineStart": 3458,
      "lineEnd": 3461,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:206"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:207",
      "anchor": "807634e4e4e0f65b5438",
      "order": 207,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 207,
      "charStart": 234610,
      "charEnd": 236452,
      "tokenCount": 293,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1842,
      "lineStart": 3463,
      "lineEnd": 3486,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:207"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:208",
      "anchor": "1ffeda7c52419388b84b",
      "order": 208,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 208,
      "charStart": 236454,
      "charEnd": 236736,
      "tokenCount": 47,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 282,
      "lineStart": 3488,
      "lineEnd": 3492,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:208"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:209",
      "anchor": "c5e43a3329f26bd93a8a",
      "order": 209,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 209,
      "charStart": 236738,
      "charEnd": 238443,
      "tokenCount": 272,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1705,
      "lineStart": 3494,
      "lineEnd": 3514,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:209"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:210",
      "anchor": "39fe895eb36c4ebcf35a",
      "order": 210,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 210,
      "charStart": 238445,
      "charEnd": 240026,
      "tokenCount": 228,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1581,
      "lineStart": 3516,
      "lineEnd": 3537,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:210"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:211",
      "anchor": "d4744aa1eb51e99a78bb",
      "order": 211,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 211,
      "charStart": 240028,
      "charEnd": 240072,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 44,
      "lineStart": 3539,
      "lineEnd": 3539,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:211"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:212",
      "anchor": "de3d5a3550bbb23b23cd",
      "order": 212,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 212,
      "charStart": 240074,
      "charEnd": 240146,
      "tokenCount": 11,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 72,
      "lineStart": 3541,
      "lineEnd": 3541,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:212"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:213",
      "anchor": "efa56918e9a0f47a510e",
      "order": 213,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 213,
      "charStart": 240148,
      "charEnd": 241682,
      "tokenCount": 234,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1534,
      "lineStart": 3543,
      "lineEnd": 3563,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:213"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:214",
      "anchor": "20221d11e445cd9dae0e",
      "order": 214,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 214,
      "charStart": 241684,
      "charEnd": 242937,
      "tokenCount": 204,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1253,
      "lineStart": 3565,
      "lineEnd": 3580,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:214"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:215",
      "anchor": "bc51cdaf11173d3fba09",
      "order": 215,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 215,
      "charStart": 242939,
      "charEnd": 243304,
      "tokenCount": 58,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 365,
      "lineStart": 3582,
      "lineEnd": 3587,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:215"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:216",
      "anchor": "50856ccd6daad6d44ae9",
      "order": 216,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 216,
      "charStart": 243306,
      "charEnd": 244364,
      "tokenCount": 164,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1058,
      "lineStart": 3589,
      "lineEnd": 3604,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:216"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:217",
      "anchor": "ffbc8ace88ca84707dae",
      "order": 217,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 217,
      "charStart": 244366,
      "charEnd": 245349,
      "tokenCount": 147,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 983,
      "lineStart": 3606,
      "lineEnd": 3617,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:217"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:218",
      "anchor": "0e37304dae513fb78c19",
      "order": 218,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 218,
      "charStart": 245351,
      "charEnd": 246420,
      "tokenCount": 170,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1069,
      "lineStart": 3619,
      "lineEnd": 3635,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:218"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:219",
      "anchor": "d9bb57d3ec7b6f560be3",
      "order": 219,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 219,
      "charStart": 246422,
      "charEnd": 247356,
      "tokenCount": 137,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 934,
      "lineStart": 3637,
      "lineEnd": 3648,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:219"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:220",
      "anchor": "3432744235fee5b96331",
      "order": 220,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 220,
      "charStart": 247358,
      "charEnd": 248198,
      "tokenCount": 123,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 840,
      "lineStart": 3650,
      "lineEnd": 3660,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:220"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:221",
      "anchor": "71f99a4b3885f6dd6bb5",
      "order": 221,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 221,
      "charStart": 248200,
      "charEnd": 249178,
      "tokenCount": 148,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 978,
      "lineStart": 3662,
      "lineEnd": 3673,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:221"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:222",
      "anchor": "bead631201bd9790b6cb",
      "order": 222,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 222,
      "charStart": 249180,
      "charEnd": 249622,
      "tokenCount": 71,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 442,
      "lineStart": 3675,
      "lineEnd": 3680,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:222"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:223",
      "anchor": "4a4b357c3b2a26637482",
      "order": 223,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 223,
      "charStart": 249624,
      "charEnd": 250579,
      "tokenCount": 157,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 955,
      "lineStart": 3682,
      "lineEnd": 3693,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:223"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:224",
      "anchor": "3d745facae59ab0bbb84",
      "order": 224,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 224,
      "charStart": 250581,
      "charEnd": 250596,
      "tokenCount": 2,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 15,
      "lineStart": 3695,
      "lineEnd": 3695,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:224"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:225",
      "anchor": "93d7601a93712e3106ad",
      "order": 225,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 225,
      "charStart": 250598,
      "charEnd": 252341,
      "tokenCount": 270,
      "sentenceCount": 14,
      "charLength": 1743,
      "lineStart": 3697,
      "lineEnd": 3721,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:225"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:226",
      "anchor": "4ea5b35098a28aca45e4",
      "order": 226,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 226,
      "charStart": 252343,
      "charEnd": 252404,
      "tokenCount": 11,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 61,
      "lineStart": 3723,
      "lineEnd": 3723,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:226"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:227",
      "anchor": "83869e6a65d69b1e2d4b",
      "order": 227,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 227,
      "charStart": 252406,
      "charEnd": 253003,
      "tokenCount": 91,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 597,
      "lineStart": 3725,
      "lineEnd": 3733,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:227"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:228",
      "anchor": "e790ffe896be742d3778",
      "order": 228,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 228,
      "charStart": 253005,
      "charEnd": 254570,
      "tokenCount": 242,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1565,
      "lineStart": 3735,
      "lineEnd": 3756,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:228"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:229",
      "anchor": "7a8b5cbfddcb795521ae",
      "order": 229,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 229,
      "charStart": 254572,
      "charEnd": 256124,
      "tokenCount": 247,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1552,
      "lineStart": 3758,
      "lineEnd": 3779,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:229"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:230",
      "anchor": "9b1b19541e020b43971a",
      "order": 230,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 230,
      "charStart": 256126,
      "charEnd": 257855,
      "tokenCount": 266,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 1729,
      "lineStart": 3781,
      "lineEnd": 3807,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:230"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:231",
      "anchor": "fc46cc500bb691ee311e",
      "order": 231,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 231,
      "charStart": 257857,
      "charEnd": 258286,
      "tokenCount": 63,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 429,
      "lineStart": 3809,
      "lineEnd": 3817,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:231"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:232",
      "anchor": "bbc6effdcecafce6c27a",
      "order": 232,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 232,
      "charStart": 258288,
      "charEnd": 259307,
      "tokenCount": 145,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1019,
      "lineStart": 3819,
      "lineEnd": 3832,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:232"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:233",
      "anchor": "23b90867cb05f0b12439",
      "order": 233,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 233,
      "charStart": 259309,
      "charEnd": 259415,
      "tokenCount": 11,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 106,
      "lineStart": 3834,
      "lineEnd": 3837,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:233"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:234",
      "anchor": "1ee3b69a8650875e7cfb",
      "order": 234,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 234,
      "charStart": 259417,
      "charEnd": 259499,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 82,
      "lineStart": 3839,
      "lineEnd": 3841,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:234"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:235",
      "anchor": "df6390769ae6777a4b2c",
      "order": 235,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 235,
      "charStart": 259501,
      "charEnd": 261719,
      "tokenCount": 325,
      "sentenceCount": 13,
      "charLength": 2218,
      "lineStart": 3843,
      "lineEnd": 3879,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:235"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:236",
      "anchor": "9b3c7e0c32f3587430fe",
      "order": 236,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 236,
      "charStart": 261721,
      "charEnd": 264041,
      "tokenCount": 353,
      "sentenceCount": 15,
      "charLength": 2320,
      "lineStart": 3881,
      "lineEnd": 3911,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:236"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:237",
      "anchor": "ee3e22eb5fca567e08bd",
      "order": 237,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 237,
      "charStart": 264043,
      "charEnd": 264069,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 26,
      "lineStart": 3913,
      "lineEnd": 3913,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:237"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:238",
      "anchor": "39c2d58d6dc26cd2e4d0",
      "order": 238,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 238,
      "charStart": 264071,
      "charEnd": 264105,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 34,
      "lineStart": 3915,
      "lineEnd": 3915,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:238"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:239",
      "anchor": "a3ffc8b0f8e61a718e64",
      "order": 239,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 239,
      "charStart": 264107,
      "charEnd": 264136,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 29,
      "lineStart": 3917,
      "lineEnd": 3917,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:239"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:240",
      "anchor": "f55587e260b2c921096f",
      "order": 240,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 240,
      "charStart": 264138,
      "charEnd": 264179,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 41,
      "lineStart": 3919,
      "lineEnd": 3919,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:240"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:241",
      "anchor": "4e7a18de0cc7238cc0c4",
      "order": 241,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 241,
      "charStart": 264181,
      "charEnd": 264205,
      "tokenCount": 3,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 24,
      "lineStart": 3921,
      "lineEnd": 3921,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:241"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:242",
      "anchor": "5fd5e22b751f5e3f60ca",
      "order": 242,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 242,
      "charStart": 264207,
      "charEnd": 264243,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 36,
      "lineStart": 3923,
      "lineEnd": 3923,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:242"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:243",
      "anchor": "d29c22e089dfe956a3f6",
      "order": 243,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 243,
      "charStart": 264245,
      "charEnd": 264280,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 35,
      "lineStart": 3925,
      "lineEnd": 3925,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:243"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:244",
      "anchor": "cebf7137e4dbbeedcf73",
      "order": 244,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 244,
      "charStart": 264282,
      "charEnd": 264325,
      "tokenCount": 7,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 43,
      "lineStart": 3927,
      "lineEnd": 3927,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:244"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:245",
      "anchor": "5c46cc08930084364c99",
      "order": 245,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 245,
      "charStart": 264327,
      "charEnd": 264407,
      "tokenCount": 13,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 80,
      "lineStart": 3929,
      "lineEnd": 3930,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:245"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:246",
      "anchor": "5a12dd16ebbab1e40059",
      "order": 246,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 246,
      "charStart": 264409,
      "charEnd": 264449,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 40,
      "lineStart": 3932,
      "lineEnd": 3932,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:246"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:247",
      "anchor": "51c36b527eb937705f92",
      "order": 247,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 247,
      "charStart": 264451,
      "charEnd": 264506,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 55,
      "lineStart": 3934,
      "lineEnd": 3934,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:247"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:248",
      "anchor": "e448919bf2ef4dc26eec",
      "order": 248,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 248,
      "charStart": 264508,
      "charEnd": 264551,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 43,
      "lineStart": 3936,
      "lineEnd": 3936,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:248"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:249",
      "anchor": "ac32f9b6dc9a8b97a0c9",
      "order": 249,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 249,
      "charStart": 264553,
      "charEnd": 264666,
      "tokenCount": 16,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 113,
      "lineStart": 3938,
      "lineEnd": 3939,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:249"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:250",
      "anchor": "b8f911596c9484fb34fe",
      "order": 250,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 250,
      "charStart": 264668,
      "charEnd": 264698,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 30,
      "lineStart": 3941,
      "lineEnd": 3941,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:250"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:251",
      "anchor": "ef6e307d61341ca22e67",
      "order": 251,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 251,
      "charStart": 264700,
      "charEnd": 265487,
      "tokenCount": 119,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 787,
      "lineStart": 3943,
      "lineEnd": 3953,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:251"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:252",
      "anchor": "02f12e6d59ae0ab890cb",
      "order": 252,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 252,
      "charStart": 265489,
      "charEnd": 268036,
      "tokenCount": 405,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 2547,
      "lineStart": 3955,
      "lineEnd": 3993,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:252"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:253",
      "anchor": "c480a64cec751299ff29",
      "order": 253,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 253,
      "charStart": 268038,
      "charEnd": 268063,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 25,
      "lineStart": 3995,
      "lineEnd": 3995,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:253"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:254",
      "anchor": "ff380e23fd6c55446635",
      "order": 254,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 254,
      "charStart": 268065,
      "charEnd": 270015,
      "tokenCount": 294,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1950,
      "lineStart": 3997,
      "lineEnd": 4023,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:254"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:255",
      "anchor": "852ea8d2685a8b5bc31e",
      "order": 255,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 255,
      "charStart": 270017,
      "charEnd": 272163,
      "tokenCount": 314,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 2146,
      "lineStart": 4025,
      "lineEnd": 4059,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:255"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:256",
      "anchor": "f2e612ae29d808b7379b",
      "order": 256,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 256,
      "charStart": 272165,
      "charEnd": 273129,
      "tokenCount": 137,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 964,
      "lineStart": 4061,
      "lineEnd": 4082,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:256"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:257",
      "anchor": "fab8edcc0be98f520fb9",
      "order": 257,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 257,
      "charStart": 273131,
      "charEnd": 273275,
      "tokenCount": 22,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 144,
      "lineStart": 4084,
      "lineEnd": 4087,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:257"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:258",
      "anchor": "85f27585152b0b7d2e6b",
      "order": 258,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 258,
      "charStart": 273277,
      "charEnd": 273366,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 89,
      "lineStart": 4089,
      "lineEnd": 4091,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:258"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:259",
      "anchor": "ca45234c8e34d880eb01",
      "order": 259,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 259,
      "charStart": 273368,
      "charEnd": 273517,
      "tokenCount": 23,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 149,
      "lineStart": 4093,
      "lineEnd": 4096,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:259"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:260",
      "anchor": "20cb43ce96b1f30a3875",
      "order": 260,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 260,
      "charStart": 273519,
      "charEnd": 273711,
      "tokenCount": 27,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 192,
      "lineStart": 4098,
      "lineEnd": 4103,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:260"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:261",
      "anchor": "b853e1db1153b395f3a3",
      "order": 261,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 261,
      "charStart": 273713,
      "charEnd": 273862,
      "tokenCount": 26,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 149,
      "lineStart": 4105,
      "lineEnd": 4109,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:261"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:262",
      "anchor": "cd8ec6562416d7d2c987",
      "order": 262,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 262,
      "charStart": 273864,
      "charEnd": 273958,
      "tokenCount": 17,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 94,
      "lineStart": 4111,
      "lineEnd": 4113,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:262"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:263",
      "anchor": "e7cb06e8f77ea73eb1bb",
      "order": 263,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 263,
      "charStart": 273960,
      "charEnd": 274019,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 59,
      "lineStart": 4115,
      "lineEnd": 4115,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:263"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:264",
      "anchor": "29e25c138fc67148960b",
      "order": 264,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 264,
      "charStart": 274021,
      "charEnd": 275955,
      "tokenCount": 300,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1934,
      "lineStart": 4117,
      "lineEnd": 4144,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:264"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:265",
      "anchor": "02c1427fdb5ff558bbd5",
      "order": 265,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 265,
      "charStart": 275957,
      "charEnd": 278406,
      "tokenCount": 376,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 2449,
      "lineStart": 4146,
      "lineEnd": 4175,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:265"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:266",
      "anchor": "2e86b26ba9d1be393ebe",
      "order": 266,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 266,
      "charStart": 278408,
      "charEnd": 278719,
      "tokenCount": 50,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 311,
      "lineStart": 4177,
      "lineEnd": 4185,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:266"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:267",
      "anchor": "e339dd2dc69aa8a5a9e1",
      "order": 267,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 267,
      "charStart": 278721,
      "charEnd": 280544,
      "tokenCount": 265,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1823,
      "lineStart": 4187,
      "lineEnd": 4215,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:267"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:268",
      "anchor": "ba1c73e3439eff2a9106",
      "order": 268,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 268,
      "charStart": 280546,
      "charEnd": 280583,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 37,
      "lineStart": 4217,
      "lineEnd": 4217,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:268"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:269",
      "anchor": "e5cc5599509565bb16a9",
      "order": 269,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 269,
      "charStart": 280585,
      "charEnd": 281251,
      "tokenCount": 95,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 666,
      "lineStart": 4219,
      "lineEnd": 4230,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:269"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:270",
      "anchor": "451f52f79992ea56f50e",
      "order": 270,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 270,
      "charStart": 281253,
      "charEnd": 284217,
      "tokenCount": 434,
      "sentenceCount": 14,
      "charLength": 2964,
      "lineStart": 4232,
      "lineEnd": 4270,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:270"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:271",
      "anchor": "5785b49e4be2b56e6bdf",
      "order": 271,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 271,
      "charStart": 284219,
      "charEnd": 284415,
      "tokenCount": 29,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 196,
      "lineStart": 4272,
      "lineEnd": 4274,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:271"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:272",
      "anchor": "3672ab2a9f083cca01cf",
      "order": 272,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 272,
      "charStart": 284417,
      "charEnd": 286168,
      "tokenCount": 279,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1751,
      "lineStart": 4276,
      "lineEnd": 4297,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:272"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:273",
      "anchor": "8ef1c364f9056261d815",
      "order": 273,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 273,
      "charStart": 286170,
      "charEnd": 288078,
      "tokenCount": 293,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1908,
      "lineStart": 4299,
      "lineEnd": 4323,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:273"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:274",
      "anchor": "6c8b8194edda1844a731",
      "order": 274,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 274,
      "charStart": 288080,
      "charEnd": 289855,
      "tokenCount": 252,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 1775,
      "lineStart": 4325,
      "lineEnd": 4350,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:274"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:275",
      "anchor": "fe3dc8c68c313570211e",
      "order": 275,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 275,
      "charStart": 289857,
      "charEnd": 291262,
      "tokenCount": 211,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1405,
      "lineStart": 4352,
      "lineEnd": 4372,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:275"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:276",
      "anchor": "05922b089963b391d832",
      "order": 276,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 276,
      "charStart": 291264,
      "charEnd": 293232,
      "tokenCount": 307,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 1968,
      "lineStart": 4374,
      "lineEnd": 4403,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:276"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:277",
      "anchor": "a2015e2f2a54e6ebf7c5",
      "order": 277,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 277,
      "charStart": 293234,
      "charEnd": 293254,
      "tokenCount": 2,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 20,
      "lineStart": 4405,
      "lineEnd": 4405,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:277"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:278",
      "anchor": "abae00d1d66894dd62a2",
      "order": 278,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 278,
      "charStart": 293256,
      "charEnd": 298933,
      "tokenCount": 809,
      "sentenceCount": 19,
      "charLength": 5677,
      "lineStart": 4407,
      "lineEnd": 4480,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:278"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:279",
      "anchor": "85ee52b4861b035f547b",
      "order": 279,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 279,
      "charStart": 298935,
      "charEnd": 298967,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 32,
      "lineStart": 4482,
      "lineEnd": 4482,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:279"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:280",
      "anchor": "8ee5edd78967c740a29f",
      "order": 280,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 280,
      "charStart": 298969,
      "charEnd": 300184,
      "tokenCount": 178,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1215,
      "lineStart": 4484,
      "lineEnd": 4498,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:280"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:281",
      "anchor": "0a8283d510d7c58d16f8",
      "order": 281,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 281,
      "charStart": 300186,
      "charEnd": 301916,
      "tokenCount": 258,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1730,
      "lineStart": 4500,
      "lineEnd": 4526,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:281"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:282",
      "anchor": "e0191af1c26f153b49d1",
      "order": 282,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 282,
      "charStart": 301918,
      "charEnd": 301950,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 32,
      "lineStart": 4528,
      "lineEnd": 4528,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:282"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:283",
      "anchor": "ab7407e9acb2c1ae69de",
      "order": 283,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 283,
      "charStart": 301952,
      "charEnd": 304623,
      "tokenCount": 421,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 2671,
      "lineStart": 4530,
      "lineEnd": 4564,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:283"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:284",
      "anchor": "8663adf5492afe650e89",
      "order": 284,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 284,
      "charStart": 304625,
      "charEnd": 305561,
      "tokenCount": 147,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 936,
      "lineStart": 4566,
      "lineEnd": 4576,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:284"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:285",
      "anchor": "96f2b120026c324e606c",
      "order": 285,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 285,
      "charStart": 305563,
      "charEnd": 305602,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 39,
      "lineStart": 4578,
      "lineEnd": 4578,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:285"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:286",
      "anchor": "4f380e87e878b910271e",
      "order": 286,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 286,
      "charStart": 305604,
      "charEnd": 309586,
      "tokenCount": 608,
      "sentenceCount": 17,
      "charLength": 3982,
      "lineStart": 4580,
      "lineEnd": 4630,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:286"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:287",
      "anchor": "ef089c12851200243b34",
      "order": 287,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 287,
      "charStart": 309588,
      "charEnd": 309664,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 76,
      "lineStart": 4632,
      "lineEnd": 4633,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:287"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:288",
      "anchor": "78f31c98e505b02ff212",
      "order": 288,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 288,
      "charStart": 309666,
      "charEnd": 310714,
      "tokenCount": 164,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1048,
      "lineStart": 4635,
      "lineEnd": 4653,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:288"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:289",
      "anchor": "5ac7026f481755dbcce3",
      "order": 289,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 289,
      "charStart": 310716,
      "charEnd": 314634,
      "tokenCount": 597,
      "sentenceCount": 13,
      "charLength": 3918,
      "lineStart": 4655,
      "lineEnd": 4714,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:289"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:290",
      "anchor": "37e87d8a256004179ba0",
      "order": 290,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 290,
      "charStart": 314636,
      "charEnd": 314719,
      "tokenCount": 13,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 83,
      "lineStart": 4716,
      "lineEnd": 4717,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:290"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:291",
      "anchor": "14ce1e452909b4c57cfd",
      "order": 291,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 291,
      "charStart": 314721,
      "charEnd": 314757,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 36,
      "lineStart": 4719,
      "lineEnd": 4719,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:291"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:292",
      "anchor": "e98cda83557f192ff91d",
      "order": 292,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 292,
      "charStart": 314759,
      "charEnd": 317553,
      "tokenCount": 444,
      "sentenceCount": 15,
      "charLength": 2794,
      "lineStart": 4721,
      "lineEnd": 4759,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:292"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:293",
      "anchor": "d8cdbdce16435f8556e9",
      "order": 293,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 293,
      "charStart": 317555,
      "charEnd": 317606,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 51,
      "lineStart": 4761,
      "lineEnd": 4761,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:293"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:294",
      "anchor": "706e3e18bbc2ef50aefd",
      "order": 294,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 294,
      "charStart": 317608,
      "charEnd": 321506,
      "tokenCount": 594,
      "sentenceCount": 19,
      "charLength": 3898,
      "lineStart": 4763,
      "lineEnd": 4816,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:294"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:295",
      "anchor": "960a0832e316e57dd7ea",
      "order": 295,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 295,
      "charStart": 321508,
      "charEnd": 321546,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 38,
      "lineStart": 4818,
      "lineEnd": 4818,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:295"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:296",
      "anchor": "947156580b16a27f8366",
      "order": 296,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 296,
      "charStart": 321548,
      "charEnd": 322176,
      "tokenCount": 98,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 628,
      "lineStart": 4820,
      "lineEnd": 4829,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:296"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:297",
      "anchor": "4f7fa667ecf79f015f0f",
      "order": 297,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 297,
      "charStart": 322178,
      "charEnd": 324275,
      "tokenCount": 333,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 2097,
      "lineStart": 4831,
      "lineEnd": 4860,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:297"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:298",
      "anchor": "d6e0ffb21399c878a7fb",
      "order": 298,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 298,
      "charStart": 324277,
      "charEnd": 325588,
      "tokenCount": 201,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1311,
      "lineStart": 4862,
      "lineEnd": 4876,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:298"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:299",
      "anchor": "8f954ab9c9cd443f7f0c",
      "order": 299,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 299,
      "charStart": 325590,
      "charEnd": 327554,
      "tokenCount": 290,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 1964,
      "lineStart": 4878,
      "lineEnd": 4905,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:299"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:300",
      "anchor": "d139faa4983f53df4a61",
      "order": 300,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 300,
      "charStart": 327556,
      "charEnd": 328558,
      "tokenCount": 153,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1002,
      "lineStart": 4907,
      "lineEnd": 4919,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:300"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:301",
      "anchor": "a545caa08d6f0b18efb1",
      "order": 301,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 301,
      "charStart": 328560,
      "charEnd": 330194,
      "tokenCount": 252,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1634,
      "lineStart": 4921,
      "lineEnd": 4944,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:301"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:302",
      "anchor": "5f09adbf7b374a4335d5",
      "order": 302,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 302,
      "charStart": 330196,
      "charEnd": 331744,
      "tokenCount": 233,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1548,
      "lineStart": 4946,
      "lineEnd": 4967,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:302"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:303",
      "anchor": "bb78053b3d67dd31a947",
      "order": 303,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 303,
      "charStart": 331746,
      "charEnd": 332735,
      "tokenCount": 155,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 989,
      "lineStart": 4969,
      "lineEnd": 4980,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:303"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:304",
      "anchor": "679c4b34123181efa868",
      "order": 304,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 304,
      "charStart": 332737,
      "charEnd": 333930,
      "tokenCount": 188,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1193,
      "lineStart": 4982,
      "lineEnd": 4995,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:304"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:305",
      "anchor": "4791d88e29e68fa46ade",
      "order": 305,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 305,
      "charStart": 333932,
      "charEnd": 335675,
      "tokenCount": 266,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1743,
      "lineStart": 4997,
      "lineEnd": 5022,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:305"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:306",
      "anchor": "20ba782df48b98c50f5a",
      "order": 306,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 306,
      "charStart": 335677,
      "charEnd": 337718,
      "tokenCount": 308,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 2041,
      "lineStart": 5024,
      "lineEnd": 5056,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:306"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:307",
      "anchor": "393467c744cf6d8ac07a",
      "order": 307,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 307,
      "charStart": 337720,
      "charEnd": 339838,
      "tokenCount": 311,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2118,
      "lineStart": 5058,
      "lineEnd": 5088,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:307"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:308",
      "anchor": "4f26da84097f84d9b1cb",
      "order": 308,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 308,
      "charStart": 339840,
      "charEnd": 340052,
      "tokenCount": 32,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 212,
      "lineStart": 5090,
      "lineEnd": 5092,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:308"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:309",
      "anchor": "b92fba710d2b9f544ddf",
      "order": 309,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 309,
      "charStart": 340054,
      "charEnd": 340581,
      "tokenCount": 72,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 527,
      "lineStart": 5094,
      "lineEnd": 5104,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:309"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:310",
      "anchor": "f7ca70d334b11582f985",
      "order": 310,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 310,
      "charStart": 340583,
      "charEnd": 340775,
      "tokenCount": 31,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 192,
      "lineStart": 5106,
      "lineEnd": 5108,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:310"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:311",
      "anchor": "8bdd4e4ea011e05b32d4",
      "order": 311,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 311,
      "charStart": 340777,
      "charEnd": 341152,
      "tokenCount": 51,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 375,
      "lineStart": 5110,
      "lineEnd": 5115,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:311"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:312",
      "anchor": "84fb6cf5603a726b9ca4",
      "order": 312,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 312,
      "charStart": 341154,
      "charEnd": 342331,
      "tokenCount": 170,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1177,
      "lineStart": 5117,
      "lineEnd": 5134,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:312"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:313",
      "anchor": "45ede7789a43fc0fe34c",
      "order": 313,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 313,
      "charStart": 342333,
      "charEnd": 344057,
      "tokenCount": 251,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1724,
      "lineStart": 5136,
      "lineEnd": 5159,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:313"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:314",
      "anchor": "45af901cefadf5e5adbf",
      "order": 314,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 314,
      "charStart": 344059,
      "charEnd": 344867,
      "tokenCount": 123,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 808,
      "lineStart": 5161,
      "lineEnd": 5172,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:314"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:315",
      "anchor": "99e6fc328968ba1a58ce",
      "order": 315,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 315,
      "charStart": 344869,
      "charEnd": 346146,
      "tokenCount": 208,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1277,
      "lineStart": 5174,
      "lineEnd": 5191,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:315"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:316",
      "anchor": "9671666bcf2c89197a7a",
      "order": 316,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 316,
      "charStart": 346148,
      "charEnd": 346841,
      "tokenCount": 120,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 693,
      "lineStart": 5193,
      "lineEnd": 5203,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:316"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:317",
      "anchor": "2b003ada9296b431f5c6",
      "order": 317,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 317,
      "charStart": 346843,
      "charEnd": 348592,
      "tokenCount": 247,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1749,
      "lineStart": 5205,
      "lineEnd": 5227,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:317"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:318",
      "anchor": "49eaa9562c894fa40b97",
      "order": 318,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 318,
      "charStart": 348594,
      "charEnd": 348822,
      "tokenCount": 33,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 228,
      "lineStart": 5229,
      "lineEnd": 5231,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:318"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:319",
      "anchor": "8ec12180d858a884e9f8",
      "order": 319,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 319,
      "charStart": 348824,
      "charEnd": 350476,
      "tokenCount": 254,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1652,
      "lineStart": 5233,
      "lineEnd": 5257,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:319"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:320",
      "anchor": "f55c13ec76ad6ef6fa6e",
      "order": 320,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 320,
      "charStart": 350478,
      "charEnd": 351555,
      "tokenCount": 163,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1077,
      "lineStart": 5259,
      "lineEnd": 5273,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:320"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:321",
      "anchor": "093d85e8e0cd063257d5",
      "order": 321,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 321,
      "charStart": 351557,
      "charEnd": 351665,
      "tokenCount": 15,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 108,
      "lineStart": 5275,
      "lineEnd": 5276,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:321"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:322",
      "anchor": "05a00acacbce5c0e48b9",
      "order": 322,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 322,
      "charStart": 351667,
      "charEnd": 352061,
      "tokenCount": 58,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 394,
      "lineStart": 5278,
      "lineEnd": 5283,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:322"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:323",
      "anchor": "272b0d0e5e86c144acc8",
      "order": 323,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 323,
      "charStart": 352063,
      "charEnd": 353314,
      "tokenCount": 181,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1251,
      "lineStart": 5285,
      "lineEnd": 5306,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:323"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:324",
      "anchor": "dbbe50a88ad0db980f31",
      "order": 324,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 324,
      "charStart": 353316,
      "charEnd": 353950,
      "tokenCount": 103,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 634,
      "lineStart": 5308,
      "lineEnd": 5315,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:324"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:325",
      "anchor": "ced1a5c7efe4d7456fcc",
      "order": 325,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 325,
      "charStart": 353952,
      "charEnd": 354158,
      "tokenCount": 33,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 206,
      "lineStart": 5317,
      "lineEnd": 5319,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:325"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:326",
      "anchor": "6f53ce4bc3c388ba3f52",
      "order": 326,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 326,
      "charStart": 354160,
      "charEnd": 356222,
      "tokenCount": 330,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 2062,
      "lineStart": 5321,
      "lineEnd": 5348,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:326"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:327",
      "anchor": "39c365e2696a0007c6b7",
      "order": 327,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 327,
      "charStart": 356224,
      "charEnd": 358367,
      "tokenCount": 327,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2143,
      "lineStart": 5350,
      "lineEnd": 5378,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:327"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:328",
      "anchor": "5282b7485df4a87941ef",
      "order": 328,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 328,
      "charStart": 358369,
      "charEnd": 360365,
      "tokenCount": 308,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1996,
      "lineStart": 5380,
      "lineEnd": 5407,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:328"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:329",
      "anchor": "aec1182a454ea559ab75",
      "order": 329,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 329,
      "charStart": 360367,
      "charEnd": 361620,
      "tokenCount": 191,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1253,
      "lineStart": 5409,
      "lineEnd": 5428,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:329"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:330",
      "anchor": "cc0f68ff3efb03c2b510",
      "order": 330,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 330,
      "charStart": 361622,
      "charEnd": 362052,
      "tokenCount": 66,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 430,
      "lineStart": 5430,
      "lineEnd": 5434,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:330"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:331",
      "anchor": "379513349c2bdb3ce0fb",
      "order": 331,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 331,
      "charStart": 362054,
      "charEnd": 365069,
      "tokenCount": 446,
      "sentenceCount": 23,
      "charLength": 3015,
      "lineStart": 5436,
      "lineEnd": 5477,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:331"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:332",
      "anchor": "bc53c411bfd9e57b699f",
      "order": 332,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 332,
      "charStart": 365071,
      "charEnd": 366460,
      "tokenCount": 226,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1389,
      "lineStart": 5479,
      "lineEnd": 5497,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:332"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:333",
      "anchor": "e0dd4eba43c442b3ff75",
      "order": 333,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 333,
      "charStart": 366462,
      "charEnd": 366573,
      "tokenCount": 17,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 111,
      "lineStart": 5499,
      "lineEnd": 5500,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:333"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:334",
      "anchor": "d943c6cd80d9b076ceee",
      "order": 334,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 334,
      "charStart": 366575,
      "charEnd": 368162,
      "tokenCount": 248,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1587,
      "lineStart": 5502,
      "lineEnd": 5524,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:334"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:335",
      "anchor": "a47ef726dd328ebf946c",
      "order": 335,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 335,
      "charStart": 368164,
      "charEnd": 369038,
      "tokenCount": 147,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 874,
      "lineStart": 5526,
      "lineEnd": 5538,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:335"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:336",
      "anchor": "4ae79db29f8f363e53c1",
      "order": 336,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 336,
      "charStart": 369040,
      "charEnd": 369320,
      "tokenCount": 38,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 280,
      "lineStart": 5540,
      "lineEnd": 5545,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:336"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:337",
      "anchor": "80c859e6bd82397fa90a",
      "order": 337,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 337,
      "charStart": 369322,
      "charEnd": 369382,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 60,
      "lineStart": 5547,
      "lineEnd": 5549,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:337"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:338",
      "anchor": "7f53d82b65e7f06aff7e",
      "order": 338,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 338,
      "charStart": 369384,
      "charEnd": 369499,
      "tokenCount": 15,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 115,
      "lineStart": 5551,
      "lineEnd": 5557,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:338"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:339",
      "anchor": "dbad5e4d79f489fa10db",
      "order": 339,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 339,
      "charStart": 369501,
      "charEnd": 369559,
      "tokenCount": 7,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 58,
      "lineStart": 5559,
      "lineEnd": 5562,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:339"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:340",
      "anchor": "a3a8914327e4e62617d8",
      "order": 340,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 340,
      "charStart": 369561,
      "charEnd": 369619,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 58,
      "lineStart": 5564,
      "lineEnd": 5567,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:340"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:341",
      "anchor": "1d5f75ad69816e58189b",
      "order": 341,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 341,
      "charStart": 369621,
      "charEnd": 369682,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 61,
      "lineStart": 5569,
      "lineEnd": 5572,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:341"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:342",
      "anchor": "190fc878910667096b3a",
      "order": 342,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 342,
      "charStart": 369684,
      "charEnd": 369857,
      "tokenCount": 24,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 173,
      "lineStart": 5574,
      "lineEnd": 5585,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:342"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:343",
      "anchor": "94cf003f6acdfba368f6",
      "order": 343,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 343,
      "charStart": 369859,
      "charEnd": 369884,
      "tokenCount": 4,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 25,
      "lineStart": 5587,
      "lineEnd": 5588,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:343"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:344",
      "anchor": "540e6f5b5e45bc890d96",
      "order": 344,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 344,
      "charStart": 369886,
      "charEnd": 369940,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 54,
      "lineStart": 5590,
      "lineEnd": 5593,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:344"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:345",
      "anchor": "6051cc8e714fda478de6",
      "order": 345,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 345,
      "charStart": 369942,
      "charEnd": 370059,
      "tokenCount": 16,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 117,
      "lineStart": 5595,
      "lineEnd": 5602,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:345"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:346",
      "anchor": "8bf74c5ada45fd63e2ef",
      "order": 346,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 346,
      "charStart": 370061,
      "charEnd": 370106,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 45,
      "lineStart": 5604,
      "lineEnd": 5606,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:346"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:347",
      "anchor": "de59b8986355d57cfa00",
      "order": 347,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 347,
      "charStart": 370108,
      "charEnd": 370229,
      "tokenCount": 15,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 121,
      "lineStart": 5608,
      "lineEnd": 5616,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:347"
    },
    {
      "id": "seg:clement-instructor:348",
      "anchor": "7bbd1a8bfe82d2592d16",
      "order": 348,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 348,
      "charStart": 370231,
      "charEnd": 370317,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 86,
      "lineStart": 5618,
      "lineEnd": 5624,
      "paragraphId": "par:clement-instructor:348"
    }
  ],
  "structure": {
    "paragraphs": [
      {
        "id": "par:clement-instructor:1",
        "order": 1,
        "charStart": 0,
        "charEnd": 26,
        "lineStart": 1,
        "lineEnd": 1,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:1"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:2",
        "order": 2,
        "charStart": 28,
        "charEnd": 61,
        "lineStart": 3,
        "lineEnd": 3,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:2"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:3",
        "order": 3,
        "charStart": 63,
        "charEnd": 116,
        "lineStart": 5,
        "lineEnd": 5,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:3"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:4",
        "order": 4,
        "charStart": 118,
        "charEnd": 151,
        "lineStart": 7,
        "lineEnd": 7,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:4"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:5",
        "order": 5,
        "charStart": 153,
        "charEnd": 215,
        "lineStart": 9,
        "lineEnd": 9,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:5"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:6",
        "order": 6,
        "charStart": 217,
        "charEnd": 286,
        "lineStart": 11,
        "lineEnd": 11,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:6"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:7",
        "order": 7,
        "charStart": 288,
        "charEnd": 401,
        "lineStart": 13,
        "lineEnd": 14,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:7"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:8",
        "order": 8,
        "charStart": 403,
        "charEnd": 456,
        "lineStart": 16,
        "lineEnd": 16,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:8"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:9",
        "order": 9,
        "charStart": 458,
        "charEnd": 510,
        "lineStart": 18,
        "lineEnd": 18,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:9"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:10",
        "order": 10,
        "charStart": 512,
        "charEnd": 620,
        "lineStart": 20,
        "lineEnd": 21,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:10"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:11",
        "order": 11,
        "charStart": 622,
        "charEnd": 733,
        "lineStart": 23,
        "lineEnd": 24,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:11"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:12",
        "order": 12,
        "charStart": 735,
        "charEnd": 787,
        "lineStart": 26,
        "lineEnd": 26,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:12"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:13",
        "order": 13,
        "charStart": 789,
        "charEnd": 873,
        "lineStart": 28,
        "lineEnd": 29,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:13"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:14",
        "order": 14,
        "charStart": 875,
        "charEnd": 971,
        "lineStart": 31,
        "lineEnd": 32,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:14"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:15",
        "order": 15,
        "charStart": 973,
        "charEnd": 1002,
        "lineStart": 34,
        "lineEnd": 34,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:15"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:16",
        "order": 16,
        "charStart": 1004,
        "charEnd": 2972,
        "lineStart": 36,
        "lineEnd": 65,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:16"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:17",
        "order": 17,
        "charStart": 2974,
        "charEnd": 3033,
        "lineStart": 67,
        "lineEnd": 67,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:17"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:18",
        "order": 18,
        "charStart": 3035,
        "charEnd": 4031,
        "lineStart": 69,
        "lineEnd": 80,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:18"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:19",
        "order": 19,
        "charStart": 4033,
        "charEnd": 4082,
        "lineStart": 82,
        "lineEnd": 82,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:19"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:20",
        "order": 20,
        "charStart": 4084,
        "charEnd": 6503,
        "lineStart": 84,
        "lineEnd": 117,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:20"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:21",
        "order": 21,
        "charStart": 6505,
        "charEnd": 8191,
        "lineStart": 119,
        "lineEnd": 141,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:21"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:22",
        "order": 22,
        "charStart": 8193,
        "charEnd": 8222,
        "lineStart": 143,
        "lineEnd": 143,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:22"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:23",
        "order": 23,
        "charStart": 8224,
        "charEnd": 9851,
        "lineStart": 145,
        "lineEnd": 166,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:23"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:24",
        "order": 24,
        "charStart": 9853,
        "charEnd": 11331,
        "lineStart": 168,
        "lineEnd": 187,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:24"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:25",
        "order": 25,
        "charStart": 11333,
        "charEnd": 11391,
        "lineStart": 189,
        "lineEnd": 189,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:25"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:26",
        "order": 26,
        "charStart": 11393,
        "charEnd": 12731,
        "lineStart": 191,
        "lineEnd": 211,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:26"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:27",
        "order": 27,
        "charStart": 12733,
        "charEnd": 12798,
        "lineStart": 213,
        "lineEnd": 213,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:27"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:28",
        "order": 28,
        "charStart": 12800,
        "charEnd": 15073,
        "lineStart": 215,
        "lineEnd": 244,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:28"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:29",
        "order": 29,
        "charStart": 15075,
        "charEnd": 17509,
        "lineStart": 246,
        "lineEnd": 277,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:29"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:30",
        "order": 30,
        "charStart": 17511,
        "charEnd": 17945,
        "lineStart": 279,
        "lineEnd": 284,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:30"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:31",
        "order": 31,
        "charStart": 17947,
        "charEnd": 18826,
        "lineStart": 286,
        "lineEnd": 296,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:31"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:32",
        "order": 32,
        "charStart": 18828,
        "charEnd": 18984,
        "lineStart": 298,
        "lineEnd": 301,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:32"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:33",
        "order": 33,
        "charStart": 18986,
        "charEnd": 21028,
        "lineStart": 303,
        "lineEnd": 329,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:33"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:34",
        "order": 34,
        "charStart": 21030,
        "charEnd": 23408,
        "lineStart": 331,
        "lineEnd": 362,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:34"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:35",
        "order": 35,
        "charStart": 23410,
        "charEnd": 24431,
        "lineStart": 364,
        "lineEnd": 377,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:35"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:36",
        "order": 36,
        "charStart": 24433,
        "charEnd": 27593,
        "lineStart": 379,
        "lineEnd": 420,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:36"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:37",
        "order": 37,
        "charStart": 27595,
        "charEnd": 27704,
        "lineStart": 422,
        "lineEnd": 423,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:37"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:38",
        "order": 38,
        "charStart": 27706,
        "charEnd": 29022,
        "lineStart": 425,
        "lineEnd": 444,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:38"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:39",
        "order": 39,
        "charStart": 29024,
        "charEnd": 35669,
        "lineStart": 446,
        "lineEnd": 537,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:39"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:40",
        "order": 40,
        "charStart": 35671,
        "charEnd": 35917,
        "lineStart": 539,
        "lineEnd": 541,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:40"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:41",
        "order": 41,
        "charStart": 35919,
        "charEnd": 37798,
        "lineStart": 543,
        "lineEnd": 566,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:41"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:42",
        "order": 42,
        "charStart": 37800,
        "charEnd": 38639,
        "lineStart": 568,
        "lineEnd": 578,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:42"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:43",
        "order": 43,
        "charStart": 38641,
        "charEnd": 39326,
        "lineStart": 580,
        "lineEnd": 588,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:43"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:44",
        "order": 44,
        "charStart": 39328,
        "charEnd": 40536,
        "lineStart": 590,
        "lineEnd": 606,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:44"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:45",
        "order": 45,
        "charStart": 40538,
        "charEnd": 43905,
        "lineStart": 608,
        "lineEnd": 652,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:45"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:46",
        "order": 46,
        "charStart": 43907,
        "charEnd": 44404,
        "lineStart": 654,
        "lineEnd": 660,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:46"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:47",
        "order": 47,
        "charStart": 44406,
        "charEnd": 47961,
        "lineStart": 662,
        "lineEnd": 708,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:47"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:48",
        "order": 48,
        "charStart": 47963,
        "charEnd": 53323,
        "lineStart": 710,
        "lineEnd": 782,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:48"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:49",
        "order": 49,
        "charStart": 53325,
        "charEnd": 55494,
        "lineStart": 784,
        "lineEnd": 811,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:49"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:50",
        "order": 50,
        "charStart": 55496,
        "charEnd": 56803,
        "lineStart": 813,
        "lineEnd": 832,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:50"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:51",
        "order": 51,
        "charStart": 56805,
        "charEnd": 60055,
        "lineStart": 834,
        "lineEnd": 874,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:51"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:52",
        "order": 52,
        "charStart": 60057,
        "charEnd": 60106,
        "lineStart": 876,
        "lineEnd": 876,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:52"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:53",
        "order": 53,
        "charStart": 60108,
        "charEnd": 61049,
        "lineStart": 878,
        "lineEnd": 890,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:53"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:54",
        "order": 54,
        "charStart": 61051,
        "charEnd": 62837,
        "lineStart": 892,
        "lineEnd": 916,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:54"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:55",
        "order": 55,
        "charStart": 62839,
        "charEnd": 64509,
        "lineStart": 918,
        "lineEnd": 938,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:55"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:56",
        "order": 56,
        "charStart": 64511,
        "charEnd": 66779,
        "lineStart": 940,
        "lineEnd": 971,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:56"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:57",
        "order": 57,
        "charStart": 66781,
        "charEnd": 70228,
        "lineStart": 973,
        "lineEnd": 1020,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:57"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:58",
        "order": 58,
        "charStart": 70230,
        "charEnd": 70278,
        "lineStart": 1022,
        "lineEnd": 1022,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:58"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:59",
        "order": 59,
        "charStart": 70280,
        "charEnd": 71593,
        "lineStart": 1024,
        "lineEnd": 1043,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:59"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:60",
        "order": 60,
        "charStart": 71595,
        "charEnd": 74458,
        "lineStart": 1045,
        "lineEnd": 1082,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:60"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:61",
        "order": 61,
        "charStart": 74460,
        "charEnd": 80101,
        "lineStart": 1084,
        "lineEnd": 1160,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:61"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:62",
        "order": 62,
        "charStart": 80103,
        "charEnd": 82406,
        "lineStart": 1162,
        "lineEnd": 1194,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:62"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:63",
        "order": 63,
        "charStart": 82408,
        "charEnd": 84155,
        "lineStart": 1196,
        "lineEnd": 1220,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:63"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:64",
        "order": 64,
        "charStart": 84157,
        "charEnd": 85077,
        "lineStart": 1222,
        "lineEnd": 1232,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:64"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:65",
        "order": 65,
        "charStart": 85079,
        "charEnd": 85183,
        "lineStart": 1234,
        "lineEnd": 1235,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:65"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:66",
        "order": 66,
        "charStart": 85185,
        "charEnd": 86166,
        "lineStart": 1237,
        "lineEnd": 1250,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:66"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:67",
        "order": 67,
        "charStart": 86168,
        "charEnd": 87378,
        "lineStart": 1252,
        "lineEnd": 1266,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:67"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:68",
        "order": 68,
        "charStart": 87380,
        "charEnd": 87501,
        "lineStart": 1268,
        "lineEnd": 1268,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:68"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:69",
        "order": 69,
        "charStart": 87503,
        "charEnd": 88069,
        "lineStart": 1270,
        "lineEnd": 1277,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:69"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:70",
        "order": 70,
        "charStart": 88071,
        "charEnd": 88648,
        "lineStart": 1279,
        "lineEnd": 1286,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:70"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:71",
        "order": 71,
        "charStart": 88650,
        "charEnd": 89107,
        "lineStart": 1288,
        "lineEnd": 1293,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:71"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:72",
        "order": 72,
        "charStart": 89109,
        "charEnd": 90201,
        "lineStart": 1295,
        "lineEnd": 1310,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:72"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:73",
        "order": 73,
        "charStart": 90203,
        "charEnd": 90578,
        "lineStart": 1312,
        "lineEnd": 1316,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:73"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:74",
        "order": 74,
        "charStart": 90580,
        "charEnd": 91083,
        "lineStart": 1318,
        "lineEnd": 1324,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:74"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:75",
        "order": 75,
        "charStart": 91085,
        "charEnd": 91318,
        "lineStart": 1326,
        "lineEnd": 1328,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:75"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:76",
        "order": 76,
        "charStart": 91320,
        "charEnd": 91669,
        "lineStart": 1330,
        "lineEnd": 1334,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:76"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:77",
        "order": 77,
        "charStart": 91671,
        "charEnd": 91716,
        "lineStart": 1336,
        "lineEnd": 1336,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:77"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:78",
        "order": 78,
        "charStart": 91718,
        "charEnd": 91979,
        "lineStart": 1338,
        "lineEnd": 1341,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:78"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:79",
        "order": 79,
        "charStart": 91981,
        "charEnd": 92374,
        "lineStart": 1343,
        "lineEnd": 1347,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:79"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:80",
        "order": 80,
        "charStart": 92376,
        "charEnd": 92781,
        "lineStart": 1349,
        "lineEnd": 1354,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:80"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:81",
        "order": 81,
        "charStart": 92783,
        "charEnd": 93600,
        "lineStart": 1356,
        "lineEnd": 1368,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:81"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:82",
        "order": 82,
        "charStart": 93602,
        "charEnd": 94812,
        "lineStart": 1370,
        "lineEnd": 1387,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:82"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:83",
        "order": 83,
        "charStart": 94814,
        "charEnd": 96644,
        "lineStart": 1389,
        "lineEnd": 1411,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:83"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:84",
        "order": 84,
        "charStart": 96646,
        "charEnd": 101078,
        "lineStart": 1413,
        "lineEnd": 1472,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:84"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:85",
        "order": 85,
        "charStart": 101080,
        "charEnd": 101187,
        "lineStart": 1474,
        "lineEnd": 1475,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:85"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:86",
        "order": 86,
        "charStart": 101189,
        "charEnd": 102316,
        "lineStart": 1477,
        "lineEnd": 1491,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:86"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:87",
        "order": 87,
        "charStart": 102318,
        "charEnd": 104893,
        "lineStart": 1493,
        "lineEnd": 1528,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:87"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:88",
        "order": 88,
        "charStart": 104895,
        "charEnd": 107535,
        "lineStart": 1530,
        "lineEnd": 1563,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:88"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:89",
        "order": 89,
        "charStart": 107537,
        "charEnd": 109232,
        "lineStart": 1565,
        "lineEnd": 1590,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:89"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:90",
        "order": 90,
        "charStart": 109234,
        "charEnd": 109281,
        "lineStart": 1592,
        "lineEnd": 1592,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:90"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:91",
        "order": 91,
        "charStart": 109283,
        "charEnd": 111066,
        "lineStart": 1594,
        "lineEnd": 1617,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:91"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:92",
        "order": 92,
        "charStart": 111068,
        "charEnd": 111471,
        "lineStart": 1619,
        "lineEnd": 1623,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:92"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:93",
        "order": 93,
        "charStart": 111473,
        "charEnd": 111552,
        "lineStart": 1625,
        "lineEnd": 1626,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:93"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:94",
        "order": 94,
        "charStart": 111554,
        "charEnd": 112589,
        "lineStart": 1628,
        "lineEnd": 1641,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:94"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:95",
        "order": 95,
        "charStart": 112591,
        "charEnd": 115320,
        "lineStart": 1643,
        "lineEnd": 1678,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:95"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:96",
        "order": 96,
        "charStart": 115322,
        "charEnd": 115413,
        "lineStart": 1680,
        "lineEnd": 1681,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:96"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:97",
        "order": 97,
        "charStart": 115415,
        "charEnd": 118384,
        "lineStart": 1683,
        "lineEnd": 1723,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:97"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:98",
        "order": 98,
        "charStart": 118386,
        "charEnd": 118414,
        "lineStart": 1725,
        "lineEnd": 1725,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:98"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:99",
        "order": 99,
        "charStart": 118416,
        "charEnd": 118453,
        "lineStart": 1727,
        "lineEnd": 1727,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:99"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:100",
        "order": 100,
        "charStart": 118455,
        "charEnd": 118484,
        "lineStart": 1729,
        "lineEnd": 1729,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:100"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:101",
        "order": 101,
        "charStart": 118486,
        "charEnd": 118546,
        "lineStart": 1731,
        "lineEnd": 1731,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:101"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:102",
        "order": 102,
        "charStart": 118548,
        "charEnd": 118588,
        "lineStart": 1733,
        "lineEnd": 1733,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:102"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:103",
        "order": 103,
        "charStart": 118590,
        "charEnd": 118607,
        "lineStart": 1735,
        "lineEnd": 1735,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:103"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:104",
        "order": 104,
        "charStart": 118609,
        "charEnd": 118631,
        "lineStart": 1737,
        "lineEnd": 1737,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:104"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:105",
        "order": 105,
        "charStart": 118633,
        "charEnd": 118687,
        "lineStart": 1739,
        "lineEnd": 1739,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:105"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:106",
        "order": 106,
        "charStart": 118689,
        "charEnd": 118726,
        "lineStart": 1741,
        "lineEnd": 1741,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:106"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:107",
        "order": 107,
        "charStart": 118728,
        "charEnd": 118757,
        "lineStart": 1743,
        "lineEnd": 1743,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:107"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:108",
        "order": 108,
        "charStart": 118759,
        "charEnd": 118796,
        "lineStart": 1745,
        "lineEnd": 1745,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:108"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:109",
        "order": 109,
        "charStart": 118798,
        "charEnd": 118818,
        "lineStart": 1747,
        "lineEnd": 1747,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:109"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:110",
        "order": 110,
        "charStart": 118820,
        "charEnd": 118886,
        "lineStart": 1749,
        "lineEnd": 1749,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:110"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:111",
        "order": 111,
        "charStart": 118888,
        "charEnd": 118921,
        "lineStart": 1751,
        "lineEnd": 1751,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:111"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:112",
        "order": 112,
        "charStart": 118923,
        "charEnd": 122299,
        "lineStart": 1753,
        "lineEnd": 1797,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:112"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:113",
        "order": 113,
        "charStart": 122301,
        "charEnd": 124136,
        "lineStart": 1799,
        "lineEnd": 1823,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:113"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:114",
        "order": 114,
        "charStart": 124138,
        "charEnd": 124994,
        "lineStart": 1825,
        "lineEnd": 1835,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:114"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:115",
        "order": 115,
        "charStart": 124996,
        "charEnd": 126175,
        "lineStart": 1837,
        "lineEnd": 1856,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:115"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:116",
        "order": 116,
        "charStart": 126177,
        "charEnd": 127893,
        "lineStart": 1858,
        "lineEnd": 1881,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:116"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:117",
        "order": 117,
        "charStart": 127895,
        "charEnd": 129100,
        "lineStart": 1883,
        "lineEnd": 1899,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:117"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:118",
        "order": 118,
        "charStart": 129102,
        "charEnd": 132041,
        "lineStart": 1901,
        "lineEnd": 1942,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:118"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:119",
        "order": 119,
        "charStart": 132043,
        "charEnd": 137861,
        "lineStart": 1944,
        "lineEnd": 2021,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:119"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:120",
        "order": 120,
        "charStart": 137863,
        "charEnd": 138720,
        "lineStart": 2023,
        "lineEnd": 2035,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:120"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:121",
        "order": 121,
        "charStart": 138722,
        "charEnd": 142363,
        "lineStart": 2037,
        "lineEnd": 2086,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:121"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:122",
        "order": 122,
        "charStart": 142365,
        "charEnd": 142390,
        "lineStart": 2088,
        "lineEnd": 2088,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:122"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:123",
        "order": 123,
        "charStart": 142392,
        "charEnd": 144082,
        "lineStart": 2090,
        "lineEnd": 2114,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:123"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:124",
        "order": 124,
        "charStart": 144084,
        "charEnd": 145155,
        "lineStart": 2116,
        "lineEnd": 2130,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:124"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:125",
        "order": 125,
        "charStart": 145157,
        "charEnd": 146246,
        "lineStart": 2132,
        "lineEnd": 2149,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:125"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:126",
        "order": 126,
        "charStart": 146248,
        "charEnd": 146939,
        "lineStart": 2151,
        "lineEnd": 2160,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:126"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:127",
        "order": 127,
        "charStart": 146941,
        "charEnd": 148763,
        "lineStart": 2162,
        "lineEnd": 2188,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:127"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:128",
        "order": 128,
        "charStart": 148765,
        "charEnd": 148805,
        "lineStart": 2190,
        "lineEnd": 2190,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:128"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:129",
        "order": 129,
        "charStart": 148807,
        "charEnd": 149027,
        "lineStart": 2192,
        "lineEnd": 2196,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:129"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:130",
        "order": 130,
        "charStart": 149029,
        "charEnd": 149971,
        "lineStart": 2198,
        "lineEnd": 2209,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:130"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:131",
        "order": 131,
        "charStart": 149973,
        "charEnd": 150163,
        "lineStart": 2211,
        "lineEnd": 2212,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:131"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:132",
        "order": 132,
        "charStart": 150165,
        "charEnd": 152517,
        "lineStart": 2214,
        "lineEnd": 2244,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:132"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:133",
        "order": 133,
        "charStart": 152519,
        "charEnd": 153194,
        "lineStart": 2246,
        "lineEnd": 2257,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:133"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:134",
        "order": 134,
        "charStart": 153196,
        "charEnd": 154339,
        "lineStart": 2259,
        "lineEnd": 2276,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:134"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:135",
        "order": 135,
        "charStart": 154341,
        "charEnd": 155387,
        "lineStart": 2278,
        "lineEnd": 2293,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:135"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:136",
        "order": 136,
        "charStart": 155389,
        "charEnd": 156483,
        "lineStart": 2295,
        "lineEnd": 2308,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:136"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:137",
        "order": 137,
        "charStart": 156485,
        "charEnd": 157786,
        "lineStart": 2310,
        "lineEnd": 2326,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:137"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:138",
        "order": 138,
        "charStart": 157788,
        "charEnd": 158405,
        "lineStart": 2328,
        "lineEnd": 2335,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:138"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:139",
        "order": 139,
        "charStart": 158407,
        "charEnd": 159270,
        "lineStart": 2337,
        "lineEnd": 2349,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:139"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:140",
        "order": 140,
        "charStart": 159272,
        "charEnd": 160357,
        "lineStart": 2351,
        "lineEnd": 2365,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:140"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:141",
        "order": 141,
        "charStart": 160359,
        "charEnd": 160415,
        "lineStart": 2367,
        "lineEnd": 2367,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:141"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:142",
        "order": 142,
        "charStart": 160417,
        "charEnd": 164377,
        "lineStart": 2369,
        "lineEnd": 2422,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:142"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:143",
        "order": 143,
        "charStart": 164379,
        "charEnd": 167282,
        "lineStart": 2424,
        "lineEnd": 2464,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:143"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:144",
        "order": 144,
        "charStart": 167284,
        "charEnd": 167320,
        "lineStart": 2466,
        "lineEnd": 2466,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:144"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:145",
        "order": 145,
        "charStart": 167322,
        "charEnd": 168204,
        "lineStart": 2468,
        "lineEnd": 2480,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:145"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:146",
        "order": 146,
        "charStart": 168206,
        "charEnd": 169831,
        "lineStart": 2482,
        "lineEnd": 2503,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:146"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:147",
        "order": 147,
        "charStart": 169833,
        "charEnd": 170729,
        "lineStart": 2505,
        "lineEnd": 2515,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:147"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:148",
        "order": 148,
        "charStart": 170731,
        "charEnd": 170790,
        "lineStart": 2517,
        "lineEnd": 2517,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:148"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:149",
        "order": 149,
        "charStart": 170792,
        "charEnd": 171865,
        "lineStart": 2519,
        "lineEnd": 2532,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:149"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:150",
        "order": 150,
        "charStart": 171867,
        "charEnd": 173476,
        "lineStart": 2534,
        "lineEnd": 2555,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:150"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:151",
        "order": 151,
        "charStart": 173478,
        "charEnd": 173491,
        "lineStart": 2557,
        "lineEnd": 2557,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:151"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:152",
        "order": 152,
        "charStart": 173493,
        "charEnd": 175914,
        "lineStart": 2559,
        "lineEnd": 2592,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:152"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:153",
        "order": 153,
        "charStart": 175916,
        "charEnd": 177049,
        "lineStart": 2594,
        "lineEnd": 2613,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:153"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:154",
        "order": 154,
        "charStart": 177051,
        "charEnd": 177335,
        "lineStart": 2615,
        "lineEnd": 2618,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:154"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:155",
        "order": 155,
        "charStart": 177337,
        "charEnd": 177355,
        "lineStart": 2620,
        "lineEnd": 2620,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:155"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:156",
        "order": 156,
        "charStart": 177357,
        "charEnd": 178844,
        "lineStart": 2622,
        "lineEnd": 2640,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:156"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:157",
        "order": 157,
        "charStart": 178846,
        "charEnd": 178970,
        "lineStart": 2642,
        "lineEnd": 2643,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:157"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:158",
        "order": 158,
        "charStart": 178972,
        "charEnd": 180841,
        "lineStart": 2645,
        "lineEnd": 2669,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:158"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:159",
        "order": 159,
        "charStart": 180843,
        "charEnd": 181123,
        "lineStart": 2671,
        "lineEnd": 2674,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:159"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:160",
        "order": 160,
        "charStart": 181125,
        "charEnd": 181175,
        "lineStart": 2676,
        "lineEnd": 2676,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:160"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:161",
        "order": 161,
        "charStart": 181177,
        "charEnd": 184106,
        "lineStart": 2678,
        "lineEnd": 2716,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:161"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:162",
        "order": 162,
        "charStart": 184108,
        "charEnd": 187686,
        "lineStart": 2718,
        "lineEnd": 2769,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:162"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:163",
        "order": 163,
        "charStart": 187688,
        "charEnd": 187754,
        "lineStart": 2771,
        "lineEnd": 2772,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:163"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:164",
        "order": 164,
        "charStart": 187756,
        "charEnd": 189799,
        "lineStart": 2774,
        "lineEnd": 2801,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:164"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:165",
        "order": 165,
        "charStart": 189801,
        "charEnd": 189834,
        "lineStart": 2803,
        "lineEnd": 2803,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:165"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:166",
        "order": 166,
        "charStart": 189836,
        "charEnd": 190150,
        "lineStart": 2805,
        "lineEnd": 2810,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:166"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:167",
        "order": 167,
        "charStart": 190152,
        "charEnd": 193193,
        "lineStart": 2812,
        "lineEnd": 2850,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:167"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:168",
        "order": 168,
        "charStart": 193195,
        "charEnd": 193688,
        "lineStart": 2852,
        "lineEnd": 2860,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:168"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:169",
        "order": 169,
        "charStart": 193690,
        "charEnd": 194244,
        "lineStart": 2862,
        "lineEnd": 2868,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:169"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:170",
        "order": 170,
        "charStart": 194246,
        "charEnd": 194843,
        "lineStart": 2870,
        "lineEnd": 2879,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:170"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:171",
        "order": 171,
        "charStart": 194845,
        "charEnd": 195723,
        "lineStart": 2881,
        "lineEnd": 2891,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:171"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:172",
        "order": 172,
        "charStart": 195725,
        "charEnd": 197293,
        "lineStart": 2893,
        "lineEnd": 2913,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:172"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:173",
        "order": 173,
        "charStart": 197295,
        "charEnd": 199737,
        "lineStart": 2915,
        "lineEnd": 2950,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:173"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:174",
        "order": 174,
        "charStart": 199739,
        "charEnd": 199800,
        "lineStart": 2952,
        "lineEnd": 2952,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:174"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:175",
        "order": 175,
        "charStart": 199802,
        "charEnd": 201455,
        "lineStart": 2954,
        "lineEnd": 2975,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:175"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:176",
        "order": 176,
        "charStart": 201457,
        "charEnd": 201781,
        "lineStart": 2977,
        "lineEnd": 2981,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:176"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:177",
        "order": 177,
        "charStart": 201783,
        "charEnd": 202579,
        "lineStart": 2983,
        "lineEnd": 2993,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:177"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:178",
        "order": 178,
        "charStart": 202581,
        "charEnd": 203603,
        "lineStart": 2995,
        "lineEnd": 3011,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:178"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:179",
        "order": 179,
        "charStart": 203605,
        "charEnd": 206152,
        "lineStart": 3013,
        "lineEnd": 3049,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:179"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:180",
        "order": 180,
        "charStart": 206154,
        "charEnd": 206818,
        "lineStart": 3051,
        "lineEnd": 3059,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:180"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:181",
        "order": 181,
        "charStart": 206820,
        "charEnd": 208281,
        "lineStart": 3061,
        "lineEnd": 3081,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:181"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:182",
        "order": 182,
        "charStart": 208283,
        "charEnd": 208308,
        "lineStart": 3083,
        "lineEnd": 3083,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:182"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:183",
        "order": 183,
        "charStart": 208310,
        "charEnd": 208816,
        "lineStart": 3085,
        "lineEnd": 3091,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:183"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:184",
        "order": 184,
        "charStart": 208818,
        "charEnd": 209068,
        "lineStart": 3093,
        "lineEnd": 3095,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:184"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:185",
        "order": 185,
        "charStart": 209070,
        "charEnd": 209250,
        "lineStart": 3097,
        "lineEnd": 3099,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:185"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:186",
        "order": 186,
        "charStart": 209252,
        "charEnd": 209675,
        "lineStart": 3101,
        "lineEnd": 3106,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:186"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:187",
        "order": 187,
        "charStart": 209677,
        "charEnd": 213231,
        "lineStart": 3108,
        "lineEnd": 3153,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:187"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:188",
        "order": 188,
        "charStart": 213233,
        "charEnd": 214441,
        "lineStart": 3155,
        "lineEnd": 3172,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:188"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:189",
        "order": 189,
        "charStart": 214443,
        "charEnd": 215079,
        "lineStart": 3174,
        "lineEnd": 3180,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:189"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:190",
        "order": 190,
        "charStart": 215081,
        "charEnd": 215114,
        "lineStart": 3182,
        "lineEnd": 3182,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:190"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:191",
        "order": 191,
        "charStart": 215116,
        "charEnd": 216807,
        "lineStart": 3184,
        "lineEnd": 3203,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:191"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:192",
        "order": 192,
        "charStart": 216809,
        "charEnd": 218131,
        "lineStart": 3205,
        "lineEnd": 3222,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:192"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:193",
        "order": 193,
        "charStart": 218133,
        "charEnd": 220910,
        "lineStart": 3224,
        "lineEnd": 3262,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:193"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:194",
        "order": 194,
        "charStart": 220912,
        "charEnd": 221711,
        "lineStart": 3264,
        "lineEnd": 3273,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:194"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:195",
        "order": 195,
        "charStart": 221713,
        "charEnd": 222200,
        "lineStart": 3275,
        "lineEnd": 3281,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:195"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:196",
        "order": 196,
        "charStart": 222202,
        "charEnd": 223194,
        "lineStart": 3283,
        "lineEnd": 3295,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:196"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:197",
        "order": 197,
        "charStart": 223196,
        "charEnd": 224798,
        "lineStart": 3297,
        "lineEnd": 3318,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:197"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:198",
        "order": 198,
        "charStart": 224800,
        "charEnd": 226734,
        "lineStart": 3320,
        "lineEnd": 3343,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:198"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:199",
        "order": 199,
        "charStart": 226736,
        "charEnd": 228872,
        "lineStart": 3345,
        "lineEnd": 3374,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:199"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:200",
        "order": 200,
        "charStart": 228874,
        "charEnd": 230618,
        "lineStart": 3376,
        "lineEnd": 3398,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:200"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:201",
        "order": 201,
        "charStart": 230620,
        "charEnd": 231370,
        "lineStart": 3400,
        "lineEnd": 3410,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:201"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:202",
        "order": 202,
        "charStart": 231372,
        "charEnd": 231498,
        "lineStart": 3412,
        "lineEnd": 3414,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:202"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:203",
        "order": 203,
        "charStart": 231500,
        "charEnd": 232662,
        "lineStart": 3416,
        "lineEnd": 3433,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:203"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:204",
        "order": 204,
        "charStart": 232664,
        "charEnd": 232704,
        "lineStart": 3435,
        "lineEnd": 3435,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:204"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:205",
        "order": 205,
        "charStart": 232706,
        "charEnd": 234325,
        "lineStart": 3437,
        "lineEnd": 3456,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:205"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:206",
        "order": 206,
        "charStart": 234327,
        "charEnd": 234608,
        "lineStart": 3458,
        "lineEnd": 3461,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:206"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:207",
        "order": 207,
        "charStart": 234610,
        "charEnd": 236452,
        "lineStart": 3463,
        "lineEnd": 3486,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:207"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:208",
        "order": 208,
        "charStart": 236454,
        "charEnd": 236736,
        "lineStart": 3488,
        "lineEnd": 3492,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:208"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:209",
        "order": 209,
        "charStart": 236738,
        "charEnd": 238443,
        "lineStart": 3494,
        "lineEnd": 3514,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:209"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:210",
        "order": 210,
        "charStart": 238445,
        "charEnd": 240026,
        "lineStart": 3516,
        "lineEnd": 3537,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:210"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:211",
        "order": 211,
        "charStart": 240028,
        "charEnd": 240072,
        "lineStart": 3539,
        "lineEnd": 3539,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:211"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:212",
        "order": 212,
        "charStart": 240074,
        "charEnd": 240146,
        "lineStart": 3541,
        "lineEnd": 3541,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:212"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:213",
        "order": 213,
        "charStart": 240148,
        "charEnd": 241682,
        "lineStart": 3543,
        "lineEnd": 3563,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:213"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:214",
        "order": 214,
        "charStart": 241684,
        "charEnd": 242937,
        "lineStart": 3565,
        "lineEnd": 3580,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:214"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:215",
        "order": 215,
        "charStart": 242939,
        "charEnd": 243304,
        "lineStart": 3582,
        "lineEnd": 3587,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:215"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:216",
        "order": 216,
        "charStart": 243306,
        "charEnd": 244364,
        "lineStart": 3589,
        "lineEnd": 3604,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:216"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:217",
        "order": 217,
        "charStart": 244366,
        "charEnd": 245349,
        "lineStart": 3606,
        "lineEnd": 3617,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:217"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:218",
        "order": 218,
        "charStart": 245351,
        "charEnd": 246420,
        "lineStart": 3619,
        "lineEnd": 3635,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:218"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:219",
        "order": 219,
        "charStart": 246422,
        "charEnd": 247356,
        "lineStart": 3637,
        "lineEnd": 3648,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:219"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:220",
        "order": 220,
        "charStart": 247358,
        "charEnd": 248198,
        "lineStart": 3650,
        "lineEnd": 3660,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:220"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:221",
        "order": 221,
        "charStart": 248200,
        "charEnd": 249178,
        "lineStart": 3662,
        "lineEnd": 3673,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:221"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:222",
        "order": 222,
        "charStart": 249180,
        "charEnd": 249622,
        "lineStart": 3675,
        "lineEnd": 3680,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:222"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:223",
        "order": 223,
        "charStart": 249624,
        "charEnd": 250579,
        "lineStart": 3682,
        "lineEnd": 3693,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:223"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:224",
        "order": 224,
        "charStart": 250581,
        "charEnd": 250596,
        "lineStart": 3695,
        "lineEnd": 3695,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:224"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:225",
        "order": 225,
        "charStart": 250598,
        "charEnd": 252341,
        "lineStart": 3697,
        "lineEnd": 3721,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:225"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:226",
        "order": 226,
        "charStart": 252343,
        "charEnd": 252404,
        "lineStart": 3723,
        "lineEnd": 3723,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:226"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:227",
        "order": 227,
        "charStart": 252406,
        "charEnd": 253003,
        "lineStart": 3725,
        "lineEnd": 3733,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:227"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:228",
        "order": 228,
        "charStart": 253005,
        "charEnd": 254570,
        "lineStart": 3735,
        "lineEnd": 3756,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:228"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:229",
        "order": 229,
        "charStart": 254572,
        "charEnd": 256124,
        "lineStart": 3758,
        "lineEnd": 3779,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:229"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:230",
        "order": 230,
        "charStart": 256126,
        "charEnd": 257855,
        "lineStart": 3781,
        "lineEnd": 3807,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:230"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:231",
        "order": 231,
        "charStart": 257857,
        "charEnd": 258286,
        "lineStart": 3809,
        "lineEnd": 3817,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:231"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:232",
        "order": 232,
        "charStart": 258288,
        "charEnd": 259307,
        "lineStart": 3819,
        "lineEnd": 3832,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:232"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:233",
        "order": 233,
        "charStart": 259309,
        "charEnd": 259415,
        "lineStart": 3834,
        "lineEnd": 3837,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:233"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:234",
        "order": 234,
        "charStart": 259417,
        "charEnd": 259499,
        "lineStart": 3839,
        "lineEnd": 3841,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:234"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:235",
        "order": 235,
        "charStart": 259501,
        "charEnd": 261719,
        "lineStart": 3843,
        "lineEnd": 3879,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:235"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:236",
        "order": 236,
        "charStart": 261721,
        "charEnd": 264041,
        "lineStart": 3881,
        "lineEnd": 3911,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:236"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:237",
        "order": 237,
        "charStart": 264043,
        "charEnd": 264069,
        "lineStart": 3913,
        "lineEnd": 3913,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:237"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:238",
        "order": 238,
        "charStart": 264071,
        "charEnd": 264105,
        "lineStart": 3915,
        "lineEnd": 3915,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:238"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:239",
        "order": 239,
        "charStart": 264107,
        "charEnd": 264136,
        "lineStart": 3917,
        "lineEnd": 3917,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:239"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:240",
        "order": 240,
        "charStart": 264138,
        "charEnd": 264179,
        "lineStart": 3919,
        "lineEnd": 3919,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:240"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:241",
        "order": 241,
        "charStart": 264181,
        "charEnd": 264205,
        "lineStart": 3921,
        "lineEnd": 3921,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:241"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:242",
        "order": 242,
        "charStart": 264207,
        "charEnd": 264243,
        "lineStart": 3923,
        "lineEnd": 3923,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:242"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:243",
        "order": 243,
        "charStart": 264245,
        "charEnd": 264280,
        "lineStart": 3925,
        "lineEnd": 3925,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:243"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:244",
        "order": 244,
        "charStart": 264282,
        "charEnd": 264325,
        "lineStart": 3927,
        "lineEnd": 3927,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:244"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:245",
        "order": 245,
        "charStart": 264327,
        "charEnd": 264407,
        "lineStart": 3929,
        "lineEnd": 3930,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:245"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:246",
        "order": 246,
        "charStart": 264409,
        "charEnd": 264449,
        "lineStart": 3932,
        "lineEnd": 3932,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:246"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:247",
        "order": 247,
        "charStart": 264451,
        "charEnd": 264506,
        "lineStart": 3934,
        "lineEnd": 3934,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:247"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:248",
        "order": 248,
        "charStart": 264508,
        "charEnd": 264551,
        "lineStart": 3936,
        "lineEnd": 3936,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:248"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:249",
        "order": 249,
        "charStart": 264553,
        "charEnd": 264666,
        "lineStart": 3938,
        "lineEnd": 3939,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:249"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:250",
        "order": 250,
        "charStart": 264668,
        "charEnd": 264698,
        "lineStart": 3941,
        "lineEnd": 3941,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:250"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:251",
        "order": 251,
        "charStart": 264700,
        "charEnd": 265487,
        "lineStart": 3943,
        "lineEnd": 3953,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:251"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:252",
        "order": 252,
        "charStart": 265489,
        "charEnd": 268036,
        "lineStart": 3955,
        "lineEnd": 3993,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:252"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:253",
        "order": 253,
        "charStart": 268038,
        "charEnd": 268063,
        "lineStart": 3995,
        "lineEnd": 3995,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:253"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:254",
        "order": 254,
        "charStart": 268065,
        "charEnd": 270015,
        "lineStart": 3997,
        "lineEnd": 4023,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:254"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:255",
        "order": 255,
        "charStart": 270017,
        "charEnd": 272163,
        "lineStart": 4025,
        "lineEnd": 4059,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:255"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:256",
        "order": 256,
        "charStart": 272165,
        "charEnd": 273129,
        "lineStart": 4061,
        "lineEnd": 4082,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:256"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:257",
        "order": 257,
        "charStart": 273131,
        "charEnd": 273275,
        "lineStart": 4084,
        "lineEnd": 4087,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:257"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:258",
        "order": 258,
        "charStart": 273277,
        "charEnd": 273366,
        "lineStart": 4089,
        "lineEnd": 4091,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:258"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:259",
        "order": 259,
        "charStart": 273368,
        "charEnd": 273517,
        "lineStart": 4093,
        "lineEnd": 4096,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:259"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:260",
        "order": 260,
        "charStart": 273519,
        "charEnd": 273711,
        "lineStart": 4098,
        "lineEnd": 4103,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:260"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:261",
        "order": 261,
        "charStart": 273713,
        "charEnd": 273862,
        "lineStart": 4105,
        "lineEnd": 4109,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:261"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:262",
        "order": 262,
        "charStart": 273864,
        "charEnd": 273958,
        "lineStart": 4111,
        "lineEnd": 4113,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:262"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:263",
        "order": 263,
        "charStart": 273960,
        "charEnd": 274019,
        "lineStart": 4115,
        "lineEnd": 4115,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:263"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:264",
        "order": 264,
        "charStart": 274021,
        "charEnd": 275955,
        "lineStart": 4117,
        "lineEnd": 4144,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:264"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:265",
        "order": 265,
        "charStart": 275957,
        "charEnd": 278406,
        "lineStart": 4146,
        "lineEnd": 4175,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:265"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:266",
        "order": 266,
        "charStart": 278408,
        "charEnd": 278719,
        "lineStart": 4177,
        "lineEnd": 4185,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:266"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:267",
        "order": 267,
        "charStart": 278721,
        "charEnd": 280544,
        "lineStart": 4187,
        "lineEnd": 4215,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:267"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:268",
        "order": 268,
        "charStart": 280546,
        "charEnd": 280583,
        "lineStart": 4217,
        "lineEnd": 4217,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:268"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:269",
        "order": 269,
        "charStart": 280585,
        "charEnd": 281251,
        "lineStart": 4219,
        "lineEnd": 4230,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:269"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:270",
        "order": 270,
        "charStart": 281253,
        "charEnd": 284217,
        "lineStart": 4232,
        "lineEnd": 4270,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:270"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:271",
        "order": 271,
        "charStart": 284219,
        "charEnd": 284415,
        "lineStart": 4272,
        "lineEnd": 4274,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:271"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:272",
        "order": 272,
        "charStart": 284417,
        "charEnd": 286168,
        "lineStart": 4276,
        "lineEnd": 4297,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:272"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:273",
        "order": 273,
        "charStart": 286170,
        "charEnd": 288078,
        "lineStart": 4299,
        "lineEnd": 4323,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:273"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:274",
        "order": 274,
        "charStart": 288080,
        "charEnd": 289855,
        "lineStart": 4325,
        "lineEnd": 4350,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:274"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:275",
        "order": 275,
        "charStart": 289857,
        "charEnd": 291262,
        "lineStart": 4352,
        "lineEnd": 4372,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:275"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:276",
        "order": 276,
        "charStart": 291264,
        "charEnd": 293232,
        "lineStart": 4374,
        "lineEnd": 4403,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:276"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:277",
        "order": 277,
        "charStart": 293234,
        "charEnd": 293254,
        "lineStart": 4405,
        "lineEnd": 4405,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:277"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:278",
        "order": 278,
        "charStart": 293256,
        "charEnd": 298933,
        "lineStart": 4407,
        "lineEnd": 4480,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:278"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:279",
        "order": 279,
        "charStart": 298935,
        "charEnd": 298967,
        "lineStart": 4482,
        "lineEnd": 4482,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:279"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:280",
        "order": 280,
        "charStart": 298969,
        "charEnd": 300184,
        "lineStart": 4484,
        "lineEnd": 4498,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:280"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:281",
        "order": 281,
        "charStart": 300186,
        "charEnd": 301916,
        "lineStart": 4500,
        "lineEnd": 4526,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:281"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:282",
        "order": 282,
        "charStart": 301918,
        "charEnd": 301950,
        "lineStart": 4528,
        "lineEnd": 4528,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:282"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:283",
        "order": 283,
        "charStart": 301952,
        "charEnd": 304623,
        "lineStart": 4530,
        "lineEnd": 4564,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:283"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:284",
        "order": 284,
        "charStart": 304625,
        "charEnd": 305561,
        "lineStart": 4566,
        "lineEnd": 4576,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:284"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:285",
        "order": 285,
        "charStart": 305563,
        "charEnd": 305602,
        "lineStart": 4578,
        "lineEnd": 4578,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:285"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:286",
        "order": 286,
        "charStart": 305604,
        "charEnd": 309586,
        "lineStart": 4580,
        "lineEnd": 4630,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:286"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:287",
        "order": 287,
        "charStart": 309588,
        "charEnd": 309664,
        "lineStart": 4632,
        "lineEnd": 4633,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:287"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:288",
        "order": 288,
        "charStart": 309666,
        "charEnd": 310714,
        "lineStart": 4635,
        "lineEnd": 4653,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:288"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:289",
        "order": 289,
        "charStart": 310716,
        "charEnd": 314634,
        "lineStart": 4655,
        "lineEnd": 4714,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:289"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:290",
        "order": 290,
        "charStart": 314636,
        "charEnd": 314719,
        "lineStart": 4716,
        "lineEnd": 4717,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:290"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:291",
        "order": 291,
        "charStart": 314721,
        "charEnd": 314757,
        "lineStart": 4719,
        "lineEnd": 4719,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:291"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:292",
        "order": 292,
        "charStart": 314759,
        "charEnd": 317553,
        "lineStart": 4721,
        "lineEnd": 4759,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:292"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:293",
        "order": 293,
        "charStart": 317555,
        "charEnd": 317606,
        "lineStart": 4761,
        "lineEnd": 4761,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:293"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:294",
        "order": 294,
        "charStart": 317608,
        "charEnd": 321506,
        "lineStart": 4763,
        "lineEnd": 4816,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:294"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:295",
        "order": 295,
        "charStart": 321508,
        "charEnd": 321546,
        "lineStart": 4818,
        "lineEnd": 4818,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:295"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:296",
        "order": 296,
        "charStart": 321548,
        "charEnd": 322176,
        "lineStart": 4820,
        "lineEnd": 4829,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:296"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:297",
        "order": 297,
        "charStart": 322178,
        "charEnd": 324275,
        "lineStart": 4831,
        "lineEnd": 4860,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:297"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:298",
        "order": 298,
        "charStart": 324277,
        "charEnd": 325588,
        "lineStart": 4862,
        "lineEnd": 4876,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:298"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:299",
        "order": 299,
        "charStart": 325590,
        "charEnd": 327554,
        "lineStart": 4878,
        "lineEnd": 4905,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:299"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:300",
        "order": 300,
        "charStart": 327556,
        "charEnd": 328558,
        "lineStart": 4907,
        "lineEnd": 4919,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:300"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:301",
        "order": 301,
        "charStart": 328560,
        "charEnd": 330194,
        "lineStart": 4921,
        "lineEnd": 4944,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:301"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:302",
        "order": 302,
        "charStart": 330196,
        "charEnd": 331744,
        "lineStart": 4946,
        "lineEnd": 4967,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:302"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:303",
        "order": 303,
        "charStart": 331746,
        "charEnd": 332735,
        "lineStart": 4969,
        "lineEnd": 4980,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:303"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:304",
        "order": 304,
        "charStart": 332737,
        "charEnd": 333930,
        "lineStart": 4982,
        "lineEnd": 4995,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:304"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:305",
        "order": 305,
        "charStart": 333932,
        "charEnd": 335675,
        "lineStart": 4997,
        "lineEnd": 5022,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:305"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:306",
        "order": 306,
        "charStart": 335677,
        "charEnd": 337718,
        "lineStart": 5024,
        "lineEnd": 5056,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:306"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:307",
        "order": 307,
        "charStart": 337720,
        "charEnd": 339838,
        "lineStart": 5058,
        "lineEnd": 5088,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:307"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:308",
        "order": 308,
        "charStart": 339840,
        "charEnd": 340052,
        "lineStart": 5090,
        "lineEnd": 5092,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:308"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:309",
        "order": 309,
        "charStart": 340054,
        "charEnd": 340581,
        "lineStart": 5094,
        "lineEnd": 5104,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:309"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:310",
        "order": 310,
        "charStart": 340583,
        "charEnd": 340775,
        "lineStart": 5106,
        "lineEnd": 5108,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:310"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:311",
        "order": 311,
        "charStart": 340777,
        "charEnd": 341152,
        "lineStart": 5110,
        "lineEnd": 5115,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:311"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:312",
        "order": 312,
        "charStart": 341154,
        "charEnd": 342331,
        "lineStart": 5117,
        "lineEnd": 5134,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:312"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:313",
        "order": 313,
        "charStart": 342333,
        "charEnd": 344057,
        "lineStart": 5136,
        "lineEnd": 5159,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:313"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:314",
        "order": 314,
        "charStart": 344059,
        "charEnd": 344867,
        "lineStart": 5161,
        "lineEnd": 5172,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:314"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:315",
        "order": 315,
        "charStart": 344869,
        "charEnd": 346146,
        "lineStart": 5174,
        "lineEnd": 5191,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:315"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:316",
        "order": 316,
        "charStart": 346148,
        "charEnd": 346841,
        "lineStart": 5193,
        "lineEnd": 5203,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:316"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:317",
        "order": 317,
        "charStart": 346843,
        "charEnd": 348592,
        "lineStart": 5205,
        "lineEnd": 5227,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:317"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:318",
        "order": 318,
        "charStart": 348594,
        "charEnd": 348822,
        "lineStart": 5229,
        "lineEnd": 5231,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:318"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:319",
        "order": 319,
        "charStart": 348824,
        "charEnd": 350476,
        "lineStart": 5233,
        "lineEnd": 5257,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:319"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:320",
        "order": 320,
        "charStart": 350478,
        "charEnd": 351555,
        "lineStart": 5259,
        "lineEnd": 5273,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:320"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:321",
        "order": 321,
        "charStart": 351557,
        "charEnd": 351665,
        "lineStart": 5275,
        "lineEnd": 5276,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:321"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:322",
        "order": 322,
        "charStart": 351667,
        "charEnd": 352061,
        "lineStart": 5278,
        "lineEnd": 5283,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:322"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:323",
        "order": 323,
        "charStart": 352063,
        "charEnd": 353314,
        "lineStart": 5285,
        "lineEnd": 5306,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:323"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:324",
        "order": 324,
        "charStart": 353316,
        "charEnd": 353950,
        "lineStart": 5308,
        "lineEnd": 5315,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:324"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:325",
        "order": 325,
        "charStart": 353952,
        "charEnd": 354158,
        "lineStart": 5317,
        "lineEnd": 5319,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:325"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:326",
        "order": 326,
        "charStart": 354160,
        "charEnd": 356222,
        "lineStart": 5321,
        "lineEnd": 5348,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:326"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:327",
        "order": 327,
        "charStart": 356224,
        "charEnd": 358367,
        "lineStart": 5350,
        "lineEnd": 5378,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:327"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:328",
        "order": 328,
        "charStart": 358369,
        "charEnd": 360365,
        "lineStart": 5380,
        "lineEnd": 5407,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:328"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:329",
        "order": 329,
        "charStart": 360367,
        "charEnd": 361620,
        "lineStart": 5409,
        "lineEnd": 5428,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:329"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:330",
        "order": 330,
        "charStart": 361622,
        "charEnd": 362052,
        "lineStart": 5430,
        "lineEnd": 5434,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:330"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:331",
        "order": 331,
        "charStart": 362054,
        "charEnd": 365069,
        "lineStart": 5436,
        "lineEnd": 5477,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:331"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:332",
        "order": 332,
        "charStart": 365071,
        "charEnd": 366460,
        "lineStart": 5479,
        "lineEnd": 5497,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:332"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:333",
        "order": 333,
        "charStart": 366462,
        "charEnd": 366573,
        "lineStart": 5499,
        "lineEnd": 5500,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:333"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:334",
        "order": 334,
        "charStart": 366575,
        "charEnd": 368162,
        "lineStart": 5502,
        "lineEnd": 5524,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:334"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:335",
        "order": 335,
        "charStart": 368164,
        "charEnd": 369038,
        "lineStart": 5526,
        "lineEnd": 5538,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:335"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:336",
        "order": 336,
        "charStart": 369040,
        "charEnd": 369320,
        "lineStart": 5540,
        "lineEnd": 5545,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:336"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:337",
        "order": 337,
        "charStart": 369322,
        "charEnd": 369382,
        "lineStart": 5547,
        "lineEnd": 5549,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:337"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:338",
        "order": 338,
        "charStart": 369384,
        "charEnd": 369499,
        "lineStart": 5551,
        "lineEnd": 5557,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:338"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:339",
        "order": 339,
        "charStart": 369501,
        "charEnd": 369559,
        "lineStart": 5559,
        "lineEnd": 5562,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:339"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:340",
        "order": 340,
        "charStart": 369561,
        "charEnd": 369619,
        "lineStart": 5564,
        "lineEnd": 5567,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:340"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:341",
        "order": 341,
        "charStart": 369621,
        "charEnd": 369682,
        "lineStart": 5569,
        "lineEnd": 5572,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:341"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:342",
        "order": 342,
        "charStart": 369684,
        "charEnd": 369857,
        "lineStart": 5574,
        "lineEnd": 5585,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:342"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:343",
        "order": 343,
        "charStart": 369859,
        "charEnd": 369884,
        "lineStart": 5587,
        "lineEnd": 5588,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:343"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:344",
        "order": 344,
        "charStart": 369886,
        "charEnd": 369940,
        "lineStart": 5590,
        "lineEnd": 5593,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:344"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:345",
        "order": 345,
        "charStart": 369942,
        "charEnd": 370059,
        "lineStart": 5595,
        "lineEnd": 5602,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:345"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:346",
        "order": 346,
        "charStart": 370061,
        "charEnd": 370106,
        "lineStart": 5604,
        "lineEnd": 5606,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:346"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:347",
        "order": 347,
        "charStart": 370108,
        "charEnd": 370229,
        "lineStart": 5608,
        "lineEnd": 5616,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:347"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:clement-instructor:348",
        "order": 348,
        "charStart": 370231,
        "charEnd": 370318,
        "lineStart": 5618,
        "lineEnd": 5624,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:348"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1"
        ]
      }
    ],
    "witnesses": [
      {
        "id": "urn:cts:greekLit:tlg0555.tlg002.1st1K-grc1",
        "order": 1,
        "charStart": 0,
        "charEnd": 370317,
        "segmentIds": [
          "seg:clement-instructor:1",
          "seg:clement-instructor:2",
          "seg:clement-instructor:3",
          "seg:clement-instructor:4",
          "seg:clement-instructor:5",
          "seg:clement-instructor:6",
          "seg:clement-instructor:7",
          "seg:clement-instructor:8",
          "seg:clement-instructor:9",
          "seg:clement-instructor:10",
          "seg:clement-instructor:11",
          "seg:clement-instructor:12",
          "seg:clement-instructor:13",
          "seg:clement-instructor:14",
          "seg:clement-instructor:15",
          "seg:clement-instructor:16",
          "seg:clement-instructor:17",
          "seg:clement-instructor:18",
          "seg:clement-instructor:19",
          "seg:clement-instructor:20",
          "seg:clement-instructor:21",
          "seg:clement-instructor:22",
          "seg:clement-instructor:23",
          "seg:clement-instructor:24",
          "seg:clement-instructor:25",
          "seg:clement-instructor:26",
          "seg:clement-instructor:27",
          "seg:clement-instructor:28",
          "seg:clement-instructor:29",
          "seg:clement-instructor:30",
          "seg:clement-instructor:31",
          "seg:clement-instructor:32",
          "seg:clement-instructor:33",
          "seg:clement-instructor:34",
          "seg:clement-instructor:35",
          "seg:clement-instructor:36",
          "seg:clement-instructor:37",
          "seg:clement-instructor:38",
          "seg:clement-instructor:39",
          "seg:clement-instructor:40",
          "seg:clement-instructor:41",
          "seg:clement-instructor:42",
          "seg:clement-instructor:43",
          "seg:clement-instructor:44",
          "seg:clement-instructor:45",
          "seg:clement-instructor:46",
          "seg:clement-instructor:47",
          "seg:clement-instructor:48",
          "seg:clement-instructor:49",
          "seg:clement-instructor:50",
          "seg:clement-instructor:51",
          "seg:clement-instructor:52",
          "seg:clement-instructor:53",
          "seg:clement-instructor:54",
          "seg:clement-instructor:55",
          "seg:clement-instructor:56",
          "seg:clement-instructor:57",
          "seg:clement-instructor:58",
          "seg:clement-instructor:59",
          "seg:clement-instructor:60",
          "seg:clement-instructor:61",
          "seg:clement-instructor:62",
          "seg:clement-instructor:63",
          "seg:clement-instructor:64",
          "seg:clement-instructor:65",
          "seg:clement-instructor:66",
          "seg:clement-instructor:67",
          "seg:clement-instructor:68",
          "seg:clement-instructor:69",
          "seg:clement-instructor:70",
          "seg:clement-instructor:71",
          "seg:clement-instructor:72",
          "seg:clement-instructor:73",
          "seg:clement-instructor:74",
          "seg:clement-instructor:75",
          "seg:clement-instructor:76",
          "seg:clement-instructor:77",
          "seg:clement-instructor:78",
          "seg:clement-instructor:79",
          "seg:clement-instructor:80",
          "seg:clement-instructor:81",
          "seg:clement-instructor:82",
          "seg:clement-instructor:83",
          "seg:clement-instructor:84",
          "seg:clement-instructor:85",
          "seg:clement-instructor:86",
          "seg:clement-instructor:87",
          "seg:clement-instructor:88",
          "seg:clement-instructor:89",
          "seg:clement-instructor:90",
          "seg:clement-instructor:91",
          "seg:clement-instructor:92",
          "seg:clement-instructor:93",
          "seg:clement-instructor:94",
          "seg:clement-instructor:95",
          "seg:clement-instructor:96",
          "seg:clement-instructor:97",
          "seg:clement-instructor:98",
          "seg:clement-instructor:99",
          "seg:clement-instructor:100",
          "seg:clement-instructor:101",
          "seg:clement-instructor:102",
          "seg:clement-instructor:103",
          "seg:clement-instructor:104",
          "seg:clement-instructor:105",
          "seg:clement-instructor:106",
          "seg:clement-instructor:107",
          "seg:clement-instructor:108",
          "seg:clement-instructor:109",
          "seg:clement-instructor:110",
          "seg:clement-instructor:111",
          "seg:clement-instructor:112",
          "seg:clement-instructor:113",
          "seg:clement-instructor:114",
          "seg:clement-instructor:115",
          "seg:clement-instructor:116",
          "seg:clement-instructor:117",
          "seg:clement-instructor:118",
          "seg:clement-instructor:119",
          "seg:clement-instructor:120",
          "seg:clement-instructor:121",
          "seg:clement-instructor:122",
          "seg:clement-instructor:123",
          "seg:clement-instructor:124",
          "seg:clement-instructor:125",
          "seg:clement-instructor:126",
          "seg:clement-instructor:127",
          "seg:clement-instructor:128",
          "seg:clement-instructor:129",
          "seg:clement-instructor:130",
          "seg:clement-instructor:131",
          "seg:clement-instructor:132",
          "seg:clement-instructor:133",
          "seg:clement-instructor:134",
          "seg:clement-instructor:135",
          "seg:clement-instructor:136",
          "seg:clement-instructor:137",
          "seg:clement-instructor:138",
          "seg:clement-instructor:139",
          "seg:clement-instructor:140",
          "seg:clement-instructor:141",
          "seg:clement-instructor:142",
          "seg:clement-instructor:143",
          "seg:clement-instructor:144",
          "seg:clement-instructor:145",
          "seg:clement-instructor:146",
          "seg:clement-instructor:147",
          "seg:clement-instructor:148",
          "seg:clement-instructor:149",
          "seg:clement-instructor:150",
          "seg:clement-instructor:151",
          "seg:clement-instructor:152",
          "seg:clement-instructor:153",
          "seg:clement-instructor:154",
          "seg:clement-instructor:155",
          "seg:clement-instructor:156",
          "seg:clement-instructor:157",
          "seg:clement-instructor:158",
          "seg:clement-instructor:159",
          "seg:clement-instructor:160",
          "seg:clement-instructor:161",
          "seg:clement-instructor:162",
          "seg:clement-instructor:163",
          "seg:clement-instructor:164",
          "seg:clement-instructor:165",
          "seg:clement-instructor:166",
          "seg:clement-instructor:167",
          "seg:clement-instructor:168",
          "seg:clement-instructor:169",
          "seg:clement-instructor:170",
          "seg:clement-instructor:171",
          "seg:clement-instructor:172",
          "seg:clement-instructor:173",
          "seg:clement-instructor:174",
          "seg:clement-instructor:175",
          "seg:clement-instructor:176",
          "seg:clement-instructor:177",
          "seg:clement-instructor:178",
          "seg:clement-instructor:179",
          "seg:clement-instructor:180",
          "seg:clement-instructor:181",
          "seg:clement-instructor:182",
          "seg:clement-instructor:183",
          "seg:clement-instructor:184",
          "seg:clement-instructor:185",
          "seg:clement-instructor:186",
          "seg:clement-instructor:187",
          "seg:clement-instructor:188",
          "seg:clement-instructor:189",
          "seg:clement-instructor:190",
          "seg:clement-instructor:191",
          "seg:clement-instructor:192",
          "seg:clement-instructor:193",
          "seg:clement-instructor:194",
          "seg:clement-instructor:195",
          "seg:clement-instructor:196",
          "seg:clement-instructor:197",
          "seg:clement-instructor:198",
          "seg:clement-instructor:199",
          "seg:clement-instructor:200",
          "seg:clement-instructor:201",
          "seg:clement-instructor:202",
          "seg:clement-instructor:203",
          "seg:clement-instructor:204",
          "seg:clement-instructor:205",
          "seg:clement-instructor:206",
          "seg:clement-instructor:207",
          "seg:clement-instructor:208",
          "seg:clement-instructor:209",
          "seg:clement-instructor:210",
          "seg:clement-instructor:211",
          "seg:clement-instructor:212",
          "seg:clement-instructor:213",
          "seg:clement-instructor:214",
          "seg:clement-instructor:215",
          "seg:clement-instructor:216",
          "seg:clement-instructor:217",
          "seg:clement-instructor:218",
          "seg:clement-instructor:219",
          "seg:clement-instructor:220",
          "seg:clement-instructor:221",
          "seg:clement-instructor:222",
          "seg:clement-instructor:223",
          "seg:clement-instructor:224",
          "seg:clement-instructor:225",
          "seg:clement-instructor:226",
          "seg:clement-instructor:227",
          "seg:clement-instructor:228",
          "seg:clement-instructor:229",
          "seg:clement-instructor:230",
          "seg:clement-instructor:231",
          "seg:clement-instructor:232",
          "seg:clement-instructor:233",
          "seg:clement-instructor:234",
          "seg:clement-instructor:235",
          "seg:clement-instructor:236",
          "seg:clement-instructor:237",
          "seg:clement-instructor:238",
          "seg:clement-instructor:239",
          "seg:clement-instructor:240",
          "seg:clement-instructor:241",
          "seg:clement-instructor:242",
          "seg:clement-instructor:243",
          "seg:clement-instructor:244",
          "seg:clement-instructor:245",
          "seg:clement-instructor:246",
          "seg:clement-instructor:247",
          "seg:clement-instructor:248",
          "seg:clement-instructor:249",
          "seg:clement-instructor:250",
          "seg:clement-instructor:251",
          "seg:clement-instructor:252",
          "seg:clement-instructor:253",
          "seg:clement-instructor:254",
          "seg:clement-instructor:255",
          "seg:clement-instructor:256",
          "seg:clement-instructor:257",
          "seg:clement-instructor:258",
          "seg:clement-instructor:259",
          "seg:clement-instructor:260",
          "seg:clement-instructor:261",
          "seg:clement-instructor:262",
          "seg:clement-instructor:263",
          "seg:clement-instructor:264",
          "seg:clement-instructor:265",
          "seg:clement-instructor:266",
          "seg:clement-instructor:267",
          "seg:clement-instructor:268",
          "seg:clement-instructor:269",
          "seg:clement-instructor:270",
          "seg:clement-instructor:271",
          "seg:clement-instructor:272",
          "seg:clement-instructor:273",
          "seg:clement-instructor:274",
          "seg:clement-instructor:275",
          "seg:clement-instructor:276",
          "seg:clement-instructor:277",
          "seg:clement-instructor:278",
          "seg:clement-instructor:279",
          "seg:clement-instructor:280",
          "seg:clement-instructor:281",
          "seg:clement-instructor:282",
          "seg:clement-instructor:283",
          "seg:clement-instructor:284",
          "seg:clement-instructor:285",
          "seg:clement-instructor:286",
          "seg:clement-instructor:287",
          "seg:clement-instructor:288",
          "seg:clement-instructor:289",
          "seg:clement-instructor:290",
          "seg:clement-instructor:291",
          "seg:clement-instructor:292",
          "seg:clement-instructor:293",
          "seg:clement-instructor:294",
          "seg:clement-instructor:295",
          "seg:clement-instructor:296",
          "seg:clement-instructor:297",
          "seg:clement-instructor:298",
          "seg:clement-instructor:299",
          "seg:clement-instructor:300",
          "seg:clement-instructor:301",
          "seg:clement-instructor:302",
          "seg:clement-instructor:303",
          "seg:clement-instructor:304",
          "seg:clement-instructor:305",
          "seg:clement-instructor:306",
          "seg:clement-instructor:307",
          "seg:clement-instructor:308",
          "seg:clement-instructor:309",
          "seg:clement-instructor:310",
          "seg:clement-instructor:311",
          "seg:clement-instructor:312",
          "seg:clement-instructor:313",
          "seg:clement-instructor:314",
          "seg:clement-instructor:315",
          "seg:clement-instructor:316",
          "seg:clement-instructor:317",
          "seg:clement-instructor:318",
          "seg:clement-instructor:319",
          "seg:clement-instructor:320",
          "seg:clement-instructor:321",
          "seg:clement-instructor:322",
          "seg:clement-instructor:323",
          "seg:clement-instructor:324",
          "seg:clement-instructor:325",
          "seg:clement-instructor:326",
          "seg:clement-instructor:327",
          "seg:clement-instructor:328",
          "seg:clement-instructor:329",
          "seg:clement-instructor:330",
          "seg:clement-instructor:331",
          "seg:clement-instructor:332",
          "seg:clement-instructor:333",
          "seg:clement-instructor:334",
          "seg:clement-instructor:335",
          "seg:clement-instructor:336",
          "seg:clement-instructor:337",
          "seg:clement-instructor:338",
          "seg:clement-instructor:339",
          "seg:clement-instructor:340",
          "seg:clement-instructor:341",
          "seg:clement-instructor:342",
          "seg:clement-instructor:343",
          "seg:clement-instructor:344",
          "seg:clement-instructor:345",
          "seg:clement-instructor:346",
          "seg:clement-instructor:347",
          "seg:clement-instructor:348"
        ],
        "segmentCount": 348
      }
    ]
  }
}