{
  "schemaVersion": "early-church-document@2",
  "documentId": "athanasius-four-discourses",
  "title": "Four Discourses Against the Arians",
  "author": "Athanasius",
  "languageOfOrigin": "",
  "text": {
    "content": "ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ\nΑΘΑΝΑΣΙΟΥ\nΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ\nΚΑΤΑ ΑΡΕΙΑΝΩΝ ΛΟΓΟΣ ΠΡΩΤΟΣ.\n\n1. ἉΙ μὲν αἱρέσεις, ὅσαι τῆς ἀληθείας ἀπέστησαν, ἐπινοήσασαι\nμανίαν ἑαυταῖς φανεραὶ τυγχάνουσι, καὶ τούτων ἡ\nἀσέβεια πάλαι πᾶσιν ἔκδηλος γέγονε. Τὸ γὰρ ‘ἐξελθεῖν ἀφʼ\nἡμῶνʼ τοὺς ταῦτα ἐφευρόντας δῆλον ἂν εἴη, ὡς ἔγραψεν ὁ μακάριος\nἸωάννης, ὅτι τῶν τοιούτων οὔτε ἦν, οὔτε νῦν ἐστι ‘μεθʼ\nἡμῶν’ τὸ φρόνημα. Διὸ καὶ, ὡς εἶπεν ὁ Σωτὴρ, ‘μὴ συνάγοντες\nμεθʼ ἡμῶν, σκορπίζουσι᾿ μετὰ τοῦ διαβόλου, παρατηρούμενοι τοὺς\nκοιμωμένους, ἵνα, τὸν ἴδιον ἰὸν τῆς ἀπωλείας ἐπισπείραντες,\nἔχωσι τοὺς συναποθνήσκοντας ἑαυτοῖς. Ἐπειδὴδὲ ἡ μίατῶν αἱρέσεων\nἡ ἐσχάτη, καὶ νῦν ἐξελθοῦσα πρόδρομος τοῦ᾿ Ἀντιχρίστου, ἡ\nἈρειανὴ καλουμένη, δόλιος οὔσα καὶ πανοῦργος, βλέπουσα τὰς\nπρεσβυτέρας ἑαυτῆς ἀδελφὰς ἄλλας αἱρέσεις ἐκ φανεροῦ στηλιτευθείσας,\nὑποκρίνεται περιβαλλομένη τὰς τῶν γραφῶν λέξεις,\nὡς ὁ πατὴρ αὐτῆς ὁ διάβολος, καὶ βιάζεται πάλιν εἰσελθεῖν εἰς\nτὸν παράδεισον τῆς ἐκκλησίας, ἵνα, πλάσασα ἑαυτὴν ὡς Χριστιανὴν,\nἀπατήσῃ τινὰς κατὰ Χριστοῦ φρονεῖν τῇ πιθανότητι τῶν\nπαραλογισμῶν· (εὔλογον γὰρ οὐδὲν παρʼ αὐτῇ·) καὶ ἐπλάνησέ\nγε τῶν ἀφρόνων ἤδη τινὰς, ὥστε τούτους μὴ μόνον φθαρῆναι τῇ\nἀκοῇ, ἀλλὰ καὶ λαβόντας κατὰ τὴν Εὔαν γεύσασθαι, καὶ λοιπὸν\nἀγνοοῦντας νομίζειν ‘τὸ πικρὸν γλυκὺ,ʼκαὶ τὴν βδελυκτὴν αἵρεσιν\n\n‘λέγειν καλήν·᾿ ἀναγκαῖον ἡγησάμην, προτραπεὶς παρʼ ὑμῶν,\nδιελεῖν τὴν ‘πτύξιν τοῦ θώρακοςʼ τῆς μιαρᾶς αἱρέσεως ταύτης, καὶ\nδεῖξαι τὴν δυσωδίαν τῆς ἀφροσύνης αὐτῆς· ἵνα οἱ μὲν πόῤῥωθεν\nὄντες αὐτῆς ἔτι φύγωσιν αὐτὴν, οἱ δʼ ἀπατηθέντες ἀπʼ αὐτῆς\nμεταγνῶσι, καὶ ἠνεῳγμένοις τοῖς ὀφθαλμοῖς τῆς καρδίας νοήσωσιν\nὅτι, ὥσπερ τὸ σκότος οὐκ ἔστι φῶς, οὐδὲ τὸ ψεῦδος ἀλήθεια,\nοὕτως οὐδὲ ἡ Ἀρειανὴ αἵρεσίς ἐστι καλή. Ἀλλὰ καὶ οἱ\nτούτους καλοῦντες ‘Χριστιανοὺς᾿ πολὺ καὶ λίαν πλανῶνται, ὡς\nμήτε τὰς γραφὰς ἀνεγνωκότες, μήτε ὅλως εἰδότες τὸν Χριστιανισμὸν\nκαὶ τὴν ἐν αὐτῷ πίστιν.\n\n2. Τί γὰρ ὅμοιον ἑωρακότες τῆς αἱρέσεως πρὸς τὴν εὐσεβῆ\nπίστιν, φλυαροῦσιν ὡς μηδὲν κακὸν λεγόντων ἐκείνων ; Τοῦτό\nἐστιν ἀληθῶς καὶ τὸν Καϊάφαν αὐτοὺς εἰπεῖν Χριστιανὸν, καὶ\nτὸν προδότην Ἰούδαν ἔτι συναριθμεῖν τοῖς ἀποστόλοις, τούς τε\nτὸν Βαραβᾶν αἰτησαμένους ἀντὶ τοῦ Σωτῆρος, λέγειν μηδὲν κακὸν\nπεποιηκέναι· καὶ Ὑμέναιον δὲ καὶ Ἀλέξανδρον συνιστάνειν ὡς\nκαλῶς φρονοῦντας, καὶ ψεύδεσθαι κατʼ αὐτῶν τὸν ἀπόστολον.\nἈλλ᾿ οὔτε ταῦτʼ ἂν ἀκοῦσαι Χριστιανὸς ἀνάσχοιτο, οὔτε τὸν\nτολμῶντα λέγειν τοῦτο ὑγιαίνειν ἄν τις τοῦτον ταῖς φρεσὶν ὑπολάβοι.\nἈντὶ γὰρ Χριστοῦ παῤ αὐτοῖς Ἄρειος, ὡς παρὰ Mανιχαίοις\nΜανιχαῖος, ἀντὶ δὲ Μωϋσέως καὶ τῶν ἄλλων ἀγίων Σωτάδης\nτις ἐξεύρηται παῤ αὐτοῖς ὁ καὶ παῤ Ἔλλησι γελώμενος, καὶ\nἡ θυγάτηρ Ἡρωδιάδος. Τοῦ μὲν γὰρ τὸ κεκλασμένον καὶ θηλυκὸν\nἦθος μεμίμηται γράφων Ἄρειος καὶ αὐτὸς ‘ Θαλίας·’ τῆς δὲ τὴν\nὄρχησιν ἐζήλωσεν ἐξορχούμενος καὶ παίζων ἐν ταῖς κατὰ τοῦ Σωτῆροςδυσφημίαις·\nὥστετοὺς· ἐμπίπτοντας εἰς τὴν αἵρεσιν διαστρέφεσθαι\nμὲν τὸν νοῦν καὶ ἀφρονεῖν, ἀλλάσσειν ’ δὲ τὸ ὄνομα τοῦ\nΚυρίου τῆς δόξης ‘ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου,ʼ καὶ\nἀντὶ ‘Κριστιανῶν’ λοιπὸν ‘Ἀρειανοὺςʼ ὀνομάζεσθαι,τοῦτό τετῆς\nἀσεβείας ἔχειν τὸ γνώρισμα. Mὴ γὰρ προφασιζέσθωσαν, μηδὲ\nὀνειδιζόμενοι καταψευδέσθωσαν κατὰ τῶν μὴ ὄντων ὡς εἰσὶν,\nοὕτω καλοῦντες καὶ αὐτοὶ τοὺς Χριστιανοὺς ἀπὸ τῶν διδασκάλων,\nἵνα δόξωσι καὶ αὐτοὶ οὕτως καλεῖσθαι Χριστιανοί· μηδὲ\nαἰσχυνόμενοι τὸ ἐπονείδιστον ἑαυτῶν ὄνομα, παιζέτωσαν· εἰ δὲ\nαἰσχύνονται, ἐγκαλυπτέσθωσαν, ἢ ἀποπηδάτωσαν ἀπὸ τῆς ἑαυτῶν\nἀσεβείας. Οὐδὲ πώποτε γὰρ λαὸς ἀπὸ τῶν οἰκείων ἐπισκόπων\n\nἔσχε τὴν ἐπωνυμίαν, ἀλλʼ ἀπὸ τοῦ Κυρίου, εἰς ὃν καὶ\nτὴν πίστιν ἔχομεν· τῶν γοῦν μακαρίων ἀποστόλων διδασκάλων\nἡμῶν γενομένων, καὶ διακονησάντων τὸ τοῦ Σωτῆρος εὐαγγέλιον,\nοὐκ ἐξ ἐκείνων ἐκλήθημεν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Κριστοῦ ‘Χριστιανοὶʼ\nκαὶ ἐσμὲν, καὶ ὀνομαζόμεθα. Οἱ δὲ παρʼ ἑτέρων ἔχοντες τὴν\nἀρχὴν ἧς νομίζουσι πίστεως, ἐκείνων εἰκότως ἔχουσι καὶ τὴν\nἐπωνυμίαν, ὡς αὐτῶν γενόμενοι κτῆμα.\n\n3. Ἀμέλει πάντων ἡμῶν ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ Χριστιανῶν ὄντων\nκαὶ καλουμένων, ἐξεβλήθη πάλαι Μαρκίων αἵρεσιν ἐφευρών· καὶ\nοἱ μὲν παραμείναντες μετὰ τοῦ ἐκβαλόντος ἐκεῖνον ἔμειναν Χριστιανοί·\nοἱ δʼ ἀκολουθήσαντες Μαρκίωνι οὐκέτι μὲν Χριστιανοὶ,\n‘Μαρκιωνισταὶʼ δὲ λοιπὸν ἐκλήθησαν. Οὕτω καὶ Οὐαλεντῖνος,\nκαὶ Βασιλίδης, καὶ Μανιχαῖος, καὶ Σίμων ὁ μάγος τοῖς ἀκολουθήσασι\nμεταδεδώκασι τοῦ ἰδίου ὀνόματος· καὶ οἱ μὲν Ὁ Οὐαλεντινιανοὶ,’\nοἱ δὲ‘Βασιλιδιανοὶ,’ οἱ δὲ ‘Μανιχαῖοι,ʼ κἀκεῖνοι ‘Σιμωνιανοὶ,ʼ\nκαὶ ἄλλοι ‘κατὰ Φρύγαςʼ ἀπὸ Φρυγίας, καὶ ἀπὸ Νοουάτου\n‘Νοουατιανοὶʼ προσαγορεύονται. Οὕτω καὶ Μελέτιος, ἐκβληθεὶς\nπαρὰ Πέτρου τοῦ ἐπισκόπου καὶ μάρτυρος, οὐκέτι Χριστιανοὺς\nἀλλὰ ‘ Μελιτιανοὺς ἐκάλεσε τοὺς ἰδίους· οὕτως ἄρα καὶ τοῦ\nμακαρίτου Ἀλεξάνδρου τὸν Ἄρειον ἐκβαλόντος, οἱ μὲν μετὰ\nἈλεξάνδρου μείναντες ἔμειναν Χριστιανοί· οἱ δὲ συνεξελθόντες\nἈρείῳ τὸ μὲν ὄνομα τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν τοῖς μετὰ Ἀλεξάνδρου\nκαταλελοίπασιν, ‘Ἀρειανοὶʼ δὲ λοιπὸν ἐκλήθησαν ἐκεῖνοι.\nἸδοὺ γοῦν καὶ μετὰ θάνατον τοῦ Ἀλεξάνδρου, οἱ κοινωνοῦντες\nτῷ διαδεξαμένῳ τοῦτον Ἀθανασίῳ, καὶ οἷς ὁ αὐτὸς Ἀθανάσιος\nκοινωνεῖ, τὸν αὐτὸν ἔχουσι τύπον· καὶ οὔτε ἐκείνων τὸ τούτου\nτινὲς ἔχουσιν ὄνομα, οὔτε αὐτὸς ἐξ ἐκείνων ὀνομάζεται, ἀλλὰ\nπάντες πάλιν καὶ συνήθως Χριστιανοὶ καλοῦνται. Κἂν γὰρ\nδιδασκάλων διαδόχους ἔχωμεν, καὶ μαθηταὶ τούτων γινώμεθα,\nἀλλά γε τὰ τοῦ Χριστοῦ παρʼ αὐτῶν διδασκόμενοι, Χριστιανοὶ\nοὐδὲν ἦττον ἐσμὲν καὶ καλούμεθα. Οἱ δέ γε τοῖς αἱρετικοῖς\nἀκολουθοῦντες, κἂν μυρίους διαδόχους ἔχωσιν, ἀλλὰ πάντως τὸ\nὄνομα τοῦ τὴν αἵρεσιν ἐφευρόντος φέρουσιν. Ἀμέλει τελευτήσαντος\nἈρείου, πολλῶν δὲ τῶν ἰδίων αὐτὸν διαδεξαμένων, ὅμως\nοἱ τὰ ἐκείνου φρονοῦντες ἐξ Ἀρείου γνωριζόμενοι ‘ Ἀρειανοὶ\nκαλοῦνται. Καὶ θαυμαστόν γε τούτου τεκμήριον, οἱ μὲν ἐξ\n\nἙλλήνων καὶ νῦν εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐρχόμενοι, ἀφιέντες τὴν\nτῶν εἰδώλων δεισιδαιμονίαν, οὐ τῶν κατηχούντων λαμβάνουσι\nτὴν ἐπωνυμίαν, ἀλλὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος, καὶ ἀντὶ Ἑλλήνων\nἄρχονται ‘Κριστιανοὶʼ καλεῖσθαι· οἱ δὲ πρὸς ἐκείνους ἀπιόντες,\nἢ ὅσοι δʼ ἂν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας πρὸς τὴν αἵρεσιν μεταβάλλονται,\nτὸ μὲν Χριστοῦ καταλιμπάνουσιν ὄνομα, καὶ λοιπὸν δὲ\n‘Ἀρειανοὶ’ καλοῦνται, ὡς οὐκέτι τὴν Χριστοῦ πίστιν ἔχοντες,\nἀλλὰ τῆς Ἀρείου γενόμενοι μανίας διάδοχοι.\n\n4. Πῶς τοίνυν Χριστιανοὶ οἱ μὴ Χριστιανοὶ, ἀλλὰ Ἀρειομανῖται;\nἢ πῶς τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας εἰσὶν οἱ τὴν ἀποστολικὴν\nἀποτιναξάμενοι πίστιν, καὶ καινῶν ‘κακῶν ἐφευρεταὶ’ γενόμενοι,\nοἱ τὰ μὲν τῶν θείων γραφῶν λόγια καταλείψαντες, τὰς\nδὲ ‘Θαλείας Ἀρείου σοφίαν καινὴν ὀνομάζοντες ; εἰκότως\nτοῦτο λέγοντες, καινὴν γὰρ αἵρεσιν ἀπαγγέλλουσι. Διὸ καὶ\nθαυμάσειεν ἄν τις, ὅτι πολλὰ πολλῶν συντάγματα καὶ πλείστας\nὁμιλίας εἴς γε τὴν παλαιὰν καὶ τὴν καινὴν γραψάντων, καὶ παρὰ\nμηδενὶ ‘ Θαλείας εὑρισκομένης, ἀλλὰ μηδὲ παρὰ τοῖς σπουδαίοις\nτῶν Ἑλλήνων, ἢ παρὰ μόνοις τοῖς ᾄδουσι τὰ τοιαῦτα\nπαρὰ πότον μετὰ κρότου καὶ σκωμμάτων ἐν παιδιαῖς, ἕνεκεν\nτοῦ γελᾶσθαι παῤ ἑτέρων, ὁ θαυμαστὸς Ἄρειος, οὐδὲν σεμνὸν\nμιμησάμενος, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν σπουδαίων ἀγνοήσας, πλεῖστά\nτε τῶν ἄλλων αἱρέσεων ὑποκλέψας, τὴν τοῦ Σωτάδου μόνου\nγελοιολογίαν ἐζήλωσε. Τί γὰρ ἔπρεπε ποιεῖν αὐτὸν, ἢ θέλοντα\nκατὰ τοῦ Σωτῆρος ὀρχήσασθαι, τὰ δύστηνα ἑαυτοῦ ῥημάτια τῆς\nἀσεβείας ἐν ἐκλύτοις καὶ παρειμένοις μέλεσι σημαίνειν; ἵνʼ\nὥσπερ ἡ Σοφία φησὶν, ‘Ἀπὸ ἐξόδου λόγου ἐπιγνωσθήσεται\nἀνὴρ,ʼ οὕτως ἀπʼ ἐκείνων τὸ τῆς ψυχῆς μὴ ἀνδρῶδες, καὶ τῆς\nδιανοίας ἡ φθορὰ τοῦ γράψαντος γινώσκηται. Καὶ γὰρ οὐδὲ\nἔλαθεν ὁ δόλιος, ἀλλὰ καίτοι πολλάκις, ὡς ὁ ὄφις, ἄνω καὶ κάτω\nστρέφων ἑαυτὸν, ὅμως πέπτωκεν εἰς τὴν πλάνην τῶν Φαρισαίων.\nὩς γὰρ ἐκεῖνοι, θέλοντες παρανομεῖν, ἐσχηματίζοντο τὰ τοῦ\nνόμου μελετᾷν ῥήματα, καὶ θέλοντες ἀρνεῖσθαι τὸν προσδοκηθέντα\nκαὶ παρόντα Κύριον, ὑπεκρίνοντο μὲν ὀνομάζειν τὸν\nΘεὸν, ἠλέγχοντο δὲ βλασφημοῦντες ἐν τῷ λέγειν, ‘Διὰ τί σὺ,\nἄνθρωπος ὢν, Θεὸν σεαυτὸν ποιεῖς, καὶ λέγεις, “Ἐγὼ καὶ ὁ\nΠατὴρ ἕν ἐσμεν; ” οὕτω καὶ ὁ κίβδηλος καὶ Σωτάδειος Ἄρειος\n\nὑποκρίνεται μὲν ὡς περὶ Θεοῦ λέγων, παρεντιθεὶς τὰς τῶν\nγραφῶν λέξεις, ἐλέγχεται δὲ πανταχόθεν Ἄρειος ἄθεος, ἀρνούμενος\nτὸν Υἱὸν,ʼ καὶ τοῖς ποιήμασιν αὐτὸν συναριθμῶν.\n\n5. Ἡ μὲν οὖν ἀρχὴ τῆς Ἀρειανῆς ‘Θαλείαςʼ καὶ κουφολογίας,\nἦθος ἔχουσα καὶ μέλος θηλυκὸν, αὕτη· ‘Κατὰ πίστιν\nἐκλεκτῶν Θεοῦ, συνετῶν Θεοῦ, παίδων ἁγίων, ὀρθοτόμων, ἅγιον\nΘεοῦ πνεῦμα λαβόντων, τάδε ἔμαθον ἔγωγε ὑπὸ τῶν σοφίας\nμετεχόντων, ἀστείων, θεοδιδάκτων, κατὰ πάντα σοφῶν τε.\nΤούτων κατʼ ἴχνος ἦλθον ἐγὼ βαίνων ὁμοδόξως ὁ περικλυτὸς,\nὁ πολλὰ παθὼν διὰ τὴν Θεοῦ δόξαν, ὑπό τε Θεοῦ μαθὼν σοφίαν\nκαὶ γνῶσιν ἐγὼ ἔγνων Τὰ δὲ ἐν αὐτῇ κροτούμενα παῤ\nαὐτοῦ σκώμματα φευκτὰ καὶ μεστὰ δυσσεβείας τοιαῦτά ἐστιν.\n‘Οὐκ ἀεὶ ὁ Θεὸς Πατὴρ ἦν· ἀλλʼ ἦν ὅτε ὁ Θεὸς μόνος ἦν, καὶ\nοὔπω Πατὴρ ἦν· ὕστερον δὲ ἐπιγέγονε Πατήρ. Οὐκ ἀεὶ ἦν ὁ\nΥἱός· πάντων γὰρ γενομένων ἐξ οὐκ ὄντων, καὶ πάντων ὄντων\nκτισμάτων καὶ ποιημάτων γενομένων, καὶ αὐτὸς ὁ τοῦ Θεοῦ\nΛόγος ἐξ οὐκ ὄντων γέγονε, καὶ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν· καὶ οὐκ\nἦν πρὶν γένηται, ἀλλʼ ἀρχὴν τοῦ κτίζεσθαι ἔσχε καὶ αὐτός.\nἮν γὰρ, φησὶ, ‘μόνος ὁ Θεὸς, καὶ οὔπω ἦν ὁ Λόγος καὶ ἡ\nσοφία. Εἶτα θελήσας ἡμᾶς δημιουργῆσαι, τότε δὴ πεποίηκεν\nἕνα τινὰ, καὶ ὠνόμασεν αὐτὸν Λόγον καὶ Σοφίαν καὶ Υἱὸν, ἵνα\nἡμᾶς διʼ αὐτοῦ δημιουργήσῃ. Δύο γοῦν σοφίας, φησὶν, ‘εἶναι,\nμίαν μὲν τὴν ἰδίαν καὶ συνυπάρχουσαν τῷ Θεῷ, τὸν δὲ Υἱὸν\nἐν ταύτῃ τῇ σοφίᾳ γεγενῆσθαι, καὶ ταύτης μετέχοντα ὠνομάσθαι\nμόνον σοφίαν καὶ λόγον. Ἡ σοφία γὰρ,᾿ φησὶ, ‘ τῇ\nσοφίᾳ ὑπῆρξε σοφοῦ Θεοῦ θελήσει·᾿ Οὕτω καὶ ‘ Λόγον ἕτερον\nεἶναι,ʼ λέγει, ‘ παρὰ τὸν Υἱὸν ἐν τῷ Θεῷ, καὶ τούτου μετέχοντα\nτὸν Υἱὸν ὠνομάσθαι πάλιν κατὰ χάριν Λόγον καὶ Υἱὸν\nαὐτόν,᾿ Ἔστι δὲ καὶ τοῦτο τῆς αἱρέσεως αὐτῶν ἴδιον φρόνημα,\nδηλούμενον ἐν ἑτέροις αὐτῶν συγγράμμασιν, ὅτι ‘ πολλαὶ\nδυνάμεις εἰσί· καὶ ἡ μὲν μία τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἰδία φύσει καὶ\nἀΐδιος· ὁ δὲ Χριστὸς πάλιν οὐκ ἔστιν ἀληθινὴ δύναμις τοῦ\nΘεοῦ, ἀλλὰ μία τῶν λεγομένων δυνάμεών ἐστι καὶ αὐτὸς, ὧν\nμία καὶ “ ἡ ἀκρὶς καὶ ἡ κάμπη” οὐ “δύναμις” μόνον, ἀλλὰ καὶ\n“μεγάλη” προσαγορεύεται· αἱ δʼ ἄλλαι πολλαὶ καὶ ὅμοιαί εἰσι\n\nτῷ Υίῷ, περὶ ὧν καὶ Δαβὶδ ψάλλει λέγων, “ Κύριος τῶν δυνάμεων.”\nΚαὶ τῇ μὲν φύσει, ὥσπερ πάντες, οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ\nΛόγος ἐστὶ τρεπτὸς, τῷ δὲ ἰδίῳ αὐτεξουσίῳ, ἕως βούλεται,\nμένει καλός· ὅτε μέντοι θέλει, δύναται τρέπεσθαι καὶ αὐτὸς\nὥσπερ καὶ ἡμεῖς, τρεπτῆς ὢν φύσεως. Διὰ τοῦτο γὰρ, φησὶ,\nκαὶ προγινώσκων ὁ Θεὸς ἔσεσθαι καλὸν αὐτὸν, προλαβῶν αὐτῷ\nταύτην τὴν δόξαν δέδωκεν, ἣν ἄνθρωπος καὶ ἐκ τῆς ἀρετῆς\nἔσχε μετὰ ταῦτα· ὥστε ἐξ ἔργων αὐτοῦ, ὧν προέγνω ὁ Θεὸς,\nτοιοῦτον αὐτὸν νῦν γεγονέναι πεποίηκε.᾿\n\n6. Εἰπεῖν δὲ πάλιν ἐτόλμησεν ὅτι οὐδὲ Θεὸς ἀληθινός ἐστιν\nὁ Λόγος. Εἰ δὲ καὶ λέγεται Θεὸς, ἀλλʼ οὐκ ἀληθινός ἐστιν· ἀλλὰ\nμετοχῇ χάριτος, ὥσπερ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες, οὕτω καὶ αὐτὸς λέγεται\nὀνόματι μόνον Θεός. Καὶ πάντων ξένων καὶ ἀνομοίων ὄντων\nτοῦ Θεοῦ κατʼ οὐσίαν, οὕτω καὶ ὁ Λόγος ἀλλότριος μὲν καὶ ἀνόμοιος\nκατὰ πάντα τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας καὶ ἰδιότητός ἐστι,\nτῶν δὲ γενητῶν καὶ κτισμάτων ἴδιος καὶ εἴς αὐτῶν τυγχάνει.’\nΜετὰ τούτων δὲ, ὥσπερ καὶ διάδοχος τῆς προπετείας τοῦ διαβόλου\nγενόμενος, ἔθηκεν ἐν τῆ ‘ Θαλείᾳʼ ὡς ἄρα ‘ καὶ τῷ Υίῷ\nὁ Πατὴρ ἀόρατος ὑπάρχει, καὶ οὔτε ὁρᾶν οὔτε γινώσκειν τελείως\nκαὶ ἀκριβῶς δύναται ὁ Λόγος τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα· ἀλλὰ καὶ ὃ\nγινώσκει καὶ ὃ βλέπει, ἀναλόγως τοῖς ἰδίοις μέτροις οἶδε καὶ\nβλέπει, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς γινώσκομεν κατὰ τὴν ἰδίαν δύναμιν.\nΚαὶ γὰρ καὶ ὁ Υἱὸςʼ, φησὶν, ‘ οὐ μόνον τὸν Πατέρα ἀκριβῶς οὐ\nγινώσκει, λείπει γὰρ αὐτῷ εἰς τὸ καταλαβεῖν· ἀλλὰ καὶ αὐτὸς\nὁ Υἱὸς τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν οὐκ οἶδε· καὶ ὅτι μεμερισμέναι τῇ\nφύσει, καὶ ἀπεξενωμέναι καὶ ἀπεσχοινισμέναι καὶ ἀλλότριοι\nκαὶ ἀμέτοχοί εἰσιν ἀλλήλων αἱ οὐσίαι τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υίοῦ\nκαὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος,ʼ καὶ, ὡς αὐτὸς ἐφθέγξατο, ‘ ἀνόμοιοι\nπάμπαν ἀλλήλων ταῖς τε οὐσίαις καὶ δόξαις εἰσὶν ἐπʼ ἄπειρον.\nΤὸν γοῦν Λόγον φησὶν εἰς ὁμοιότητα δόξης καὶ οὐσίας ἀλλότριον\nεἶναι παντελῶς ἑκατέρων τοῦ τε Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου\nΠνεύματος·᾿ τούτοις γὰρ ἐφθέγξατο τοῖς ῥήμασιν ὁ ἀσεβής· καὶ\nδιῃρημένον δὲ εἶναι καθʼ ἑαυτὸν, καὶ ἀμέτοχον κατὰ πάντα τοῦ\nΠατρὸς τὸν Υἱὸν ἔφησε. Ταῦτα μέρη τῶν ἐν τῷ γελοίῳ συγγράμματι\nκειμένων μυθιδίων ἐστὶν Ἀρείου.\n\n7. Τίς τοίνυν, τῶν τοιούτων καὶ τοῦ μέλους τῆς ‘ Θαλείαςʼ\n\nἀκούσας, οὐ μισήσειεν ἐν δίκῃ παίζοντα τὸν Ἄρειον ὡς ἐπὶ\nσκηνῆς περὶ τοιούτων ; τίς οὐ θεωρεῖ τοῦτον, διὰ τοῦ δοκεῖν\nὀνομάζειν Θεὸν καὶ περὶ Θεοῦ λέγειν, ὡς τὸν ὄφιν συμβουλεύοντα\nτῇ γυναικί ; τίς δὲ, τοῖς ἑξῆς ἐντυγχάνων, οὐ βλέπει τὴν\nἀσέβειαν αὐτοῦ ὥσπερ καὶ τοῦ ὄφεως τὴν μετὰ ταῦτα πλάνην,\nεἰς ἣν παρήγαγε σοφισάμενος τὴν γυναῖκα; τίς ἐπὶ ταῖς τοιαύταις\nβλασφημίαις οὐκ ἐξίσταται ; Ὁ μὲν οὖν ‘ οὐρανὸς,ʼ ὡς ὁ\nπροφήτης φησὶν, ‘ἐξέστη, καὶ ἡ γῇ ἔφριξενʼ ἐπὶ τῇ παραβάσει\nτοῦ νόμου· ὁ δὲ ἥλιος πλέον ἀγανακτῶν, καὶ μὴ φέρων τότε τὰς\nκατὰ τοῦ κοινοῦ πάντων ἡμῶν Δεσπότου γενομένας σωματικὰς\nὕβρεις, ἃς ἑκὼν αὐτὸς ὑπὲρ ἡμῶν ὑπέμεινεν, ἀπεστράφη, καὶ\nτὰς ἀκτῖνας συστείλας, τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀνήλιον ἔδειξεν· ἐπὶ\nδὲ ταῖς Ἀρείου βλασφημίαις πῶς οὐ πᾶσα τῶν ἀνθρώπων ἡ\nφύσις ἀφασίᾳ πληγήσεται, καὶ κλείσει μὲν τὰς ἀκοὰς, καμμύσει\nδὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἵνα μήτε ἀκοῦσαι τοιούτων, μήτʼ ἰδεῖν τὸν\nταῦτα γράψαντα δυνηθῇ ; ὁ δὲ Κύριος αὐτὸς πῶς οὐ μᾶλλον\nδικαίως κατὰ τούτων, ὡς ἀσεβῶν, ἀλλὰ καὶ ἀχαρίστων βοήσει,\nἃ καὶ διὰ τοῦ προφήτου Ὠσηὲ προείρηκεν, ‘Οὐαὶ αὐτοῖς, ὅτι\nἀπεπήδησαν ἀπʼ ἐμοῦ· δείλαιοί εἰσιν, ὅτι ἠσέβησαν εἰς ἐμέ·\nἐγὼ δὲ ἐλυτρωσάμην αὐτοὺς, αὐτοὶ δὲ κατελάλησαν κατʼ ἐμοῦ\nψευδῆ·᾿ καὶ μετʼ ὀλίγα, ‘καὶ εἰς ἐμὲ ἐλογίσαντο πονηρὰ,\nἀπεστράφησαν εἰς οὐδέν;᾿ Τὸν γὰρ ὄντα τοῦ Θεοῦ Λόγον ἀποστραφέντες,\nπλάσαντες δὲ ἑαυτοῖς τὸν οὐκ ὄντα, εἰς τὸ μηδὲν\nπεπτώκασι. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἡ οἰκουμενικὴ σύνοδος ταῦτα λέγοντα\nτὸν Ἀρειον ἐξέβαλε τῆς ἐκκλησίας καὶ ἀνεθεμάτισεν, οὐ\nφέρουσα τὴν ἀσέβειαν· καὶ λοιπὸν αἵρεσις ἐλογίσθη ἡ Ἀρείου\nπλάνη ἔχουσά τι πλέον τῶν ἄλλων αἱρέσεων, ὅτι καὶ Χριστομάχος\nἐκλήθη, καὶ πρόδρομος ἐλογίσθη τοῦ᾿ Ἀντιχρίστου. Εἰ καὶ\nτὰ μάλιστα τοίνυν, ὡς προεῖπον, αὐτάρκης ἡ τοσαύτη κρίσις κατὰ\nτῆς ἀσεβοῦς αἱρέσεως πεῖσαι πάντας φεύγειν ἀπʼ αὐτῆς· ὅμως,\nἐπειδή τινες τῶν λεγομένων Χριστιανῶν, ἢ ἀγνοοῦντες, ἢ ὑποκρινόμενοι,\nκαθάπερ εἴρηται πρόσθεν, ἀδιάφορον πρὸς τὴν ἀλήθειαν\nἡγοῦνται τὴν αἵρεσιν, καὶ τοὺς ταῦτα φρονοῦντας Χριστιανοὺς\nὀνομάζουσι, φέρε κατὰ δύναμιν ἐρωτῶντες αὐτοὺς, ἀποκαλύψωμεν\nτὴν πανουργίαν τῆς αἱρέσεως. Τάχα κἂν οὕτω συμποδισθέντες\nἐπιστομισθῶσι, καὶ φύγωσιν ἀπʼ αὐτῆς ‘ὡς ἀπὸ προσώπου ὄφεως. ᾿\n\n8. Εἰ μὲν οὖν, διὰ τὸ λέξεις τινὰς τῆς θείας γραφῆς ἐν τῇ\n‘Θαλείᾳʼ γράψαι, νομίζουσι καὶ τὰς βλασφημίας εὐφημίας\nεἶναι, πάντως που καὶ τοὺς νῦν᾿ ᾿Ιουδαίους ὁρῶντες ἀναγινώσκοντας\nτὸν νόμον καὶ τοὺς προφήτας, ἀρνήσονται καὶ αὐτοὶ διὰ\nτοῦτο σὺν ἐκείνοις τὸν Χριστόν· ἀκούοντες δὲ τάχα καὶ Mανιχαίων\nλεγόντων μέρη τινὰ τῶν εὐαγγελίων, ἀρνήσονται σὺν\nαὐτοῖς τὸν νόμον καὶ τοὺς προφήτας. Εἰ δὲ ἀγνοοῦντες οὕτω\nχειμάζονται καὶ τοιαῦτα βαττολογοῦσι, μαθέτωσαν ἀπὸ τῶν\nγραφῶν ὅτι καὶ ὁ τὰς αἱρέσεις ἐπινοήσας διάβολος διὰ τὴν\nἰδίαν τῆς κακίας δυσωδίαν κίχραται τὰς λέξεις τῶν γραφῶν, ἵνα,\nαὐτὰς ἔχων ἐπικάλυμμα, τὸν ἴδιον ἰὸν ἐπισπείρας, ἀπατήσῃ τοὺς\nἀκεραίους. Οὕτω τὴν Εὕαν ἠπάτησεν· οὕτω καὶ τὰς ἄλλας\nαἱρέσεις ἔπλασε· οὕτω καὶ νῦν Ἀρειον ἔπεισεν εἰπεῖν καὶ σχηματίσασθαι\nδῆθεν κατὰ τῶν αἱρέσεων, ἵνα λάθῃ τὴν ἰδίαν ἐπιβάλλων\nαἵρεσιν. Καὶ ὅμως οὐκ ἔλαθεν οὐδὲ οὕτως ὁ πανοῦργοςʼ\nεἰς γὰρ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἀσεβήσας, πάντων εὐθὺς ἐξέπεσε,\nκαὶ δέδεικται πᾶσιν ὅτι καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἠγνόησε, καὶ μηδὲν\nὅλως ἀληθὲς φρονῶν ὑποκρίνεται. Πῶς γὰρ ἂν ἀληθεύσῃ περὶ\nτοῦ Πατρὸς ὁ τὸν Υἱὸν ἀρνούμενος, τὸν ἀποκαλύπτοντα περὶ\nαὐτοῦ; ἢ πῶς περὶ τοῦ Πνεύματος ὀρθὰ φρονήσει, δυσφημῶν\nεἰς τὸν τοῦτο χορηγοῦντα Λόγον ; τίς δὲ πιστεύσει λέγοντι\nτούτῳ περὶ ἀναστάσεως, ἀρνουμένῳ τὸν ‘ ἐκ νεκρῶνʼ δι᾿ ἡμᾶς\n‘πρωτότοκονʼγενόμενον Χριστόν; πῶς δὲ οὐκ, ἄντικρυς ἀγνοήσας\nτὴν ἐκ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ γνησίαν καὶ ἀληθινὴν γέννησιν, πλανηθήσεται\nκαὶ περὶ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας αὐτοῦ; Οὕτω γὰρ καὶ\nοἱ τότε Ἰουδαῖοι, ἀρνησάμενοι τὸν Λόγον, καὶ λέγοντες, ‘Οὐκ\nἔχομεν βασιλέα εἰ μὴ Καίσαρα,ʼ πάντων ἀθρόως ἀφῃρέθησαν,\nκαὶ γεγόνασιν ἔρημοι φωτὸς λύχνου, ὀσμῆς μύρου, προφητείας\nγνώσεως, καὶ αὐτῆς τῆς ἀληθείας· καὶ νῦν οὐδὲν συνιέντες, ὡς\nἐν σκότῳ περιπατοῦντές εἰσι. Τίς γὰρ ἤκουσε πώποτε τοιαῦτα;\nἢ πόθεν ἢ παρὰ τίνος οἱ κόλακες καὶ δωροδόκοι τῆς αἱρέσεως\nἤκουσαν τοιαῦτα; τίς, ὅτε κατηχοῦντο,τοιαῦτα λελάληκεναὐτοῖς ;\nτίς αὐτοῖς εἴρηκεν ὅτι, ‘τὴν εἰς τὴν κτίσιν λατρείαν ἀφέντες, κτίσματικαὶ\nποιήματι πάλιν προσέρχεσθε λατρεύειν;᾿ Εἰ δὲ καὶαὐτοὶ\nπρῶτον νῦν ὁμολογοῦσιν ἀκηκοέναι τὰ τοιαῦτα, μὴ ἀρνείσθωσαν\nἀλλοτρίαν καὶ μὴ ἐκ πατέρων εἶναι τὴν αἵρεσιν ταύτην. Τὸ δὲ μὴ\n\nἐκ πατέρων, ἀλλὰ νῦν ἐφευρεθὲν, τί ἂν εἴη ἕτερον ἢ περὶ οὗ προείρηκεν\nὁ μακάριος Παῦλος· ‘ Ἐν ὑστέροις καιροῖς ἀποστήσονταί\nτινες τῆς ὑγιαινούσης πίστεως, προσέχοντες πνεύμασι πλάνης καὶ\nδιδασκαλίαις δαιμονίων, ἐν ὑποκρίσει ψευδολόγων, κεκαυτηριασμένων\nτὴν ἰδίαν συνείδησιν,᾿ καὶ ‘ἀποστρεφομένωντὴν ἀλήθειαν.᾿\n\n9. Ἰδοὺ γὰρ ἡμεῖς μὲν ἐκ τῶν θείων γραφῶν παῤῥησιαζόμεθα\nπερὶ τῆς εὐσεβοῦς πίστεως, καὶ ὡς λύχνον ἐπὶ τῆς λυχνίας\nτιθέαμεν λέγοντες· Υἱὸς ἀληθινὸς φύσει καὶ γνήσιός ἐστι τοῦ\nΠατρὸς, ἴδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ, Σοφία μονογενὴς, καὶ Λόγος\nἀληθινὸς καὶ μόνος τοῦ Θεοῦ οὗτός ἐστιν· οὐκ ἔστι κτίσμα οὔτε\nποίημα, ἀλλʼ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γέννημα. Διὸ Θεός\nἐστιν ἀληθινὸς, ἀληθινοῦ Πατρὸς ‘ ὁμοούσιος᾿ ὑπάρχων. Τὰ δʼ\nἄλλα, οἷς εἷπεν, ‘Ἐγὼ εἴπα, θεοί ἐστε,᾿ μόνον μετοχῇ τοῦ Λόγου\nδιὰ τοῦ Πνεύματος ταύτην ἔχουσι τὴν χάριν παρὰ τοῦ Πατρός.\n‘Χαρακτὴρ γάρ ἐστι τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως, καὶ ‘ φῶς ἐκ\nφωτὸς,ʼ καὶ δύναμις καὶ εἰκὼν ἀληθινὴ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας,\nΤοῦτο γὰρ πάλιν εἶπεν ὁ Κύριος· ‘Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν\nΠατέρα.᾿ Ἀεὶ δὲ ἦν καὶ ἔστι, καὶ οὐδέποτε οὐκ ἦν. Ἀϊδίου γὰρ\nὄντος τοῦ Πατρὸς, ἀΐδιος ἂν εἴη καὶ ὁ τούτου Λόγος καὶ ἡ Σοφία.\nΑὐτοὶ δὲ τί ἄρα ἡμῖν ἐκ τῆς πανεγκλήτου ‘Θαλίαςʼ προφέρουσιν;\nἢ πρῶτον ἀναγνώτωσαν αὐτὴν, μιμούμενοι τὸ ἦθος τοῦ γράψαντος,\nἵνα κἂν παῤ ἑτέρων χλευαζόμενοι μάθωσιν ἐν ποίῳ κεῖνται\nπτώματι, καὶ οὕτω λοιπὸν λεγέτωσαν. Τί δʼ ἂν εἴποιεν ἐξ\nαὐτῆς, ἢ ὅτι ‘ οὐκ ἀεὶ ὁ Θεὸς Πατὴρ ἦν, ἀλλʼ ὕστερον γέγονεν·\nοὐκ ἀεὶ ἦν ὁ Υἱὸς, οὐ γὰρ ἦν πρὶν γεννηθῇ· οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ\nΠατρός· ἀλλʼ ἐξ οὐκ ὄντων ὑπέστη καὶ αὐτός· οὐκ ἔστιν ἴδιος\nτῆς οὐσίας τοῦ Πατρός· κτίσμα γάρ ἐστι καὶ ποίημα· καὶ οὐκ\nἔστιν ἀληθινὸς Θεὸς ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ μετοχῇ καὶ αὐτὸς ἐθεοποιήθη·\nοὐκ οἶδε τὸν Πατέρα ἀκριβῶς ὁ Υἱὸς, οὔτε ὁρᾷ ὁ Λόγος\nτὸν Πατέρα τελείως, καὶ οὔτε συνιεῖ, οὔτε γινώσκει ἀκριβῶς ὁ\nΛόγος τὸν Πατέρα· οὐκ ἔστιν ὁ ἀληθινὸς καὶ μόνος αὐτὸς τοῦ\nΠατρὸς Λόγος, ἀλλʼ ὀνόματι μόνον λέγεται λόγος καὶ σοφία,\nκαὶ χάριτι λέγεται υἱὸς καὶ δύναμις· οὐκ ἔστιν ἄτρεπτος, ὡς ὁ\nΠατὴρ, ἀλλὰ τρεπτός ἐστι φύσει, ὡς τὰ κτίσματα, καὶ λείπει\nαὐτῷ εἰς κατάληψιν τοῦ γνῶναι τελείως τὸν Πατέρα ;ʼ Θαυμαστή\nγε ἡ αἵρεσις, μηδὲ τὸ πιθανὸν ἔχουσα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ\n\nμὴ εἶναι κατὰ τοῦ ὄντος φανταζομένη, καὶ ἀντὶ εὐφημίας δυσφημίας\nδιόλου προβαλλομένη. Εἴ τις ἄρα, τὰ παρʼ ἀμφοτέρων\nἐξετάσας, ἐρωτηθείη τὴν ὁποτέρου πίστιν ἂν ἕλοιτο, ἢ τὰ τίνος\nἂν εἴποι ῥήματα πρέποντα εἶναι Θεῷ· μᾶλλον δὲ καὶ εἰπάτωσαν\nαὐτοὶ οἱ τῆς ἀσεβείας κόλακες, τί πρέπει περὶ Θεοῦ (‘Θεὸς γὰρ\nἦν ὁ Λόγος·᾿ ) ἐρωτώμενον ἀποκρίνασθαι· ἀπὸ γὰρ τούτου καὶ\nτὸ ὅλον ἑκατέρων τῶν προβληθέντων γνωσθήσεται τί πρέπει\nλέγειν, τὸ ἦν, ἢ τὸ οὐκ ἦν· τὸ ἀεὶ, ἢ τὸ πρὶν γενέσθαι· τὸ ἀΐδιον,\nἢ τὸ ἀφʼ οὗ καὶ ἐξότε· ἀληθινὸν, ἢ θέσει καὶ μετοχῇ καὶ κατʼ\nἐπίνοιαν· τῶν γενητῶν ἕνα λέγειν αὐτὸν, ἢ τῷ Πατρὶ συνάπτειν\nαὐτόν· ἀνόμοιον αὐτὸν εἶναι κατʼ οὐσίαν τοῦ Πατρὸς, ἢ ὅμοιον\nκαὶ ἴδιον τοῦ Πατρὸς εἶναι· κτίσμα εἶναι, ἢ διʼ αὐτοῦ τὰ κτίσματα\nγεγενῆσθαι· αὐτὸν εἶναι τὸν τοῦ Πατρὸς Λόγον, ἢ ἕτερον παρὰ\nτοῦτον, καὶ διʼ ἐκείνου τοῦτον γεγενῆσθαι καὶ διʼ ἄλλης σοφίας·\nκαὶ τοῦτον ὀνόματι μόνον σοφίαν καὶ λόγον κεκλῆσθαι, κἀκείνης\nτῆς σοφίας τοῦτον μέτοχον καὶ δεύτερον γεγενῆσθαι.\n\n10. Τὰ τίνων ἄρα ῥήματα θεολογεῖ καὶ δεικνύει Θεὸν εἶναι\nκαὶ Υἱὸν τοῦ Πατρὸς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν ; ταῦθʼ\nἅπερ ὑμεῖς ἐξημέσατε, ἢ ἅπερ ἡμεῖς ἐκ τῶν γραφῶν εἰρήκαμεν\nκαὶ λέγομεν ; Εἰ μὲν οὖν οὐκ ἔστι Θεὸς οὐδὲ Λόγος οὐδὲ Υἱὸς\nὁ Σωτὴρ, ἐξέστω λέγειν, ὥσπερ τοῖς Ἔλλησι καὶ τοῖς νῦν Ἰουδαίοις,\nοὕτω καὶ ὑμῖν, βούλεσθε· εἰ δὲ Λόγος τοῦ Πατρὸς καὶ\nΥἱὸς ἀληθινός ἐστι, καὶ ‘ ἐκ Θεοῦ Θεός ἐστι, καὶ ‘ ἐπὶ πάντων\nεὐλογημένος εἰς τοὺς αἰῶνας,ʼ πῶς οὐκ ἄξιον ἀφανίσαι καὶ\nἀπαλεῖψαι τά τε ἄλλα ῥήματα καὶ τὴν Ἀρειανὴν ‘Θαλείαν,᾿\nὡς εἰκόνα κακῶν καὶ πάσης ἀσεβείας γέμουσαν; εἰς ἣν ἐμπίπτων\n‘οὐκ οἶδεν ὅτι γηγενεῖς παῤ αὐτῇ ὄλλυνται, καὶ ἐπὶ πέταυρον\nᾅδου συναντᾷ.᾿ Καὶ τοῦτο ἴσασι καὶ αὐτοὶ, καὶ ὡς πανοῦργοι\nκρύπτουσι, μὴ θαῤῥοῦντες ἐκλαλεῖν αὐτὰ, ἀλλʼ ἕτερα φθεγγόμενοι\nπαρὰ ταῦτα, Ἐάν τε γὰρ εἴπωσι, καταγνωσθήσονται·\nἐάν τε ὑπονοηθῶσι, βληθήσονται παρὰ πάντων τοῖς ἐκ τῶν\nγραφῶν ἐλέγχοις. Διὰ τοῦτο γοῦν ὡς ‘υἱοὶ τοῦ αἰῶνος τούτουʼ\nὄντες, πανούργως τὸν νομιζόμενον ἑαυτῶν λύχνον ἅψαντες ἐκ\nτῆς ἀγριελαίου, καὶ φοβούμενοι μὴ ταχέως ἀποσβεσθῇ (‘ φῶς\nγὰρ,᾿ φησὶν, ‘ ἀσεβῶν σβέννυται· ᾿ ) τοῦτον μὲν ‘ κρύπτουσιν ὑπὸ\nτὸν μόδιονʼ τῆς ὑποκρίσεως, ἕτερα δὲ φθέγγονται, καὶ προστασίας\n\nφίλων, καὶ Κωνσταντίου φόβον ἐπαγγέλλονται, ἵνʼ οἱ εἰσερχόμενοι\nπρὸς αὐτοὺς ὑπὸ τῆς ὑποκρίσεως καὶ τῆς ἐπαγγελίας\nμὴ βλέπωσι τὴν τῆς αἱρέσεως ῥυπαρίαν. Πῶς οὖν οὐκ ἀξία\nκαὶ κατὰ τοῦτο πάλιν μίσους ἡ αἵρεσις, ὅπουγε καὶ παῤ αὐτῶν\nτῶν ἰδίων ὡς μὴ ἔχουσα παῤῥησίαν κρύπτεται, καὶ ὡς ὄφις\nθάλπεται; πόθεν γὰρ ἑαυτοῖς συνεφόρησαν τὰ ῥημάτια ταῦτα;\nἢ παρὰ τίνος ἄρα λαβόντες, τοιαῦτα τετολμήκασι λέγειν ; Ἀνθρώπων\nμὲν οὖν οὐδένα ἂν εἴποιεν τὸν ταῦτα παρασχόντα.\nΤίς γάρ ἐστιν ἀνθρώπων ἢ Ἕλλην ἢ βάρβαρος, ὅστις ὃν ὁμολογεῖ\nθεὸν, τοῦτον τολμ λέγειν ἕνα εἶναι τῶν κτισμάτων, καὶ,\n‘Οὐκ ἦν πρὶν ποιηθῇ ;᾿ ἢ τίς ἐστιν, ὅστις ᾧ πεπίστευκε Θεῷ,\nἀπιστεῖ λέγοντι, Οὕτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς,᾿ φάσκων\nὅτι οὐκ ἔστιν Υἱὸς, ἀλλὰ ποίημα ; πλέον γὰρ ἀγανακτήσουσι\nπάντες κατʼ αὐτῶν τοιαῦτα μαινομένων. Ἀλλʼ οὐδὲ ἐκ τῶν\nγραφῶν ἔχουσι τὰς προφάσεις. δείχθη γὰρ πολλάκις, δειχθήσεται\nδὲ καὶ νῦν, ἀλλότρια ταῦτα τῶν θείων λογίων. Οὐκοῦν\nἐπειδὴ λείπει λοιπὸν εἰπεῖν, ὅτι παρὰ τοῦ διαβόλου λαβόντες\nἐμάνησαν· (τούτων γὰρ ἐκεῖνος μόνος ἐστὶ σπορεύς·) φέρε,\nπρὸς αὐτὸν ἀντιστῶμεν· πρὸς ἐκεῖνον γάρ ‘ ἐστιν ἡμῖν διὰ\nτούτων ‘ ἡ πάλη·᾿ ἵνα, τοῦ Κυρίου βοηθοῦντος, κἀκείνου συνήθως\nπίπτοντος τοῖς ἐλέγχοις, αἰσχυνθῶσιν οὗτοι, βλέποντες\nἀποροῦντα τὸν ἐπισπείραντα τὴν αἵρεσιν αὐτοῖς, καὶ μάθωσι\nκἂν ὀψέποτε ὅτι, Ἀρειανοὶ ὄντες, οὐκ εἰσὶ Χριστιανοί.\n\n11. Εἰρήκατε καὶ φρονεῖτε, ὑποβάλλοντος ὑμῖν ἐκείνου, ὅτι (1.)\n‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός·᾿ τοῦτο γὰρ πρῶτον ὑμῶν τῆς ἐπινοίας\nἀποδῦσαι τὸ ἔνδυμα δεῖ. Τί τοίνυν ἦν ποτε ὅτε ὁ Υἱὸς οὐκ ἦν,\nεἴπατε, ὦ δύσφημοι καὶ δυσσεβεῖς. Εἰ μὲν οὖν τὸν Πατέρα\nλέγετε, μείζων ὑμῶν ἡ βλασφημία· οὐ γὰρ θέμις εἰπεῖν ὅτι\nποτὲ ἦν, ἢ ἐν τῷ ‘ποτὲʼ σημαίνειν αὐτόν· ἔστι γὰρ ἀεὶ, καὶ νῦν\nἐστιν, ὄντος τε καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐστι, καὶ αὐτός ἐστιν ὁ ὢν καὶ τοῦ\nΥἱοῦ Πατήρ. Εἰ δὲ λέγετε ὅτι ὁ Υἱὸς ἦν ποτε ὅτε αὐτὸς οὐκ\nἦν, μωρὰ καὶ ἀνόητός ἐστιν ἡ ἀπόκρισις· πῶς γὰρ ἦν αὐτὸς,\nκαὶ οὐκ ἦν αὐτός ; Οὐκοῦν ἐν τούτοις ἀποροῦντας ὑμᾶς ἀνάγκη\nλοιπὸν λέγειν, ‘ ἦν ποτε χρόνος, ὅτε οὐκ ἦν ὁ Λόγος᾿ τοῦτο γὰρ\nφύσει σημαίνει καὶ αὐτὸ τὸ ‘ποτέʼ ὑμῶν ἐπίῤῥημα. Καὶ ὅπερ\nδὲ πάλιν γράφοντες εἰρήκατε, ‘ οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς πρὶν γεννηθῇ,ʼ\n\nταὐτόν ἐστι λέγειν ὑμᾶς, ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν·᾿ χρόνον γὰρ\nεἶναι κἀκεῖνο καὶ τοῦτο πρὸ τοῦ Λόγου σημαίνει. Πόθεν οὖν\nὑμῖν ἐξεύρηται ταῦτα; ‘Ἵνα τί καὶ ὑμεῖς, ὡς τὰ ἔθνη, ἐφρυάξατε,\nκαὶ μελετᾶτε κενὰʼ λεξείδια κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ\nΧριστοῦ αὐτοῦ ;᾿ Οὐδεμία γὰρ τῶν ἁγίων γραφῶν τοιοῦτόν τι\nπερὶ τοῦ Σωτῆρος εἴρηκεν, ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ἀεὶ, τὸ ἀΐδιον, καὶ\nτὸ συνεῖναι ἀεὶ τῷ Πατρί. ‘Ἐν ἀρχῇ γὰρ ἧν ὁ Λόγος, καὶ ὁ\nΛόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος.ʼ Καὶ ἐν τῇ\nἈποκαλύψει τάδε λέγει· ‘ Ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος.᾿\nΤοῦ δὲ ὁ ὢν καὶ τοῦ ὁ ἧν τίς ἂν ἀφέλοιτο τὸ ἀΐδιον ; Τοῦτο\nγὰρ καὶ ὁ Παῦλος ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους Ἰουδαίους μὲν ἤλεγχε\nγράφων, ‘ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα, ὁ ὢν ἐπὶ πάντων\nΘεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας·᾿ Ἕλληνας δὲ ἐντρέπων ἔλεγε,\n‘Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα\nκαθορᾶται, ἥ τε ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης.᾿ Τίς δὲ\nἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις, αὐτὸς πάλιν διδάσκει λέγων, ‘Χριστὸς\nΘεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ σοφία.᾿ Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο λέγων τὸν\nΠατέρα σημαίνει, ὡς πολλάκις πρὸς ἀλλήλους ἐψιθυρίσατε,\nλέγοντες, ‘Ὁ Πατήρ ἐστιν ἡ ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις.᾿ Οὐκ ἔστι\nδὲ οὕτως· οὐ γὰρ εἴρηκεν, ‘ αὐτὸς ὁ Θεός ἐστιν ἡ δύναμις·᾿ ἀλλʼ\n‘αὐτοῦʼ ἐστιν ἡ δύναμις. Εὕδηλον δὲ πᾶσίν ἐστιν, ὡςτὸ αὐτοῦ’\nοὐκ ἔστιν ‘αὐτὸς,’ ἀλλʼ οὐδὲ ξένον, ἴδιον δὲ μᾶλλον αὐτοῦ.\nἈνάγνωτε δὲ καὶ τὴν ἀκολουθίαν τῶν ῥημάτων, καὶ ‘ ἐπιστρέψατε\nπρὸς Κύριον·᾿ (‘ὁ δὲ Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστι·᾿ ) καὶ\nὄψεσθε περὶ τοῦ Υἱοῦ εἶναι τὸ σημαινόμενον.\n\n12. Περὶ γὰρ τῆς κτίσεως μνημονεύων, ἀκολούθως γράφει\nκαὶ περὶ τῆς ἐν τῇ κτίσει τοῦ δημιουργοῦ δυνάμεως, ἥτις ἐστὶν\nὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, διʼ οὗ καὶ ‘τὰ πάντα γέγονεν.᾿ Εἰ μὲν οὖν\nαὐτάρκης ἐστὶν ἡ κτίσις ἀφʼ ἑαυτῆς μόνης χωρὶς Υἱοῦ γνωρίσαι\nτὸν Θεὸν, σκοπεῖτε μὴ πέσητε, νομίζοντες καὶ χωρὶς Υἱοῦ τὴν\nκτίσιν γεγονέναι· εἰ δὲ διʼ Υἱοῦ γέγονε, ‘καὶ ἐν αὐτῷ τὰ πάντα\nσυνέστηκεν,ʼ ἐξ ἀνάγκης ὁ τὴν κτίσιν ὀρθῶς θεωρῶν θεωρεῖ καὶ\nτὸν ταύτην δημιουργήσαντα Λόγον, καὶ διʼ αὐτοῦ τὸν Πατέρα\nνοεῖν ἄρχεται· εἰ δὲ καὶ κατὰ τὸν Σωτῆρα, ‘οὐδεῖς γινώσκει\nτὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ·᾿ τῷ τε\nΦιλίππῳ λέγοντι, ‘Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα,ʼ οὐκ ἔλεγε, ‘Βλέπε\n\nτὴν κτίσιν,ʼ ἀλλʼ ‘ ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν Πατέρα·᾿ εἰκότως\nὁ Παῦλος, αἰτιώμενος τοὺς Ἕλληνας, ὅτι, τὴν ἁρμονίαν καὶ τὴν\nτάξιν τῆς κτίσεως θεωροῦντες, οὐ διανοοῦνται περὶ τοῦ ἐν αὐτῇ\nδημιουργοῦ Λόγου· (τὰ γὰρ κτίσματα μηνύει τὸν ἑαυτῶν δημιουργόν·)\nἵνα διʼ αὐτῶν καὶ τὸν ἀληθινὸν Θεὸν νοήσωσι, καὶ\nπαύσωνται τῆς εἰς τὰ κτίσματα λατρείας, εἴρηκεν, ‘ ἥ τε ἀΐδιος\nαὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης, ἵνα τὸν Υἱὸν σημάνῃ. Λέγοντες δὲ\nοἱ ἅγιοι, ‘ ὁ ὑπάρχων πρὸ τῶν αἰώνων,ʼ καὶ ‘ διʼ οὗ ἐποίησε τοὺς\nαἰῶνας, ᾿ οὐδὲν ἦττον πάλιν τὸ ἀΐδιον εὐαγγελίζονται τοῦ Υἱοῦ\nκαὶ τὸ αἰώνιον, ἐν ᾧ καὶ αὐτὸν τὸν Θεὸν σημαίνουσιν. Ὁ μὲν\nγὰρ Ἡσαΐας φησὶ, ‘Θεὸς αἰώνιος, ὁ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς\nγῆς·᾿ ἡ δὲ Σουσάννα ἔλεγεν, ‘ ὁ Θεὸς ὁ αἰώνιος·᾿ ὁ δὲ Βαροὺχ\nἔγραφε, ‘ Κεκράξομαι πρὸς τὸν αἰώνιον ἐν ταῖς ἡμέραις μου·ʼ\nκαὶ μετʼ ὀλίγα, ‘ Ἐγὼ γὰρ ἤλπισα ἐπὶ τῷ αἰωνίῳ τὴν σωτηρίαν\nὑμῶν, καὶ ἦλθέ μοι χαρὰ παρὰ τοῦ ἁγίου.᾿ Ἐπειδὴ δὲ καὶ πρὸς\nἙβραίους γράφων ὁ ἀπόστολός φησιν, ‘ ὃς ὢν ἀπαύγασμα\nτῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ·᾿ ψάλλει δὲ καὶ\nὁ Δαβὶδ ἐν τῷ ὀγδοηκοστῷ ἐνάτῳ ψαλμῷ, ‘ Καὶ ἡ λαμπρότης\nΚυρίου ἔστω ἐφʼ ἡμᾶς,ʼ καὶ, ‘ ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς·ʼ\nτίς οὕτως ἐστὶν ἀνόητος, ὡς ἀμφιβάλλειν περὶ τοῦ ἀεὶ εἶναι τὸν\nΥἱόν ; πότε γάρ τις εἶδε φῶς χωρὶς τῆς τοῦ ‘ ἀπαυγάσματος᾿\nλαμπρότητος, ἵνα καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ εἴπῃ, ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν,ʼ\nἢ ὅτι ‘ πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν ;ʼ Καὶ τὸ λεγόμενον δὲ ἐν τῷ\nἑκατοστῷ τεσσαρακοστῷ τετάρτῳ ψαλμῷ πρὸς τὸν Υἱὸν, ‘ Ἡ\nβασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων,ʼ οὐκ ἐπιτρέπει τινὰ\nκἂν τὸ τυχὸν διάστημα λογίσασθαι, ἐν ᾦ μὴ ὑπῆρχεν ὁ Λόγος.\nΕἰ γὰρ πᾶν διάστημα ἐν τοῖς αἰῶσι μετρεῖται, πάντων δὲ τῶν\nαἰώνων βασιλεύς ἐστι καὶ ποιητὴς ὁ Λόγος, ἀνάγκῃ, μὴ ὄντος\nκἂν τοῦ τυχόντος διαστήματος πρὸ αὐτοῦ, μανία τὸ λέγειν, ‘ ἦν\nποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ αἰώνιος,ʼ καὶ ‘ ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶν ὁ Υἱός.᾿\nΛέγοντος δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου, ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια,ʼ καὶ\nοὐ λέγοντος, ἐγενόμην ἀλήθεια,ʼ ἀλλʼ ἀεὶ τὸ εἰμὶʼ λέγοντος,\n‘ Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμήν· ἐγώ εἰμι τὸ φῶς καὶ πάλιν, ‘Οὐχ ὑμεῖς\nλέγετέ με, ὁ Κύριος, καὶ ὁ διδάσκαλος, καὶ καλῶς λέγετε, εἰμὶ\nγάρ ;ʼ τίς, τὸ τοιοῦτον ἀκούων ῥῆμα παρὰ Θεοῦ καὶ Σοφίας καὶ\nΛόγου Πατρὸς περὶ ἑαυτοῦ λέγοντος, ἔτι διστάξειε περὶ τῆς\n\nἀληθείας, καὶ οὐκ εὐθὺς πιστεύσει, ὅτι ἐν τῷ ‘εἰμὶʼ τὸ ἀΐδιον\nκαὶ τὸ πρὸ παντὸς αἰῶνος ἄναρχον τοῦ Υἱοῦ σημαίνεται ;\n\n13. Ὅτι μὲν οὖν τὸ ἀίδιον περὶ τοῦ Υἱοῦ αἱ γραφαὶ δείκνυνται\nλέγουσαι, φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων· ὅτι δὲ ἅπερ φθέγγονται\nοἱ Ἀρειανοὶ λέγοντες τὸ ‘ οὐκ ἦν,ʼ καὶ τὸ ‘ πρὶν,ʼ καὶ τὸ\n‘ ὅτε,ʼ αἱ αὐταὶ γραφαὶ περὶ τῶν κτισμάτων λέγουσι, δηλώσει\nπάλιν τὰ μέλλοντα λέγεσθαι. Ὁ μὲν γὰρ Μωϋσῆς περὶ τῆς\nκαθʼ ἡμᾶς γενέσεως διηγούμενός φησι, ‘ καὶ πᾶν χλωρὸν ἀγροῦ\nπρὸ τοῦ γενέσθαι ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ πάντα χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ\nἀνατεῖλαι· οὐ γὰρ ἔβρεξεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἄνθρωπος οὐκ\nἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν·ʼ καὶ ἐν μὲν τῷ Δευτερονομίῳ· ‘ ὅτε\nδιεμέριζεν ὁ Ὕψιστος ἔθνη.᾿ Ὁ δὲ Κύριος διὰ μὲν ἑαυτοῦ\nἔλεγεν· ‘ Εἰ ἠγαπᾶτέ με, ἐχάρητε ἂν, ὅτι εἶπον, Πορεύομαι πρὸς\nτὸν Πατέρα, ὅτι ὁ Πατὴρ μείζων μοῦ ἐστι· καὶ νῦν προείρηκα\nὑμῖν πρὶν γενέσθαι, ἵνα, ὅταν γένηται, πιστεύσητε·ʼ περὶ δὲ τῆς\nκτίσεως διὰ Σολομῶνός φησι, ‘ Πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι, καὶ\nπρὸ τοῦ τὰς ἀβύσσους ποιῆσαι, καὶ πρὸ τοῦ προελθεῖν τὰς πηγὰς\nτῶν ὑδάτων, καὶ πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρασθῆναι, πρὸ δὲ πάντων τῶν\nβουνῶν γεννῷ με·᾿ καὶ, ‘ πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι.᾿\nΠερὶ δὲ Ἱερεμίου λέγει, ‘ Πρὸ τοῦ με πλάσαι σε ἐν κοιλίᾳ,\nἐπίσταμαί σε.᾿ Καὶ ὁ μὲν Δαβὶδ ψάλλει, ‘ Κύριε, καταφυγὴ\nἐγενήθης ἡμῖν ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ· πρὸ τοῦ ὄρη γενηθῆναι καὶ\nπλασθῆναι τὴν γῆν καὶ τὴν οἰκουμένην, ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως\nτοῦ αἰῶνος σὺ εἶ· ᾿ ἐν δὲ τῷ Δανιὴλ, ‘ Ἀνεβόησε φωνῇ μεγάλῃ\nΣουσάννα, καὶ εἶπεν, Ὁ Θεὸς ὁ αἰώνιος, ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης,\nὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν.᾿ Τὸ ἄρα ‘ οὐκ\nἦν ποτε,ʼ καὶ τὸ ‘πρὶν γενέσθαι,ʼ καὶ τὸ ‘ ὅτε,ʼ καὶ ὅσα τοιαῦτά\nἐστι λεξείδια ἐπὶ μὲν τῶν γενητῶν καὶ κτισμάτων, τῶν ἐξ οὐκ\nὄντων γενομένων, ἁρμόζει λέγεσθαι, ἀλλότρια δὲ τοῦ Λόγου\nἐστίν. Εἰ δὲ ταῦτα μὲν ἐπὶ τῶν γενητῶν, τὸ δὲ ‘ ἀεὶʼ ἐπὶ τοῦ\nΥἱοῦ λέγουσιν αἱ γραφαὶ, οὐκ ἄρα, ὦ θεομάχοι, ἐξ οὐκ ὄντων\nγέγονεν ὁ Υἱὸς, οὐδὲ ὅλως τῶν γενητῶν ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἀλλὰ τοῦ\nΠατρὸς εἰκὼν καὶ Λόγος ἀΐδιός ἐστιν, οὐδὲ πώποτε οὐκ ὢν, ἀλλὰ\nἀεὶ ὢν, ὡς ἀϊδίου ὄντος φωτὸς ἀίδιον ἀπαύγασμα. Τί τοίνυν χρόνους\nπρὸ τοῦ Υἱοῦ φαντάζεσθε; ἢ διὰ τί μετὰ χρόνους βλασφημεῖτε\nτὸν Λόγον, διʼ οὖ καὶ οἱ αἰῶνες γεγόνασι ; πῶς γὰρ ὅλως\n\nχρόνος ἢ αἰὼν ὑπέστη μήπω φανέντος καθʼ ὑμᾶς τοῦ Λόγου, διʼ\nοὗ τὰ πάντα γέγονε, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν;ʼ ἢ διὰ\nτί, χρόνον σημαίνοντες, οὐ λέγετε φανερῶς, ‘ ἦν χρόνος ὅτε οὐκ\nἦν ὁ Λόγος ;ʼ Ἀλλὰ τὸ μὲν ὄνομα τοῦ ‘χρόνου᾿ σκέπετε, πρὸς\nἀπάτην τῶν ἀκεραίων, τὸ φρόνημα δὲ ὅλως ἑαυτῶν οὐ κρύπτετε,\nἀλλʼ οὐδὲ κρύπτοντες λαθεῖν δύνασθε· πάλιν γὰρ χρόνους σημαίνετε\nλέγοντες, ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν,ʼ καὶ ‘οὐκ ἦν πρὶν\nγεννηθῇ.\n\n14. Τούτων οὕτω δεικνυμένων, ἔτι πλέον ἀναιδεύονται λέγοντες·\nΕἰ μὴ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν, ἀλλ᾿ ἀΐδιός ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ\nσυνυπάρχει τῷ Πατρὶ, οὐκέτι Υἱὸν, ἀλλʼ ἀδελφὸν εἶναι τοῦ\nΠατρὸς λέγετε αὐτόν,ʼ Ἀνόητοι καὶ φιλόνεικοι· εἰ μὲν γὰρ\nἀϊδίως συνεῖναι μόνον αὐτὸν ἐλέγομεν, καὶ μὴ Υἱὸν, πιθανή τις\nἦν αὐτῶν ἡ προσποίητος εὐλάβεια· εἰ δὲ, ἀΐδιον λέγοντες, ὁμολογοῦμεν\nαὐτὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς, πῶς ὁ γεννηθεὶς ‘ ἀδελφὸς᾿ τοῦ\nγεννήσαντος δύναται νομίζεσθαι ; καὶ εἰ εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν\nἡμῶν ἐστιν ἡ πίστις, ποία ἀδελφότης ἐν τούτοις ἐστίν ; ἢ πῶς\nδύναται ὁ Λόγος ἀδελφὸς λέγεσθαι τούτου, οὗ καὶ ἔστι Λόγος ;\nΟὐκ ἔστιν ἀντίῤῥησις αὕτη ὡς παρὰ ἀγνοούντων γινομένη· συνορῶσι\nγὰρ καὶ αὐτοὶ τὴν ἀλήθειαν· ἀλλὰ ‘ πρόφασίς ἐστιν Ἰουδαϊκὴ,\nκαὶ θελόντων, ὡς εἶπεν ὁ Σολομὼν, ἀπὸ τῆς ἀληθείας\n‘χωρίζεσθαι.᾿ Οὐ γὰρ ἔκ τινος ἀρχῆς προϋπαρχούσης ὁ Πατὴρ\nκαὶ ὁ Υἱὸς ἐγεννήθησαν, ἵνα καὶ ἀδελφοὶ νομισθῶσιν· ἀλλʼ ὁ\nΠατὴρ ἀρχὴ τοῦ Υἱοῦ καὶ γεννήτωρ ἐστὶ, καὶ ὁ Πατὴρ πατήρ\nἐστι, καὶ οὐχ υἱός τινος γέγονε· καὶ ὁ Υἱὸς δὲ υἱός ἐστι, καὶ οὐκ\nἀδελφός. Εἰ δὲ ἀΐδιον γέννημα τοῦ Πατρὸς λέγεται, καλῶς\nλέγεται. Οὐ γὰρ ἀτελὴς οὐσία τοῦ Πατρὸς ἦν ποτε, ἵνα καὶ τὸ\nἴδιον αὐτῆς ἐπισυμβαίνῃ ταύτῃ· οὐδὲ ὡς ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου\nγεγέννηται ὁ Υἱὸς, ἵνα καὶ ὑστερίζῃ τῆς πατρῴας ὑπάρξεως·\nἀλλὰ Θεοῦ γέννημά ἐστι, καὶ ὡς Θεοῦ τοῦ ἀεὶ ὄντος ἴδιος ὢν\nΥἱὸς, ἀϊδίως ὑπάρχει. Ἀνθρώπων μὲν γὰρ ἴδιον τὸ ἐν χρόνῳ\nγεννᾷν διὰ τὸ ἀτελὲς τῆς φύσεως· Θεοῦ δὲ ἀΐδιον τὸ γέννημα,\nδιὰ τὸ ἀεὶ τέλειον τῆς φύσεως. Εἰ μὲν οὖν οὐκ ἔστιν Υἱὸς,\nἀλλʼ ἐξ οὐκ ὄντων ποίημα γέγονε, δεικνύτωσαν πρότερον, καὶ ὡς\nπερὶ ποιήματος φανταζόμενοι κραζέτωσαν, ὅτι ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐκ\nἦν·᾿ οὐκ ὄντα γὰρ γέγονε τὰ γενητά. Εἰ δὲ Υἱός ἐστι, τοῦτο\n\nγὰρ καὶ ὁ Πατὴρ λέγει, καὶ αἱ γραφαὶ βοῶσι· τὸ δὲ Υἱὸς οὐδὲν\nἕτερόν ἐστιν ἢ τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννώμενον, τὸ δὲ γεννώμενον\nἐκ τοῦ Πατρὸς Λόγος ἐστὶν αὐτοῦ καὶ Σοφία καὶ ἀπαύγασμα·\nτί δεῖ λέγειν ἢ ὅτι λέγοντες, ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς,᾿ ὡς\nλῃσταί τινες ἀποσυλῶσι τὸν Λόγον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἄντικρυς\nκατʼ αὐτοῦ φθέγγονται, ὅτι ἦν ποτεʼ τοῦ ἰδίου Λόγου καὶ Σοφίας\nχωρὶς, καὶ τὸ φῶς ‘ ἦν ποτε χωρὶς αὐγῆς, καὶ ἄγονος ἦν ἡ πηγὴ\nκαὶ ξηρά; Κἂν γὰρ, τὸ ὄνομα τοῦ‘χρόνου᾿ προσποιούμενοι φοβεῖσθαι\nδιὰ τοὺς ὀνειδίζοντας αὐτοὺς, λέγωσι πρὸ χρόνων αὐτὸν\nεἷναι, ἀλλʼ ὅμως ὅτι διαστήματά τινα διδόασιν, ἐν οἶς μὴ εἶναι\nαὐτὸν φαντάζονται, οὐδὲν ἧττον χρόνους σημαίνοντες, καὶ ἀλογίαν\nπερὶ τὸν Θεὸν εἰσάγοντες, μεγάλως ἀσεβοῦσιν.\n\n15. Εἰ δὲ καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ πάλιν συνομολογοῦσι, διὰ\nτὸ μὴ βούλεσθαι φανερῶς παρὰ πάντων καταγινώσκεσθαι, τὸ δὲ\nεἶναι τοῦτον τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ἴδιον γέννημα ἀρνοῦνται,\nὡς μὴ δυναμένου τούτου εἶναι χωρὶς τῆς ἐκ μερῶν καὶ διαιρέσεων\nὑπονοίας, οὐδὲν ἧττον πάλιν ἀρνοῦνται μὴ εἶναι μὲν ἀληθινὸν\nΥἱὸν, ὀνόματι δὲ μόνον λέγοντες ‘ υἱόν.᾿ Πῶς δὲ οὐ\nσφάλλονται μεγάλως περὶ τοῦ ἀσωμάτου τὰ σωμάτων ἐνθυμούμενοι,\nκαὶ διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς ἰδίας φύσεως ἀρνούμενοι\nτὸ φύσει καὶ ἴδιον τοῦ Πατρός ; Ὥρα γὰρ αὐτοὺς μὴ νοοῦντας\nκαὶ πῶς ἐστιν ὁ Θεὸς, ἢ ποταπός ἐστιν ὁ Πατὴρ, ἀρνεῖσθαι καὶ\nαὐτὸν, ἐπεὶ καὶ τὸ γέννημα τοῦ Πατρὸς ἐξ ἑαυτῶν μετροῦσιν οἱ\nἄφρονες. Ἀλλʼ οὕτως αὐτοὺς διακειμένους, καὶ νομίζοντας μὴ\nδύνασθαι εἶναι υἱὸν τοῦ Θεοῦ, οἰκτείρειν μὲν ἄξιον· ἐρωτᾷν δὲ\nκαὶ διελέγχειν αὐτοὺς ἀκόλουθόν ἐστι, τάχα κἂν οὕτως εἰς\nαἴσθησιν ἔλθωσιν. Εἰ καθʼ ὑμᾶς ‘ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶν ὁ Υἱὸς,\nκαὶ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ,ʼ πάντως που κατὰ μετουσίαν καὶ αὐτὸς\nυἱὸς, καὶ Θεὸς, καὶ σοφία ἐκλήθη· οὕτω γὰρ καὶ τὰ ἄλλα\nπάντα συνέστηκέ τε καὶ ἁγιαζόμενα δοξάζεται. Τίνος τοίνυν\nἐστὶ μέτοχος, εἰπεῖν ὑμᾶς ἀνάγκη. Τὰ μὲν γὰρ ἄλλα πάντα\nτοῦ Πνεύματος μετέχει, αὐτὸς δὲ ἄρα καθʼ ὑμᾶς τίνος ἂν εἴη\nμέτοχος ; τοῦ Πνεύματος ; καὶ μὴν αὐτὸ τὸ Πνεῦμα μᾶλλον\n‘παρὰ τοῦ Υἱοῦ λαμβάνει,᾿ ὡς αὐτὸς εἴρηκε, καὶ ἄλογόν ἐστιν\nεἰπεῖν τοῦτον ἁγιάζεσθαι παρʼ ἐκείνου. Oὐκοῦν τοῦ Πατρὸς\nμετέχει· τοῦτο γὰρ λείπεται, καὶ ἀνάγκη λέγειν. Καὶ τί τοῦτο\n\nἄρα ἢ πόθεν ἐστίν ; εἰ μὲν οὖν ἔξωθέν ἐστιν ἐπινοηθὲν παρὰ\nτοῦ Πατρὸς, οὐκέτι πάλιν τοῦ Πατρὸς μετέχων ἂν εἴη, ἀλλὰ\nτοῦ ἔξωθεν γενομένου, καὶ οὐκέτι αὐτὸς οὐδὲ δεύτερος ἔσται\nμετὰ τὸν Πατέρα, ἔχων πρὸ ἑαυτοῦ ἐκεῖνο· οὐδὲ τοῦ Πατρὸς\nΥἱὸς ἂν λεχθείη, ἀλλʼ ἐκείνου, οὗ καὶ μετέχων υἱὸς καὶ Θεὸς\nἐκλήθη· εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον καὶ ἀσεβὲς, λέγοντος μὲν τοῦ\nΠατρὸς, ‘ Οὔτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς,ʼ λέγοντος δὲ καὶ\nτοῦ Υἱοῦ, ‘ Πατέρα ἴδιον εἶναι τὸν Θεόν·᾿ δῆλον ὅτι οὐκ ἔξωθεν,\nἀλλʼ ‘ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός ἐστι τὸ μετεχόμενον. Τοῦτο δὲ\nπάλιν ἐὰν ἕτερον ᾖ παρὰ τὴν οὐσίαν τοῦ Υἱοῦ, τὸ ἴσον ἄτοπον\nἀπαντήσει, μέσου πάλιν εὑρισκομένου τούτου ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ\nτῆς οὐσίας τοῦ Υἱοῦ, ἥτις ποτέ ἐστιν.\n\n16. Τοιούτων δὴ οὖν ἀτόπων καὶ παρὰ τὴν ἀλήθειαν ἀναφαινομένων\nλογισμῶν, ἀνάγκη λέγειν τὸ ‘ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς’\nἴδιον αὐτοῦ σύμπαν εἶναι τὸν Υἱόν· τὸ γὰρ ὅλως ‘μετέχεσθαιʼ τὸν\nΘεὸν ἴσον ἐστὶ λέγειν ὅτι καὶ γεννᾷ· τὸ δὲ ‘ γεννᾷνʼ τί σημαίνει\nἢ υἱόν ; Αὐτοῦ γοῦν τοῦ Υἱοῦ μετέχει τὰ πάντα κατὰ τὴν τοῦ\nΠνεύματος γινομένην παρ᾿ . αὐτοῦ χάριν· καὶ φανερὸν ἐκ τούτου\nγίνεται ὅτι αὐτὸς μὲν ὁ Υἱὸς οὐδενὸς μετέχει, τὸ δὲ ἐκ τοῦ\nΠατρὸς μετεχόμενον, τοῦτό ἐστιν ὁ Υἱός. Αὐτοῦ γὰρ τοῦ Υἱοῦ\nμετέχοντες, τοῦ Θεοῦ μετέχειν λεγόμεθα· καὶ τοῦτό ἐστιν ὃ\nἔλεγεν ὁ Πέτρος, ‘ ἵνα γένησθε θείας κοινωνοὶ φύσεως,ʼ ὥς φησι\nκαὶ ὁ ἀπόστολος, ‘ οὐκ οἴδατε, ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε ;ʼ καὶ, ‘ ἡμεῖς\nγὰρ ναὸς Θεοῦ ἐσμεν ζῶντος.᾿ Καὶ αὐτὸν δὲ τὸν Υἱὸν βλέποντες,\nὁρῶμεν τὸν Πατέρα. Ἡ γὰρ τοῦ Υἱοῦ ἔννοια καὶ κατάληψις\nγνῶσίς ἐστι περὶ τοῦ Πατρὸς, διὰ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας\nαὐτοῦ ἴδιον εἶναι γέννημα. Ὥσπερ δὲ τὸ μετέχεσθαι οὐκ ἄν\nτις ὑμῶν ἔτι πάθος εἴποι καὶ μερισμὸν τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας·\n(δεδήλωται γὰρ καὶ ὡμολόγηται μετέχεσθαι τὸν Θεὸν, καὶ ταὐτὸ\nεἶναι μετέχεσθαι καὶ γεννᾷν·) οὕτως τὸ γέννημα οὐ πάθος, οὐδὲ\nμερισμός ἐστι τῆς μακαρίας ἐκείνης οὐσίας. Οὐκ ἄπιστον ἄρα\nἐστὶν Υἱὸν ἔχειν τὸν Θεὸν, τῆς ἰδίας οὐσίας τὸ γέννημα· οὐδʼ\nἄρα πάθος καὶ μερισμὸν τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ σημαίνομεν, λέγοντες\n‘Υἱὸν καὶ γέννημα·᾿ ἀλλὰ μᾶλλον τὸ γνήσιον καὶ τὸ\nἀληθινὸν καὶ τὸ μονογενὲς τοῦ Θεοῦ γινώσκοντες, οὕτω πιστεύομεν.\nΤούτου δὲ οὕτω πεφασμένου καὶ δεικνυμένου, ὅτι τὸ ἐκ\n\nτῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γέννημα τοῦτό ἐστιν ὁ Υἱὸς, οὐδενὶ\nλοιπὸν ἀμφίβολον, ἀλλὰ καὶ πρόδηλον ἂν εἴη, ὅτι τοῦτό ἐστιν\nἡ Σοφία καὶ ὁ Λόγος τοῦ Πατρὸς, ἐν ᾧ καὶ δι᾿ οὗ τὰ πάντα\nκτίζει καὶ ποιεῖ· καὶ τοῦτό ἐστιν αὐτοῦ τὸ ἀπαύγασμα, ἐν ᾧ τὰ\nπάντα φωτίζει, καὶ ἀποκαλύπτεται οἵς ἐὰν θέλῃ· τοῦτό ἐστιν\nαὐτοῦ χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν, ἐν ᾧ θεωρεῖται καὶ γινώσκεται, διὸ\nκαὶ ‘ αὐτὸς καὶ ὁ Πατὴρ ἕν εἰσι·᾿ καὶ γὰρ ὁ τοῦτον βλέπων\nβλέπει καὶ τὸν Πατέρα· τοῦτό ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἐν τὰ πάντα\nλελύτρωται, καὶ πάλιν τὴν καινὴν εἰργάσατο κτίσιν. Τοῦ δὲ\nΥἱοῦ πάλιν οὕτως ὄντος, οὐχ ἁρμόζει, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐπικίνδυνόν\nἐστιν εἰπεῖν τοῦτον ‘ ἐξ οὐκ ὄντων ποίημα ἢ, ‘ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ.᾿\nὉ γὰρ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς οὕτω λέγων καὶ\nεἰς αὐτὸν τὸν Πατέρα φθάνει βλασφημῶν, τὰ τοιαῦτα φρονῶν\nπερὶ αὐτοῦ, οἴα καὶ περὶ τοῦ ἐξ αὐτοῦ γεννήματος φανταζόμενος\nκαταψεύδεται.\n\n17. Ἔστι μὲν οὖν καὶ τοῦτο μόνον ἱκανὸν ἀνατρέπειν τὴν\nἈρειανὴν αἵρεσιν· ὅμως δὲ καὶ ἐκ τούτου ἄν τις ἴδοι τὸ ἀλλόδοξον\nαὐτῆς. Εἰ ποιητὴς καὶ κτίστης ἐστὶν ὁ Θεὸς, διὰ Υἱοῦ δὲ\nτὰ ποιήματα κτίζει, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλως ἰδεῖν τὰ γινόμενα ἢ\nδιὰ τοῦ Λόγου γινόμενα· πῶς οὐ βλάσφημον, ποιητοῦ ὄντος τοῦ\nΘεοῦ, λέγειν τὸν δημιουργικὸν αὐτοῦ Λόγον καὶ τὴν Σοφίαν ‘ μὴ\nεἶναί ποτε ;᾿ Ἴσον γάρ ἐστιν εἰπεῖν ὅτι μηδὲ ποιητής ἐστιν ὁ\nΘεὸς, οὐκ ἔχων ἴδιον ἐξ αὐτοῦ δημιουργικὸν Λόγον, ἀλλʼ ἔξωθεν\nἐπεισαγόμενός ἐστι καὶ ξένος αὐτοῦ, καὶ ἀνόμοιος κατʼ οὐσίαν\nτυγχάνων, ἐν ᾧ δημιουργεῖ. Ἔπειτα λεγέτωσαν ἡμῖν—μᾶλλον\nδὲ κἂν ἐκ τούτου βλεπέτωσαν τὴν δυσσέβειαν ἑαυτῶν ἐκ τοῦ\nλέγειν, ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἢν,ʼ καὶ, οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ·᾿ Εἰ\nγὰρ οὐκ ἀϊδίως σύνεστιν ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ, οὐκ ἔστιν ἡ Τριὰς\nἀΐδιος· ἀλλὰ μονὰς μὲν ἦν πρότερον, ἐκ προσθήκης δὲ γέγονεν\nὕστερον Τριὰς, καὶ προϊόντος τοῦ χρόνου κατʼ αὐτοὺς ηὔξησε καὶ\nσυνέστη τῆς θεολογίας ἡ γνῶσις. Πάλιν τε, εἰ οὐκ ἔστιν ὁ\nΥἱὸς ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γέννημα, ἀλλʼ ἐξ οὐκ ὄντων\nγέγονεν, ἐξ οὐκ ὄντων συνίσταται Τριὰς, καὶ ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐν ἦνʼ\nΤριὰς, ἀλλὰ μονάς· καὶ ποτὲ μὲν ἐλλειπὴς Τριὰς, ποτὲ δὲ πλήρης·\nἐλλειπὴς μὲν πρὶν γένηται ὁ Υἱὸς, πλήρης δὲ ὅτε γέγονε·\nκαὶ λοιπὸν καὶ τὸ γενητὸν τῷ κτίστῃ συναριθμεῖται, καὶ τό ποτε\n\nμὴ ὂν τῷ ἀεὶ ὄντι συνθεολογεῖται καὶ συνδοξάζεται· καὶ τό γε\nμεῖζον, ἀνόμοιος ἑαυτῆς ἡ Τριὰς εὑρίσκεται, ξέναιςʼ καὶ ἀλλοτρίαις\nφύσεσί τε καὶ ταῖς οὐσίαις συνισταμένη. Τοῦτο δὲ οὐδὲν\nἕτερόν ἐστιν εἰπεῖν ἢ γενητὴν τὴν τῆς Τριάδος σύστασιν.\nΠοταπὴ οὖν αὕτη θεοσέβεια ἡ μηδὲ ἑαυτῇ ὁμοία τυγχάνουσα,\nἀλλʼ ἐκ προσθήκης χρόνων πληρουμένη, καὶ ποτὲ μὲν μὴ οὕτως,\nποτὲ δὲ οὕτως οὖσα ; εἰκὸς γὰρ αὐτὴν καὶ πάλιν λήψεσθαι\nπροσθήκην, καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον, ὡς ἅπαξ καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν\nἐκ προσθήκης ἔσχε τὴν σύστασιν. Οὐκ ἀμφίβολον δὲ ὅτι καὶ\nδυνατὸν αὐτὴν μειοῦσθαι. Τὰ γὰρ προστιθέμενα φανερὸν ὅτι\nκαὶ ἀφαιρεῖσθαι δύναται.\n\n18. Οὐκ ἔστι δὲ οὕτως· μὴ γένοιτο· οὐκ ἔστι γενητὴ ἡ\nΤριάς· ἀλλʼ ἀίδιος καὶ μία θεότης ἐστὶν ἐν Τριάδι, καὶ μία\nδόξα τῆς ἁγίας Τριάδος· καὶ σχίζειν αὐτὴν εἰς διαφόρους φύσεις\nτολμᾶτε· τοῦ Πατρὸς ἀϊδίου ὄντος, τὸν συγκαθήμενον αὐτῷ\nΛόγον λέγετε ὅτι ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν·᾿ τοῦ δὲ Υἱοῦ συγκαθημένου\nτῷ Πατρὶ, ἐνθυμεῖσθε τοῦτον μακρύνειν ἀπʼ αὐτοῦ,\nΚτίζουσά ἐστι καὶ δημιουργὸς ἡ Τριάς· καὶ οὐ φοβεῖσθε καταφέροντες\nαὐτὴν εἰς τὰ ἐξ οὐκ ὄντων· οὐκ αἰδεῖσθε τὰ δοῦλα\nσυνεξισάζοντες τῇ εὐγενείᾳ τῆς Τριάδος, καὶ τὸν βασιλέα Κύριον\nΣαβαὼθ τοῖς ὑπηκόοις συντάττοντες, Παύσασθε συμφύροντες\nτὰ ἄμικτα, μᾶλλον δὲ τὰ μὴ ὄντα τῷ ὄντι. Οὐκ ἔστι\nταῦτα λέγοντας ἐνεγκεῖν δόξαν καὶ τιμὴν τῷ Κυρίῳ, ἀλλὰ\nἀδοξίαν καὶ ἀτιμίαν· ὁ γὰρ ἀτιμάζων τὸν Υἱὸν ἀτιμάζει τὸν\nΠατέρα. Εἰ γὰρ νῦν ἐν Τριάδι ἡ θεολογία τελεία ἐστὶ, καὶ\nαὕτη ἡ ἀληθὴς καὶ μόνη θεοσέβειά ἐστι, καὶ τοῦτό ἐστι τὸ\nκαλὸν καὶ ἡ ἀλήθεια, ἔδει τοῦτο οὕτως ἀεὶ εἶναι, ἴνα μὴ τὸ\nκαλὸν καὶ ἡ ἀλήθεια ἐπιγένηται, καὶ ἐκ προσθήκης συνίσταται\nτὸ τῆς θεολογίας πλήρωμα. Ἔδει οὖν τοῦτο ἀϊδίως εἶναι· εἰ\nδὲ μὴ ἀιδίως ἦν, ἔδει μηδὲ νῦν οὕτως αὐτὴν εἶναι, ἀλλʼ οὕτως\nεἶναι, ὥσπερ ἐξ ἀρχῆς ὑμεῖς αὐτὴν ὑποτίθεσθε, ἵνα μηδὲ νῦν\nΤριὰς ᾖ. Ἀλλʼ οὐ ἂν ἀνάσχοιτό τις Χριστιανῶν τῶν τοιούτων\nαἱρετικῶν· Ἑλλήνων γὰρ ἴδια ταῦτα, ὥστε γενητὴν εἰσάγειν\nτριάδα, καὶ τοῖς γενητοῖς αὐτὴν συνεξισάζειν· τῶν γὰρ γενητῶν\nἐστιν ἐλλείψεις καὶ προσθήκας δέχεσθαι· Χριστιανῶν δὲ\nἡ πίστις ἄτρεπτον καὶ τελείαν καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσαν τὴν\n\nμακαρίαν οἶδε Τριάδα, καὶ οὔτε πλέον τι τῇ Τριάδι προστίθησιν,\nοὔτε ἐνδεῆ ποτε ταύτην γεγενῆσθαι λογίζεται· ἑκάτερον γὰρ\nτούτων δυσσεβές· διὸ καὶ ἀμιγῆ μὲν αὐτὴν γινώσκει τῶν γενητῶν,\nἀδιαίρετον δὲ τὴν ἑνότητα τῆς θεότητος αὐτῆς φυλάττουσα\nπροσκυνεῖ· καὶ φεύγει μὲν τὰς τῶν Ἀρειανῶν βλασφημίας,\nὁμολογεῖ δὲ καὶ οἶδεν ἀεὶ εἶναι τὸν Υἱόν· ἔστι γὰρ ἀίδιος ὡς\nὁ Πατὴρ, οὗ καὶ ἔστι Λόγος ἀίδιος· καὶ γὰρ καὶ τοῦτο πάλιν\nἴδωμεν.\n\n19. Εἰ πηγὴ σοφίας καὶ ζωῆς ἐστι καὶ λέγεται ὁ Θεὸς, ὡς\nδιὰ μὲν Ἱερεμίου, ‘ ἐμὲ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος·᾿ καὶ\nπάλιν, ‘ Θρόνος δόξης ὑψωμένος, ἁγίασμα ἡμῶν· ὑπομονὴ Ἰσραὴλ,\nΚύριε, πάντες οἱ ἐγκαταλιπόντες σε αἰσχυνθήτωσαν·\nἀφεστηκότες, ἐπὶ τῆς γῆς γραφήτωσαν· ὅτι ἐγκατέλιπον πηγὴν\nζωῆς τὸν Κύριον·᾿ ἐν δὲ τῷ Bαροὺχ γέγραπται· ‘ ἐγκατελίπετε\nτὴν πηγὴν τῆς σοφίας·’ ἀκόλουθον ἂν εἴη τὴν ζωὴν καὶ τὴν\nσοφίαν μήτε ξένα τῆς οὐσίας τῆς ‘πηγῆςʼ εἶναι, ἀλλʼ ἴδια, μήτε\nἀνύπαρκτά ποτε εἶναι, ἀλλʼ ἀεὶ εἶναι. Ἔστι δὲ ταῦτα ὁ Υἱὸς,\nὁ λέγων, ‘ Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ,’ καὶ, ‘ Ἐγὼ ἡ Σοφία κατεσκήνωσα\nβουλήν.᾿ Πῶς τοίνυν οὐκ ἀσεβεῖ ὁ λέγων, ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ\nἦν ὁ Υἱός ;᾿ Ἴσον γάρ ἐστιν εἰπεῖν, ‘ ἦν ποτε ὅτε ἡ πηγὴ ξηρὰ\nἦν, χωρὶς τῆς ζωῆς καὶ τῆς σοφίας.᾿ Ἡ δὲ τοιαύτη οὐκ ἂν εἴη\nπηγή· τὸ γὰρ μὴ ἐξ ἑαυτοῦ γεννῶν οὐκ ἔστι πηγή. Ὅσης δὲ\nἀτοπίας γέμον ἐστὶ τοῦτο ὁ μὲν γὰρ Θεὸς τοὺς ποιοῦντας\nαὐτοῦ τὸ θέλημα ἐπαγγέλλεται ὡς πηγὴν ἔσεσθαι, ἣν μὴ ἐξέλιπεν\nὕδωρ, λέγων διὰ Ἡσαΐου τοῦ προφήτου, ‘ Καὶ ἐμπλησθήσῃ,\nκαθάπερ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχή σου, καὶ τὰ ὀστᾶ σου πιανθήσεται,\nκαὶ ἔσται ὡς κῆπος μεθύων, καὶ ὡς πηγὴ, ἣν μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ·᾿\nοὗτοι δὲ τὸν Θεὸν, λεγόμενον καὶ ὄντα πηγὴν τῆς σοφίας,\nἄγονον αὐτὸν καὶ λείψαντά ποτε τῆς ἰδίας σοφίας δυσφημεῖν\nτολμῶσιν. Ἀλλὰ τὰ μὲν παρὰ τούτων ἐστὶ ψεύδη· ἡ δὲ ἀλήθεια\nμαρτυρεῖ πηγὴν ἀΐδιον εἶναι τὸν Θεὸν τῆς ἰδίας σοφίας.\nἈϊδίου δὲ τῆς πηγῆς οὔσης, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὴν Σοφίαν ἀΐδιον\nεἶναι δεῖ. Ἐν ταύτῃ γὰρ καὶ τὰ πάντα γέγονεν, ὡς ψάλλει\nΔαβὶδ, ‘Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας·ʼ καὶ Σολομών φησιν, ‘ Ὁ\nΘεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς ἐν\nφρονήσει.᾿ Αὐτή τε ἡ Σοφία ἐστὶν ὁ Λόγος, καὶ ‘ δι᾿ αὐτοῦ,ʼ ὡς\n\nἸωάννης φησὶν, ‘ ἐγένετο τὰ πάντα, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο\nοὐδὲ ἕν.᾿ Καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός· ‘ εἷς γὰρ Θεὸς ὁ Πατὴρ,\nἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτὸν, καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς\nΧριστὸς, δι᾿ οὖ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι᾿ αὐτοῦ.᾿ Εἰ δὲ τὰ β.\nπάντα διʼ αὐτοῦ, αὐτὸς οὐκ ἂν εἴη συναριθμούμενος τοῖς πᾶσιν.\nὉ γὰρ τολμῶν τὸν ‘ διʼ οὗ τὰ πάνταʼ λέγειν ἕνα εἶναι τῶν\nπάντων, πάντως δή που καὶ περὶ Θεοῦ, ‘ἐξ οὗ τὰ πάντα,ʼ τὸ\nαὐτὸ λογίσεται. Εἰ δὲ τοῦτο ὡς ἄτοπον φεύγει τις, καὶ διίστησιν\nὡς ἄλλον ἀπὸ ‘ τῶν πάντων τὸν Θεὸν, ἀκόλουθον ἂν εἴη καὶ\nτὸν μονογενῆ Υἱὸν, ἴδιον ὄντα τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας, ἄλλον\nλέγειν εἶναι τῶν πάντων· μὴ ὄντος δὲ αὐτοῦ τῶν πάντων, οὐ\nθέμις ἐπʼ αὐτοῦ λέγειν τὸ ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν,ʼ καὶ, ‘ οὐκ ἦν\nπρὶν γεννηθῇ.ʼ Αἱ τοιαῦται γὰρ φωναὶ κατὰ τῶν ποιημάτων\nἁρμόζουσι λέγεσθαι· αὐτὸς δὲ ὁ Υἱὸς τοιοῦτός ἐστιν, οἷός ἐστιν\nὁ Πατὴρ, οὗ καὶ ἔστι τῆς οὐσίας ἴδιον γέννημα, Λόγος, καὶ\nΣοφία. Τοῦτο γὰρ ἴδιον τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ τοῦτο\nτὸν Πατέρα τοῦ Υἱοῦ δείκνυσιν ἴδιον, ὥστε μήτε τὸν Θεὸν\nλέγειν ποτὲ ἄλογον, μήτε τὸν Υἱὸν ἀνύπαρκτόν ποτε λέγειν.\nἘπεὶ διὰ τί Υἱὸς. εἰ μὴ ἐξ αὐτοῦ ; ἢ διὰ τί Λόγος καὶ Σοφία,\nεἰ μὴ ἀεὶ καὶ ἴδιον αὐτοῦ;\n\n20. Πότε γοῦν τοῦ ἰδίου χωρὶς ἦν ὁ Θεός; ἢ πῶς τις περὶ\nτοῦ ἰδίου, ὡς περὶ ξένου καὶ ἀλλοτριοουσίου δύναται λογίσασθαι;\nΤὰ μὲν γὰρ ἄλλα, οἷά ἐστι τὰ γενητὰ, οὐδὲν ὅμοιον κατʼ οὐσίαν\nἔχει πρὸς τὸν πεποιηκότα· ἀλλʼ ἔξωθεν αὐτοῦ ἐστι, χάριτι καὶ\nβουλήσει αὐτοῦ τῷ Λόγῳ γενόμενα, ὥστε πάλιν δύνασθαι καὶ\nπαύεσθαί ποτε, εἰ θελήσειεν ὁ ποιήσας· ταύτης γάρ ἐστι φύσεως\nτὰ γενητά. Τὸ δὲ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς (ὡμολόγηται\nγὰρ ἤδη τοῦτο εἶναι ὁ Υἱός)· πῶς οὐ τολμηρὸν καὶ δυσσεβὲς\nεἰπεῖν ‘ἐξ οὐκ ὄντων καὶ ὅτι ‘οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ,ʼ ἀλλʼ ἐπισυμβέβηκε,\nκαὶ δύναται πάλιν μὴ εἶναί ποτε ; Τοῦτο δὲ καὶ μόνον\nὁ ἐνθυμούμενος κατανοείτω, πῶς τὸ τέλειον καὶ τὸ πλῆρες τῆς\nτοῦ Πατρὸς οὐσίας ἀφαιρεῖται· καὶ γὰρ φανερώτερον ἄν τις ἴδοι\nπάλιν τὸ ἄτοπον τῆς αἱρέσεως, ἐὰν ἐνθυμηθῇ ὅτι ὁ Υἱὸς ‘ εἰκώνʼ\nἐστι καὶ ‘ἀπαύγασμα τοῦ Πατρὸς, καὶ χαρακτὴρ,’ καὶ ‘ἀλήθεια.᾿\nΕἰ γὰρ ὑπάρχοντος φωτὸς, ἔστιν εἰκὼν αὐτοῦ τὸ ἀπαύγασμα, καὶ\nοὔσης ὑποστάσεως, ἔστι ταύτης ὁ χαρακτὴρ ὁλόκληρος, καὶ ὄντος\n\nΠατρὸς, ἔστιν ἡ ἀλήθεια, σκοπείτωσαν οἱ τὴν εἰκόνα καὶ τὸ\nεἶδος τῆς θεότητος χρόνῳ μετροῦντες, εἰς πόσον ἀσεβείας\nβάραθρον πίπτουσιν. Εἰ γὰρ ‘ οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς πρὶν γεννηθῇ,ʼ\nοὐκ ἦν ἀεὶ ἐν τῷ Θεῷ ἡ ἀλήθεια. Ἀλλὰ τοῦτο λέγειν οὐ\nθέμις· τοῦ γὰρ Πατρὸς ὄντος, ἦν ἀεὶ ἐν αὐτῷ ἡ ἀλήθεια, ἥτις\nἐστὶν ὁ Υἱὸς ὁ λέγων, ‘ Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· καὶ τῆς ὑποστάσεως\nὑπαρχούσης, πάντως εὐθὺς εἶναι δεῖ τὸν χαρακτῆρα καὶ\nτὴν εἰκόνα ταύτης· οὐ γὰρ ἔξωθέν ἐστι γραφομένη ἡ τοῦ Θεοῦ\nεἰκών· ἀλλʼ αὐτὸς ὁ Θεὸς γεννητής ἐστι ταύτης, ἐν ᾗ ἑαυτὸν\nὁρῶν προσχαίρει ταύτῃ, ὡς αὐτὸς ὁ Υἱὸς λέγει, ‘ Ἐγὼ ἤμην\nᾗ προσέχαιρε.᾿ Πότε γοῦν οὐχ ἑώρα ἑαυτὸν ὁ Πατὴρ ἐν τῇ\nἑαυτοῦ εἰκόνι; ἢ πότε οὐ προσέχαιρεν, ἵνα τολμήσῃ τις εἰπεῖν,\n‘ ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶν ἡ εἰκὼν,ʼ καὶ, ‘οὐκ ἦν χαίρων ὁ Πατὴρ,\nπρὶν γένηται ἡ εἰκών ;᾿ πῶς δὲ καὶ ἑαυτὸν ἂν ἴδοι ὁ ποιητὴς\nκαὶ κτίστης ἐν κτιστῇ καὶ γενητῇ οὐσίᾳ ; Τοιαύτην γὰρ εἶναι\nδεῖ τὴν εἰκόνα, οἷός ἐστιν ὁ ταύτης Πατήρ.\n\n21. Φέρε τοίνυν, ἴδωμεν τὰ τοῦ Πατρὸς, ἵνα καὶ τὴν εἰκόνα\nἐπιγνῶμεν, εἰ αὐτοῦ ἐστιν. Ἀΐδιός ἐστιν ὁ Πατὴρ, ἀθάνατος,\nδυνατὸς, φῶς, βασιλεὺς, παντοκράτωρ, Θεὸς, Κύριος, κτίστης,\nκαὶ ποιητής. Ταῦτα εἶναι δεῖ ἐν τῇ εἰκόνι, ἵνα ἀληθῶς ‘ ὁ τὸν\nΥἱὸν ἑωρακὼς ἴδῃ τὸν Πατέρα.’ Εἰ δὲ μὴ οὕτως ἐστὶν, ἀλλʼ ὡς\nοἱ Ἀρειανοὶ φρονοῦσιν, γενητός ἐστι, καὶ οὐκ ἀΐδιος ὁ Υἱὸς, οὐκ\nἔστιν αὕτη τοῦ Πατρὸς ἀληθὴς εἰκὼν, εἰ μὴ ἄρα λοιπὸν ἀπερυθριάσαντες\nεἴπωσιν, ὅτι καὶ τὸ ‘εἰκόναʼ λέγεσθαι τὸν Υἱὸν οὐχ\nὁμοίας οὐσίας ἐστὶ γνώρισμα, ὄνομα δὲ μόνον ἐστὶν αὐτοῦ,\nἈλλὰ τοῦτο πάλιν, ὦ Χριστομάχοι, οὐκ ἔστιν εἰκὼν, οὐδὲ\nχαρακτήρ. Ποία γὰρ ἐμφέρεια τῶν ἐξ οὐκ ὄντων πρὸς τὸν\nκτίσαντα τὰ οὐκ ὄντα εἰς τὸ εἶναι; ἢ πῶς τῷ ὄντι τὸ οὐκ ἂν\nὅμοιον εἶναι δύναται, λειπόμενον τῷ ποτε μὴ εἶναι, καὶ τῷ πρὸς\nτὰ γενόμενα τὴν σύνταξιν ἔχειν ; Τοιοῦτον γὰρ αὐτὸν εἶναι\nθέλοντες οἱ Ἀρειανοὶ, λογισμοὺς ἑαυτοῖς ἐπενόησαν, λέγοντες·\n‘ Εἰ γέννημά ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς καὶ εἰκὼν, καὶ ὅμοιός\nἐστι κατὰ πάντα τοῦ Πατρὸς, ὀφείλει πάντως, ὥσπερ γεγέννηται,\nγεννᾷν καὶ ὁ Υἱὸς, καὶ γίνεσθαι καὶ αὐτὸς πατὴρ υἱοῦ·\nπάλιν τε ὁ ἐξ αὐτοῦ γεννώμενος γεννᾷν καὶ αὐτὸς, καὶ καθεξῆς\nἕως εἰς ἄπειρον· τοῦτο γὰρ ὅμοιον δείκνυσι τὸν γεννηθέντα τοῦ\n\nγεννήσαντος,᾿ Ἐφευρεταὶ δυσφημιῶν ἀληθῶς οἱ θεομάχοι,\nοἵτινες, ἵνα μὴ τὸν Υἱὸν εἰκόνα τοῦ Πατρὸς ὁμολογήσωσι, σωματικὰ\nκαὶ γήϊνα περὶ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς φρονοῦσι, τομὰς καὶ\nἀποῤῥοίας καὶ ἐπιῤῥοίας κατηγοροῦντες κατʼ αὐτοῦ. Εἰ μὲν οὖν\nὡς ἄνθρωπός ἐστιν ὁ Θεὸς, γινέσθω καὶ γεννητὴς, ὡς ἄνθρωπος,\nἵνα καὶ ὁ Υἱὸς ἑτέρου γίνηται πατὴρ, καὶ οὕτω καθεξῆς ἐξ ἀλλήλων\nγινέσθωσαν, ἵνα καὶ εἰς πλῆθος θεῶν ἡ διαδοχὴ κατʼ αὐτοὺς\nαὐξάνῃ· εἰ δὲ ‘οὐκ ἔστιν ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός·᾿ (οὐκ ἔστι γάρ·)\nοὐ δεῖ τὰ ἀνθρώπων ἐπʼ αὐτοῦ λογίζεσθαι. Τὰ μὲν γὰρ ἄλογα\nζῶα καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκ δημιουργικῆς ἀρχῆς κατὰ διαδοχῆς ἀλλήλων\nγεννῶνται· καὶ ὁ γεννώμενος, ἐκ γεννωμένου πατρὸς\nγεννηθεὶς, εἰκότως καὶ αὐτὸς ἑτέρου γίνεται πατὴρ, ἔχων ἐκ\nπατρὸς ἐν ἑαυτῷ τοῦτο, ἐξ οὗ καὶ αὐτὸς γέγονε. Διὸ οὐδέ\nἐστιν ἐν τοῖς τοιούτοις κυρίῳς ‘ πατὴῤ καὶ κυρίως ‘ υἱὸς,ʼ οὐδὲ\nἕστηκεν ἐπʼ αὐτῶν τὸ ‘ πατὴρ’ καὶ τὸ ‘ υἱός· ’ ὁ γὰρ αὐτὸς υἱὸς\nμὲν τοῦ γεννήσαντος, πατὴρ δὲ τοῦ γεννωμένου ἐξ αὐτοῦ. Ἐπὶ\nδὲ τῆς θεότητος οὐκ ἔστιν οὕτως· οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός·\nοὔτε γὰρ ὁ Πατὴρ ἐκ πατρός ἐστι· διὸ οὐδὲ γεννᾷ τὸν γεννησόμενον\nπατέρα· οὔτε ὁ Υἱὸς ἐξ ἀποῤῥοίας ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, οὐδὲ\nἐκ γεννηθέντος Πατρὸς γεγέννηται· διὸ οὐδὲ γεγέννηται εἰς τὸ\nγεννᾷν. Ὅθεν ἐπὶ τῆς θεότητος μόνης ὁ ‘πατὴρ’ κυρίως πατήρ\nἐστι, καὶ ὁ ‘υἱὸς κυρίως υἱός ἐστι, καὶ ἐπὶ τούτων καὶ μόνων\nἕστηκε τὸ πατὴρ ἀεὶ πατὴρ εἶναι, καὶ τὸ υἱὸς ἀεὶ υἱὸς εἶναι.\n\n22. Οὐκοῦν ὁ ζητῶν διὰ τί μὴ γεννητικὸς υἱοῦ ὁ Υἱὸς, ζητείτω\nδιὰ τί μὴ πατέρα ἔσχεν ὁ Πατήρ. Ἀλλὰ ἄτοπά γε ἀμφότερα\nκαὶ πάσης μεστὰ ἀσεβείας. Ὡς γὰρ ὁ Πατὴρ ἀεὶ Πατὴρ,\nκαὶ οὐκ ἄν ποτε γένοιτο Υἱὸς, οὕτως ὁ Υἱὸς ἀεὶ Υἱός ἐστι, καὶ\nοὐκ ἄν ποτε γένοιτο Πατήρ· καὶ ἐν τούτῳ γὰρ μᾶλλον χαρακτὴρ\nὢν καὶ εἰκὼν τοῦ Πατρὸς δείκνυται, μένων ὅ ἐστι καὶ οὐκ ἀλλασσόμενος,\nἀλλʼ ἔχων ἐκ τοῦ Πατρὸς τὴν ταὐτότητα. Εἰ μὲν οὖν\nὁ Πατὴρ μεταβάλλεται, μεταβαλλέσθω καὶ ἡ εἰκών· πρὸς γὰρ\nτὸν γεννήσαντα οὕτω καὶ ἡ εἰκὼν αὐτοῦ καὶ τό ἀπαύγασμα\nἕστηκεν· εἰ δὲ ἄτρεπτός ἐστιν ὁ Πατὴρ, καὶ ὅ ἐστιν οὕτως διαμένει,\nἐξ ἀνάγκης καὶ εἰκὼν ὅ ἐστι διαμένει, καὶ οὐ τραπήσεται.\nἜστι δὲ ἐκ τοῦ Πατρὸς Υἱός· οὐκ ἄρα ἕτερόν τι γενήσεται ἢ\nὅπερ ἐστὶ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἴδιον. Μάτην ἄρα καὶ τοῦτο\n\nἐπενόησαν οἱ ἄφρονες, ἐξάραι θέλοντες ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τὴν\nεἰκόνα, ἵνα τοῖς γενητοῖς τὸν Υἱὸν ἐξισάσωσιν. Ἐν τούτοις\nγοῦν αὐτὸν συντάττοντες οἱ περὶ Ἄρειον ἐκ διδασκαλίας Εὐσεβίου,\nκαὶ τοιοῦτον εἶναι νομίζοντες οἴα τὰ διʼ αὐτοῦ γενόμενά\nἐστιν, ἀπεπήδησαν μὲν ἀπὸ τῆς ἀληθείας, συμφορήσαντες δὲ\nἑαυτοῖς ῥημάτια πανουργίας, περιήρχοντο κατὰ τὴν ἀρχὴν, ὅτε\nτὴν αἵρεσιν ταύτην ἔπλασσον, καὶ μέχρι δὲ νῦν τινες συναντῶντες\nἐξ αὐτῶν παιδαρίοις κατὰ τὴν ἀγορὰν, πυνθάνονται αὐτῶν, οὔτι γε\nἀπὸ τῶν θείων γραφῶν, ἀλλʼ ὥσπερ ‘ τὰ περισσεύματα τῆς καρδίαςʼ\nαὐτῶν ἐρευγόμενοι λέγουσιν· ‘ Ὁ ὢν τὸν μὴ ὄντα ἐκ τοῦ\nὄντος πεποίηκεν, ἢ τὸν ὄντα; ὄντα οὖν αὐτὸν πεποίηκεν, ἢ μὴ\nCorr. ἄγένη τον Benedd. ὄντα Καὶ πάλιν, ‘Ἓν τὸ ἀγέννητον, ἢ δύο ; καὶ αὐτεξούσιός\nἐστι καὶ ἰδίᾳ προαιρέσει οὐ τρέπεται, τρεπτῆς ὢν φύσεως ; οὐ\nγὰρ, ὡς λίθος, ἐστὶν ἀφʼ ἑαυτοῦ μένων ἀκίνητος.᾿ Εἶτα καὶ εἰσερχόμενοι\nπρὸς γυναικάρια, πάλιν αὐταῖς ἐκτεθηλυμένα ῥημάτια\nφθέγγονται, ‘ Εἰ εἶχες υἱὸν πρὶν τέκῃς ; ὥσπερ δὲ οὐκ εἶχες,\nοὕτω καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς οὐκ ἦν, πρὶν γεννηθῇ. Τοιούτοις ῥήμασιν\nἐξορχούμενοι παίζουσιν οἱ ἄτιμοι, καὶ τὸν Θεὸν ἀνθρώποις\nἀπεικάζουσι· φάσκοντές τε εἶναι Χριστιανοὶ, ‘ἀλλάσσουσι\nτὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου.᾿\n\n23. Ἔδει μὲν οὖν μηδὲν ἀποκρίνασθαι πρὸς τὰ τοιαῦτα,\nοὕτως ἀνόητα ὄντα καὶ μωρά· ἵνα δὲ μὴ δοκῇ τι βέβαιον ἔχειν\nἡ αἵρεσις αὐτῶν, προσήκει κἂν ὡς ἐκ παρέργου διελέγξαι καὶ ἐν\nτούτοις αὐτοὺς, μάλιστα διὰ τὰ εὐχερῶς ἀπατώμενα παρʼ αὐτῶν\nγυναικάρια. Ἔδει δὲ ταῦτα λέγοντας αὐτοὺς, καὶ ἀρχιτέκτονος\nπυνθάνεσθαι, ‘ Εἰ δύνασαι χωρὶς ὕλης ὑποκειμένης οἰκοδομεῖν;\nὥσπερ δὲ οὐ δύνασαι, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς οὐκ ἡδύνατο χωρὶς ὕλης\nὑποκειμένης ποιῆσαι τὰ ὅλα. Ἔδει καὶ ἕκαστον αὐτοὺς τῶν\nἀνθρώπων ἐρωτᾷν, ‘ Eἰ δύνασαι εἶναι χωρὶς τόπου; ὥσπερ δὲ οὐ\nδύνασαι, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς ἐν τόπῳ ἐστίν·᾿ ἵνʼ οὕτως κἂν παρὰ\nτῶν ἀκουόντων ἐντρέπεσθαι δυνηθῶσιν. Ἢ διὰ τί, ἐὰν μὲν\nἀκούωσιν ὅτι Υἱὸν ἔχει ὁ Θεὸς, εἰς ἑαυτοὺς ἀποβλέποντες ἀρνοῦνται\nτοῦτον· ἐὰν δὲ ἀκούωσιν ὅτι κτίζει καὶ ποιεῖ, οὐκέτι τὰ\nἀνθρώπινα ἀντιτιθέασιν ; ἔδει δὲ καὶ ἐν τῷ κτίζειν ἀνθρώπινα\nνοεῖν αὐτοὺς καὶ ὕλην ὑποβάλλειν τῷ Θεῷ, ἵνα καὶ τὸ εἶναι\nκτίστην τὸν Θεὸν ἀρνήσωνται, καὶ λοιπὸν μετὰ Μανιχαίων\n\nκυλίωνται. Εἰ δὲ ταῦθʼ ὑπερβαίνει ἡ περὶ Θεοῦ ἔννοια, καὶ\nμόνον τις ἀκούσας πιστεύει καὶ οἶδεν ὅτι ἐστὶν οὐχ ὡς ἡμεῖς\nἐσμεν, ἔστι μέντοι ὡς Θεὸς, καὶ κτίζει οὐχ ὡς ἄνθρωποι κτίζουσι,\nκτίζει μέντοι ὡς Θεὸς, δῆλον ὅτι καὶ γεννᾷ οὐχ ὡς\nἄνθρωποι γεννῶσι, γεννᾷ μέντοι ὡς Θεός· οὐ γὰρ ὁ Θεὸς ἄνθρωπον\nμιμεῖται, ἀλλὰ μᾶλλον οἱ ἄνθρωποι, διὰ τὸν Θεὸν\nκυρίως καὶ μόνον ἀληθῶς ὄντα Πατέρα τοῦ ἑαυτοῦ Υἱοῦ, καὶ\nαὐτοὶ πατέρες ὠνομάσθησαν τῶν ἰδίων τέκνων. Ἐξ αὐτοῦ\nγὰρ ‘ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται. Καὶ\nἃ λέγουσι δὲ, ἐὰν ἀνεξέταστα μείνῃ, ὡς εἰρηκότες τι φρόνιμον\nνομίζονται· ἐὰν δέ τις αὐτὰ λογικῶς ἐξετάσῃ, πολὺν εὑρεθήσονται\nγέλωτα καὶ χλευασμὸν ὀφλισκάνοντες.\n\n24. Πρῶτον μὲν γὰρ ἡ πρώτη καὶ τοιαύτη αὐτῶν ἐρώτησίς\nἐστι μωρὰ καὶ ἄδηλος. Οὐ γὰρ σημαίνουσι περὶ τίνος πυνθάνονται,\nἵνα καὶ ὁ ἐρωτώμενος ἀποκρίνηται· ἀλλʼ ἁπλῶς λέγουσιν,\n‘Ὁ ὢν τὸν μὴ ὄντα.᾿ Τίς οὖν ‘ὁ ὢν,ʼ καὶ τίνα τὰ μὴ ὄντα, ὦ\nἈρειανοί ; ἢ τίς ὁ ὢν, καὶ τίς ‘ὁ μὴ ὢν,’ καὶ τίνα λέγεται ὄντα,\nἢ μὴ ὄντα ; Δυνατὸν γὰρ καὶ ‘τὸν ὄντα’ ποιεῖν καὶ τὰ μὴ ὄντα\nκαὶ τὰ ὄντα καὶ τὰ προόντα, Τέκτων γοῦν καὶ χρυσοχόος καὶ\nκεραμεὺς τὴν οὖσαν καὶ πρὸ αὐτῶν τυγχάνουσαν ὕλην ἕκαστος\nκατὰ τὴν ἰδίαν τέχνην ἐργάζεται, ποιῶν ἃ βούλεται σκεύη·\nαὐτὸς δὲ ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, τὸν ὄντα καὶ γενόμενον ἤδῃ παῤ\nαὐτοῦ χοῦν ἐκ γῆς λαβὼν, πλάττει τὸν ἄνθρωπον· καὶ αὐτὴν\nμέντοι τὴν γῆν, οὐκ οὖσαν πρότερον, ὕστερον εἰς τὸ εἶναι πεποίηκε\nδιὰ τοῦ ἰδίου Λόγου. Εἰ μὲν οὖν οὕτω πυνθάνονται,\nδῆλόν ἐστιν ὡς ἡ μὲν κτίσις οὐκ ἦν πρὶν γένηται, οἱ δὲ ἄνθρωποι\nτὴν οὖσαν ὕλην ἐπεργάζονται· καὶ ἀσύστατος αὐτῶν ὁ λόγος\nφανήσεται, γινομένων καὶ ὄντων, γινομένων καὶ μὴ ὄντων,\nὥσπερ εἴπαμεν. Εἰ δὲ περὶ Θεοῦ καὶ τοῦ Λόγου αὐτοῦ λαλοῦσι,\nπροστιθέτωσαν τὰ λειπόμενα τῇ ἐρωτήσει, καὶ οὕτως ἐρωτάτωσαν·\n‘Ὁ ὢν Θεὸς ἦν ποτε ἄλογος, καὶ, φῶς ὢν, ἀφεγγὴς\nἦν ; ἢ ἀεὶ ἦν τοῦ Λόγου Πατήρ ;ʼ ἢ καὶ πάλιν οὕτως· ‘Ὁ ὢν\nΠατὴρ τὸν Λόγον μὴ ὄντα πεποίηκεν, ἢ τὸν Λόγον ἴδιον ὄντα\nτῆς οὐσίας αὐτοῦ γέννημα ἔχει ἀεὶ σὺν αὐτῷ ; ᾿ ἵνα γνωσθῶσιν\nὅτι ὅλως περὶ Θεοῦ καὶ τοῦ ἐξ αὐτοῦ περιεργάζονται καὶ σοφίζεσθαι\nτολμῶσι. Τίς γὰρ ἀνέξεται λεγόντων αὐτῶν ἄλογόν ποτε\n\nτὸν Θεόν ; πάλιν γὰρ εἰς ταὐτὸν τοῖς προτέροις περιπεπτώκασι,\nκαίτοι φεύγειν αὐτὸ καὶ σκέπειν σπουδάσαντες τοῖς ἑαυτῶν\nσοφίσμασιν· ἀλλʼ οὐ δεδύνηνται. Οὐδεὶς γὰρ ὅλως κἂν ἀκοῦσαι\nθελήσειεν ἀμφιβαλλόντων αὐτῶν, ὅτι ὁ Θεὸς οὐκ ἦν ἀεὶ Πατὴρ,\nἀλλʼ ὕστερον γέγονεν, ἵνα καὶ φαντασθῶσιν ὅτι καὶ ὁ Λόγος\nαὐτοῦ ποτε οὐκ ἦν, πολλῶν ὄντων τῶν προειρημένων κατʼ αὐτῶν\nἐλέγχων, καὶ τοῦ μὲν Ἰωάννου λέγοντος, ‘ ἦν ὁ Λόγος,᾿ τοῦ δὲ\nΠαύλου γράφοντος πάλιν, ‘ ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης,᾿ καὶ,\n‘ὁ ὢν ἐπὶ πάντων Θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.ʼ\n\n25. Καὶ βέλτιον ἦν μὲν αὐτοὺς ἠρεμεῖν· ἐπειδὴ δὲ οὐ παύονται,\nλοιπὸν πρὸς τὴν τοιαύτην ἀναίσχυντον ἐρώτησιν αὐτῶν\nτοῦτο ἄν τις ἐπίσης αὐτοῖς τολμήσας ἀντερωτήσειεν· ἴσως ἐκ\nτῶν ὁμοίων ἀτοπημάτων βλέποντες ἑαυτοὺς συγκλειομένους,\nἀναχωρήσουσι τῆς πρὸς τὴν ἀλήθειαν μάχης. Πολλὰ τοίνυν\nρότερον ἵλεων τὸν Θεὸν ἐπικαλεσάμενος, οὕτως αὐτοῖς τις\nἀπαντήσειεν· ‘Ὁ ὢν Θεὸς, οὐκ ὢν γέγονεν ; ἢ καὶ πρὶν γένηται,\nἔστιν; ὢν οὖν, ἑαυτὸν ἐποίησεν ; ἢ ἐξ οὐδενός ἐστι, καὶ μηδὲν\nὢν πρότερον, ἐξαίφνης αὐτὸς ἐφάνη;᾿ Ἄτοπος ἡ τοιαύτη ἐρώτησις·\nναὶ, ἄτοπος καὶ πλέα δυσφημίας· ἀλλʼ ὁμοία γε τῆς ἐκείνων·\nὁπότερον γὰρ ἂν εἴπωσι, τοῦτο μεστόν ἐστι πάσης ἀσεβείας. Εἰ\nδὲ τὸ οὕτως ἐρωτᾷν περὶ Θεοῦ βλάσφημον καὶ πλέον ἀσεβείας\nἐστὶ, βλάσφημον ἂν εἴη καὶ περὶ τοῦ Λόγου αὐτοῦ τοιαῦτα\nἐρωτᾷν. Ἀποκρίνασθαι δὲ ὅμως πρὸς ἀναίρεσιν τῆς τοιαύτης\nαὐτῶν ἀλόγου καὶ μωρᾶς ἐρωτήσεως ἀναγκαῖον οὕτως· ὅτι ὢν,\nἐστὶν ἀιδίως ὁ Θεός· ὄντος οὖν ἀεὶ τοῦ Πατρὸς, ἔστι καὶ ἀιδίως\nκαὶ τὸ τούτου ἀπαύγασμα, ὅπερ ἐστὶν ὁ Λόγος αὐτοῦ· καὶ πάλιν\nὁ ὢν Θεὸς, ἐξ αὐτοῦ καὶ ὄντα τὸν Λόγον ἔχει· καὶ οὔτε ὁ Λόγος\nἐπιγέγονεν οὐκ ὢν πρότερον, οὔτε ὁ Πατὴρ ἄλογος ἢν ποτε. Ἡ\nγὰρ κατὰ τοῦ Υἱοῦ τόλμα εἰς τὸν Πατέρα τὴν βλασφημίαν\nἀνάγει, εἴγε ἔξωθεν ἐπενόησεν ἑαυτῷ σοφίαν, καὶ Λόγον, καὶ\nΥἱόν, Ὃ γὰρ ἐὰν τούτων εἴπῃς, τοῦτο τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς γέννημα\nσημαίνει, ὥσπερ εἴρηται. Ὥστε ἀσύστατος αὐτῶν ἡ\nτοιαύτη ἐρώτησις, καὶ εἰκότως· ἀρνούμενοι γὰρ τὸν Λόγον,\nἄλογον ἔχουσι καὶ τὴν ἐρώτησιν. Ὡς γὰρ εἴ τις τὸν ἥλιον\nὁρῶν πυνθάνοιτο περὶ τοῦ ἀπαυγάσματος, καὶ λέγοι, ‘ Ὁ ὢν τὸ\nμὴ ὂν πεποίηκεν, ἢ ὂν αὐτὸ πεποίηκεν ;᾿ οὐ σώφρονα ἔχειν ὁ\n\nτοιοῦτος λογισμὸν νομισθήσεται, ἀλλʼ ἐμβρόντητος ἂν εἴη, ὅτι\nὅλως ὅ ἐστιν ἐκ τοῦ φωτός, τοῦτο ἔξωθεν ἐπινοεῖ καὶ περὶ τοῦτο\nἐρωτᾷ, πότε, καὶ ποῦ, καὶ ὅτε, καὶ εἰ πεποίηται· οὕτως καὶ ὁ περὶ\nτοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς τοιαῦτα λογιζόμενος, καὶ οὕτω πυνθανόμενος,\nπολλῷ μᾶλλον τὴν μανίαν μείζονα ἂν ἔχοι, ὅτι τὸν ἐκ\nτοῦ Πατρὸς Λόγον ἔξωθεν αὐτῷ ἐπεισάγει, καὶ τὸ φύσει γέννημα\nὡς ποίημα σκιαλογῶν λέγει, ‘Οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ. Ἀκουέτωσαν\nδὲ ὅμως καὶ πρὸς τὴν ἐρώτησιν αὐτῶν, ὅτι ὁ ὢν Πατὴρ τὸν\nὄντα Υἱὸν ἐποίησεν. Ὁ γὰρ ‘ Λόγος σὰρξ ἐγένετο.ʼ καὶ ὄντα\nαὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ ἐποίησεν ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων καὶ Υἱὸν\nἀνθρώπου, εἰ μὴ ἄρα κατὰ τὸν Σαμοσατέα μηδὲ εἶναι αὐτὸν\nπρὶν ἄνθρωπον γενέσθαι εἴποιεν. Καὶ πρός μὲν τὴν πρώτην\nαὐτῶν ἐρώτησιν ἱκανὰ ταῦτα παῤ ἡμῶν.\n\n26. Ὑμεῖς δὲ, ὦ Ἀρειανοὶ, τῶν ἰδίων ἑαυτῶν ῥημάτων μνημονεύοντες,\nεἴπατε· Ὁ ὢν τοῦ μὴ ὄντος ἔχρῃζεν εἰς τὴν τῶν\nπάντων δημιουργίαν, ἢ ὄντος αὐτοῦ ἔχρῃζεν ; Εἰρήκατε γὰρ,\n‘Ὄργανον ἑαυτῷ τὸν Υἱὸν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος κατεσκεύασεν, ἵνα δι᾿\nαὐτοῦ ποιήσῃ τὰ πάντα.᾿ Τί οὖν ἐστι βέλτιον, τὸ χρῇζον, ἢ τὸ\nτὴν χρείαν ἀναπληροῦν; ἢ ἀμφότερα τὰ ἐνδέοντα ἀλλήλων ἀναπληροῦσι;\nΤοιαῦτα γὰρ λέγοντες, τοῦ κατασκευάσαντος μᾶλλον\nἀσθένειαν δεικνύετε, εἰ μὴ καὶ μόνος ἵσχυσε δημιουργῆσαι τὰ\nπάντα, ἀλλʼ ἔξωθεν ἑαυτῷ ὄργανον ἐπινοεῖ, ὥσπερ τέκτων ἢ\nναυπηγός τις, μὴ δυνάμενος ὁτιοῦν ἐργάσασθαι χωρὶς σκεπάρνου\nκαὶ πρίονος. Τί οὖν τούτου ἀσεβέστερον; Ἢ τί δεῖ διατρίβειν\nὅλως ἐν τούτοις ὡς δεινοῖς, αὐταρκῶν ὄντων τῶν προειρημένων\nδεῖξαι, φαντασίαν μόνον εἶναι τὰ παῤ αὐτῶν ; Πρὸς δὲ τὴν\nἑτέραν αὐτῶν εὐήθη πάνυ καὶ μωρὰν ἐξέτασιν, ἣν πρὸς τὰ γυναικάρια\nποιοῦνται, οὐδὲν μὲν πάλιν οὐδὲ περὶ ταύτης ἐχρῆν ἀποκρίνασθαι,\nἢ τοῦτο μόνον ὃ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρήκαμεν, ὅτι\nμὴ δέον τὴν ἐκ τοῦ Θεοῦ γέννησιν συμμετρεῖν τῇ τῶν ἀνθρώπων\nφύσει, Ἴνα δὲ ὅμως καὶ ἐν τούτῳ καταγνῶσιν ἑαυτῶν, καλὸν\nἐκ τῶν αὐτῶν πάλιν οὕτως αὐτοῖς ἀπαντῆσαι. Ὅλως εἰ περὶ\nυἱοῦ πυνθάνονται γονέων, ἐνθυμείσθωσαν πόθεν ἐστὶ τὸ γεννώμενον\nτέκνον. Εἰ γὰρ καὶ οὐκ εἶχεν ὁ γονεὺς υἱὸν πρὶν γεννήσῃ,\nἀλλʼ ἐσχηκὼς, οὐκ ἔξωθεν οὐδὲ ἀλλότριον, ἀλλʼ ἐξ ἑαυτοῦ καὶ\nἴδιον τῆς οὐσίας καὶ ἀπαράλλακτον ἔσχεν εἰκόνα, ὥστε τοῦτον\n\nἐν ἐκείνῳ βλέπεσθαι, κἀκεῖνον ἐν τούτῳ θεωρεῖσθαι. Εἰ τοίνυν\nἐκ τῶν ἀνθρωπίνων παραδειγμάτων τὸν χρόνον τῶν γεννώντων\nλαμβάνουσι, διὰ τί μὴ ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ τὸ κατὰ φύσιν καὶ τὸ\nἴδιον ἐνθυμοῦνται τῶν τέκνων πρὸς τοὺς γονέας, ἀλλὰ κατὰ\nτοὺς ὄφεις μόνον τὸ πρὸς τὸν ἰὸν ἐπιτήδειον ἐκ τῆς γῆς ἐκλέγονται;\nἜδει δὲ πυνθανομένους αὐτοὺς γονέων καὶ λέγοντας,\n‘Οὐκ εἶχες υἱὸν πρὶν γεννήσῃς ; ᾿ προσθεῖναι καὶ εἰπεῖν,‘ Ἐὰν δὲ\nσχῇς υἱὸν, ἆρά γε ἔξωθεν ὥσπερ οἰκίαν, ἤ τι ἕτερον κτῆμα ἀγοράζεις\n; ʼ ἵνα σοι ἀποκρίνηται· ‘Οὐκ ἔξωθεν, ἀλλʼ ἐξ ἐμοῦ ἐστι.\nΤὰ μὲν γὰρ ἔξωθεν κτήματά ἐστι, καὶ ἀφʼ ἑτέρου εἰς ἕτερον\nμετέρχεται· ὁ δὲ υἱὸς ἐξ ἐμοῦ ἐστι, καὶ τῆς ἐμῆς οὐσίας ἴδιος\nκαὶ ὅμοιος, οὐκ ἀφʼ ἑτέρου εἰς ἐμὲ γεγονὼς, ἀλλʼ ἐξ ἐμοῦ γεγεννημένος·\nδιὸ καὶ ἐν ἐκείνῳ ὅλος εἰμὶ, μένων αὐτὸς ὅ εἰμι.᾿ Οὕτω\nγὰρ ἔχει· κἂν ὁ γονεὺς τῷ χρόνῳ διαφέρῃ, ὡς ἄνθρωπος ἐν\nχρόνῳ καὶ αὐτὸς γεγονὼς, ἀλλʼ ἔσχεν ἂν καὶ αὐτὸς ἀεὶ συνυπάρχον\nτὸ τέκνον,εἰ μὴ ἡ φύσις ἐνεπόδιζε καὶ ἐκώλυετὸ δύνασθαι.\nΚαὶ γὰρ καὶ ὁ ‘Λευῒ ἔτι ἦν ἐντῇ ὀσφύΐ ’ τοῦ προπάππου, πρὶν αὐτὸς\nγεννηθῇ, καὶ ὁ πάππος γεννήσῃ. Ὅταν οὗν εἰς τοῦθʼ ἡλικίας ἔλθοι\nὁ ἄνθρωπος, ἐν ᾗ καὶ τὸ δυνατὸν ἡ φύσις παρέχει, εὐθὺς ἀνεμποδίστῳ\nτῇ φύσει πατὴρ ὁ ἄνθρωπος γίνεται τοῦ ἐξ ἑαυτοῦ υἱοῦ.\n\n27. Οὐκοῦν εἰ γονέων περὶ τέκνων ἐπύθοντο, καὶ ἔγνωσαν\nὅτι τὰ φύσει τέκνα οὐκ ἔξωθεν ἀλλʼ ἐκ τῶν γονέων εἰσὶν, ὁμολογείτωσαν\nκαὶ περὶ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, ὅτι ὅλως ἐκ τοῦ\nΠατρός ἐστι. Καὶ περὶ τοῦ χρόνου ζητοῦντες, τὸ ἐμποδίζον τὸν\nΘεὸν λεγέτωσαν, (χρὴ γὰρ ἐξ ὧν ὡς χλευάζοντες ἐπυνθάνοντο,\nἐκ τούτων αὐτοὺς ἀσεβοῦντας διελέγχειν· εἰπάτωσαν τοίνυν\nτί τὸ ἐμποδίζον τὸν Θεὸν ἀεὶ τοῦ Υἱοῦ Πατέρα αὐτὸν εἶναι ;\nΤὸ γὰρ ἐκ πατρὸς εἶναι τὸ γεννώμενον ὡμολόγηται. Ἵνα δὲ\nκαὶ ὅλως τι τοιοῦτον λογισάμενοι περὶ τὸν Θεὸν καταγνῶσιν\nἑαυτῶν, ὥσπερ ἠρώτησαν γυναῖκας περὶ τῶν χρόνων, οὕτω πυνθανέσθωσαν\nκαὶ τοῦ ἡλίου περὶ τοῦ ἀπαυγάσματος αὐτοῦ, καὶ\nτῆς πηγῆς περὶ τοῦ ἐξ αὐτῆς, ἴνα μάθωσιν ὅτι καίπερ ὄντα γεννήματα\nταῦτα, ἐστὶ καὶ ἀεὶ σὺν ἐκείνοις, ἐξ ὦν καί εἰσιν. Εἰ\nδὲ καὶ τὸ ‘φύσει ᾿ καὶ τὸ ἀεὶ οἱ τοιοῦτοι γονεῖς ἔχουσι πρὸς\nτὰ τέκνα, διὰ τί τὸν Θεὸν ἐλάττονα τῶν γενητῶν ὑπονοοῦντες,\nοὐ φανερώτερον ἑαυτῶν τὴν ἀσέβειαν ἐξάγουσιν; Εἰ δὲ τοῦτο\n\nμὲν οὐ τολμῶσιν ἐκ φανεροῦ λέγειν, ὁμολογεῖται δὲ ὁ Υἱὸς μὴ\nἔξωθεν, ἀλλʼ ἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναι φύσει γέννημα, οὐδὲν δὲ οὐδὲ\nτὸ ἐμποδίζον ἐστὶ τὸν Θεόν· (‘ οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεὸς,᾿\nἀλλὰ καὶ πλέον ἐστὶ τοῦ ἡλίου, μᾶλλον δὲ Θεός ἐστι τοῦ\nἡλίου·) δῆλον ὅτι καὶ ἐξ αὐτοῦ καὶ ἀεί ἐστι συνυπάρχων ὁ\nΛόγος τῷ Πατρὶ, διʼ οὖ τὰ πάντα οὐκ ὄντα εἰς τὸ εἶναι πεποίηκεν\nὁ Πατήρ. τι μὲν οὖν ὁ Υἱὸς οὐκ ‘ἐξ οὐκ ὄντων,᾿ ἀλλʼ\nἀΐδιός τε καὶ ἐκ τοῦ Πατρός ἐστι, καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δείκνυσι·\nκαὶ ἡ ἐρώτησις δὲ τῶν αἱρετικῶν πρὸς τοὺς γονέας διελέγχει\nτὴν κακόνοιαν αὐτῶν, Ἔγνωσαν γὰρ τὸ κατὰ φύσιν, καὶ λοιπὸν\nκαὶ περὶ τῶν χρόνων ἠσχύνθησαν.\n\n28. Ὅτι δὲ οὐ δεῖ τὴν τοῦ Θεοῦ γέννησιν παραβάλλειν τῇ\nτῶν ἀνθρώπων φύσει, καὶ νομίζειν ‘ μέρος’ εἶναι τοῦ Θεοῦ τὸν\nΥἱὸν αὐτοῦ, ἢ ὅλως τι ‘πάθοςʼ σημαίνειν τὴν γέννησιν, φθάσαντες\nμὲν εἴπομεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν, καὶ νῦν δὲ τὰ αὐτά φαμεν· ‘οὐκ\nἔστιν ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός,᾿ Ἄνθρωποι μὲν γὰρ παθητικῶς\nγεννῶσι, ῥευστὴν ἔχοντες τὴν φύσιν, καὶ χρόνους ἀναμένοντες\nδιὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς ἰδίας φύσεως· ἐπὶ δὲ Θεοῦ τοῦτο λέγειν\nοὐκ ἔστιν. Οὐ γὰρ ἐκ μερῶν συγκείμενός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ\nἀπαθὴς ὢν καὶ ἀπλοῦς, ἀπαθῶς καὶ ἀμερίστως τοῦ Υἱοῦ Πατήρ\nἐστι· καὶ τούτου πάλιν μέγα τεκμήριον καὶ ἀπόδειξις ἐκ τῶν\nθείων γραφῶν. Ὁ Λόγος γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός ἐστιν αὐτοῦ,\nκαὶ ὁ Υἱὸς Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς καὶ Σοφία· Λόγος δὲ καὶ\nΣοφία οὔτε κτίσμα οὔτε μέρος ἐστὶ τούτου, οὗ καὶ ἔστι Λόγος,\nοὔτε κατὰ πάθος ἐστὶ γέννημα. Ἀμφότερα γοῦν ἡ γραφὴ\nσυνάπτουσα, ‘Υἱὸν᾿ μὲν ἔφησεν, ἵνα τὸ φύσει καὶ ἀληθινὸν τῆς\nοὐσίας γέννημα εὐαγγελίσηται· ἵνα δὲ μή τις ἀνθρώπινον\nὑπολάβοι τὸ γέννημα, πάλιν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ σημαίνων, ‘Λόγονʼ\nαὐτὸν εἶναι καὶ Σοφίαν καὶ ἀπαύγασμά φησιν. Ἐκ γὰρ τούτου\nκαὶ τὸ ἀπαθὲς τῆς γεννήσεως, καὶ τὸ ἀΐδιον, καὶ τῷ Θεῷ πρέπον\nλογιζόμεθα. Ποῖον οὖν πάθος, ἢ ποῖον μέρος ἐστὶ τοῦ\nΠατρὸς ὁ Λόγος, καὶ ἡ Σοφία, καὶ τὸ ἀπαύγασμα ; Καὶ τοῦτο\nδυνατὸν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἄφρονας μαθεῖν. Ὡς γὰρ γυναικῶν\nἐπύθοντο περὶ υἱοῦ, οὕτως καὶ ἄνδρας ἐπερωτάτωσαν περὶ τοῦ\nλόγου, ἵνα μάθωσιν ὅτι οὔτε πάθος αὐτῶν, οὔτε μέρος ἐστὶ τοῦ\nνοῦ τούτων ὁ λόγος ὃν προφέρονται. Εἰ δὲ τῶν ἀνθρώπων,\n\nκαίτοι παθητῶν ὄντων καὶ μεριστῶν ὄντων, τοιοῦτος ὁ λόγος,\nδιὰ τί περὶ τοῦ ἀσωμάτου καὶ ἀμερίστου Θεοῦ πάθη καὶ μέρη\nλογίζονται, ἵνα, τοῦτο προσποιούμενοι δῆθεν εὐλαβεῖσθαι, ἀρνήσωνται\nτὴν ἀληθῇ καὶ φύσει γέννησιν τοῦ Υἱοῦ ; Καὶ ὅτι μὲν τὸ\nἐκ τοῦ Θεοῦ γέννημα οὐκ ἔστι πάθος, ἱκανῶς διὰ τῶν ἔμπροσθεν\nἀποδέδεικται· δέδεικται δὲ καὶ ἰδίᾳ νῦν ὁ Λόγος οὐ κατὰ πάθος\nγεννώμενος. Ἀκουέτωσαν δὲ καὶ περὶ τῆς Σοφίας τὰ αὐτά·\nοὐκ ἔστιν ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός·᾿ μὴ ἀνθρώπινον φανταζέσθωσαν\nκαὶ ἐν τούτῳ περὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ τῶν ἀνθρώπων πάλιν δεκτικῶν\nσοφίας γεγονότων, ὁ Θεὸς, οὐδενὸς μετέχων, αὐτὸς τῆς\nἑαυτοῦ Σοφίας Πατήρ ἐστιν, ἧς οἱ μετέχοντες εἰώθασι σοφοὶ\nκαλεῖσθαι· καὶ ἔστι καὶ αὐτὴ ἡ Σοφία οὐ πάθος, οὐδὲ μέρος,\nἀλλὰ γέννημα ἴδιον τοῦ πατρός. Διὰ τοῦτο ἀεὶ Πατὴρ, καὶ οὐκ\nἐπιγέγονε τῷ Θεῷ τὸ ‘πατὴρ,᾿ ἵνα μὴ καὶ τρεπτὸς εἶναι νομισθῇ.\nΕἰ γὰρ καλὸν τὸ εἶναι αὐτὸν Πατέρα, οὐκ ἀεὶ δὲ ἦν Πατὴρ, οὐκ\nἀεὶ ἄρα τὸ καλὸν ἦν ἐν αὐτῷ.\n\n29.‘ Ἀλλʼ ἰδοὺ᾿ φασὶ, ‘καὶ ἀεὶ ποιητής ἐστιν ὁ Θεὸς, καὶ οὐκ\nἐπιγέγονεν αὐτῷ τοῦ δημιουργεῖν ἡ δύναμις· ἆρʼ οὖν, ἐπειδὴ\nδημιουργός ἐστιν, ἀίδιά ἐστι καὶ τὰ ποιήματα, καὶ οὐ θέμις\nεἰπεῖν οὐδὲ ἐπὶ τούτων, Οὐκ ἦν πρὶν γενηθῇ ;ʼ Ἄφρονες οἱ\nἈρειανοί· τί γὰρ ὅμοιον υἱὸς καὶ ποίημα, ἵνα τὰ ἐπὶ τοῦ πατρὸς\nταῦτα καὶ ἐπὶ τῶν δημιουργῶν εἴπωσι ; πῶς δὲ, τοσαύτης διαφορᾶς\nἐν τοῖς ἔμπροσθεν δειχθείσης γεννήματος καὶ ποιήματος,\nἐμμένουσι τῇ ἀμαθίᾳ ; Πάλιν οὖν τὸ αὐτό λεκτέον· τὸ ποίημα\nἔξωθεν τοῦ ποιοῦντός ἐστιν, ὥσπερ εἴρηται, ὁ δὲ υἱὸς ἴδιον τῆς\nοὐσίας γέννημά ἐστι· διὸ καὶ τὸ μὲν ποίημα οὐκ ἀνάγκη ἀεὶ\nεἶναι· ὅτε γὰρ βούλεται ὁ δημιουργὸς, ἐργάζεται· τὸ δὲ γέννημα\nοὐ βουλήσει ὑπόκειται, ἀλλὰ τῆς οὐσίας ἐστὶν ἰδιότης. Καὶ\nποιητὴς μὲν ἂν εἴη καὶ λέγοιτο, κἂν μήπω ᾖ τὰ ἔργα· πατὴρ δὲ\nοὐκ ἂν λεχθείη οὐδʼ ἂν εἴη, μὴ ὑπάρχοντος υἱοῦ. Ἐὰν δὲ περιεργάζωνται\nδιὰ τί ὁ Θεὸς, ἀεὶ δυνάμενος ποιεῖν, οὐκ ἀεὶ ποιεῖ,\nμαινομένων μὲν καὶ αὕτη ἡ τόλμα. ‘Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν\nΚυρίου, ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο ;᾿ ἢ πῶς ‘ ἐρεῖ τὸ\nπλάσμαʼ τῷ κεραμεῖ, ‘ Τί με οὕτως ἐποίησας ;᾿ Ἵνα δὲ, κἂν\nἀμυδρόν τινα λογισμὸν εὑρόντες, μὴ σιωπήσωμεν, ἀκουέτωσαν\nὅτι, εἰ καὶ τῷ Θεῷ δυνατὸν ἀεὶ ποιεῖν, ἀλλʼ οὐκ ἠδύνατο τὰ\n\nγενητὰ ἀΐδια εἶναι· ἐξ οὐκ ὄντων γάρ ἐστι, καὶ οὐκ ἧν πρὶν\nγένηται. Τὰ δὲ οὐκ ὄντα πρὶν γένηται πῶς ἡδύνατο συνυπάρχειν\nτῷ ἀεὶ ὄντι Θεῷ ; Διὸ καὶ πρὸς τὸ λυσιτελὲς αὐτῶν\nἀφορῶν ὁ Θεὸς, ὅτε εἶδεν ὅτι δύναται γενόμενα διαμένειν, τότε\nκαὶ πεποίηκε πάντα. Καὶ ὥσπερ δυνάμενος καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ\nτοῦ Ἀδὰμ, ἢ ἐπὶ Νῶε, ἢ ἐπὶ Μωϋσέως ἀποστεῖλαι τὸν ἑαυτοῦ\nΛόγον, οὐκ ἀπέστειλεν εἰ μὴ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων·᾿ τοῦτο\nγὰρ εἶδε λυσιτελεῖν πάσῃ τῇ κτίσει· οὕτω καὶ τὰ γενητὰ, ὅτε\nἠθέλησε καὶ λυσιτελὲς ἦν αὐτοῖς, ἐποίησεν. Ὁ δέ γε Υἱὸς, οὐκ\nὢν ποίημα, ἀλλʼ ἴδιος τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, ἀεὶ ἔστιν· ἀεὶ\nγὰρ ὄντος τοῦ Πατρὸς, ἀεὶ εἶναι δεῖ καὶ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας\nαὐτοῦ, ὅπερ ἐστὶν ὁ Λόγος αὐτοῦ καὶ ἡ Σοφία. Καὶ τὰ μὲν\nκτίσματα κἂν μηδέπω ὑπάρχῃ. οὐκ ἐλαττοῖ τὸν ποιητήν· ἔχει\nγὰρ τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν, ὅτε βούλεται· τὸ δὲ γέννημα, ἐὰν\nμὴ ἀεὶ συνῇ τῷ Πατρὶ, ἐλάττωμα τῆς τελειότητος τῆς οὐσίας\nαὐτοῦ ἐστιν. Ὅθεν τὰ μὲν ποιήματα, ὅτε ἠθέλησεν, ἐδημιουργήθη\nδιὰ τοῦ Λόγου αὐτοῦ· ὁ δὲ Υἱὸς ἀεί ἐστιν ἴδιον γέννημα\nτῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας.\n\n30. Ταῦτα τοὺς μὲν πιστοὺς εὐφραίνει, τοὺς δὲ αἱρετικοὺς\nλυπεῖ βλέποντας ἀναιρουμένην αὐτῶν τὴν αἵρεσιν· καὶ γὰρ\nκἀκείνη πόλιν αὐτῶν ἡ ἐρώτησις ἐν τῷ λέγειν,‘ Ἓν τὸ ἀγένητον,\nἢ δύο ; ᾿ οὐκ ὀρθὴν αὐτῶν δείκνυσι τὴν διάνοιαν, ἀλλʼ ὕποπτον\nκαὶ δόλου μεστήν. Οὐ γὰρ ἐπὶ τιμῇ τοῦ Πατρὸς οὕτως ἐρωτῶσιν,\nἀλλʼ ἐπὶ ἀτιμίᾳ τοῦ Λόγου. Ἄν γοῦν τις, ἀγνοῶν τὴν\nπανουργίαν αὐτῶν, ἀποκρίνηται, ‘ Ἓν τὸ ἀγένητον,ʼ εὐθὺς τὸν\nἑαυτῶν ἰὸν ἐξεμοῦσι λέγοντες· ‘Οὐκοῦν ὁ Υἱὸς τῶν γενητῶν\nἐστι, καὶ καλῶς εἰρήκαμεν, Οὐκ ἦν πρὶν γενηθῇ.᾿ Πάντα γὰρ\nφυρῶσι καὶ κυκῶσιν, ἵνα μόνον διαστήσωσι τὸν Λόγον ἀπὸ τοῦ\nΠατρὸς, καὶ τὸν δημιουργὸν τῶν ὅλων τοῖς ποιήμασι συναριθμήσωσι.\nΠρῶτον μὲν οὖν καὶ κατὰ τοῦτο καταγνώσεώς εἰσιν\nἄξιοι, ὅτι μεμφόμενοι τοῖς ἐν Νικαίᾳ συνελθοῦσιν ἐπισκόποις\nὡς ἀγράφοις χρησαμένοις λέξεσι, καίτοι μὴ δυσφήμοις, ἀλλ᾿\nἐπʼ ἀναιρέσει τῆς ἀσεβείας αὐτῶν κειμέναις, ηὐτομόλησαν εἰς\nτὴν αὐτὴν αἰτίαν αὐτοὶ ἐξ ἀγράφων φθεγγόμενοι, καὶ ἐπινοοῦντες\nλοιδορίας κατὰ τοῦ Κυρίου, ‘ μὴ γινώσκοντες μήτε ἃ λέγουσι,\nμήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται.᾿ Ἐρωτησάτωσαν γοῦν Ἕλληνας,\n\nπαῤ ὦν ἥκουσαν· (οὐ γὰρ τῶν γραφῶν, ἀλλʼ ἐκείνων\nἐστὶν εὕρεμα·) ἵνα ἀκούσαντες πόσα σημαινόμενα ἡ λέξις ἔχει,\nμάθωσιν ὅτι οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτᾷν.\nΚἀγὼ γὰρ διʼ αὐτοὺς ἐπυθόμην λέγεσθαι ἀγένητον τὸ μηδέπω\nμὲν γενόμενον, δυνάμενον δὲ γενέσθαι,ʼ ὡς τὸ ξύλον τὸ μήπω μὲν\nγενόμενον, δυνάμενον δὲ γενέσθαι σκάφος. Καὶ αὖθις ἀγένητον\nλέγεσθαι τὸ ‘μήτε γενόμενον, μήτε δυνάμενον γενέσθαι ποτὲ,ʼ\nὡς τὸ τρίγωνον τετράγωνον, καὶ ὁ ἄρτιος ἀριθμὸς περιττός.\nΟὔτε γὰρ τὸ τρίγωνον γέγονέ ποτε τετράγωνον, οὔτε γένοιτʼ ἄν\nποτε· ἀλλʼ οὔτε ὁ ἄρτιος γέγονέ ποτε περιττὸς, οὔτε γένοιτʼ ἄν\nποτε περιττός. Λέγεται δὲ πάλιν ἀγένητον τὸ ‘ ὑπάρχον μὲν,\nμὴ γενηθὲν δὲ ἔκ τινος, μηδὲ ὅλως ἔχον ἑαυτοῦ τινα πατέρα.\nΠροσέθηκε δὲ καὶ ὁ πανοῦργος σοφιστὴς Ἀστέριος, ὁ καὶ τῆς\nαἱρέσεως συνήγορος, ἐν τῷ ἰδίῳ συνταγματίῳ λέγων, ἀγένητον\nεἶναι τὸ ‘ μὴ ποιηθὲν, ἀλλʼ ἀεὶ ὄν.᾿ Κατὰ ποῖον οὖν σημαινόμενον\nνοοῦσι τὸ ἀγένητον, ἔδει προστιθέντας αὐτοὺς ἐρωτᾷν,\nἵνα καὶ ὁ ἐρωτώμενος ὀρθῶς ἀποκρίνηται.\n\n31. Εἰ δὲ νομίζουσι καλῶς ἐρωᾷν, ἐν τῷ λέγειν, ‘ Ἓν τὸ\nἀγένητον, ἢ δύο ;ʼ ἀκούσονται πρῶτον μὲν, ὡς ἀμαθεῖς, πολλά τε\nεἶναι καὶ οὐδὲν, πλεῖστα μὲν τὰ ‘δυνάμενα γενέσθαι,’ οὐδὲν δὲ τὸ\n‘ μὴ δυνάμενον, ὥσπερ εἴρηται. Εἰ δὲ, ὡς Ἀστερίῳ ἤρεσε τὸ μὴ\nποίημα, ἀλλʼ ἀεὶ ὂν, ἀγένητον εἶναι, οὕτως ἐρωτῶσιν· ἀκουέτωσαν\nοὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ πολλάκις, ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς οὕτω κατὰ ταύτην τὴν\nἐκδοχὴν ἀγένητος ἂν λεχθείη. Οὔτε γὰρ τῶν γενητῶν, οὔτε\nποίημά ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ἀϊδίως σύνεστι τῷ Πατρὶ, ὥσπερ καὶ\nἤδη δέδεικται, κἂν πολλάκις μεταβάλλωνται, ἵνα μόνον κατὰ τοῦ\nΚυρίου λέγωσιν, ‘ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶ,ʼ καὶ ‘ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ.’\nΠάντων δὴ οὖν ἐκπίπτοντες, ἐὰν καὶ ἐκεῖνο θελήσωσι λοιπὸν\nἐρωτᾶν κατὰ τὸ ‘ ὑπάρχον μὲν, μήτε δὲ γεννηθὲν ἔκ τινος, μήτε\nἔχον ἑαυτοῦ πατέρα,ʼ ἀκούσονται μὲν καὶ παῤ ἡμῶν τὸν οὕτω\nσημαινόμενον ἕνα καὶ μόνον ἀγένητον εἶναι τὸν Πατέρα, οὐδὲν\nδὲ πλέον ἕξουσιν ἐκ τοῦ τοιαῦτα ἀκούειν αὐτούς. Οὐδὲ γὰρ τὸ\nοὕτως ἀγένητον λέγεσθαι τὸν Θεὸν δείκνυσι γενητὸν εἶναι τὸν\nΥἱὸν, δήλου ὄντος κατὰ τὰς προειρημένας ἀποδείξεις τοιοῦτον\nεἶναι τὸν Λόγον, οἷός ἐστιν ὁ γεννήσας αὐτόν, Οὐκοῦν εἰ ἀγένητος\nὁ Θεὸς, οὐ γενητὴ, ἀλλὰ γέννημά ἐστιν ἡ τούτου εἰκὼν,\n\nἥτις ἐστὶν ὁ Λόγος αὐτοῦ καὶ ἡ Σοφία. Ποία γὰρ ἐμφέρεια τῷ\nγενητῷ πρὸς τὸ ἀγένητον ; (πάλιν γὰρ τὰ αὐτὰ λέγειν οὐκ\nὀκνητέον·) ἐπεὶ εἰ ὅμοιον τὸ γενητὸν τῷ ἀγενήτῳ θέλουσιν, ὡς\nτὸν ὁρῶντα τοῦτο βλέπειν ἐκεῖνο, οὐ μακράν εἰσιν εἰπεῖν, ὅτι καὶ\nτὸ ἀγένητον καὶ κτισμάτων ἐστὶν εἰκὼν, καὶ λοιπὸν πέφυρται\nπάντα παῤ αὐτοῖς, γενητῶν μὲν ἐξίσωσις πρὸς τὸ ἀγενήτον,\nἀγενήτου δὲ καθαίρεσις μετρουμένου πρὸς τὰ ποιήματα, ἵνα\nμόνον τὸν Υἱὸν ἐν τοῖς ποιήμασι καταγάγωσιν.\n\n32. Ἀλλʼ οὐδὲ αὐτοὺς οἶμαι θελῆσαι λέγειν ἔτι τὰ τοιαῦτα,\nἐὰν Ἀστερίῳ γε τῷ σοφιστῇ πείθωνται. Ἐκεῖνος γὰρ, καίπερ\nσπουδάζων συνηγορεῖν τῇ Ἀρειανῇ ἀἱρέσει, καὶ λέγων ‘ ἓν εἶναι\nτὸ ἀγένητον,ʼ τὰ ἐναντία τούτοις ἀντιφθέγγεται, λέγων καὶ τὴν\nσοφίαν τοῦ Θεοῦ ἀγένητον καὶ ἄναρχον εἶναι· καὶ ἔστι μέρος\nὧν ἔγραψε ταῦτα· ‘ Οὐκ εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος, Χριστὸν\nκηρύσσειν τὴν τοῦ Θεοῦ δύναμιν, ἢ τὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν, ἀλλὰ\nδίχα τῆς προσθήκης, ‘‘ δύναμιν Θεοῦ καὶ Θεοῦ σοφίαν,” ἄλλην\nμὲν εἶναι τὴν ἰδίαν αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ δύναμὶν, τὴν ἔμφυτον αὐτοῦ\nκαὶ συνυπάρχουσαν αὐτῷ ἀγενήτως κηρύσσων. Καὶ πάλιν μετʼ\nὀλίγα· ‘ Καίτοι γε ἡ μὲν ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ σοφία, ἣν\nἄναρχόν τε καὶ ἀγένητον οἱ τῆς ἀληθείας ἀποφαίνονται λογισμοὶ,\nμία ἂν εἴη δήπουθεν καὶ αὐτή.’ Εἰ γὰρ καὶ μὴ καλῶς νοήσας\nτὸ τοῦ ἀποστόλου ῥητὸν, ἐνόμισεν εἶναι δύο σοφίας, ἀλλʼ ὅμως\nσυνυπάρχουσαν αὐτῷ ἀγένητον σοφίαν εἰρηκὼς, οὐκέτι ἓν τὸ\nἀγένητον, ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἔφησεν ἀγένητον εἶναι σὺν αὐτῷ.\nΤὸ γὰρ συνύπαρχον οὐκ ἑαυτῷ ἀλλʼ ἑτέρῳ συνυπάρχει. Ἢ\nτοίνυν Ἀστερίῳ πειθόμενοι, μηκέτι ἐρωτάτωσαν, ‘ Ἓν τὸ ἀγένητον,\nἢ δύο ;ʼ ἵνα μὴ ὡς ἀμφιβάλλοντες μάχωνται πρὸς ἐκεῖνον·\nἢ εἰ ἐναντιοῦνται κἀκείνῳ, μὴ ἐπερειδέσθωσαν αὐτοῦ τῷ συνταγματίῳ,\nἵνα μὴ ‘ ἀλλήλους δάκνοντες ὑπὸ ἀλλήλων ἀναλωθῶσι.ʼ\nΚαὶ ταῦτα μὲν διʼ ὀλίγων πρὸς τὴν ἀμαθίαν αὐτῶν εἰρήσθω.\nΠρὸς δέ γε τὴν πανοῦργον αὐτῶν προαίρεσιν τί τοσοῦτον ἄν τις\nεἴποι ; τίς αὐτοὺς οὐκ ἂν οὕτως μαινομένους μισήσειε δικαίως ;\nἘπειδὴ γὰρ οὐκέτι παῤῥησίαν ἔχουσιν ἐν τῷ λέγειν, ‘ ἐξ οὐκ\nὄντων,ʼ καὶ, ‘ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ,ʼ ἐπενόησαν ἑαυτοῖς τὴν τοῦ\n‘ ἀγενήτου᾿ λέξιν, ἵνα τὸν Υἱὸν γενητὸν παρὰ τοῖς ἀεκραίοις\nλέγοντες, αὐτὰ πάλιν ἐκεῖνα τὰ ῥήματα, τὸ ‘ ἔξ οὐκ ὄντων,᾿ καὶ\n\nτὸ ‘ οὐκ ἦν ποτε,ʼ σημαίνωσιν· ἐν γὰρ τούτοις τὰ γενητὰ καὶ τὰ\nκτίσματα σημαίνονται.\n\n33. Ἔδει οὖν, εἴπερ θαῤῥοῦσιν οἷς λέγουσι, τούτοις καὶ ἐπιμένειν,\nκαὶ μὴ ποικίλως μεταποιεῖν ἑαυτούς. Ἀλλʼ οὐ θέλουσι,\nνομίζοντες εὐχερῶς ἅπαντα δύνασθαι, ἐὰν τῷ ὀνόματι τούτῳ\nσκέποντες τὴν αἵρεσιν προβάλωνται τὸ ‘ ἀγένητον·ʼ καὶ γὰρ καὶ\nαὐτὸ τὸ τοῦ ἀγενήτου λεξείδιον οὐ πρὸς τὸν Υἱὸν ἔχει τὴν\nσημασίαν, κἂν οὗτοι γογγύζωσιν, ἀλλὰ πρὸς τὰ γενητά· καὶ\nὅμοιον ἄν τις ἴδοι τούτου τὸ ‘ Παντοκράτωρ, καὶ τὸ ‘ Κύριος τῶν\nδυνάμεων.ʼ Εἰ γὰρ τῶν πάντων ὁ Πατὴρ διὰ τοῦ Λόγου κρατεῖ\nκαὶ κυριεύει, καὶ τὴν βασιλείαν τοῦ Πατρὸς βασιλεύει ὁ Υἱὸς,\nκαὶ τὸ κράτος πάντων ἔχει, ὡς Λόγος καὶ ὡς εἰκὼν τοῦ Πατρὸς,\nεὔδηλον ὡς οὐδὲ ὧδε τοῖς πᾶσι συναριθμεῖται ὁ Υἱὸς, οὐδὲ διʼ\nαὐτὸν λέγεται παντοκράτωρ καὶ Κύριος, ἀλλὰ διὰ τὰ διʼ Υἱοῦ\nγενόμενα, ὧν καὶ κρατεῖ καὶ κυριεύει διὰ τοῦ Λόγου. Καὶ τὸ\nἀγένητον ἄρα οὐ διὰ τὸν Υἱὸν, ἀλλὰ διὰ τὰ διʼ Υἱοῦ γενόμενα\nσημαίνεται· καὶ καλῶς, ὅτι οὐκ ἔστιν ὡς τὰ γενητὰ ὁ Θεὸς,\nἀλλὰ καὶ τούτων κτίστης διὰ τοῦ Υἱοῦ καὶ δημιουργός ἐστιν.\nὭσπερ δὲ τὸ ‘ἀγένητονʼ πρὸς τὰ γενητὰ σημαίνεται, οὕτως καὶ\nτὸ ‘ Πατὴρ δηλωτικόν ἐστι τοῦ Υἱοῦ· καὶ ὁ μὲν ποιητὴν καὶ\nδημιουργὸν καὶ ἀγένητον ὀνομάζων τὸν Θεὸν, τὰ κτίσματα καὶ\nτὰ γενητὰ βλέπει καὶ καταλαμβάνει· ὁ δὲ τὸν Θεὸν Πατέρα\nκαλῶν, εὐθὺς τὸν Υἱὸν νοεῖ καὶ θεωρεῖ. Διὸ καὶ θαυμάσειεν\nἄν τις αὐτῶν τὴν ἐπʼ ἀσεβείᾳ φιλονεικίαν, ὅτι, καίτοι καὶ τοῦ\nὀνόματος τοῦ ‘ ἀγενήτου καλὴν ἔχοντος τὴν προειρημένην διάνοιαν,\nκαὶ δυναμένου μετʼ εὐσεβείας ὀνομάζεσθαι, αὐτοὶ κατὰ\nτὴν ἰδίαν αἵρεσιν προφέρουσιν ἐπʼ ἀτιμίᾳ τοῦ Υἱοῦ, οὐκ ἀναγνόντες\nὅτι ὁ τιμῶν τὸν Υἱὸν τιμᾷ τὸν Πατέρα, καὶ ‘ὁ τὸν Υἱὸν\nἀτιμάζων ἀτιμάζει τὸν Πατέρα.᾿ Εἰ γὰρ ὅλως αὐτοῖς εὐφημίας\nκαὶ τῆς εἰς τὸν Πατέρα τιμῆς ἔμελεν, ἔδει μᾶλλον, καὶ τοῦτο\nβέλτιον καὶ μεῖζον ἦν, ‘Πατέραʼ τὸν Θεὸν εἰδέναι τε καὶ λέγειν\nαὐτοὺς, ἢ ἐκείνως ὀνομάζειν αὐτόν. Λέγοντες μὲν γὰρ ἐκεῖνοι\nτὸν Θεὸν ‘ ἀγένητον,ʼ ἐκ τῶν γενομένων ἔργων αὐτὸν, καθάπερ\nεἴρηται, ποιητὴν μόνον καὶ δημιουργὸν λέγουσι, νομίζοντες ὅτι\nκαὶ τὸν Λόγον ποίημα ἐκ τούτου σημαίνειν δύνανται κατὰ τὴν\nἰδίαν ἡδονήν· ὁ δὲ τὸν Θεὸν‘Πατέρα’ λέγων, ἐκ τοῦ Υἱοῦ τοῦτον\n\nσημαίνει, οὐκ ἀγνοῶν ὅτι, Υἱοῦ ὄντος, ἐξ ἀνάγκης διὰ τοῦ Υἱοῦ\nτὰ γενητὰ πάντα ἐκτίσθη, Καὶ οὗτοι μὲν ‘ἀγένητονʼ λέγοντες,\nμόνον ἐκ τῶν ἔργων σημαίνουσιν αὐτὸν, καὶ οὐκ ἴσασι καὶ αὐτοὶ\nτὸν Υἱὸν, ὥσπερ Ἕλληνες· ὁ δὲ ‘Πατέραʼ λέγων τὸν Θεὸν ἐκ τοῦ\nΛόγου σημαίνει τοῦτον. Εἰδὼς δὲ τὸν Λόγον, οἶδεν αὐτὸν δημιουργὸν\nὄντα, καὶ καταλαμβάνει ὅτι ‘ διʼ αὐτοῦ τὰ πάντα γέγονεν.᾿\n\n34. Οὐκοῦν εὐσεβέστερον καὶ ἀληθὲς ἂν εἴη μᾶλλον τὸν Θεὸν\nἐκ τοῦ Υἱοῦ σημαίνειν καὶ ‘Πατέρα’ λέγειν, ἢ ἐκ μόνων τῶν ἔργων\nὀνομάζειν καὶ λέγειν αὐτὸν ‘ἀγένητον.’ Τοῦτο μὲν γὰρ μόνον\nἕκαστον, καθάπερ εἶπον, καὶ κοινῇ πάντα τὰ ἐκ τοῦ βουλήματος\nτοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ Λόγου γενόμενα ἔργα σημαίνει· τὸ δὲ ‘Πατὴρ’\nἐφʼ Υἱοῦ μόνον σημαίνεται καὶ ἵσταται, Ὅσῳ δὲ ὁ Λόγος τῶν\nγενητῶν διαφέρει, τοσούτῳ καὶ πλεῖον τὸ λέγειν τὸν Θεὸν\n‘Πατέραʼτοῦ λέγειν ‘ἀγένητον’ διαφέροι ἄν. Καὶ γὰρ τοῦτο μὲν\nἄγραπτον καὶ ὕποπτον ἅτε ποικίλην ἔχον ἐστὶ τὴν σημασίαν,\nὥστε τοῦ ἐρωτωμένου περὶ αὐτοῦ εἰς πολλὰ τὴν διάνοιαν περιφέρεσθαι·\nτὸ δὲ ‘Πατὴῤ ἁπλοῦν καὶ ἔγγραφον, καὶ ἀληθέστερον,\nκαὶ σημαῖνον μόνον τὸν Υἱόν ἐστι. Καὶ τὸ μὲν ‘ἀγένητον᾿ παῤ\nἙλλήνων εὕρηται τῶν μὴ γινωσκόντων τὸν Υἱόν· τὸ δὲ Πατὴῤ\nπαρὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐγνώσθη καὶ κεχάρισται. Καὶ γὰρ εἰδὼς\nαὐτὸς τίνος ἐστὶν Υἱὸς, ἔλεγεν,‘ Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ\nἐν ἐμοί ἐστι·ʼ καὶ, ‘ Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα·ʼ καὶ,\n‘ Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν· καὶ οὐδαμοῦ φαίνεται τὸν Πατέρα\nκαλῶν ‘ἀγένητον’ αὐτός· ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς εὔχεσθαι διδάσκων οὐκ\nεἶπεν, ‘ Ὅταν δὲ προσεύχεσθε λέγετε, Θεὲ ἀγένητε·ʼ ἀλλὰ μᾶλλον,\n‘ Ὅταν δὲ προσεύχεσθε, λέγετε, Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς\nοὐρανοῖς.᾿ Καὶ τὸ κεφάλαιον δὲ τῆς πίστεως ἡμῶν εἰς τοῦτο\nσυντείνειν ἠθέλησε, κελεύσας ἡμᾶς βαπτίζεσθαι οὐκ εἰς ὄνομα\nἀγεννήτου καὶ γενητοῦ, οὐδὲ εἰς ὄνομα κτίστου καὶ κτίσματος,\nἀλλʼ ‘εἰς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος.᾿ Οὕτω\nγὰρ τελειούμενοι καὶ ἡμεῖς, ἐκ ποιημάτων ὄντες, υἱοποιούμεθα\nλοιπὸν, καὶ τὸ τοῦ ‘Πατρὸς ᾿ δὲ ὄνομα λέγοντες, ἐπιγινώσκομεν\nἐκ τοῦ ὀνόματος τούτου καὶ τὸν ἐν αὐτῷ τῷ Πατρὶ Λόγον.\nΜάταιος ἄρα καὶ ἡ περὶ τῆς τοῦ ἀγενήτου λέξεως ἐπιχείρησις\nαὐτῶν δέδεικται, καὶ μηδὲν πλεῖον ἔχουσα ἢ μόνην φαντασίαν.\n\n35. Περὶ δὲ τοῦ λέγειν αὐτοὺς εἰ ‘τρεπτός ἐστιν ὁ Λόγος,\n\nπεριττόν ἐστι περὶ τούτου ζητεῖν· ἀρκεῖ γὰρ καὶ μόνον ἐγγράψαντά\nμε τὰπαρʼ αὐτῶν λεγόμενα, δεῖξαι τὸ τολμηρὸν τῆς ἀσεβείας\nαὐτῶν. Ἒστι γὰρ ταῦτα ἃ ὡς ἐρωτῶντες φλυαροῦσιν· ‘ Αὐτεξούσιός\nἐστιν, ἢ οὐκ ἔστι ; προαιρέσει κατὰ τὸ αὐτεξούσιον\nκαλός ἐστι, καὶ δύναται, ἐὰν θελήσῃ, τραπῆναι, τρεπτῆς ὢν\nφύσεως; ἢ ὡς λίθος καὶ ξύλον, οὐκ ἔχει τὴν προαίρεσιν ἐλευθέραν\nεἰς τὸ κινεῖσθαι καὶ ῥέπειν εἰς ἑκάτερα ;᾿ Τῆς μὲν οὖν\nαἱρέσεως αὐτῶν οὐκ ἀλλότριόν ἐστι τοιαῦτα λέγειν τε καὶ φρονεῖν·\nἅπαξ γὰρ πλάσαντες ἑαυτοῖς ἐξ οὐκ ὄντων θεὸν, καὶ\nκτιστὸν υἱὸν, ἀκολούθως ὡς ἁρμόζοντα κτίσματι τὰ τοιαῦτα καὶ\nσυνέλεξαν ἑαυτοῖς ῥήματα· ἐπειδὴ δὲ πρὸς τοὺς ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας\nδιαμαχόμενοι, καὶ ἀκούοντες παῤ αὐτῶν περὶ τοῦ ἀληθινοῦ\nκαὶ μόνου Λόγου τοῦ Πατρὸς, τοιαῦτα περὶ αὐτοῦ φθέγγεσθαι\nτολμῶσι, τίς τούτου τοῦ δόγματος μιαρώτερον ἂν ἴδοι ; Τίς\nτούτων καὶ μόνον ἀκούων, κἂν μὴ ἀντιλέγειν δύνηται, οὐ ταράττεται,\nκαὶ τὴν ἀκοὴν ἀποκλείσει, ξενιζόμενος ἐφʼ οἷς ἐκεῖνοί τε\nλαλοῦσι, καὶ αὐτὸς καινῶν ἀκούει ῥημάτων, ἐχόντων αὐτόθεν καὶ\nἀπʼ αὐτῆς τῆς προφορᾶς τὴν βλασφημίαν ; Εἰ γὰρ τρεπτὸς καὶ\nἀλλοιούμενός ἐστιν ὁ Λόγος, ποῖ ἄρα στήσεται, καὶ ποῖον αὐτοῦ\nτὸ τέλος ἔσται τῆς ἐπιδόσεως ; ἢ πῶς ὅμοιος τῷ ἀτρέπτῳ ὁ\nτρεπτὸς εἶναι δυνήσεται ; πῶς δὲ ὁ τὸν τρεπτὸν ‘ ἑωρακὼς\nἑωρακέναι τὸν ἄτρεπτον νομίσειεν ; ἐν ποίᾳ δὲ ἄρα ἐὰν γένηται\nκαταστάσει, δυνήσεταί τις τὸν Πατέρα ἐν αὐτῷ βλέπειν ; δῆλον\nγὰρ ὡς οὐκ ἀεί τις ὄψεται ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα, διὰ τὸ ἀεὶ\nτρέπεσθαι τὸν Υἱὸν, καὶ ἀλλοιουμένης αὐτὸν εἶναι φύσεως. Ὁ\nμὲν γὰρ Πατὴρ ἄτρεπτος καὶ ἀναλλοίωτος, καὶ ἀεὶ καὶ ὡσαύτως\nἔχει, καὶ ὁ αὐτός ἐστιν· ὁ δὲ Υἱὸς εἰ κατʼ ἐκείνους τρεπτὸς, καὶ\nοὐκ ἀεὶ ὁ αὐτὸς, ἀλλʼ ἀεὶ ἀλλοιουμένης φύσεώς ἐστι, πῶς ὁ τοιοῦτος\nεἰκὼν τοῦ Πατρὸς εἶναι δύναται, οὐκ ἔχων τὸ ὅμοιον τῆς\nἀτρεψίας ; πῶς δὲ καὶ ὅλως ‘ ἐν τῷ Πατρίʼ ἐστιν, ἀμφίβολον\nἔχων τὴν προαίρεσιν ; τάχα δὲ καὶ τρεπτὸς ὢν, καὶ καθʼ\nἡμέραν προκόπτων, οὔπω τέλειός ἐστιν. Ἀλλʼ ἡ μὲν τοιαύτη\nτῶν Ἀρειανῶν οἰχέσθω μανία, ἡ δὲ ἀλήθεια λαμπέτω, καὶ\nδεικνύτω τούτους παραφρονοῦντας. Πῶς γὰρ οὐ τέλειος ὁ ἴσος\nΘεῷ ; ἢ πῶς οὐκ ἄτρεπτος, ὁ μετὰ τοῦ Πατρὸς ἓν ὢν, καὶ\nτῆς οὐσίας ἴδιος ὢν Υἱὸς αὐτοῦ ; τῆς δὲ οὐσίας τοῦ Πατρὸς\n\nοὔσης ἀτρέπτου, ἄτρεπτον ἂν εἴη καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς ἴδιον γέννημα.\nΕἰ δὲ τούτου οὕτως ὄντος, τοῦ Λόγου τροπὴν καταψεύδονται,\nμανθανέτωσαν ποῦ τούτων ὁ λόγος κινδυνεύει· ‘ ἐκ γὰρ τοῦ\nκαρποῦ καὶ τὸ δένδρον ἐπιγινώσκεται·᾿ διὰ τοῦτο καὶ ‘ ὁ ἑωρακὼς\nτὸν Υἱὸν ἑώρακε τὸν Πατέρα,ʼ καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ γνῶσις\nγνῶσίς ἐστι τοῦ Πατρός.\n\n36. Οὐκοῦν ἀναλλοίωτος ἡ εἰκὼν τοῦ ἀτρέπτου Θεοῦ ἂν εἴη·\n‘ Ἰησοῦς γὰρ Χριστὸς, χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς\nαἰῶνας.᾿ Καὶ ὁ μὲν Δαυῒδ ψάλλων περὶ αὐτοῦ φησι, ‘ Καὶ σὺ\nκατʼ ἀρχὰς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν\nσού εἰσιν οἱ οὐρανοί. Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ\nπάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις\nαὐτοὺς, καὶ ἀλλαγήσονται· Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου\nοὐκ ἐκλείψουσιν.ʼ Ὁ δὲ Κύριος αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ διὰ τοῦ\nπροφήτου λέγει, ‘Ἴδετέ με, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι,᾿ καὶ, ‘ οὐκ\nἠλλοίωμαι.᾿ Εἰ γὰρ καὶ περὶ τοῦ Πατρὸς δύναται λέγειν τις\nεἶναι τοῦτο τὸ σημαινόμενον, ἀλλὰ καὶ τὸν Υἱὸν ἁρμόζει τοῦτο\nλέγειν, ὅτι μάλιστα γενόμενος ἄνθρωπος δείκνυσι τὴν ταὐτότητα\nκαὶ τὸ ἄτρεπτον ἑαυτοῦ τοῖς νομίζουσι διὰ τὴν σάρκα ἠλλοιῶσθαι\nαὐτὸν, καὶ ἕτερόν τι γεγενῆσθαι. Ἀξιοπιστότεροι δὲ οἱ ἅγιοι\nκαὶ μᾶλλον ὁ Κύριος τῆς τῶν ἀσεβῶν κακονοίας. Καὶ γὰρ κατὰ\nτὸ εἰρημένον ἀνάγνωσμα τῆς ὑμνῳδίας, πάντων τῶν γενητῶν καὶ\nπάσης τῆς κτίσεως, διὰ τῆς ‘ οὐρανοῦ καὶ γῆςʼ σημασίας, τρεπτὴν\nκαὶ ἀλλοιωτὴν ἡ γραφὴ τὴν φύσιν λέγουσα, καὶ τὸν Υἱὸν\nὑπεξαίρουσα τούτων, δείκνυσι μηδόλως γενητὸν αὐτὸν εἶναι,\nἀλλὰ καὶ μᾶλλον αὐτὸν ἀλλοιοῦντα τὰ ἄλλα, καὶ μὴ ἀλλοιούμενον\nαὐτὸν διδάσκει, δι᾿ ὦν φησι, ‘Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη\nσου οὐκ ἐκλείψουσι.᾿ Καὶ εἰκότως γε· τὰ μὲν γὰρ γενητὰ ἐξ\nοὐκ ὄντων ὄντα, καὶ οὐκ ὄντα πρὶν γένηται, ὅλως ὅτι οὐκ ὄντα\nγίνεται, ἀλλοιουμένην ἔχει τὴν φύσιν· ὁ δὲ Υἱὸς, ἐκ τοῦ Πατρὸς\nὢν, καὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἴδιος, ἀναλλοίωτος καὶ ἄτρεπτός ἐστιν,\nὡς αὐτὸς ὁ Πατήρ. Οὐ γὰρ θέμις εἰπεῖν ἐκ τῆς οὐσίας τῆς\nἀτρέπτου τρεπτὸν γεννᾶσθαι λόγον καὶ ἀλλοιουμένην σοφίαν.\nΠῶς γὰρ ἔτι Λόγος, εἰ τρεπτός ἐστιν ; ἢ πῶς ἔτι Σοφία τὸ\nἀλλοιούμενον ; εἰ μὴ ἄρα ὡς ἐν οὐσίᾳ συμβεβηκὸς, οὕτως εἶναι\nθέλουσιν, ὡς ἐν ἰδιαζούσῃ τινὶ οὐσίᾳ συμβεβηκέναι τινὰ χάριν\n\nκαὶ ἕξιν ἀρετῆς, καὶ κεκλῆσθαι ταύτην οὕτως Λόγον, καὶ Υἱὸν,\nκαὶ Σοφίαν, ὥστε καὶ ἀφαιρεῖσθαι καὶ προστίθεσθαι αὐτῇ δύνασθαι.\nΤοιαῦτα γὰρ φρονοῦντες πολλάκις εἰρήκασιν. Ἀλλʼ\nοὐκ ἔστι Χριστιανῶν ἡ πίστις αὕτη. Οὐδὲ γὰρ τοῦτο δείκνυσιν\nεἶναι Λόγον καὶ Υἱὸν ἀληθῶς Θεοῦ, οὔτε τὴν σοφίαν ἀληθῇ\nΣοφίαν. Τὸ γὰρ τρεπόμενον καὶ ἀλλοιούμενον, οὐκ ἱστάμενον δὲ\nἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ, πῶς δύναται εἶναι ἀληθές ; Ὁ δέ γε Κύριος\nλέγει, ‘ Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια·ʼ εἰ τοίνυν ὁ Κύριος αὐτὸς περὶ\nἑαυτοῦ τοῦτο λέγει, καὶ τὸ ἄτρεπτον ἑαυτοῦ δείκνυσιν, οἵ τε ἅγιοι\nμαθόντες τοῦτο μαρτυροῦσιν, ἀλλὰ γὰρ καὶ αἱ περὶ Θεοῦ ἔννοιαι\nτοῦτο ἴσασιν εὐσεβὲς, πόθεν ταῦτ᾿ ἐπενόησαν οἱ δθσσεβεῖς;\nμὲν Ἀπὸ μὲν οὖν τῆς καρδίας ὡς ἀπὸ φθορᾶς αὐτὰ ἐξήμεσαν.\n\n37. Ἐπειδὴ δὲ προφσσίζονται τὰ θεῖα λόγια, καὶ βιάζονται\nπαρεξηγεῖσθαι ταῦτα κατὰ τὸν ἴδιον νοῦν, ἀναγκαῖον τοσοῦτον\nἀποκρίνασθαι τούτοις, ὅσον ἐκδικῆσαι τὰ ῥητὰ, καὶ δεῖξαι ταῦτα\nμὲν ὀρθὴν ἔχοντα τὴν διάνοιαν, ἐκείνους δὲ κακῶς φρονοῦντας.\nΦασὶ τοίνυν, ὅτι γέγραπται παρὰ μὲν τῷ ἀποστόλῳ, Διὸ καὶ\nὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ\nπᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἱησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων,\nκαὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων· παρὰ δὲ τῷ Δαβὶδ, ‘ Διὰ τοῦτο\nἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς\nμετόχους σου.ʼ Εἶτα ἐπιφέρουσιν ὡς σοφόν τι λέγοντες· ‘ Εἰ\nδιὰ τοῦτο ὑψώθη, καὶ χάριν ἔλαβε, καὶ διὰ τοῦτο κέχρισται,\nμισθὸν τῆς προαιρέσεως ἔλαβε· προαιρέσει δὲ πράξας, τρεπτῆς\nἐστι πάντως φύσεως.᾿ Ταῦτα οὐ μόνον εἰπεῖν, ἀλλὰ καὶ γράψαι\nτετολμήκασιν Εὐσέβιός τε καὶ Ἅρειος, καὶ οἱ ἀπʼ αὐτῶν δὲ\nλαλεῖν οὐκ ὀκνοῦσι κατὰ μέσην τὴν ἀγορὰν, οὐχ ὁρῶντες ὅσην\nμανίαν ὁ λόγος αὐτῶν ἔχει. Εἰ γὰρ μισθὸν προαιρέσεως ἔλαβεν\nἃ ἔσχεν, οὐκ ἂν ἐσχηκὼς αὐτὰ εἰ μὴ τοῦ δεομένου τὸ ἔργον\nἐνεδείξατο, ἐξ ἀρετῆς ἄρα καὶ βελτιώσεως ταῦτα ἐσχηκὼς,\nεἰκότως ἐλέχθη διὰ ταῦτα καὶ Υἱὸς καὶ Θεὸς, καὶ οὐκ ἔστιν\nἀληθινὸς Υἱός. Τὸ μὲν γὰρ ἔκ τινος κατὰ φύσιν ἀληθινόν ἐστι\nγέννημα, οἷος ἦν Ἱσαὰκ τῷ Ἀβραὰμ, καὶ Ἱωσὴφ τῷ Ἰακὼβ,\nκαὶ τὸ ἀπαύγασμα τῷ ἡλίῳ· οἱ δὲ ἐξ ἀρετῆς καὶ χάριτος λεγόμενοι,\nμόνον εἰσὶν ἔχοντες ἀντὶ τῆς φύσεως τὴν ἐκ τοῦ λαβεῖν\n\nχάριν, καὶ ἄλλοι παρὰ τὸ δοθὲν αὐτοῖς ὄντες, οἶοί εἰσιν οἱ\nἄνθρωποι οἱ κατὰ μετοχὴν νεῦμα λαβόντες, περὶ ὧν καὶ\nἔλεγεν· Ὑἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν.᾿\nἈμέλει ἐπεὶ μὴ κατὰ φύσιν ἦσαν υἱοὶ, διὰ τοῦτο καὶ τραπέντων\nαὐτῶν ἀφῃρέθη τὸ Πνεῦμα, καὶ ἀπεκηρύχθησαν· καὶ πάλιν δὲ\nμετανοοῦντας αὐτοὺς δέξεται, καὶ διδοὺς τὸ φῶς, πάλιν υἱοὺς\nκαλέσει ὁ καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν Θεὸς οὕτω τὴν χάριν αὐτοῖς\nδεδωκώς.\n\n38. Εἰ τοίνυν οὕτω καὶ τὸν Σωτῆρα λέγουσι, δειχθήσεται\nμήτε ἀληθινὸς, μήτε Θεὸς, μήτε Υἱὸς, μήτε ὅμοιος τῷ Πατρὶ,\nμήτε ὅλως τοῦ εἶναι κατʼ οὐσίαν Πατέρα ἔχων τὸν Θεὸν, ἀλλὰ\nτῆς δοθείσης αὐτῷ μόνης χάριτος, τοῦ δὲ εἶναι κατʼ οὐσίαν\nκτίστην τὸν Θεὸν, καθʼ ὁμοιότητα τῶν πάντων, ἔχων. Τοιοῦτος\nδὲ ὢν, οἷον οὗτοι λέγουσι, φανήσεται μᾶλλον μηδὲ ἐξ ἀρχῆς\nἐσχηκὼς τὸ ὄνομα ‘Υἱὸς,᾿ εἴ γε τοῦτο τῶν ἔργων ἔπαθλον ἔσχε\nκαὶ προκοπῆς, οὐκ ἄλλης ἢ τῆς ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τὴν\nτοῦ δούλου μορφὴν ἀνέλαβε. Τότε γάρ ἐστιν, ὅτε ‘γενόμενος\nὑπήκοος μέχρι θανάτου,ʼ ὑπερυψῶσθαι λέγεται, καὶ χάριν εἰληφέναι\nτὸ ὄνομα, ‘ ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ κάμψῃ πᾶν γόνυ.᾿\nΤί οὖν ἦν πρὸ τούτου, εἰ νῦν ὑψώθη, καὶ νῦν ἤρξατο προσκυνεῖσθαι,\nκαὶ νῦν Υἱὸς ἐλέχθη, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος ; Φαίνεται\nγὰρ μηδὲν βελτιώσας αὐτὸς τὴν σάρκα, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς διʼ\nαὐτῆς βελτιωθεὶς, εἴ γε κατὰ τὴν κακόνοιαν αὐτῶν τότε ὑψώθη\nκαὶ Υἱὸς ἐλέχθη, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος. Τί οὖν ἦν πρὸ τούτου ;\nΠάλιν γὰρ αὐτοὺς ἐρωτᾶν ἀνάγκη, ἵνα καὶ τὸ τέλος τῆς ἀσεβείας\nαὐτῶν θεωρηθῇ. Εἰ γάρ ἐστιν ὁ Κύριος Θεὸς, Υἱὸς, Λόγος,\nοὐκ ἦν δὲ ταῦτα πρὸ τοῦ γένηται ἄνθρωπος· ἢ ἄλλο τι ἦν παρὰ\nταῦτα, καὶ ὕστερον τούτων ἐξ ἀρετῆς μετέσχεν, ὥσπερ εἴπαμεν·\nἢ τὸ ἕτερον, (ὅπερ εἰς τὰς ἐκείνων κεφαλὰς τραπείη,) ἀνάγκη\nλέγειν αὐτοὺς, μηδὲ εἶναι πρὸ τούτου αὐτὸν, ἀλλὰ τὸ ὅλον ἄνθρωπον\nεἶναι φύσει, καὶ μηδὲν πλέον. Ἀλλʼ οὐκ ἔστι τοῦτο τῆς\nἐκκλησίας, τοῦ δὲ Σαμοσατέως ἐστὶ καὶ τῶν νῦν Ἰουδαίων τὸ\nφρόνημα. Διὰ τί οὖν τὰ ἐκείνων φρονοῦντες, οὐχὶ καὶ ὡς\nἸουδαῖοι περιτέμνονται, ἀλλʼ ὑποκρίνονται τὸν Χριστιανισμὸν,\nκαὶ πρὸς αὐτὸν ἔχουσι τὴν μάχην ; Εἰ γὰρ οὐκ ἦν, ἢ ἦν μὲν,\nἐβελτιώθη δὲ ὕστερον, πῶς διʼ αὐτοῦ γέγονε τὰ πάντα, ἢ πῶς ἐν\n\nτούτῳ, εἴ γε μὴ τέλειος ἦν, προσέχαιρεν ὁ Πατήρ ; καὶ αὐτὸς\nδὲ, εἰ νῦν ἐβελτιώθη, πῶς πρὸ τούτου ηὐφραίνετο ἐν προτώπῳ\nτοῦ Πατρός ; πῶς δὲ, εἰ μετὰ τὸν θάνατον ἕλαβε τὸ προσκυνεῖσθαι,\nφαίνεται ὁ Ἀβραὰμ αὐτὸν ἐν τῇ σκηνῇ προσκυνῶν καὶ\nΜωσῆς ἐν τῇ βάτῳ ; καὶ, ὡς εἶδε Δανιὴλ, ‘μύριαι μυριάδες καὶ\nχίλιαι χιλιάδες ἐλειτούργουν αὐτῷ ;᾿ πῶς δὲ, εἰ νῦν κατʼαὐτοὺς\nἔσχε τὴν βελτίωσιν, τῆς πρὸ κόσμου καὶ τῆς ὑπερκοσμίου δόξης\nἑαυτοῦ μνημονεύων, ἔλεγεν αὐτὸς ὁ Υἱός, ‘Δόξασόν με σὺ,\nΠάτερ, τῇ δόξῃ, ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί.᾿\nδὲ νῦν ὑψώθη κατʼ αὐτοὺς, πῶς πρὸ τούτου ‘ἔκλινεν οὐρανοὺς\nκαὶ κατέβη,ʼ καὶ πάλιν, ‘ἔδωκεν ὁ Ὕψιστος φωνὴν αὐτοῦ;\nΟὐκοῦν εἰ καὶ πρὸ τοῦ τὸν κόσμον γενέσθαι τὴν δόξαν εἶχεν\nὁ Υἱὸς, καὶ ‘Κύριος τῆς δόξηςʼ ὕψιστός τε ἦν, καὶ ἐξ οὐρανοῦ\nκατέβη, καὶ ἀεὶ προσκυνητός ἐστιν, οὐκ ἄρα καταβὰς ἐβελτιώθη,\nἀλλὰ μᾶλλον ἐβελτίωσεν αὐτὸς τὰ δεόμενα βελτιώσεως· καὶ εἰ\nτοῦ βελτιῶσαι χάριν καταβέβηκεν, οὐκ ἄρα μισθὸν ἔσχε τὸ\nλέγεσθαι Υἱὸς καὶ Θεὸς, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς υἱοποίησεν ἡμᾶς\nτῷ Πατρὶ, καὶ ἐθεοποίησε τοὺς ἀνθρώπους, γενόμενος αὐτὸς\nἄνθρωπος.\n\n39. Οὐκ ἄρα ἄνθρωπος ὢν, ὕστερον γέγονε Θεός· ἀλλὰ Θεὸς\nὥν, ὕστερον γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα μᾶλλον ἡμᾶς θεοποιήσῃ.\nἘπεὶ εἰ, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε Υἱὸς καὶ Θεὸς ἐλέχθη, πρὸ\nδὲ τοῦ γένηται ἄνθρωπος, ‘υἱοὺς’ ἔλεγε τοὺς πάλαι λαοὺς ὁ Θεὸς,\nκαὶ Μωσῆν ἐτίθει ‘θεὸνʼ τοῦ Φαραὼ, καὶ ἐπὶ πολλῶν ἡ γραφή\nφησιν, ‘Ὁ Θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν·’ δῆλόν ἐστιν ὡς\nμετʼ αὐτοὺς καὶ Υἱὸς καὶ Θεὸς οὗτος ἐλέχθη. Πῶς οὖν ‘πάντα\nδι᾿ αὐτοῦ,ʼ καὶ ‘αὐτός ἐστι πρὸ πάντων;’ ἢ πῶς ‘πρωτότοκος\nπάσης τῆς κτίσεως,ʼ ἔχων τοὺς πρὸ ἑαυτοῦ κληθέντας υἱοὺς καὶ\nθεούς ; πῶς δὲ οἱ μέτοχοι πρῶτοι οὐ μετέχουσι Λόγου; Οὐκ\nἔστιν ἀληθὴς αὕτη δόξα· παρεύρεσίς ἐστι τῶν νῦν Ἰουδαϊζόντων.\nΠῶς γὰρ ὅλως δύνανται τινες ἐπιγνῶναι Πατέρα τὸν Θεόν;\nοὔτε γὰρ υἱοθεσία γένοιτʼ ἂν χωρὶς τοῦ ἀληθινοῦ Υἱοῦ, λέγοντος\nαὐτοῦ, ‘οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν\nὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ.ʼ Πῶς δὲ καὶ θεοποίησις γένοιτʼ ἂν χωρὶς\nτοῦ Λόγου, καὶ πρὸ αὐτοῦ, καίτοι λέγοντος αὐτοῦ πρὸς τοὺς\nἀδελφοὺς τούτων Ἰουδαίους, ‘Εἰ ἐκείνους θεοὺς εἶπε, πρὸς οὓς\n\nὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο;᾿ Εἰ δὲ πάντες ὅσοι υἱοί τε καὶ\nθεοὶ ἐκλήθησαν, εἴτε ἐπὶ γῆς, εἴτε ἐν οὐρανοῖς, διὰ τοῦ Λόγου\nυἱοποιήθησαν καὶ ἐθεοποιήθησαν, αὐτὸς δὲ ὁ Υἱός ἐστιν ὁ Λόγος,\nδῆλον ὅτι διʼ αὐτοῦ μὲν οἱ πάντες, αὐτὸς δὲ πρὸ πάντων, μᾶλλον\nδὲ μόνον αὐτὸς ἀληθινὸς Υἱός, καὶ μόνος ῾ ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ\nΘεὸς ἀληθινόςʼ ἐστιν, οὐ μισθὸν ἀρετῆς ταῦτα λαβὼν, οὐδὲ\nἄλλος ὢν παρὰ ταῦτα, ἀλλὰ φύσει κατʼ οὐσίαν ὢν ταῦτα.\nΓέννημα γὰρ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὑπάρχει, ὥστε μηδένα\nἀμφιβάλλειν ὅτι, καθʼ ὁμοιότητα τοῦ ἀτρέπτου Πατρὸς, ἄτρεπτός\nἐστι καὶ ὁ Λόγος.\n\n40. Τέως μὲν οὖν, ταῖς περὶ τοῦ Υἱοῦ ἐννοίαις χρώμενοι,\nοὕτως πρὸς τὰς ἀλόγους αὐτῶν ἐπινοίας, ὡς δέδωκεν αὐτὸς ὁ\nΚύριος, ἀπηντήσαμεν· καλὸν δὲ καὶ τὰ θεῖα λόγια παραθέσθαι\nλοιπὸν, ἵνʼ ἔτι καὶ πλεῖον τοῦ μὲν Υἱοῦ τὸ ἄτρεπτον ἀποδειχθῇ,\nκαὶ ἡ ἀναλλοίωτος αὐτοῦ πατρικὴ φύσις, τούτων δὲ ἡ κακοφροσύνη.\nΓράφων τοίνυν Φιλιππησίοις ὁ ἀπόστολός φησι, Ὑοῦτο\nφρονείσθω ἐν ὑμῖν, ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ\nὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλʼ ἑαυτὸν\nἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος,\nκαὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν,\nγενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ.\nΔιὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα\nτὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ\nἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα\nἐξομολογήσηται ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, εἰς δόξαν Θεοῦ\nΠατρός.᾿ Τί τούτου λευκότερον καὶ ἀποδεικτικώτερον γένοιτο\nἄν ; οὐ γὰρ ἐξ ἐλαττόνων βελτίων γέγονεν· ἀλλὰ μᾶλλον Θεὸς\n‘ὑπάρχων, τὴν δούλου μορφὴν ἔλαβε,’ καὶ ἐν τῷ λαβεῖν οὐκ\nἐβελτιώθη, ἀλλʼ ῾ ἐταπείνωσεν ἑαυτόν.᾿ Ποῦ τοίνυν ἐν τούτοις\n‘μισθὸς τῆς ἀρετῆς,’ ἢ ποία προκοπὴ καὶ βελτίωσις ἐν ταπεινώσει;\nΕἰ γὰρ Θεὸς ὢν, γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ, ἐξ ὕψους καταβὰς,\nλέγεται ‘ὑψοῦσθαι,’ ποῦ ὑψοῦται, Θεὸς ὤν; δήλου ὄντος πάλιν\nτούτου, ὅτι, τοῦ Θεοῦ ὑψίστου ὄντος, ἐξ ἀνάγκης εἶναι δεῖ καὶ\nτὸν τούτου Λόγον ὕψιστον. Ποῦ οὖν πλεῖον εἶχεν ὑψωθῆναι ὁ\nἐν τῷ Πατρὶ ὢν, καὶ ‘ὅμοιος κατὰ πάντα’ τοῦ Πατρός ; Οὐκοῦν\nπάσης προσθήκης ἀπροσδεής ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ὡς ὑπονοοῦσιν\n\nοἱ Ἀρειανοί. Εἰ γὰρ διὰ τὸ ὑψωθῆναι καταβέβηκεν ὁ Λόγος,\nκαὶ ταῦτα γέγραπται, τίς χρεία ἦν ὅλως καὶ ταπεινῶσαι ἑαυτὸν,\nἵνα τοῦτο ζητήσῃ λαβεῖν ὅπερ εἶχε ; ποίαν δὲ καὶ χάριν ἔλαβεν\nὁ τῆς χάριτος δοτῆρ; ἢ πῶς ἔλαβε τὸ ὄνομα εἰς τὸ προσκυνεῖσθαι,\nὁ ἀεὶ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ προσκυνούμενος ; Καὶ πρὶν\nγένηται γοῦν ἄνθρωπος, παρακαλοῦσιν οἱ ἅγιοι, ‘‘O Θεὸς, ἐν τῷ\nὀνόματί σου σῶσόν με.᾿ Καὶ πάλιν, ῾ Οὖτοι ἐν ἅρμασι, καὶ οὗτοι ἐν\nἵπποις, ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγαλυνθησόμεθα·᾿\nκαὶ ὑπὸ μὲν τῶν πατριαρχῶν προσεκυνεῖτο· περὶ δὲ τῶν ἀγγέλων\nγέγραπται, ‘Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ.᾿\n\n41. Εἰ δὲ καὶ, ὡς ψάλλει Δαυὶδ ἐν τῷ ἑβδομηκοστῷ πρώτῳ\nψαλμῷ, ‘Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ πρὸ τῆς\nσελήνης εἰς γενεὰς γενεῶν· πῶς ἐλάμβανεν ὃ εἶχεν ἀεὶ, καὶ\nπρὶν λαβεῖν νῦν αὐτό; ἢ πῶς ὑψοῦται, ὁ καὶ πρὶν ὑψωθῆναι\nὕψιστος ὥν ; ἢ πῶς ἔλαβε τὸ προσκυνεῖσθαι, ὁ καὶ, πρὶν\nτοῦτο νῦν λαβεῖν, ἀεὶ προσκυνούμενος; Οὐκ ἔστιν αἴνιγμα, ἀλλὰ\nμυστήριον θεῖον· ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς\nτὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος·’ φι᾿ ἡμᾶς δὲ ὕστερον οὖτος\n‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ τὸ λεγόμενον νῦν, ‘ὑπερύψωσεν,ʼ\nοὐ τὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου ὑψουμένην σημαίνει· ἦν γὰρ ἀεὶ\nκαὶ ἔστιν ‘ἴσα Θεῷ·᾿ ἀλλὰ τῆς ἀνθρωπότητός ἐστιν ἡ ὕψωσις.\nΟὐ πρὶν γοῦν εἴρηται ταῦτα, εἰ μὴ ὅτε γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος·\nἵνα γένηται φανερὸν ὅτι τὸ ‘ἐταπείνωσεʼ καὶ τὸ ‘ὑπερύψωσενʼ\nἐπὶ τοῦ ἀνθρωπίνου λέγεται· οὗ γάρ ἐστι τὸ ταπεινὸν, τούτου\nκαὶ τὸ ὑψωθῆναι ἂν εἴη· καὶ εἰ διὰ τὴν πρόσληψιν τῆς σαρκὸς\nτὸ ‘ἐταπείνωσεʼ γέγραπται, δῆλόν ἐστιν ὅτι καὶ τὸ ‘ὑπερύψωσεʼ\nδι᾿ αὐτήν ἐστι. Τούτου γὰρ ἦν ἐνδεὴς ὁ ἄνθρωπος διὰ\nτὸ ταπεινὸν τῆς σαρκὸς καὶ τοῦ θανάτου. Ἐπεὶ οὖν εἰκὼν ὢν\nτοῦ Πατρὸς, καὶ ἀθάνατος ὢν ὁ Λόγος, ‘ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου\nμορφὴν,, καὶ ὑπέμεινε διʼ ἡμᾶς ὡς ἄνθρωπος ἐν τῇ ἑαυτοῦ σαρκὶ\nτὸν θάνατον, ἵνʼ οὕτως ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν διὰ τοῦ θανάτου\nπροσενέγκῃ τῷ Πατρί· διὰ τοῦτο καὶ ὡς ἄνθρωπος διʼ ἡμᾶς\nκαὶ ὑπὲρ ἡμῶν λέγεται ὑπερυψοῦσθαι, ἵνʼ ὥσπερ τῷ θανάτῳ\nαὐτοῦ πάντες ἡμεῖς ἀπεθάνομεν ἐν Χριστῷ, οὕτως ἐν αὐτῷ τῷ\nΧριστῷ πάλιν ἡμεῖς ὑπερυψωθῶμεν, ἔκ τε τῶν νεκρῶν ἐγειρόμενοι,\nκαὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνερχόμενοι, ‘ἔνθα πρόδρομος ὑπὲρ,\n\nἡμῶν εἰσῆλθεν Ἰησοῦς, οὐκ εἰς ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν, ἀλλʼ\nεἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ\nὑπὲρ ἡμῶν·᾿ Εἰ δὲ, νῦν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν\nεἰσἢλθεν ὁ Χριστὸς, καίτοι καὶ πρὸ τούτου καὶ ἀεὶ Κύριος ὢν,\nκαὶ δημιουργὸς τῶν οὐρανῶν, ὑπὲρ ἡμῶν ἄρα καὶ τὸ ὑψωθῆναι\nνῦν γέγραπται. Καὶ ὥσπερ αὐτὸς πάντας ἁγιάζων, λέγει πάλιν\nτῷ Πατρὶ ‘ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἁγιάζειν,’ οὐχ ἵνα ἅγιος ὁ Λόγος\nγένηται, ἀλλʼ ἵνα αὐτὸς ἐν ἑαυτῷ· ἁγιάσῃ πάντας ἡμᾶς· οὕτως\nἄρα καὶ τὸ νῦν λεγόμενον, ‘ὑπερύψωσεν αὐτὸν,ʼ οὐχ ἵνα αὐτὸς\nὑψωθῇ· ὕψιστος γάρ ἐστιν· ἀλλʼ ἵνα αὐτὸς μὲν ὑπὲρ ἡμῶν\n῾δικαιοσύνη γένηται,᾿ ἡμεῖς δὲ ὑψωθῶμεν ἐν αὐτῷ, καὶ εἰς τὰς\nπύλας εἰσέλθωμεν τῶν οὐρανῶν, ἃς αὐτὸς πάλιν ὑπὲρ ἡμῶν\nἀνέῳξε, λεγόντων τῶν προτρεχόντων, ‘ Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες,\nὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ\nβασιλεὺς τῆς δόξης.’ Καὶ ὧδε γὰρ οὐκ αὐτῷ ἦσαν αἱ πύλαι\nκεκλεισμέναι Κυρίῳ καὶ ποιητῇ τῶν πάντων ὄντι, ἀλλὰ διʼ ἡμᾶς\nκαὶ τοῦτο γέγραπται, οἷς ἦν ἡ θύρα κεκλεισμένη τοῦ παραδείσου.\nΔιὸ καὶ ἀνθρωπίνως μὲν, διʼ ἣν ἐφόρει σάρκα, λέγεται περὶ\nαὐτοῦ τὸ ‘ἄρατε πύλας·’ καὶ τὸ ‘εἰσελεύσεται,’ ὡς ἀνθρώπου\nεἰσερχομένου· θεϊκῶς δὲ πάλιν περὶ αὐτοῦ λέγεται, ἐπειδὴ καὶ\n‘Θεός ἐστιν ὁ Λόγος,ʼ ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Κύριος καὶ ὁ βασιλεὺς\nτῆς δόξης. Τὴν δὲ τοιαύτην εἰς ἡμᾶς γενομένην ὕψωσιν προανεφώνει\nτὸ Πνεῦμα ἐν ὀγδοηκοστῷ ὀγδόῳ ψαλμῷ λέγον· ‘Καὶ\nἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται, ὅτι τὸ καύχημα τῆς δυνάμεως\nαὐτῶν εἶ σύ.᾿ Εἰ δὲ δικαιοσύνη ἐστὶν ὁ Υἱὸς, οὐκ ἄρα\nαὐτός ἐστιν, ὡς ἐνδεὴς, ὑψούμενος, ἀλλʼ ἡμεῖς ἐσμεν οἱ ἐν τῇ\nδικαιοσύνῃ ὑψούμενοι, ἥτις ἐστὶν αὐτός.\n\n42. Καὶ γὰρ καὶ τὸ ῾ ἐχαρίσατο αὐτῷ,᾿ οὐ δʼ αὐτὸν τὸν\nΛόγον γέγραπται· ἦν γὰρ πάλιν, καὶ πρὶν ἄνθρωπος γένηται,\nπροσκυνούμενος, ὥσπερ εἴπομεν, ὑπότε τῶν ἀγγέλων καὶ πάσης\nτῆς κτίσεως, κατὰ τὴν πατρικὴν ἰδιότητα· ἀλλὰ διʼ ἡμᾶς καὶ\nὑπὲρ ἡμῶν τοῦτο πάλιν περὶ αὐτοῦ γέγραπται. Ὥσπερ γὰρ, ὡς\nἄνθρωπος, ὁ Χριστὸς ἀπέθανε καὶ ὑψώθη, οὕτως, ὡς ἄνθρωπος,\nλέγεται ‘λαμβάνειν’ ὅπερ εἶχεν ἀεὶ ὡς Θεὸς, ἵνα εἰς ἡμᾶς\nφθάσῃ καὶ ἡ τοιαύτη δοθεῖσα χάρις. Οὐ γὰρ ἠλαττώθη ὁ Λόγος\nσῶμα λαβὼν, ἵνα καὶ χάριν ζητήσῃ λαβεῖν,’ ἀλλὰ μᾶλλον καὶ\n\nἐθεοποίησεν ὅπερ ἐνεδύσατο, καὶ πλέον ἐχαρίσατο τῷ γένει τῶν\nἀνθρώπων τοῦτο. Ὥσπερ γὰρ ἀεὶ προσεκυνεῖτο, Λόγος ὢν καὶ\n‘ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων,’ οὕτως ὁ αὐτὸς ὢν καὶ ἄνθρωπος γενόμενος,\nκληθείς τε Ἰησοῦς, οὐδὲν ἦττον ἔχει πᾶσαν ὑπὸ πόδα τὴν\nκτίσιν, καὶ ‘ἐν τῷ ὀνόματι τούτῳ τὰ γόνατα κάμπτουσαν αὐτῷ,᾿\nκαὶ ‘ἐξομολογουμένηνʼ ὅτι καὶ τὸ γενέσθαι σάρκα τὸν Λόγον, καὶ\nθάνατον ὑπομεῖναι σαρκὶ, οὐκ ἐπʼ ἀδοξίᾳ τῆς θεότητος αὐτοῦ\nγέγονεν, ἀλλʼ ‘εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός.’ Δόξα δὲ Πατρός ἐστι\nτὸν γενόμενον ἄνθρωπον καὶ ἀπολόμενον εὑρεθῆναι, καὶ νεκρωθέντα\nζωοποιηθῆναι, καὶ ναὸν γενέσθαι Θεοῦ. Καὶ γὰρ καὶ\nτῶν ἐν οὐρανοῖς δυνάμεων, ἀγγέλων τε καὶ ἀρχαγγέλων ἀεὶ μὲν\nπροσκυνούντων αὐτὸν, προσκυνούντων δὲ καὶ νῦν ‘ἐν τῷ ὀνόματι\nἸησοῦʼ τὸν Κύριον, ἡμῶν ἐστιν αὕτη ἡ χάρις καὶ ὑπερύψωσις,\nὅτι τε καὶ ἄνθρωπος γενόμενος, προσκυνεῖται ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς,\nκαὶ οὐ ξενισθήσονται αἱ οὐράνιοι δυνάμεις βλέπουσαι τοὺς συσσώμους\nἐκείνου πάντας ἡμᾶς εἰσαγομένους εἰς τὰς χώρας αὐτῶν.\nἌλλως δὲ οὐκ ἂν ἐγεγόνει τοῦτο, εἰ μὴ ὁ ‘ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων\nεἰλήφει δούλου μορφὴν, καὶ ταπεινώσας ἦν ἑαυτὸν, μέχρι\nθανάτουʼ συγχωρήσας φθάσαι τὸ σῶμα.\n\n43. Ἰδοὺ γοῦν τὸ νομιζόμενον παρὰ ἀνθρώποις ‘μωρὸν τοῦ\nΘεοῦʼ διὰ τὸν σταυρὸν γέγονε πάντων ἐντιμότερον. Ἡ μὲν γὰρ\nἀνάστασις ἡμῶν ἐν αὐτῷ ἀπόκειται· οὐκέτι δὲ μόνος ὁ Ἰσραὴλ,\nἀλλὰ καὶ πάντα τὰ ἔθνη λοιπὸν, ὡς προείρηκεν ὁ προφήτης, τὰ\nμὲν εἴδωλα ἑαυτῶν καταλιμπάνουσι, τὸν δὲ ἀληθινὸν Θεὸν τὸν\nτοῦ Χριστοῦ Πατέρα ἐπιγινώσκουσι· καὶ ἡ μὲν τῶν δαιμόνων\nφαντασία κατήργηται, μόνος δὲ ὁ ὄντως Θεὸς ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ\nΚυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ προσκυνεῖται. Τὸ δὲ καὶ ἐν\nσώματι γενόμενον τὸν Κύριον καὶ κληθέντα Ἰησοῦν προσκυνεῖσθαι,\nπιστεύεσθαί τε αὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ, καὶ διʼ αὐτοῦ ἐπιγινώσκεσθαι\nτὸν Πατέρα, δῆλον ἂν εἴη, καθάπερ εἴρηται, ὅτι οὐχ ὁ\nΛόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶν, ἔλαβε τὴν τοιαύτην χάριν, ἀλλʼ ἡμεῖς.\nΔιὰ γὰρ τὴν πρὸς τὸ σῶμα αὐτοῦ συγγένειαν ‘ναὸς Θεοῦʼ γεγόναμεν\nκαὶ ἡμεῖς, καὶ υἱοὶ Θεοῦ λοιπὸν πεποιήμεθα, ὥστε καὶ ἐν\nἡμῖν ἥδη προσκυνεῖσθαι τὸν Κύριον, καὶ τοὺς ὁρῶντας ‘ἀπαγγέλλειν,’\nὡς ὁ ἀπόστολος εἴρηκεν, ‘ὅτι ὄντως ὁ Θεὸς ἐν τούτοις\nἐστί·’ καθάπερ καὶ ὁ Ἰωάννης ἐν μὲν τῷ εὐαγγελίῳ φησὶν,\n\n‘Ὅσοι δὲ ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ\nγενέσθαι·’ ἐν δὲ τῇ ἐπιστολῇ γράφει, ‘ἐν τούτῳ γινώσκομεν\nὅτι μένει ἐν ἡμῖν, ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ οὗ ἔδωκεν ἡμῖν.᾿\nΓνώρισμα δέ ἐστι καὶ τοῦτο τῆς εἰς ἡμᾶς παρ᾿ αὐτοῦ γενομένης\nἀγαθότητος, ὅτι ἡμεῖς μὲν ὑψώθημεν, διὰ τὸ ἐν ἡμῖν εἶναι τὸν\nὕψιστον Κύριον, καὶ διʼ ἡμᾶς ἡ χάρις δίδοται, διὰ τὸ γενέσθαι\nὡς ἡμᾶς ἄνθρωπον τὸν χορηγοῦντα τὴν χάριν Κύριον· αὐτὸς δὲ\nὁ Σωτὴρ ‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸνʼ ἐν τῷ λαβεῖν τὸ ταπεινὸν ἡμῶν\nσῶμα, ‘δούλου τε μορφὴν ἔλαβεν,ʼ ἐνδυσάμενος τῆν δουλωθεῖσαν\nσάρκα τῇ ὁμαρτίᾳ. Καὶ αὐτὸς μὲν οὐδὲν παρʼ ἡμῶν εἰς βελτίωσιν\nἔσχηκεν· ἀνενδεὴς γάρ ἐστι καὶ πλήρης ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος·\nἡμεῖς δὲ παρʼ αὐτοῦ μᾶλλον ἐβελτιώθημεν. Αὐτὸς γάρ ἐστι ‘τὸ\nφῶς, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον.ʼ\nΚαὶ μάτην ἐπερείδονται οἱ Ἀρειανοὶ τῷ ‘διὸʼ συνδέσμῳ, διὰ τὸ\nλέγειν τὸν Παῦλον, ‘Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν·᾿ Οὐ\nγὰρ ἆθλον ἀρετῆς, οὐδὲ βελτίωσιν προκοπῆς αὐτοῦ σημαίνων\nἔλεγεν, ἀλλὰ τὸ αἴτιον τῆς εἰς ἡμᾶς γενομένης ὑψώσεως. Τί δὲ\nτοῦτό ἐστιν ἢ τὸν ‘ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχοντα,ʼ καὶ εὐγενοῦς\nΠατρὸς Υἱὸν, ‘ταπεινῶσαι ἑαυτὸν’ καὶ δοῦλον ἀνθʼ ἡμῶν καὶ\nὑπὲρ ἡμῶν γενέσθαι ; Εἰ γὰρ μὴ ἄνθρωπος ὁ Κύριος ἐγεγόνει,\nοὐκ ἂν ἡμεῖς ἀπὸ ἁμαρτιῶν λυτρωθέντες ἐκ νεκρῶν ἀνέστημεν,\nἀλλʼ ἐμένομεν ὑπὸ γῆν νεκροί· οὐδʼ ἂν ὑψώθημεν εἰς οὐρανοὺς,\nἀλλʼ ἐμένομεν ἐν τῷ ᾅδῃ. Διʼ ἡμᾶς ἄρα καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἐστι τὸ\nλεγόμενον ‘ὑπερύψωσε’ καὶ ‘ἐχαρίσατο.’\n\n44. Τοιαύτην μὲν οὖν ἡγοῦμαι τὴν διάνοιαν τοῦ ῥητοῦ καὶ\nμάλα ἐκκλησιαστικὴν οὖσαν, Καὶ δεύτερον δὲ ὅμως τις ἐπιχειρήσειεν\nεἰς τὸ ῥητὸν, ἐκ παραλλήλου λέγων τὰ αὐτά· ὅτι οὐ τὸν\nΛόγον αὐτὸν, ᾗ Λόγος ἐστὶν, ὑψοῦσθαι σημαίνει· (ἔστι γὰρ, ὡς\nπροείρηται μικρῷ πρόσθεν, ὕψιστος καὶ ὅμοιος ὢν τῷ Πατρί·)\nἀλλὰ διὰ τὴν ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεώς\nἐστι δηλωτικὸν τὸ ῥητόν. Λέγων γοῦν, ‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν\nμέχρι θανάτου,ʼ εὐθὺς ἐπήγαγε τὸ ‘διὰ τοῦτο ὑπερύψωσεʼ δεῖξαι\nθέλων, ὅτι εἰ καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγεται τεθνηκέναι, ἀλλʼ ὡς ζωὴ\nὢν ὑψώθη τῇ ἀναστάσει· ‘ὁ γὰρ καταβὰς, αὐτός ἐστι καὶ\nὁ ἀναστάς.’ Κατέβη γὰρ σωματικῶς· ἀνέστη δὲ, ὅτι Θεὸς ἦν\nαὐτὸς ἐν σώματι. Καὶ τοῦτο πάλιν ἐστὶν οὗ χάριν ἐπήγαγε τῇ\n\nδιανοίᾳ ταύτῃ τὸν ‘διὸ’ σύνδεσμον, οὐ ‘μισθὸν ἀρετῆςʼ οὐδὲ προκοπῆς,\nἀλλʼ αἰτίας δηλωτικὸν, διʼ ἣν ἡ ἀνάστασις γέγονε· καὶ δι᾿ ἣν\nαἰτίαν οἱ μὲν ἄλλοι ἄνθρωποι ἀπὸ Ἀδὰμ καὶ μέχρι νῦν ἀπέθανον\nκαὶ ἔμειναν νεκροὶ, οὗτος δὲ μόνος ὁλόκληρος ἐκ νεκρῶν ἀνέστη.\nἩ δὲ αἰτία αὕτη ἐστιν, ἢν αὐτὸς προείρηκεν, ὅτι, Θεὸς ὢν, ἄνθρωπος\nγέγονεν. Οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες ἄνθρωποι, μόνον ἐξ\nἈδὰμ ὄντες, ἀπέθανον, καὶ τὸν θάνατον εἶχον ‘βασιλεύονταʼ κατʼ\nαὐτῶν· οὗτος δὲ ‘ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ἐξ οὐρανοῦ ἐστιν·’ ὁ γὰρ\n‘Λόγος σὰρξ ἐγένετο·’ Καὶ λέγεται ὁ τοιοῦτος ‘ἄνθρωπος ἐξ\nοὐρανοῦʼ καὶ ‘ἐπουράνιος,’ διὰ τὸ ‘ἐξ οὐρανοῦ καταβεβηκέναιʼ τὸν\nΛόγον· διὸ ‘οὐδὲ κεκράτηται ὑπὸ τοῦ θανάτου.᾿ Εἰ γὰρ καὶ\nἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, συγχωρήσας μέχρι θανάτου φθάσαι τὸ ἴδιον\nἑαυτοῦ σῶμα, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸ δεκτικὸν θανάτου· ἀλλʼ ἐκ γῆς\nὑπερυψώθη, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐν σώματι Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, Ἴσον\nγοῦν ἐστι τὸ ἐνταῦθα λεγόμενον, ‘διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε,’\nτῷ λεγομένῳ ἐν ταῖς Πράξεσι παρὰ τοῦ Πέτρου· ‘ὃν\nὁ Θεὸς ἀνέστησε, λύσας τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου, καθότι οὐκ ἦν\nδυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπʼ αὐτοῦ.’ Ὡς γὰρ παρὰ τῷ Παύλῳ\nγέγραπται· ἐπειδὴ, ‘ἐν μορφῇ Θεοῦʼ ὢν, γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ\n‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανάτου, διὸ καὶ ὁ Θεὸς ὑπερύψωσεν\nαὐτόν·’ οὕτως καὶ παρὰ τοῦ Πέτρου λέγεται, ὅτι ἐπειδὴ,\nΘεὸς ὢν, γέγονεν ἄνθρωπος, τὰ δὲ σημεῖα καὶ τὰ τέρατα ἀπέδειξεν\nαὐτὸν καὶ τοῖς ὁρῶσι Θεὸν, διὰ τοῦτο ‘δυνατὸν οὐκ ἦν\nκρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ θανάτου. Ἀνθρώπῳ δὲ δυνατὸν οὐκ\nἦν τοῦτο κατορθῶσαι, ἴδιον γὰρ τῶν ἀνθρώπων ὁ θάνατος· διὰ\nτοῦτο Θεὸς ὢν ὁ Λόγος γέγονε σὰρξ, ἵνα, θανατωθεὶς σαρκὶ,’\nζωοποιήσῃ πάντας τῇ ἑαυτοῦ δυνάμει.\n\n45. Ἐπειδὴ δὲ αὐτὸς λέγεται ‘ὑψῶσθαι,ʼ καὶ ὅτι ὁ Θεὸς αὐτῷ\n‘ἐχαρίσατο,᾿ καὶ νομίζουσιν οἱ αἱρετικοὶ ἐλάττωμα εἶναι ἢ πάθος\nτῆς τοῦ Λόγου οὐσίας, ἀναγκαῖον εἰπεῖν πῶς καὶ ταῦτα λέγεται.\nὙψῶσθαι γὰρ λέγεται αὐτὸς ἀπὸ τῶν ‘κατωτέρων μερῶν τῆς\nγῆς,’ ἐπεὶ καὶ αὐτοῦ λέγεται ὁ θάνατος εἶναι. Αὐτοῦ δὲ λέγεται\nἀμφότερα, ἐπειδὴ αὐτοῦ ἦν, καὶ οὐχ ἑτέρου, σῶμα τὸ ὑψωθὲν ἀπό\nτῶν νεκρῶν καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀναληφθέν. Αὐτοῦ δὲ πάλιν\nὄντος τοῦ σώματος, καὶ οὐκ ὄντος ἐκτὸς αὐτοῦ τοῦ Λόγου,\nεἰκότως ὑψουμένου τοῦ σώματος, αὐτὸς, ὡς ἄνθρωπος, διὰ τὸ\n\nσῶμα ‘ὑψοῦσθαιʼ λέγεται. Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος, μὴ\nλεγέσθω περὶ αὐτοῦ ταῦτα· εἰ δὲ ‘ὁ Λόγος γέγονε σὰρξ,ʼ ἀνάγκη\nὡς περὶ ἀνθρώπου λέγεσθαι αὐτοῦ τήν τε ἀνάστασιν καὶ τὴν\nὕψωσιν, ἵνʼ ὁ μὲν θάνατος λεγόμενος αὐτοῦ λύτρον ᾖ τῆς τῶν\nἀνθρώπων ἁμαρτίας, καὶ κατάργησις τοῦ θανάτου, ἡ δὲ ἀνάστασις\nκαὶ ἡ ὕψωσις βεβαία δι᾿ αὐτὸν εἰς ἡμᾶς διαμένῃ. Ἐπ᾿ ἀμφοτέρων\nδὲ εἴρηκεν, ‘ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε,ʼ καὶ, ‘ὁ Θεὸς\nαὐτῷ ἐχαρίσατο·ʼ ἵνα καὶ ἐκ τούτου δείξῃ πάλιν, ὅτι μὴ ὁ Πατήρ\nἐστιν ὁ γενόμενος σὰρξ, ἀλλʼ ὁ τούτου Λόγος ἐστὶν ὁ γενόμενος\nἄνθρωπος, ὁ ‘λαμβάνων’ ἀνθρωπίνως παρὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ\n‘ὑψούμενος’ παῤ αὐτοῦ, ὥσπερ εἴρηται. Δῆλον δὲ, καὶ οὐκ ἂν\nἀμφιβάλοι τις, ὅτι ἃ δίδωσιν ὁ Πατὴρ, διὰ τοῦ Υίοῦ δίδωσι. Καὶ\nἔστι παράδοξον καὶ ἐκπλῆξαι δυνάμενον ἀληθῶς· ἣν γὰρ δίδωσιν\nὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς χάριν, ταύτην αὐτὸς ὁ Υἱὸς λέγεται\n‘δέχεσθαι·’ καὶ τὴν ὕψωσιν, ἣν ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς ποιεῖ,\nταύτην ὡς αὐτὸς ‘ὑψούμενόςʼ ἐστιν ὁ Υἱός. Αὐτὸς γὰρ ὁ ὢν τοῦ\nΘεοῦ Υἱὸς, αὐτὸς γέγονε καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου· καὶ ὡς μὲν Λόγος,\nτὰ παρὰ τοῦ Πατρὸς δίδωσι· πάντα γὰρ, ἃ ποιεῖ καὶ δίδωσιν ὁ\nΠατὴρ, δι᾿ αὐτοῦ ποιεῖ τε καὶ παρέχει· ὡς δὲ Υἱὸς ἀνθρώπου,\nαὐτὸς ἀνθρωπίνως λέγεται τὰ παῤ ἑαυτοῦ δέχεσθαι, διὰ τὸ μὴ\nἑτέρου, ἀλλʼ αὐτοῦ εἶναι τὸ σῶμα, τὸ φύσιν ἔχον τοῦ δέχεσθαι\nτὴν χάριν, καθάπερ εἴρηται. Ἐλάμβανε γὰρ κατὰ τὸ ὑψοῦσθαι\nτὸν ἄνθρωπον· ὕψωσις δὲ ἦν τὸ θεοποιεῖσθαι αὐτόν. Αὐτὸς\nδὲ ὁ Λόγος εἶχεν ἀεὶ τοῦτο κατὰ τὴν πατρικὴν ἑαυτοῦ θεότητα\nκαὶ τελειότητα.\n\n46. Τὸ μὲν οὖν παρὰ τῷ ἀποστόλῳ γεγραμμένον, τοιοῦτον\nἔχον τὸν νοῦν, ἐλέγχει τοὺς ἀσεβεῖς· τὸ δὲ παρὰ τῷ ὑμνῳδῷ\nλεγόμενον τὴν αὐτὴν πάλιν ἔχει διάνοιαν ὀρθὴν, ἣν παρεξηγοῦνται\nμὲν οὗτοι, ὁ δὲ ψαλμῳδὸς δείκνυσιν εὐσεβῆ. Φησὶ γὰρ\nκαὶ αὐτὸς, ‘ Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος.\nῬάβδος εὐθύτητος ἡ ῥάβδος τῆς βασιλείας σου. Ἠγάπησας\nδικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς,\nὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου.’\nἼδετε, ὦ Ἀρειανοὶ, καὶ ἐπίγνωτε κἂν ἐντεῦθεν τὴν ἀλήθειαν.\n‘Μετόχους τοῦ Κυρίου πάντας ἡμᾶς εἴρηκεν ὁ ψάλλων. Εἰ\nδὲ ‘ἐξ οὐκ ὄντων ἦν καὶ τῶν γενητῶν εἶς, εἶς ἦν ἂν τῶν\n\nμετεχόντων καὶ αὐτός· ἐπειδὴ δὲ αὐτὸν μὲν Θεὸν αἰώνιον ὕμνησε\nλέγων, ‘ Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος,ʼ\nτὰ δὲ ἄλλα πάντα μετέχειν αὐτοῦ δεδήλωκε, τί δεῖ νοεῖν ἢ ὅτι\nτῶν μὲν γενητῶν ἄλλος ἐστὶ, τοῦ δὲ Πατρὸς μόνος αὐτός ἐστι\nΛόγος ἀληθινὸς, ἀπαύγασμα, καὶ σοφία, ἧς τὰ γενητὰ πάντα\nμετέχει, καὶ ἁγιάζεται παῤ αὐτοῦ τῷ Πνεύματι ; Καὶ ἐνταῦθα\nγοῦν ‘χρίεται,᾿ οὐχ ἵνα Θεὸς γένηται· ἦν γὰρ καὶ πρὸ τούτου·\nοὐδʼ ἵνα βασιλεὺς γένηται· ἦν γὰρ ἀϊδίως βασιλεύων, ‘εἰκὼν’\nὑπάρχων τοῦ Θεοῦ, ὡς τὸ λόγιον δείκνυσιν· ἀλλʼ ὑπὲρ ἡμῶν\nπάλιν καὶ τοῦτο γέγραπται. Οἱ μὲν γὰρ κατὰ τὸν Ἰσραὴλ\nβασιλεῖς, ὅτε ἐχρίοντο, τότε βασιλεῖς ἐγίνοντο, οὐκ ὄντες πρότερον\nβασιλεῖς, ὡς Δαβὶδ, ὡς Ἐζεκίας, ὡς Ἰωσίας καὶ οἱ ἄλλοι·\nὁ δὲ Σωτὴρ τὸ ἔμπαλιν, Θεὸς ὢν, καὶ τὴν βασιλείαν τοῦ Πατρὸς\nἀεὶ βασιλεύων, τοῦ τε Πνεύματος τοῦ ἁγίου χορηγὸς ὢν αὐτὸς,\nὅμως δὲ λέγεται νῦν ‘χρίεσθαι,’ ἵνα πάλιν, ὡς ἄνθρωπος λεγόμενος\nτῷ Πνεύματι χρίεσθαι, ἡμῖν τοῖς ἀνθρώποις, καθάπερ τὸ\nὑψωθῆναι καὶ τὸ ἀναστῆναι, οὕτως καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος ἐνοίκησιν\nκαὶ οἰκειότητα κατασκευάσῃ. Τοῦτο δὲ σημαίνων καὶ\nαὐτὸς διʼ ἑαυτοῦ ὁ Κύριος ἔλεγεν ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην εὐαγ\nγελίῳ, ‘ἐγὼ ἀπέστειλα αὐτοὺς εἰς τὸν κόσμον, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν\nἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτὸν, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι ἐν ἀληθείᾳ.’\nΤοῦτο δὲ λέγων, ἔδειξεν ὅτι μὴ αὐτός ἐστιν ὁ ἁγιαζόμενος, ἀλλʼ\nὁ ἁγιάζων· οὐ γὰρ παῤ ἑτέρου ἁγιάζεται, ἀλλʼ αὐτὸς ἑαυτὸν\nἁγιάζει, ἵνα ἡμεῖς ἐν τῇ ἀληθείᾳ ἁγιασθῶμεν. Ὁ δὲ ἑαυτὸν\nἁγιάζων Κύριός ἐστι τοῦ ἁγιάζειν. Πῶς οὖν τοῦτο γίνεται ;\nπῶς δὲ τοῦτο λέγει ἢ ὅτι, ‘Ἐγὼ Λόγος ὢν τοῦ Πατρὸς, αὐτὸς\nἐμαυτῷ ἀνθρώπῳ γενομένῳ δίδωμι τὸ Πνεῦμα· καὶ ἐμαυτὸν\nἄνθρωπον γενόμενον ἐν τούτῳ ἁγιάζω, ἵνα λοιπὸν ἐν ἐμοὶ ἀληθείᾳ\nὄντι (‘ὁ δὲ Λόγος ὁ σὸς ἀλήθειά ἐστιν’) οἱ πάντες\nἁγιασθῶσιν ;’\n\n47. Εἰ δὲ ἡμῶν χάριν ἑαυτὸν ἁγιάζει, καὶ τοῦτο ποιεῖ ὅτε\nγέγονεν ἄνθρωπος, εὔδηλον, ὅτι καὶ ἡ εἰς αὐτὸν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ\nτοῦ Πνεύματος γενομένη κάθοδος εἰς ἡμᾶς ἦν γινομένη, διὰ τὸ\nφορεῖν αὐτὸν τὸ ἡμέτερον σῶμα. Καὶ οὐκ ἐπὶ βελτιώσει τοῦ\nΛόγου γέγονεν, ἀλλʼ εἰς ἡμῶν πάλιν ἁγιασμὸν, ἵνα τοῦ χρίσματος\nαὐτοῦ μεταλάβωμεν, καὶ περὶ ἡμῶν λεχθείη, Ὁὐκ\n\nοἴδατε, ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν\nὑμῖν ;ʼ Τοῦ γὰρ Κυρίου, ὡς ἀνθρώπου, λουομένου εἰς τὸν Ἰορδάνην,\nἡμεῖς ἦμεν οἱ ἐν αὐτῷ καὶ παρʼ αὐτοῦ λουόμενοι. Καὶ\nδεχομένου δὲ αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα, ἡμεῖς ἦμεν οἱ παῤ αὐτοῦ γινόμενοι\nτούτου δεκτικοί. Διὰ τοῦτο οὐδʼ ὥσπερ Ἀαρὼν, ἢ Δαβὶδ,\nἢ οἱ ἄλλοι πάντες, οὕτως καὶ αὐτὸς ἐλαίῳ κέχρισται, ἀλλὰ\nἅλλως παρὰ πάντας τοὺς μετόχους αὐτοῦ, ἐλαίῳ ἀγαλλιάσεως·\nὅπερ ἑρμηνεύων αὐτὸς εἶναι τὸ Πνεῦμα, διὰ τοῦ προφήτου φησὶ,\n‘Πνεῦμα Κυρίου ἐπʼ ἐμὲ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με·’ καθὼς καὶ ὁ\nἀπόστολος εἴρηκεν, ὡς ἔχρισεν αὐτὸν ὁ Θεὸς Πνεύματι\nἁγίῳ.’ Πότε οὖν καὶ ταῦτα περὶ αὐτοῦ εἴρηται, ἢ ὅτε καὶ ἐν\nσαρκὶ γενόμενος ἐβαπτίζετο ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ ‘καταβέβηκεν\nἐπʼ αὐτὸν τὸ Πνεῦμα ;’ Καὶ μὴν αὐτὸς ὁ Κύριός φησι, ‘τὸ\nΠνεῦμα ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται·’ καὶ, ‘ἐγὼ αὐτὸ ἀποστέλλω·’\nκαὶ, ‘Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον,’ τοῖς μαθηταῖς. Καὶ ὅμως ὁ ἄλλοις\nπαρέχων, ὡς Λόγος καὶ ἀπαύγασμα τοῦ Πατρὸς, λέγεται\nνῦν ‘ἀγιάζεσθαι,’ ἐπειδὴ πάλιν γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τὸ ἁγιαζόμενον\nσῶμα αὐτοῦ ἐστιν. Ἐξ ἐκείνου γοῦν καὶ ἡμεῖς ἠρξάμεθα\nτοῦ τὸ χρίσμα καὶ τὴν σφραγῖδα λαμβάνειν, λέγοντος τοῦ μὲν\nἸωάννου, ‘Καὶ ὑμεῖς χρίσμα ἔχετε ἀπὸ τοῦ ἁγίου·’ τοῦ δὲ\nἀποστόλου, ‘καὶ ὑμεῖς ἐσφραγίσθητε τῷ Πνεύματι τῆς ἐπαγγελίας\nτῷ ἁγίῳ.’ Οὐκοῦν διʼ ἡμᾶς, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἐστι τὸ\nλεγόμενον. Ποία τοίνυν καὶ ἐκ τούτου προκοπὴ βελτιώσεως\nκαὶ ‘μισθὸς ἀρετῆςʼ ἢ ἁπλῶς πράξεως τοῦ Κυρίου δείκνυται ; Εἰ\nμὲν γὰρ, ἐκ τοῦ μὴ εἶναι Θεὸς, Θεὸς ἐγεγόνει· εἰ, μὴ βασιλεὺς\nὣν, εἰς βασιλείαν προήγετο· εἶχεν ἂν ὑμῶν ὁ λόγος σκιᾶς τινος\nπιθανότητα. Εἰ δὲ Θεός ἐστι, καὶ ‘ὁ θρόνος αὐτοῦ τῆς βασιλείας\nαἰώνιός’ ἐστι, ποῦ εἶχε προκόψαι Θεός ; ἢ τί ἔλειπε τῷ\nἐπὶ τὸν θρόνον καθημένῳ τοῦ Πατρός ; εἰ δὲ, καὶ ὡς αὐτὸς ὁ\nΚύριος εἴρηκεν, αὐτοῦ ἐστι τὸ Πνεῦμα, ἐκ τοῦ αὐτοῦ λαμβάνει,\nαὐτός τε αὐτὸ ἀποστέλλει· οὐκ ἄρα ὁ Λόγος ἐστὶν, ᾗ Λόγος ἐστὶ\nκαὶ Σοφία, ὁ τῷ παῤ αὐτοῦ διδομένῳ Πνεύματι χριόμενος, ἀλλʼ\nἡ προσληφθεῖσα παῤ αὐτοῦ σάρξ ἐστιν, ἡ ἐν αὐτῷ καὶ παῤ\nαὐτοῦ χριομένη· ἵνα καὶ ὁ ἁγιασμὸς, ὡς εἰς ἄνθρωπον τὸν\nΚύριον γινόμενος, εἰς πάντας ἀνθρώπους γένηται παῤ αὐτοῦ,\n‘Οὐ γὰρ ἀφʼ ἑαυτοῦ,’ φησὶ, ‘τὸ Πνεῦμα λαλεῖ,’ ἀλλ’ ὁ Λόγος\n\nἐστὶν ὁ τοῦτο διδοὺς τοῖς ἀξίοις. Ὅμοιον γάρ ἐστι καὶ τοῦτο\nτῷ προειρημένῳ ῥητῷ· ὡς γὰρ ὁ ἀπόστολος ἔγραψεν, ‘ὃς ἐν\nμορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα\nΘεῷ, ἀλλʼ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών·’ οὕτως ὁ\nΔαβὶδ ὑμνεῖ τὸν Κύριον, αἰώνιον μὲν ὄντα Θεὸν καὶ βασιλέα,\nἀποσταλέντα δὲ πρὸς ἡμᾶς, καὶ προσλαβόντα τὸ ἡμέτερον σῶμα\nθνητὸν ὄν· τοῦτο γὰρ παῤ αὐτοῦ σημαίνεται ἐν τῷ ψάλλειν·\n‘σμύρνα, καὶ στακτὴ, καὶ κασία ἀπὸ τῶν ἱματίων σου.’ Παρὰ\nδὲ Νικοδήμου καὶ τῶν περὶ Μαριὰμ δείκνυται, ὅτε ὁ μὲν ‘ἦλθε\nφέρων μίγμα σμύρνης καὶ ἀλόης λίτρας ἑκατόν αἱ δὲ ἅπερ\nἦσαν ἑτοιμάσασαι εἰς τὸν ἐνταφιασμὸν τοῦ σώματος τοῦ\nΚυρίου.\n\n48. Ποία οὖν πάλιν προκοπὴ τῷ ἀθανάτῳ προσλαβόντι τὸ\nθνητόν ; ἢ ποία βελτίωσις τῷ αἰωνίῳ ἐνδυσαμένῳ τὸ πρόσκαιρον ;\nποῖος δὲ καὶ μισθὸς μείζων γένοιτʼ ἂν Θεῷ αἰωνίῳ καὶ\nβασιλεῖ, καὶ ὄντι ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός ; ἆῤ οὐ θεωρεῖτε\nὅτι καὶ τοῦτο δι᾿ ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν γέγονε καὶ γέγραπται, ἵνα\nἄνθρωπος γενόμενος ὁ Κύριος θνητοὺς ὄντας καὶ προσκαίρους\nἡμᾶς ἀθανάτους κατασκευάσῃ, καὶ εἰς τὴν αἰώνιον βασιλείαν τῶν\nοὐρανῶν εἰσαγάγῃ ; ἆῤ οὐκ ἐρυθριᾶτε, καταψευδόμενοι τῶν\nθείων λογίων ; Καὶ γὰρ τοῦ Κύριου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιδημήσαντος,\nἡμεῖς μὲν ἐβελτιώθημεν, ἐλευθερωθέντες ἀπὸ τῆς\nἁμαρτίας· αὐτὸς δὲ ὁ αὐτός ἐστι· καὶ οὐκ ἐπειδὴ γέγονεν ἄνθρωπος,\n(πάλιν γὰρ τὸ αὐτὸ λεκτέον·) ἐτράπη· ἀλλὰ, καθὼς γέγραπται,\n‘ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα.᾿ Ἀμέλει ὥσπερ\nπρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως Λόγος ὢν ἐχορήγει τοῖς ἀγίοις ὡς ἴδιον\nτὸ Πνεῦμα, οὕτως καὶ ἄνθρωπος γενόμενος, ἁγιάζει τοὺς πάντας\nτῷ Πνεύματι, καὶ λέγει τοῖς μαθηταῖς, ‘Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον·’\nκαὶ Μωσεῖ μὲν ἐδίδου καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς ἑβδομήκοντα· δι᾿\nαὐτοῦ τε ηὔχετο Δαβὶδ τῷ Πατρὶ, λέγων, ‘τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιόν\nσου μὴ ἀντανέλῃς ἀπʼ ἐμοῦ,’ Καὶ ἄνθρωπος δὲ γενόμενος\nἔλεγεν, ‘ἀποστελῶ ὑμῖν τὸν Παράκλητον, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας·’\nκαὶ ἔπεμψεν, ἀψευδὴς ὢν, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Οὐκοῦν\n‘Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς, καὶ εἰς τοὺς αἰῶναςʼ\nμένων ἄτρεπτος, καὶ ὁ αὐτός ἐστι διδοὺς καὶ λαμβάνων, διδοὺς\nμὲν ὡς Θεοῦ Λόγος, λαμβάνων δὲ ὡς ἄνθρωπος. Οὐκ ἄρα ὁ\n\nΛόγος ἐστὶν, ἧ Λόγος ἐστὶν, ὁ βελτιούμενος· εἶχε γὰρ πάντα\nκαὶ ἀεὶ ἔχει· ἀλλʼ οἱ ἄνθρωποί εἰσιν, οἱ ἀρχὴν ἔχοντες τοῦ λαμβάνειν\nἐν αὐτῷ καὶ διʼ αὐτοῦ, Αὐτοῦ γὰρ νῦν λεγομένου ἀνθρωπίνως\nχρίεσθαι, ἡμεῖς ἐσμεν οἱ ἐν αὐτῷ χριόμενοι· ἐπειδὴ καὶ\nβαπτιζομένου αὐτοῦ, ἡμεῖς ἐσμεν οἱ ἐν αὐτῷ βαπτιζόμενοι.\nΠερὶ δὲ τούτων πάντων μᾶλλον ὁ Σωτὴρ φανερὸν ποιεῖ λέγων\nτῷ Πατρὶ, ‘Κἀγὼ τὴν δόξαν, ἣν δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς,\nἵνα ὦσιν ἓν, καθὼς ἡμεῖς ἕν ἐσμεν.’ Δι᾿ ἡμᾶς ἄρα καὶ δόξαν\nᾔτει, καὶ τὸ ‘ἔλαβε,ʼ καὶ τὸ ‘ἐχαρίσατο,’ καὶ τὸ ‘ὑπερύψωσε,’\nλέλεκται· ἵνʼ ἡμεῖς λάβωμεν, καὶ ἡμῖν χαρίσηται, καὶ ἡμεῖς\nὑψωθῶμεν ἐν αὐτῷ, ὥσπερ καὶ ‘ὑπὲρ ἡμῶν ἑαυτὸν ἁγιάζει, ἵνʼ\nἡμεῖς ἁγιασθῶμεν ἐν αὐτῷ.ʼ\n\n49. Εἰ δὲ διὰ τὸ προσκεῖσθαι ἐν τῷ ψαλμῷ, ‘Διὰ τοῦτο\nἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου,᾿ ἐκ τῆς ‘διὰ τοῦτοʼ λέξεως πρόφασιν\nπάλιν ἑαυτοῖς, εἰς ἃ βούλονται, πορίζονται· γνώτωσαν οἱ\nτῶν γραφῶν ἀμαθεῖς, καὶ τῆς ἀσεβείας ἐφευρεταὶ, ὅτι καὶ\nἐνταῦθα πάλιν τὸ ‘διὰ τοῦτοʼ οὐ μισθὸν ἀρετῆς ἢ πράξεως\nσημαίνει τοῦ Λόγου, ἀλλὰ τὸ αἴτιον πάλιν τῆς εἰς ἡμᾶς αὐτοῦ\nκαθόδου, καὶ τῆς ὑπὲρ ἡμῶν εἰς αὐτὸν γινομένης τοῦ Πνεύματος\nχρίσεως· οὐ γὰρ εἶπε, ‘διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε,ʼ ἵνα γένῃ Θεὸς, ἢ\nβασιλεὺς, ἢ Υἱὸς, ἢ Λόγος·’ ἦν γὰρ καὶ πρὸ τούτου καὶ ἔστιν\nἀεὶ, καθάπερ δέδεικται· ἀλλὰ μᾶλλον, ‘ἐπειδὴ Θεὸς εἶ καὶ\nβασιλεὺς, διὰ τοῦτο καὶ ἐχρίσθης· ἐπεὶ οὐδὲ ἄλλου ἦν συνάψαι\nτὸν ἄνθρωπον τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ, ἢ σοῦ τῆς εἰκόνος\nτοῦ Πατρὸς, καθʼ ἣν καὶ ἐξ ἀρχῆς γεγόναμεν· σοῦ γάρ ἐστι καὶ\nτὸ Πνεῦμα.’ Τῶν μὲν γὰρ γενητῶν ἡ φύσις οὐκ ἦν ἀξιόπιστος\nεἰς τοῦτο, ἀγγέλων μὲν παραβάντων, ἀνθρώπων δὲ παρακουσάντων.\nΔιὰ τοῦτο Θεοῦ χρεία ἧν, (‘Θεὸς δέ ἐστιν ὁ Λόγος·’)\nἵνα τοὺς ὑπὸ κατάραν γενομένους αὐτὸς ἐλευθερώσῃ. Εἰ μὲν\nοὖν ‘ἐξ οὐκ ὄντων’ ἦν, οὐδʼ ἂν αὐτὸς ἦν ὁ Χριστὸς, εἶς ὢν πάντων\nκαὶ μέτοχος τυγχάνων καὶ αὐτός· ἐπειδὴ δὲ Θεός ἐστι,\nΘεοῦ Υἱὸς ὢν, βασιλεύς τε ἀΐδιός ἐστιν, ἀπαύγασμα καὶ χαρακτὴρ\nτοῦ Πατρὸς ὑπάρχων διὰ τοῦτο εἰκότως αὐτός ἐστιν ὁ\nπροσδοκώμενος Χριστὸς, ὃν ὁ Πατὴρ ἀπαγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις,\nἀποκαλύπτων τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ προφήταις· ἵνα ὥσπερ διʼ\nαὐτοῦ γεγόναμεν, οὕτω καὶ ἐν αὐτῷ τῶν πάντων λύτρωσις ἀπὸ\n\nτῶν ἁμαρτιῶν γένηται, καὶ τὰ πάντα παῤ αὐτοῦ βασιλεύηται.\nΚαὶ αὕτη ἐστὶν ἡ αἰτία τῆς εἰς αὐτὸν γενομένης χρίσεως, καὶ\nτῆς ἐνσάρκου παρουσίας τοῦ Λόγου, ἣν προορῶν καὶ ὁ ψαλμῳδὸς,\nτὴν μὲν θεότητα καὶ τὴν πατρικὴν βασιλείαν αὐτοῦ ὑμνῶν\nἀναφωνεῖ, ‘Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος·\nῥάβδος εὐθύτητος ἡ ῥάβδος τῆς βασιλείας σου·᾿ τὴν δὲ εἰς ἡμᾶς\nαὐτοῦ κάθοδον ἀπαγγέλλων, λέγει, ‘Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ\nΘεὸς, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους\nσου.’\n\n50. Τί δὲ θαυμαστὸν ἢ τί ἄπιστον, εἰ ὁ τὸ Πνεῦμα διδοὺς\nΚύριος λέγεται νῦν αὐτὸς τῷ Πνεύματι χρίεσθαι, ὅπου γε,\nχρείας πάλιν ἀπαιτούσης, οὐ παρῃτήσατο διὰ τὸ ἀνθρώπινον\nἑαυτοῦ εἰπεῖν ἑαυτὸν καὶ ἐλάττονα τοῦ Πνεύματος ; Τῶν γὰρ\nἸουδαίων λεγόντων ‘ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλειν αὐτὸν τὰ δαιμόνια,ʼ\nἀπεκρίθη καὶ εἶπεν αὐτοῖς εἰς τὸ ἐλέγξαι βλασφημοῦντας\nαὐτοὺς, ‘Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια.᾿\nἸδοὺ γὰρ, ὁ τοῦ Πνεύματος δοτὴρ ἐν Πνεύματι λέγει νῦν ἐκβάλλειν\nαὐτὸν τὰ δαιμόνια· τοῦτο δὲ οὐκ ἔστιν ἄλλως εἰρημένον ἢ\nδιὰ τὴν σάρκα. Ὡς γὰρ τῆς ἀνθρώπων φύσεως οὐκ οὔσης ἱκανῆς\nἀφʼ ἑαυτῆς ἐκβάλλειν τοὺς δαίμονας εἰ μὴ δυνάμει τοῦ Πνεύματος,\nδιὰ τοῦτο ὡς ἄνθρωπος ἔλεγεν, ‘εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι\nΘεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια.᾿ Ἀμέλει καὶ τὴν εἰς τὸ Πνεῦμα\nτὸ ἃγιον βλασφημίαν γινομένην μείζονα τῆς ἀνθρωπότητος σημαίνων\nἔλεγεν, ‘ὃς ἂν εἴπῃ λόγον εἰς τὰν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου,\nἕξει ἄφεσιν·’ οἷοι ἦσαν οἱ λέγοντες, ‘Οὐχ οὖτός ἐστιν ὁ τοῦ\nτέκτονος υἱός ;ʼ Οἱ δὲ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημοῦντες,\nκαὶ τὰ τοῦ Λόγου ἔργα τῷ διαβόλῳ ἐπιγράφοντες, ἄφυκτον\nτιμωρίαν ἕξουσι. Τοιαῦτα μὲν οὖν τοῖς Ἰουδαίοις ὡς ἄνθρωπος\nἔλεγεν ὁ Κύριος· τοῖς δὲ μαθηταῖς τὴν θεότητα καὶ τὴν μεγαλειότητα\nδεικνὺς ἑαυτοῦ, οὐκέτι δὲ ἐλάττονα τοῦ Πνεύματος\nἑαυτὸν, ἀλλὰ ἴσον σημαίνων, ἐδίδου μὲν τὸ Πνεῦμα καὶ ἔλεγεν,\n‘Λάβετε τὸ Πνεῦμα ἅγιον,ʼ καὶ, ‘ἐγὼ αὐτὸ ἀποστέλλω·\nκἀκεῖνος ἐμὲ δοξάσει,’ καὶ, ‘ὅσα ἀκούει λαλήσει.’ Ὥσπερ οὖν\nἐνταῦθα αὐτὸς ὁ τοῦ Πνεύματος δοτὴρ ὁ Κύριος οὐ παραιτεῖται\nεἰπεῖν, ‘ἐν Πνεύματι ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια, ὡς ἄνθρωπος· τὸν\nαὐτὸν τρόπον ὁ αὐτὸς ὢν τοῦ Πνεύματος δοτὴρ οὐ παρῃτήσατο\n\nλέγειν· ‘Πνεῦμα Κυρίου ἐπʼ ἐμὲ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με,ʼ διὰ\nτὸ ‘γεγενῆσθαι αὐτὸν σάρκα,ʼ ὡς εἶπεν ὁ Ἰωάννης, ἵνα δειχθῇ\nὅτι κατὰ τὰ ἀμφότερα ἡμεῖς ἐσμεν, οἱ καὶ ἐν τῷ ἁγιάζεσθαι\nδεόμενοι τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος, καὶ μὴ δυνάμενοι δαίμονας\nἐκβάλλειν ἄνευ τῆς τοῦ Πνεύματος δυνάμεως. Διὰ\nτίνος δὲ καὶ παρὰ τίνος ἔδει τὸ Πνεῦμα δίδοσθαι ἢ διὰ τοῦ\nΥἱοῦ, οὗ καὶ τὸ Πνεῦμά ἐστι ; πότε δὲ λαμβάνειν ἡμεῖς ἐδυνάμεθα,\nεἰ μὴ ὅτε ὁ Λόγος γέγονεν ἄνθρωπος ; Καὶ ὥσπερ τὸ\nπαρὰ τοῦ ἀποστόλου λεγόμενον δείκνυσιν, ὅτι οὐκ ἂν ἐλυτρώθημεν\nκαὶ ὑπερυψώθημεν, εἰ μὴ ὁ ‘ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων\nἔλαβε δούλου μορφήν·’ οὕτως καὶ ὁ Δαβὶδ δείκνυσιν, ὅτι οὐκ\nἂν ἄλλως μετέσχομεν τοῦ Πνεύματος καὶ ἡγιάσθημεν, εἰ μὴ ὁ\nτοῦ Πνεύματος δοτὴρ αὐτὸς ὁ Λόγος ἔλεγεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν\nτῷ Πνεύματι χρίεσθαι. Διὸ καὶ βεβαίως ἐλάβομεν, αὐτοῦ\nλεγομένου κεχρίσθαι σαρκί. Τῆς γὰρ ἐν αὐτῷ σαρκὸς πρώτης\nἁγιασθείσης, καὶ αὐτοῦ λεγομένου διʼ αὐτὴν εἰληφέναι, ὡς\nἀνθρώπου, ἡμεῖς ἐπακολουθοῦσαν ἔχομεν τὴν τοῦ Πνεύματος\nχάριν, ‘ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ’ λαμβάνοντες.\n\n51. Τὸ δὲ ‘ἠγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν,ʼ\nπρόσκειται ἐν τῷ ψαλμῷ, οὐχ, ὡς ὑμεῖς πάλιν νοεῖτε, ‘τρεπτὴνʼ\nδεικνύον τοῦ Λόγου τὴν φύσιν, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐκ τούτου τὸ\nἄτρεπτον αὐτοῦ σημαῖνον. Ἐπειδὴ γὰρ τῶν γενητῶν ἡ φύσις\nἐστὶ τρεπτὴ, καὶ οἱ μὲν παρέβησαν, οἱ δὲ παρήκουσαν, ὥσπερ\nεἴρηται· ἥ τε πρᾶξις αὐτῶν οὐκ ἔστι βεβαία, ἀλλὰ πολλάκις\nἐνδέχεται τὸν νῦν ἀγαθὸν μετὰ ταῦτα τρέπεσθαι, καὶ ἕτερον\nγίνεσθαι, ὡς τὸν ἄρτι δίκαιον ἄδικον μετʼ ὀλίγον εὑρεθῆναι·\nδιὰ τοῦτο πάλιν ἀτρέπτου χρεία ἦν, ἵνα τὸ ἀμετάβλητον τῆς\nτοῦ Λόγου δικαιοσύνης ἔχωσιν εἰκόνα καὶ τύπον πρὸς ἀρετὴν\nοἱ ἄνθρωποι. Ἡ δὲ τοιαύτη διάνοια ἔχει καὶ τὴν αἰτίαν τοῖς\nεὐφρανοῦσιν εὔλογον. Ἐπειδὴ γὰρ ‘ὁ πρῶτος ἄνθρωπος Ἀδὰμ’\nἐτράπη, καὶ ‘διὰ τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν\nκόσμον,ʼ διὰ τοῦτο τὸν δεύτερον Ἀδὰμ ἔπρεπεν ἄτρεπτον εἶναι·\nἵνα, κἂν πάλιν ὁ ὄφις ἐπιχειρήσῃ, αὐτοῦ μὲν τοῦ ὄφεως ἡ\nἀπάτη ἐξασθενήσῃ, τοῦ δὲ Κυρίου ἀτρέπτου καὶ ἀναλλοιώτου\nὄντος, πρὸς πάντας ὁ ὄφις ἀσθενὴς τοῖς ἐπιχειρήμασι γένηται.\nὭσπερ γὰρ, τοῦ Ἀδὰμ παραβάντος, ‘εἰς πάντας ἀνθρώπους’\n\nἔφθασεν ἡ ἁμαρτία, οὕτως, τοῦ Κυρίου γενομένου ἀνθρώπου,\nκαὶ τὸν ὄφιν ἀνατρέψαντος, εἰς πάντας ἀνθρώπους ἡ τοιαύτη\nἰσχὺς διαβήσεται, ὥστε λέγειν ἕκαστον ἡμῶν· ‘οὐ γὰρ αὐτοῦ\nτὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν.’ Οὐκοῦν εἰκότως ὁ Κύριος ὁ ἀεὶ καὶ\nφύσει ἄτρεπτος, ‘ἀγαπῶν δικαιοσύνην, καὶ μισῶν ἀδικίαν,ʼ\nχρίεται, καὶ αὐτὸς ἀποστέλλεται, ἵνα ὁ αὐτὸς τε ὢν καὶ αὐτὸς\nδιαμένων, τὴν τρεπτὴν σάρκα λαβὼν, ‘τὴν μὲν ἁμαρτίαν ἐν\nαὐτῇ κατακρίνῃ,᾿ ἐλευθέραν δὲ αὐτὴν κατασκευάσῃ εἰς τὸ δύνασθαι\nλοιπὸν ‘τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληροῦνʼ ἐν αὐτῇ, ὥστε\nκαὶ λέγειν δύνασθαι, ‘ Ἡμεῖς δὲ οὐκ ἐσμὲν ἐν σαρκὶ, ἀλλʼ ἐν\nπνεύματι, εἴπερ Πνεῦμα Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ἡμῖν.’\n\n52. Μάτην ὑμῖν ἄρα καὶ νῦν, ὦ Ἀρειανοὶ, ἡ τοιαύτη ὑπόνοια\nγεγένηται, καὶ μάτην ἐπροφασίσασθε τὰ ῥήματα τῶν γραφῶν· ὁ\nΛόγος γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ ἄτρεπτός ἐστι, καὶ ἀεὶ καὶ ὡσαύτως ἔχει,\nοὐχ ἁπλῶς, ἀλλʼ ὡς ὁ Πατήρ. Ἐπεὶ πῶς ὅμοιος, εἰ μὴ οὕτως\nἐστίν ; ἢ πῶς ‘πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ ἐστιν,ʼ εἰ μὴ καὶ\nτὸ ἄτρεπτον καὶ τὸ ἀναλλοίωτον τοῦ Πατρὸς ἔχει ; Οὐχ ὡς\nὑποκείμενος δὲ νόμοις, καὶ τὴν ἐπὶ θάτερα ῥοπὴν ἔχων, τὸ μὲν\nἀγαπᾷ, τὸ δὲ μισεῖ, ἵνα μὴ, φόβῳ τοῦ ἐκπεσεῖν, τὸ ἕτερον προσλαμβάνῃ,\nκαὶ ἄλλως πάλιν τρεπτὸς εἰσάγηται· ἀλλʼ ὡς Θεὸς ὢν\nκαὶ Λόγος τοῦ Πατρὸς, κριτής ἐστι δίκαιος καὶ φιλάρετος, μᾶλλον\nδὲ καὶ χορηγὸς ἀρετῆς. Δίκαιος οὖν φύσει καὶ ὅσιος ὢν,\nδιὰ τοῦτο ἀγαπᾷν λέγεται δικαιοσύνην καὶ μισεῖν ἀδικίαν·’ ἴσον\nτῷ εἰπεῖν ὅτι τοὺς μὲν ἐναρέτους ἀγαπᾷ καὶ προσλαμβάνεται,\nτοὺς δὲ ἀδίκους ἀποστρέφεται καὶ μισεῖ. Καὶ γὰρ καὶ περὶ τοῦ\nΠατρὸς τὸ αὐτὸ λέγουσιν αἱ θεῖαι γραφαὶ, ‘Δίκαιος Κύριος καὶ\nδικαιοσύνας ἠγάπησε·’ καὶ, ‘ἐμίσησας πάντας τοὺς ἐργαζομένους\nτὴν ἀνομίαν·’ καὶ, ‘τὰς μὲν πύλας Σιὼν ἀγαπᾷ, τὰ δὲ\nσκηνώματα Ἰακὼβ οὐ περὶ πολλοῦ ποιεῖται· καὶ, ‘τὸν μὲν\nἸακὼβ ἠγάπησε, τὸν δὲ Ἡσαῦ ἐμίσησε·’ κατὰ δὲ τὸν Ἡσαΐαν,\nφωνὴ Θεοῦ ἐστι πάλιν λέγοντος, ‘ Ἐγώ εἰμι Κύριος, ὁ ἀγαπῶν\nδικαιοσύνην, καὶ μισῶν ἁρπάγματα ἐξ ἀδικίας.’ Ἢ τοίνυν\nκἀκεῖνα τὰ ῥήματα ὡς ταῦτα ἐκλαμβανέτωσαν· καὶ γὰρ κἀκεῖνα\nπερὶ τῆς εἰκόνος τοῦ Θεοῦ γέγραπται· ἢ καὶ ταῦτα ὡς ἐκεῖνα\nκακῶς διανοούμενοι, τρεπτὸν καὶ τὸν Πατέρα ἐπινοείτωσαν. Εἰ\nδὲ καὶ μόνον ἀκούειν τοῦτο λεγόντων ἑτέρων οὐκ ἔστιν ἀκίνδυνον,\n\nδιὰ τοῦτο καλῶς διανοούμεθα τὸ λέγεσθαι τὸν Θεὸν ‘δικαιοσύνας\nἀγαπᾷν, καὶ μισεῖν ἁρπάγματα ἐξ ἀδικίας,ʼ οὐχ ὡς ἐπὶ θάτερα\nῥοπὴν ἔχοντος αὐτοῦ καὶ δεκτικοῦ τοῦ ἐναντίου, ὥστε τοῦτο μὲν\nἐκλέγεσθαι, ἐκεῖνο δὲ μὴ αἱρεῖσθαι· τοῦτο γὰρ τῶν γενητῶν\nἴδιόν ἐστιν· ἀλλʼ ὅτι, ὡς κριτὴς, τοὺς μὲν δικαίους ἀγαπᾷ καὶ\nπροσλαμβάνεται, τῶν δὲ φαύλων μακρὰν γίνεται· ἀκόλουθον ἂν\nεἴη καὶ περὶ τῆς εἰκόνος τοῦ Θεοῦ τοιαῦτα νοεῖν, ὅτι οὕτως\nἀγαπᾷ καὶ μισεῖ. Τοιαύτην γὰρ εἶναι τὴν φύσιν τῆς εἰκόνος\nδεῖ, οἷός ἐστιν ὁ ταύτης Πατὴρ, κἂν οἱ Ἀρειανοὶ, ὡς τυφλοὶ,\nμήτε ταύτην, μήτε ἄλλο τι τῶν θείων λογίων βλέπωσιν. Ἐκπεσόντες\nγὰρ τῶν ἀπὸ καρδίας αὐτῶν ἐννοιῶν, μᾶλλον δὲ παρα\nνοιῶν, ἐπὶ ῥητὰ πάλιν τῶν θείων γραφῶν καταφεύγουσιν, εἰς ἃ\nκαὶ αὐτὰ συνήθως ἀναισθητοῦντες, οὐχ ὁρῶσι τὸν ἐν τούτοις\nνοῦν· ἀλλʼ ὡς κανόνα τινὰ τὴν ἰδίαν ἀσέβειαν θέμενοι, πρὸς\nτοῦτον πάντα τὰ θεῖα λόγια διαστρέφουσιν· οἵτινες καὶ μόνον\nαὐτὰ φθεγγόμενοι, οὐδὲν ἕτερον ἀκούειν εἰσὶν ἄξιοι ἢ, ‘Πλανᾶσθε,\nμὴ εἰδότες τὰς γραφὰς, μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ.’ Ἂν\nδὲ καὶ ἐπιμένωσι, πάλιν ἐντρέπεσθαι καὶ ἀκούειν, ‘Ἀπόδοτε τὰ\nτοῦ ἀνθρώπου τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ.\n\n53. Γεγράφθαι τοίνυν, φασὶν, ἐν μὲν ταῖς Παροιμίαις·\n‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ·’ ἐν δὲ τῇ\nπρὸς Ἑβραίους ἐπιστολῇ, τοῦ ἀποστόλου λέγοντος, ‘Τοσούτῳ\nκρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορώτερον παῤ αὐτοὺς\nκεκληρονόμηκεν ὄνομα·’ καὶ μετʼ ὀλίγα, ‘Ὅθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι,\nκλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι, κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ\nἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν, Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι\nαὐτόν·᾿ καὶ ἐν ταῖς Πράξεσι δὲ, ‘Γνωστὸν οὖν ἔστω πᾶσιν ὑμῖν,\nπᾶς οἶκος Ἰσραὴλ, ὅτι καὶ Κύριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν\nὁ Θεὸς τοῦτον τὸν Ἰησοῦν, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε·᾿ Ταῦτα ἄνω\nκαὶ κάτω προφέροντες, καὶ πλανώμενοι περὶ τὴν διάνοιαν, ἐνόμισαν\nἐκ τούτων ‘κτίσμα καὶ ποίημα εἶναι καὶ ἕνα τῶν γενητῶνʼ\nτὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον· οὕτω τε ἀπατῶσι τοὺς ἀνοήτους, πρόφασιν\nμὲν προβαλλόμενοι τὰ ῥητὰ, ἀντὶ δὲ τῆς ἀληθινῆς διανοίας τὸν\nἴδιον τῆς αἱρέσεως ἰὸν ἐπισπείροντες· ‘εἰ γὰρ ἐγίνωσκον,ʼ οὐκ ἂν\nἠσέβουν εἰς ‘τὸν Κύριον τῆς δόξης,ʼ οὐδὲ τὰ καλῶς γραφέντα\nπαρηρμήνευον. Εἰ μὲν οὖν ἐκ φανεροῦ λοιπὸν ἀναδεξάμενοι\n\nτὸν τοῦ Καϊάφα τρόπον, Ἰουδαΐζειν ἔκριναν, ὥστε ἀγνοεῖν τὸ\nγεγραμμένον, ὅτι ‘ὄντως ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς γῆς κατοικήσει·’ μὴ\nἐξεταζέτωσαν τὰς ἀποστολικὰς λέξεις· οὐ γὰρ Ἰουδαίων τοῦτο·\nεἰ δὲ καὶ, τοῖς ἀθέοις Μανιχαίοις ἑαυτοὺς ἐγκαταμίξαντες, ἀρνοῦνται\nτὸ ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,’ καὶ τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ\nπαρουσίαν, μὴ προφερέτωσαν τὰς Παροιμίας· ἀλλότριον γὰρ\nκαὶ τῶν Μανιχαίων τοῦτο· εἰ δὲ διὰ τὸ πρόβλημα, καὶ ὅπερ ἐκ\nτούτου κέρδος τῆς φιλοχρηματίας ἐσχήκασι, διά τε τὴν ἐν τῷ\nδοκεῖν φιλοδοξίαν οὐ τολμῶσιν ἀρνεῖσθαι τὸ ‘ὁ Λόγος σὰρξ\nἐγένετο,ʼ ἐπειδὴ καὶ γέγραπται· ἢ καὶ τὰ ῥήματα τὰ περὶ τούτου\nγεγραμμένα διανοείσθωσαν ὀρθῶς εἰς τὴν ἐνσώματον παρουσίαν\nτοῦ Σωτῆρος· ἢ εἰ τὴν διάνοιαν ἀρνοῦνται, ἀρνείσθωσαν ὅτι καὶ\nἄνθρωπος γέγονεν ὁ Κύριος. Ἀπρεπὲς γὰρ ὁμολογεῖν μὲν ὅτι\n‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,ʼ ἐρυθριᾷν δὲ ἐπὶ τοῖς γεγραμμένοις\nπερὶ αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο τὴν τούτων διάνοιαν διαφθείρειν.\n\n54. Γέγραπται μὲν γὰρ, ‘τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν\nἀγγέλων·᾿ τοῦτο γὰρ ἐξετάσαι πρῶτον ἀναγκαῖον· δεῖ δὲ, ὡς ἐπὶ\nπάσης τῆς θείας γραφῆς προσήκει ποιεῖν, καὶ ἀναγκαῖόν ἐστιν,\nοὕτω καὶ ἐνταῦθα, καθʼ ὃν εἶπεν ὁ ἀπόστολος καιρὸν, καὶ τὸ\nπρόσωπον, καὶ τὸ πρᾶγμα, διόπερ ἔγραψε, πιστῶς ἐκλαμβάνειν,\nἵνα μὴ παρὰ ταῦτα ἢ καὶ παῤ ἕτερόν τι τούτων ἀγνοῶν ὁ ἀναγινώσκων\nἔξω τῆς ἀληθινῆς διανοίας γένηται. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ\nφιλομαθὴς εὐνοῦχος ἐκεῖνος εἰδὼς, παρεκάλει τὸν Φίλιππον\nλέγων, ‘Δέομαί σου, περὶ τίνος ὁ προφήτης λέγει τοῦτο ; περὶ\nἑαυτοῦ, ἢ περὶ ἑτέρου τινός ;’ ἐφοβεῖτο γὰρ μὴ, παρὰ πρόσωπον\nἐκλαβὼν τὴν ἀνάγνωσιν, πλανηθῇ τῆς ὀρθῆς διανοίας. Καὶ οἱ\nμαθηταὶ δὲ θέλοντες τὸν καιρὸν τῶν λεγομένων μαθεῖν, παρεκάλουν\nτὸν Κύριον, λέγοντες· ‘Εἰπὲ ἡμῖν, πότε ταῦτα ἔσται ;\nκαὶ τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας ;’ Καὶ αὐτοὶ, ἀκούοντες\nπαρὰ τοῦ Σωτῆρος τὰ περὶ τοῦ τέλους, ἤθελον μαθεῖν καὶ τὸν\nκαιρὸν, ἵνα μήτε αὐτοὶ πλανῶνται, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους διδάσκειν\nδυνηθῶσι. Μαθόντες γοῦν, διωρθώσαντο μέλλοντας πλανᾶσθαι\nτοὺς ἀπὸ τῆς Θεσσαλονίκης. Ὅταν μὲν οὖν τῶν τοιούτων\nτις ἔχῃ καλῶς τὴν γνῶσιν, ὀρθὴν ἔχει καὶ ὑγιαίνουσαν τὴν\nτῆς πίστεως διάνοιαν· ἐὰν δὲ παῤ ἕτερόν τις ἐκλαμβάνῃ τι τούτων,\nεὐθὺς εἰς αἵρεσιν ἐκπίπτει. Παρὰ καιρὸν μὲν οὖν ἐπλανήθησαν\n\nοἱ μὲν περὶ ‘Υμέναιον καὶ Ἀλέξανδρον, ‘λέγοντες τὴν ἀνάστασιν\nἤδη γεγονέναι·ʼ οἱ δὲ Γαλάται μετὰ τὸν καιρὸν, ἀγαπήσαντες\nνῦν τὴν περιτομήν. Παρὰ πρόσωπον δὲ πεπόνθασι καὶ\nπάσχουσι μέχρι νῦν Ἰουδαῖοι, νομίζοντες περὶ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν\nλέγεσθαι τὸ ‘Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱὸν,\nκαὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουὴλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον,\nΜεθʼ ἡμῶν ὁ Θεός·’ καὶ ὅταν τὸ μὲν ‘προφήτην ἡμῖν\nἀναστήσει ὁ Θεὸς,’ νομίζωσι περὶ ἑνὸς τῶν προφητῶν λέγεσθαι·\nτὸ δὲ ‘ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη,ʼ μὴ μανθάνωσι παρὰ\nτοῦ Φιλίππου, ἀλλʼ ὑπολαμβάνωσι περὶ τοῦ Ἡσαΐου λέγεσθαι,\nἢ περὶ ἄλλου τινὸς τῶν γενομένων προφητῶν.\n\n55. Τοιαῦτα δὴ οὖν καὶ οἱ Χριστομάχοι παθόντες, εἰς μυσαρὰν\nαἵρεσιν ἐκπεπτώκασιν. Εἰ γὰρ ἐγνώκεισαν τό τε πρόσωπον καὶ\nτὸ πρᾶγμα καὶ τὸν καιρὸν τοῦ ἀποστολικοῦ ῥητοῦ, οὐκ ἂν, τὰ\nἀνθρώπινα εἰς τὴν θεότητα ἐκλαμβάνοντες, τοσοῦτον ἠσέβουν οἱ\nἄφρονες. Τοῦτο δὲ δυνατὸν ἰδεῖν, εἰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀναγνώσματός\nτις καλῶς ἐκλάβοι. Φησὶ γὰρ ὁ ἀπόστολος, ‘Πολυμερῶς\nκαὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ Θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν\nτοῖς προφήταις ἐπʼ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν\nἐν Υἱῷ·’ εἶτα μετʼ ὀλίγα φησὶ, διʼ ἑαυτοῦ καθαρισμὸν τῶν\nἁμαρτιῶν ἡμῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης\nἐν ὑψηλοῖς, τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ\nδιαφορώτερον παῤ αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν ὄνομα.’ Περὶ τοῦ\nκαιροῦ ἄρα καθʼ ὃν ‘ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ,’ ὅτεκαὶ ‘τῶν ἁμαρτιῶν\nκαθαρισμὸς’ γέγονε, μνημονεύει τὸ ἀποστολικὸν ῥητόν. Πότε δὲ\nἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ ; καὶ πότε γέγονε καθαρισμὸς τῶν ἁμαρτιῶν ;\nπότε δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, ἢ μετὰ τοὺς προφήτας ‘ἐπʼ\nἐσχάτων τῶν ἡμερῶν ;’ Εἶτα τοῦ διηγήματος ὄντος περὶ τῆς καθʼ\nἡμᾶς οἰκονομίας, λέγων περὶ τῶν ἐσχάτων καιρῶν, ἀκολούθως\nἐμνημόνευσεν ὅτι μήτε τοὺς προτέρους χρόνους ἐσιώπησε τοῖς\nἀνθρώποις ὁ Θεός· ἐλάλησε γὰρ αὐτοῖς ‘διὰ τῶν προφητῶν.’ Καὶ\nἐπειδὴ καὶ προφῆται διηκόνησαν, καὶ ‘διʼ ἀγγέλων ὁ νόμος ἐλαλήθη,’\nκαὶ ὁ Υἱὸς δὲ ἐπεδήμησε, καὶ ‘ἦλθε διακονῆσαι,’ ἀναγκαίως\nἐπήγαγε τὸ ‘τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων,ʼ δεῖξαι\nθέλων ὅτι ὅσον ὁ Υἱὸς διαφέρει δούλου, τοσοῦτον καὶ τῆς διακονίας\nτῶν δούλων ἡ τοῦ Υἱοῦ διακονία κρείττων γέγονε. Τὴν\n\nδιακονίαν ἄρα διακρίνων ὁ ἀπόστολος τήν τε παλαιὰν καὶ τὴν\nκαινὴν, παῤῥησιάζεται πρὸς Ἰουδαίους γράφων καὶ λέγων,\n‘τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων.’ Διὰ τοῦτο γοῦν\nοὐδὲ τὸ ὅλον συγκριτικῶς εἴρηκε μείζων,᾿ ἢ ‘τιμιώτεροςʼ γενόμενος,\nἵνα μὴ ὡς περὶ ὁμογενῶν τούτου κἀκείνων τις λογίσηται·\nἀλλὰ ‘κρείττων’ εἴρηκεν, ἵνα τὸ διαλλάττον τῆς φύσεως τοῦ\nΥἱοῦ πρὸς τὰ γεννητὰ γνωρίσῃ. Καὶ τούτων ἔχομεν τὴν ἀπόδειξιν\nἐκ τῶν θείων γραφῶν, τοῦ μὲν Δαβὶδ ψάλλοντος, ‘Κρείσσων\nἡμέρα μία ἐν ταῖς αὐλαῖς σου ὑπὲρ χιλιάδας·’ τοῦ δὲ Σολομῶνος\nἀναφωνοῦντος· ‘Λάβετε παιδείαν, καὶ μὴ ἀργύριον, καὶ γνῶσιν\nὑπὲρ χρυσίον δεδοκιμασμένον· κρείσσων γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν·\nπᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστι. Πῶς γὰρ οὐκ\nεἰσὶν ἑτερούσια καὶ ἄλλα τὴν φύσιν ἡ σοφία καὶ οἱ ἀπὸ γῆς\nλίθοι ; ποία δὲ συγγένεια ταῖς οὐρανίοις αὐλαῖς καὶ τοῖς ἐπὶ\nγῆς οἴκοις ; ἢ τί ὅμοιον τῶν αἰωνίων καὶ πνευματικῶν τὰ πρόσκαιρα\nκαὶ τὰ θνητά ; Καὶ τοῦτο γὰρ ἦν ὃ Ἡσαΐας φησί· ‘Τάδε\nλέγει Κύριος τοῖς εὐνούχοις, ὅσοι ἃν φυλάξωνται τὰ σάββατά\nμου, καὶ ἐκλέξωνται ἃ ἐγὼ θέλω, καὶ ἀντέχωνται τῆς διαθήκης\nμου, δώσω αὐτοῖς ἐν τῷ οἴκῳ μου καὶ ἐν τῷ τείχει μου τόπον\nὀνομαστόν· κρεῖσσον υἱῶν καὶ θυγατέρων ὄνομα αἰώνιον δώσω\nαὐτοῖς, καὶ οὐκ ἐκλείψει.’ Οὕτως ἄρα οὐδεμία συγγένεια τῷ\nΥἱῷ πρὸς τοὺς ἀγγέλους ἐστί· μηδεμιᾶς δὲ οὔσης τῆς συγγενείας,\nοὐκ ἄρα συγκριτικῶς ἐλέχθη τὸ ‘κρείττων,’ ἀλλὰ διακριτικῶς\nδιὰ τὸ ἀλλάττον τῆς τούτου φύσεως ἀπʼ ἐκείνων. Καὶ αὐτὸς\nοὖν ὁ ἀπόστολος, τὸ ‘κρείττωνʼ ἑρμηνεύων, οὐκ ἐν ἄλλῳ τινὶ ἢ\nἐν τῇ διαφορᾷ τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὰ γενητὰ τίθησι λέγων, ὅτι ὁ\nμὲν Υἱὸς, τὰ δὲ δοῦλα· καὶ ὁ μὲν ὡς Υἱὸς μετὰ τοῦ Πατρὸς ‘ἐν\nδεξιᾶ κάθηται,ʼ τὰ δὲ ὡς δοῦλα παρέστηκε, καὶ ‘ἀποστέλλεται,\nκαὶ λειτουργεῖ.’\n\n56. Τούτων δὲ οὕτως γεγραμμένων, οὐ γενητὸς ἐκ τούτων ὁ\nΥἱὸς σημαίνεται, ὦ Ἀρειανοὶ, ἀλλὰ μᾶλλον ἄλλος μὲν τῶν\nγενητῶν, ἴδιος δὲ τοῦ Πατρὸς, ἐν τοῖς κόλποις ὢν αὐτοῦ. Καὶ\nγὰρ καὶ τὸ γεγραμμένον ἐνταῦθα, ‘γενόμενος,᾿ οὔτε γενητὸν\nσημαίνει τὸν Υἱὸν, ὥσπερ ὑμεῖς νομίζετε. Εἰ μὲν γὰρ ἀπλῶς\nεἰρήκει τὸ ‘γενόμενος,’ καὶ ἐσιώπησεν, ἡ πρόφασις ἦν τοῖς\nἈρειανοῖς· ἐπειδὴ δὲ τὸν ‘Υἱὸνʼ προείρηκε, διʼ ὅλης τῆς περικοπῆς\n\nἀποδείξας αὐτὸν ἄλλον εἶναι τῶν γενητῶν, οὐδὲ τὸ ‘γενόμενοςʼ\nἀπολελυμένως ἔθηκεν, ἀλλὰ τὸ ‘κρείττων’ συνῆψε τῷ ‘γενόμενος.’\nἈδιάφορον γὰρ ἡγήσατο τὴν λέξιν, εἰδὼς, ὡς ἐπὶ\nὁμολογουμένου γνησίου Υἱοῦ ὁ λέγων τὸ γενόμενος᾿ ἴσον τῷ\n‘γεγενῆσθαι,ʼ καὶ ὅτι ἐστὶ ‘κρείττων,’ λέγει. Τὸ μὲνγὰρ γεννητὸν\nοὐ διαφέρει, κἂν λέγῃ τις ‘γέγονεν,ʼ ἢ, ‘πεποίηται·’ τὰ δὲ γενητὰ\nἀδύνατον, δημιουργήματα ὄντα, λέγεσθαι ‘γεννητὰ,’ εἰ μὴ ἄρα,\nμετὰ ταῦτα μετασχόντα τοῦ γεννητοῦ Υἱοῦ, γεγεννῆσθαι καὶ\nαὐτὰ λέγονται, οὔτι γε διὰ τὴν ἰδίαν φύσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν\nμετουσίαν τοῦ Υἱοῦ ἐν τῷ Πνεύματι. Καὶ τοῦτο πάλιν οἶδεν ἡ\nθεία γραφὴ, ἐπὶ μὲν τῶν γενητῶν λέγουσα, ‘Πάντα διʼ αὐτοῦ\nἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν·’ καὶ, ‘Πάντα ἐν\nσοφίᾳ ἐποίησας·’ ἐπὶ δὲ τῶν υἱῶν τῶν γεννητῶν, ‘ἐγένοντο τῷ\nἸὼβ υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυγατέρες τρεῖς·ʼ καὶ, ‘ Ἀβραὰμ δὲ ἦν ἑκατὸν\nἐτῶν, ὅτε ἐγένετο αὐτῷ Ἰσαὰκ ὁ υἱὸς αὐτοῦ·’ ὁ δὲ Μωσῆς\nἔλεγεν· ‘Ἐὰν γένωνταί τινι υἱοί.’ Οὐκοῦν εἰ μὲν τῶν γενητῶν\nἄλλος ἐστὶ, τῆς δὲ τοῦ Πατρὸς οὐσίας μόνον ἴδιον γέννημα ὁ\nΥἱὸς, μεματαίωται τοῖς Ἀρειανοῖς ἡ περὶ τοῦ ‘γενόμενοςʼ πρόφασις.\nΚἂν γὰρ ἐν τούτοις αἰσχυνθέντες βιάζωνται πάλιν\nλέγειν ‘συγκριτικῶς εἰρῆσθαι τὰ ῥητὰ, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι τὰ\nσυγκρινόμενα ὁμογενῆ, ὥστε τὸν Υἱὸν τῆς τῶν ἀγγέλων εἶναι\nφύσεως·’ αἰσχυνθήσονται μὲν προηγουμένως ὡς τὰ Οὐαλεντίνου\nκαὶ Καρποκράτους καὶ τῶν ἄλλων αἱρετικῶν ζηλοῦντες καὶ\nφθεγγόμενοι, ὧν ὁ μὲν τοὺς ἀγγέλους ὁμογενεῖς εἴρηκε τῷ\nΧριστῷ, ὁ δὲ Καρποκράτης ἀγγέλους τοῦ κόσμου δημιουργοὺς\nεἶναί φησι. Παῤ αὐτῶν γὰρ ἴσως μαθόντες καὶ οὗτοι συγκρίνουσι\nτὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον τοῖς ἀγγέλοις.\n\n57. Ἀλλʼ ἐντραπήσονται τοιαῦτα φανταζόμενοι παρὰ μὲν τοῦ\nὑμνῳδοῦ λέγοντος, ‘Τίς ὁμοιωθήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ ;’\nκαὶ, ‘Τίς ὅμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε ;’ Ἀκούσονται δὲ ὅμως, ἐὰν\nἄρα κἂν οὕτω μάθωσιν, ὡς ἐν μὲν τοῖς ὁμογενέσιν ὁμολογουμένως\nφιλεῖ τὰ τῆς συγκρίσεως γίνεσθαι, καὶ οὐκ ἐν τοῖς ἑτερογενέσιν.\nΟὐδεὶς γοῦν Θεὸν συγκρίνοι πρὸς ἄνθρωπον, οὐδὲ\nπάλιν ἄνθρωπον πρὸς τὰ ἄλογα, οὐδὲ ξύλα πρὸς λίθους, διὰ τὸ\nἀνόμοιον τῆς φύσεως· ἀλλὰ Θεὸς μὲν ἀσύγκριτόν ἐστι πρᾶγμα·\nἄνθρωπος δὲ πρὸς ἄνθρωπον συγκρίνεται, καὶ ξύλον πρὸς ξύλον,\n\nκαὶ λίθος πρὸς λίθον· καὶ οὐκ ἄν τις ἐπὶ τούτων εἴποι τὸ\n‘κρεῖττον,ʼ ἀλλὰ τὸ ‘μᾶλλον,’ καὶ τὸ ‘πλέον·’ οὕτως Ἰωσὴφ\nὡραῖος ἦν μᾶλλον παρὰ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, καὶ Ῥαχὴλ τῆς\nΛείας· ‘ἀστὴρ δὲἀστέροςʼ οὐχὶ ‘κρείσσων,᾿ ἀλλὰμᾶλλον ‘διαφέρει\nἐν δόξῃ.’ Ἐπὶ δὲ τῶν ἑτερογενῶν, ὅταν ταῦτά τις παραβάλλῃ\nπρὸς ἄλληλα, τότε τὸ ‘κρεῖττον’ πρὸς τὸ διαλλάττον λέγεται,\nκαθάπερ ἐπὶ τῆς σοφίας καὶ τῶν λίθων εἴρηται. Εἰ μὲν οὖν\nεἰρηκὼς ἦν ὁ ἀπόστολος, ‘τοσούτῳ μᾶλλον ὁ Υἱὸς τῶν ἀγγέλων\nπροάγει,’ ἢ, ‘τοσούτῳ μείζων ἐστίν·’ ἦν ἂν ὑμῖν πρόφασις, ὡς\nσυγκρινομένου τοῦ Υἱοῦ πρὸς τοὺς ἀγγέλους· νῦν δὲ λέγων\n‘κρείττοναʼ αὐτὸν εἶναι, καὶ ‘τοσούτῳ διαφέρειν,᾿ ὅσῳ διέστηκεν\nυἱὸς δούλων, δείκνυσιν αὐτὸν ἄλλον εἶναι τῆς τῶν ἀγγέλων\nφύσεως. Λέγων δὲ πάλιν αὐτὸν εἶναι τὸν ‘θεμελιώσαντα’ τὰ\nπάντα, δείκνυσιν ἄλλον αὐτὸν εἶναι πάντων τῶν γενητῶν.\nἌλλου δὲ καὶ ἑτερουσίου αὐτοῦ ὄντος παρὰ τὴν τῶν γενητῶν\nφύσιν, ποία τῆς οὐσίας αὐτοῦ σύγκρισις ἢ ὁμοιότης πρὸς τὰ\nγενητά ; Κἂν γὰρ πάλιν ἐνθυμηθῶσί τι τοιοῦτον, διελέγξει τούτους\nτὰ αὐτὰ λέγων ὁ Παῦλος· ‘Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων·\nΥἱός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε ; Καὶ πρὸς\nμὲν τοὺς ἀγγέλους λέγει· Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα,\nκαὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα.᾿\n\n58. Ἰδοὺ τῶν μὲν γενητῶν τὸ ‘ποιεῖσθαι,᾿ καὶ ταῦτα ποιήματα\nεἶναι λέγει· πρὸς δὲ τὸν Υἱὸν οὐ ποίησιν, οὐδὲ τὸ γενέσθαι,\nἀλλὰ τὸ ἀΐδιον, καὶ τὸ βασιλέα, καὶ τὸ εἶναι δημιουργὸν, προσφωνεῖ\nλέγων· ‘ Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ\nαἰῶνος·’ καὶ, ‘Σὺ κατʼ ἀρχὰς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ\nἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί. Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ\nδιαμένεις.᾿ Ἐξ ὧν καὶ αὐτοὶ συνιδεῖν ἠδύναντο, εἴπερ ἤθελον,\nὅτι ἄλλος μέν ἐστιν ὁ δημιουργῶν, ἄλλα δὲ τὰ δημιουργήματα·\nκαὶ ὁ μὲν Θεός ἐστι, τὰ δὲ γενητά ἐστιν, ἐξ οὐκ ὄντων πεποιημένα.\nΤὸ γὰρ λεγόμενον νῦν, ‘αὐτοὶ ἀπολοῦνται,᾿ οὐχ ὡς εἰς\nἀπώλειαν ἐσομένης τῆς κτίσεώς φησιν, ἀλλʼ ἵνα ἀπὸ τοῦ τέλους\nτὴν τῶν γενητῶν δείξῃ φύσιν. Τὰ γὰρ δυνάμενα ἀπολέσθαι,\nκἂν μὴ ἀπόληται διὰ τὴν χάριν τοῦ πεποιηκότος ταῦτα, ὅμως ‘ἐξ\nοὐκ ὄντωνʼ γέγονε, καὶ τὸ ‘μὴ εἶναί ποτε’ αὐτὰ μαρτυρεῖται. Διὰ\nτοῦτο γοῦν ὡς τούτων τοιαύτην ἐχόντων τὴν φύσιν, λέγεται ἐπὶ\n\nτοῦ Υἱοῦ τὸ ‘σὺ δὲ διαμένεις,᾿ ἵνα τὸ ἀΐδιον αὐτοῦ δειχθῇ· οὐ\nγὰρ ἔχων τὸ δύνασθαι ἀπολέσθαι, ὥσπερ ἔχει τὰ γενητὰ, ἔχων\nδὲ τὸ διαμένειν ἀεὶ,—ἀλλότριον μέν ἐστιν αὐτοῦ τὸ λέγεσθαι\n‘οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ,’ ἴδιον δὲ τὸ ἀεὶ εἶναι, καὶ συνδιαμένειν\nσὺν τῷ Πατρί. Εἰ μὲν οὖν μὴ ταῦτα γράψας ἦν ὁ ἀπόστολος\nἐν τῇ πρὸς ‘Εβραίους ἐπιστολῇ, κἂν ἐκ τῶν ἄλλων ἐπιστολῶν\nαὐτοῦ, καὶ πάσης τῆς γραφῆς ἀληθῶς ἐκωλύοντό τι τοιοῦτον\nφαντάζεσθαι περὶ τοῦ Λόγου· ἐπειδὴ δὲ αὐτός τε ἔγραψε, καὶ\nἐν τοῖς ἔμπροσθεν δέδεικται γέννημα τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὢν\nὁ Υἱός· καὶ αὐτὸς μὲν δημιουργὸς, τὰ δὲ δημιουργεῖται παῤ\nαὐτοῦ· καὶ αὐτὸς μὲν ἀπαύγασμα καὶ Λόγος, καὶ εἰκὼν, καὶ\nΣοφία τοῦ Πατρός ἐστι, τὰ δὲ γενητὰ κάτω που τῆς Τριάδος\nἐστὶ παραστήκοντα καὶ δουλεύοντα· ἑτερογενὴς ἄρα καὶ ἑτερούσιός\nἐστιν ὁ Υἱὸς τῶν γενητῶν, καὶ μᾶλλον τῆς τοῦ Πατρὸς\nοὐσίας ἴδιος καὶ ὁμοφυὴς τυγχάνει. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ\nΥἱὸς οὐκ εἴρηκεν, ‘Ὁ Πατήρ μου κρείττων μου ἐστὶν,ʼ ἵνα μὴ\nξένον τις τῆς ἐκείνου φύσεως αὐτὸν ὑπολάβοι· ἀλλὰ ‘μείζωνʼ\nεἶπεν, οὐ μεγέθει τινὶ, οὐδὲ χρόνῳ, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξ αὐτοῦ τοῦ\nΠατρὸς γέννησιν· πλὴν ὅτι καὶ ἐν τῷ εἰπεῖν ‘μείζων ἐστὶν,ʼ\nἔδειξε πάλιν τὴν τῆς οὐσίας ἰδιότητα.\n\n59. Καὶ ὁ ἀπόστολος δὲ αὐτὸς οὐ τὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου\nπροηγουμένως συγκρῖναι θέλων πρὸς τὰ γενητὰ ἔλεγε, ‘τοσούτῳ\nκρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων·’ ἀσύγκριτος γὰρ, μᾶλλον δὲ\nἄλλο καὶ ἄλλο ἐστίν· ἀλλὰ πρὸς τὴν ἔνσαρκον ἐπιδημίαν τοῦ\nΛόγου βλέπων καὶ τὴν τότε παῤ αὐτοῦ γενομένην οἰκονομίαν,\nἠθέλησε δεῖξαι οὐχ ὅμοιον εἶναι τοῦτον τοῖς πρότερον· ἵνα, ὅσῳ\nτῇ φύσει διαφέρει τῶν προαποσταλέντων παῤ αὐτοῦ, τοσούτῳ\nκαὶ πλέον ἡ παῤ αὐτοῦ καὶ δι᾿ αὐτοῦ γενομένη χάρις κρείττων\nτῆς διʼ ἀγγέλων διακονίας γένηται. Δούλων μὲν γὰρ ἦν ἀπαιτεῖν\nμόνον τοὺς καρποὺς, Υἱοῦ δὲ καὶ δεσπότου χαρίσασθαι τὰς\nὀφειλὰς, καὶ μεταθεῖναι τὸν ἀμπελῶνα. Καὶ τὰ ἐπιφερόμενα\nγοῦν παρὰ τοῦ ἀποστόλου δείκνυσι τὴν διαφορὰν τοῦ Υἱοῦ πρὸς\nτὰ γενητὰ λέγοντος· ‘Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως προσέχειν\nἡμᾶς τοῖς ἀκουσθεῖσι, μήποτε παραῤῥυῶμεν. Εἰ γὰρ ὁ δι᾿ ἀγγέλων\nλαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ\nπαρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν· πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα,\n\nτηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας ; ἥτις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι\nδιὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη.ʼ\nΕἰ δὲ τῶν γενητῶν εἷς ἦν ὁ Υἱὸς, οὐ ‘κρείττωνʼ αὐτῶν ἦν, οὔτε ἐν\nτῇ ‘παρακοῇ’ τὸ μεῖζον τῆς τιμωρίας διʼ αὐτὸν ἀπέκειτο. Οὐδὲ\nγὰρ ἐν τῇ διακονίᾳ τῶν ἀγγέλων ἐνῆν καθʼ ἕκαστον αὐτῶν τὸ\nμεῖζον καὶ ἔλαττον ἐν τοῖς παραβαίνουσιν· ἀλλʼ εἷς ἦν ὁ νόμος,\nκαὶ μία ἡ κατὰ τῶν παραβαινόντων ἐκδικία. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔστι\nτῶν γενητῶν ὁ Λόγος, ἀλλʼ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, διὰ τοῦτο ὅσῳ\nκρείττων αὐτὸς, καὶ τὰ διʼ αὐτοῦ κρείττονα καὶ παρηλλαγμένα\nἐστὶ, τοσούτῳ καὶ ἡ τιμωρία χείρων γένοιτο. Θεασάσθωσαν\nγοῦν τὴν διὰ τοῦ Υἱοῦ χάριν, καὶ ἐπιγνώτωσαν καὶ ἐκ τῶν ἔργων\nμαρτυρούμενον αὐτὸν, ὅτι τῶν μὲν γενητῶν ἄλλος ἐστὶ, μόνος\nδὲ αὐτὸς Υἱὸς ἀληθινὸς ‘ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ.’ Ὁ\nνόμος δὲ ‘δι᾿ ἀγγέλων ἐλαλήθη,’ καὶ ‘οὐδένα τετελείωκεʼ δεόμενος\nτῆς τοῦ Λόγου ἐπιδημίας, ὡς εἴρηκεν ὁ Παῦλος· ἡ δὲ τοῦ\nΛόγου ἐπιδημία ‘τετελείωκε τὸ ἔργον’ τοῦ Πατρός. Καὶ τότε μὲν\n‘ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωσέως ὁ θάνατος ἐβασίλευσεν·’ ἡ δὲ τοῦ\nΛόγου παρουσία κατήργησε τὸν θάνατον·’ καὶ οὐκέτι μὲν ‘ἐν τῷ\nἈδὰμ πάντες ἀποθνήσκομεν· ἐν δὲ τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιούμεθα.’\nΚαὶ τότε μὲν ἀπὸ Δὰν μέχρι Βηρσαβεὲ ὁ νόμος κατηγγέλλετο,\nκαὶ ἐν μόνῃ ‘τῇ Ἰουδαίᾳ γνωστὸς ἦν ὁ Θεός·’ νῦν δὲ\n‘εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν,’ καὶ ‘πᾶσα ἡ γῆ\nπεπλήρωται τῆς περὶ Θεοῦ γνώσεως,’ οἵ τε μαθηταὶ ‘ἐμαθήτευσαν\nπάντα τὰ ἔθνη,ʼ καὶ πεπλήρωται νῦν τὸ γεγραμμένον ‘Ἔσονται\nπάντες διδακτοὶ Θεοῦ.’ Καὶ τότε μὲν τύπος ἦν τὰ δεικνύμενα,\nἄρτι δὲ ἡ ἀλήθεια πεφανέρωται· καὶ τοῦτο πάλιν αὐτὸς ὁ ἀπόστολος\nμετὰ ταῦτα φανερώτερον ἐξηγεῖται λέγων, κατὰ τοσοῦτον\nκρείττονος διαθήκης γέγονεν ἔγγυος Ἰησοῦς·’ καὶ πάλιν,\n‘νῦν δὲ διαφορωτέρας τετύχηκε λειτουργίας, ὅσῳ καὶ κρείττονός\nἐστι διαθήκης μεσίτης, ἥτις ἐπὶ κρείττοσιν ἐπαγγελίαις νενομοθέτηται·’\nκαὶ, ‘οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος, ἐπεισαγωγὴ δὲ\nκρείττονος ἐλπίδος.᾿ Καὶ αὖθίς φησιν· ‘Ἀνάγκη οὖν τὰ μὲν\nὑποδείγματα τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς τούτοις καθαρίζεσθαι· αὐτὰ δὲ\nτὰ ἐπουράνια κρείττοσι θυσίαις παρὰ ταύτας.’ Τὸ ἄρα ‘κρεῖττον’\nκαὶ νῦν καὶ διʼ ὅλων τῷ Κυρίῳ ἀνατίθησι, τῷ κρείττονι καὶ\nἄλλῳ παρὰ τὰ γενητὰ τυγχάνοντι. Κρείττων γὰρ ἡ δι᾿ αὐτοῦ\n\nθυσία, κρείττων ἡ ἐν αὐτῷ ἐλπὶς, καὶ αἱ διʼ αὐτοῦ ἐπαγγελίαι,\nοὐχ ὡς πρὸς μικρὰ μεγάλαι συγκρινόμεναι, ἀλλʼ ὡς ἄλλαι πρὸς\nἄλλα τὴν φύσιν τυγχάνουσαι· ἐπεὶ καὶ ὁ ταῦτα οἰκονομήσας\nκρείττων τῶν γενητῶν ἐστι.\n\n60. Καὶ τὸ λεγόμενον πάλιν, ‘γέγονεν ἔγγυος,ʼ τὴν ὑπὲρ\nἡμῶν ἐγγύην, τὴν παῤ αὐτοῦ γενομένην, σημαίνει. Ὡς γὰρ\nΛόγος ὢν, ‘σὰρξ ἐγένετο,’ καὶ τὸ ‘γενέσθαι’ τῇ σαρκὶ λογιζόμεθα·\n(γενητὴ γάρ ἐστιν αὕτη, καὶ κτιστὴ τυγχάνει οὖσα·) οὕτω καὶ\nἐνταῦθα τὸ ‘γέγονεν,ʼ ἵνα τοῦτο κατὰ δεύτερον σημαινόμενον\nἐκλάβωμεν, διὰ τὸ γενέσθαι αὐτὸν ἄνθρωπον, καὶ γνῶσιν οἱ\nφιλονεικοῦντες ὅτι καὶ ἀπὸ ταύτης τῆς κακονοίας ἑαυτῶν ἐκπίπτουσιν·\nἀκουέτωσαν ὅτι οὐ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ γεγενῆσθαι σημαίνει\nὁ Παῦλος, ὁ εἰδὼς αὐτὸν Υἱὸν καὶ Σοφίαν, καὶ ἀπαύγασμα,\nκαὶ εἰκόνα τοῦ Πατρὸς, ἀλλʼ εἰς τὴν τῆς διαθήκης διακονίαν τὸ\n‘γενέσθαιʼ καὶ νῦν λογίζεται, καθʼ ἣν ὁ ποτὲ ‘βασιλεύων θάνατος\nκατηργήθη.᾿ Καὶ γὰρ καὶ κατὰ τοῦτο κρείττων ἡ διʼ αὐτοῦ διακονία\nγέγονεν, ὅτι καὶ ‘τὸ ἀδύνατον τοῦ νόμου, ἐν ᾧ ἠσθένει διὰ\nτῆς σαρκὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς\nἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκὶ,’\nἐκστήσας ἀπʼ αὐτῆς τὸ παράπτωμα, ἐν ᾧ διαπαντὸς ᾐχμαλωτίζετο,\nὥστε μὴ δέχεσθαι τὸν θεῖον νοῦν. Τὴν δὲ σάρκα δεκτικὴν\nτοῦ Λόγου κατασκευάσας, ἐποίησεν ἡμᾶς ‘μηκέτι κατὰ σάρκα\nπεριπατεῖν, ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα,’ καὶ πολλάκις λέγειν· ‘Ἡμεῖς δὲ\nοὐκ ἐσμὲν ἐν σαρκὶ, ἀλλʼ ἐν πνεύματι·’ καὶ ὅτι ἦλθεν ὁ τοῦ\nΘεοῦ Υἱὸς ‘εἰς τὸν κόσμον, οὐχ ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ’ ἵνα’\nπάντας λυτρώσηται, καὶ ‘σωθῇ ὁ κόσμος διʼ αὐτοῦ.’ Τότε μὲν\nγὰρ, ὡς ὑπεύθυνος, ὁ κόσμος ἐκρίνετο ὑπὸ τοῦ νόμου· ἄρτι δὲ ὁ\nΛόγος εἰς ἑαυτὸν ἐδέξατο τὸ κρῖμα, καὶ τῷ σώματι παθὼν ὑπὲρ\nπάντων, σωτηρίαν τοῖς πᾶσιν ἐχαρίσατο. Τοῦτο δὲ βλέπων\nκέκραγεν Ἰωάννης· ‘Ὁ νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη, ἡ χάρις καὶ ἡ\nἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο.ʼ Κρείττων δὲ ἡ χάρις ἢ ὁ\nνόμος, καὶ ἡ ἀλήθεια παρὰ τὴν σκιάν.\n\n61. Τὸ οὖν κρείττων,ʼ ὥσπερ εἴρηται, οὐχ οἷόν τε ἦν δι᾿\nἑτέρου τινὸς γενέσθαι ἢ διὰ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ καθημένου ἐν δεξιᾷ\nτοῦ Πατρός.’ Τί δὲ τοῦτο σημαίνει, ἢ τὸ γνήσιον τοῦ Υἱοῦ, καὶ\nτὴν θεότητα τοῦ Πατρὸς ταύτην εἶναι τοῦ Υἱοῦ ; Τήν τε γὰρ τοῦ\n\nΠατρὸς βασιλείαν βασιλεύων ὁ Υἱὸς, ἐπὶ τὸν αὐτὸν θρόνον τῷ\nΠατρὶ κάθηται, καὶ τῇ τοῦ Πατρὸς θεότητι θεωρούμενος, ‘Θεός\nἐστιν ὁ Λόγος,’ καὶ ‘ὁ βλέπων τὸν Υἱὸν βλέπει τὸν Πατέρα·’ καὶ\nοὕτως εἶς Θεός ἐστιν. Ἐκ δεξιῶν γοῦν καθήμενος, ἀριστερὸν\nοὐ ποιεῖ τὸν Πατέρα· ἀλλʼ ὅπερ ἐστὶ δεξιὸν καὶ τίμιον ἐν τῷ\nΠατρὶ, τοῦτο καὶ ὁ Υἱὸς ἔχει, καὶ λέγει· ‘Πάντα ὅσα ἔχει ὁ\nΠατὴρ, ἐμά ἐστι.’ Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ καθήμενος ἐκ δεξιῶν ὁ\nΥἱὸς ὁρᾷ τὸν Πατέρα καὶ αὐτὸς ἐκ δεξιῶν, κἂν ὡς ἄνθρωπος\nγενόμενος λέγῃ· ‘Προωρώμην τὸν Κύριόν μου ἐνώπιόν μου διὰ\nπαντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, ἵνα μὴ σαλευθῶ.’ Δείκνυται\nγὰρ πάλιν καὶ ἐν τούτῳ, ὡς ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν\nτῷ Υἱῷ. Δεξιοῦ γὰρ ὄντος τοῦ Πατρὸς, ἐν τῷ δεξιῷ ἐστιν ὁ\nΥἱός· καὶ καθημένου τοῦ Υἱοῦ ἐκ δεξιῶν, ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν τῷ\nΥἱῷ. Καὶ οἱ μὲν ἄγγελοι διακονοῦσιν ἀνερχόμενοι καὶ κατερχόμενοι·\nπερὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ φησι, ‘Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ\nπάντες ἄγγελοι Θεοῦ·’ καὶ ὅτε μὲν ἄγγελοι διακονοῦσι, λέγουσιν\nὅτι ‘ἀπεστάλην πρὸς σέ·’ καὶ, ‘Κύριος ἐνετείλατο·’ ὁδὲ Υἱὸς, κἂν\nλέγῃ ἀνθρωπίνως ὅτι ‘ἀπεστάλην,’ καὶ ἔρχεται ‘τὸ ἔργον τελειῶσαι’\nκαὶ ‘διακονῆσαι,’ λέγει ὅμως, ὡς Λόγος καὶ εἰκὼν ὑπάρχων,\n‘Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί ἐστι·’ καὶ, ‘Ὁ ἑωρακὼς\nἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα·’ καὶ, ‘ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ μένων,\nαὐτὸς τὰ ἔργα ποιεῖ·’ ἃ γὰρ ἐν τῇ εἰκόνι τις ταύτῃ θεωρεῖ, ταῦτα\nτοῦ Πατρός ἐστιν ἔργα. Ἒστι μὲν οὖν ἱκανὰ ταῦτα δυσωπῆσαι\nτοὺς μαχομένους πρὸς αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν· εἰ δʼ ὅτι γέγραπται,\n‘γενόμενος κρείττων,’ τὸ ‘γενόμενος’ οὐ θέλουσιν, ὡς περὶ Υἱοῦ\nλεγόμενον, ἴσον ἀκοῦσαι ‘γεγενῆσθαι,’ καὶ ‘ἔστιν,’ ἢ διά τὸ\nγεγενῆσθαι τὴν κρείττονα διακονίαν τὸ ‘γενόμενος’ λαβεῖν καὶ\nνοεῖν, ὥσπερ εἴπομεν, ἀλλά νομίζουσιν ἐκ ταύτης τῆς λέξεως\nγενητὸν εἰρῆσθαι τὸν Λόγον· ἀκουέτωσαν συντόμῳ λόγῳ ταῦτα\nπάλιν, ἐπειδὴ τῶν εἰρημένων ἐπελάθοντο.\n\n62. Εἰ μὲν ἐκ τῶν ἀγγέλων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ἔστω καὶ ἐπʼ αὐτοῦ\nὡς ἐπʼ ἐκείνων τὸ ‘γενόμενος,’ καὶ μηδὲν αὐτῶν κατὰ τὴν φύσιν\nδιαφερέτω· ἀλλʼ ἔστωσαν ἢ καὶ οὖτοι ‘υἱοὶ,’ ἢ κἀκεῖνος ‘ἄγγελος,’\nκαὶ κοινῇ πάντες καθεζέσθωσαν ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός· ἢ μετὰ\nπάντων καὶ ὁ Υἱὸς παρεστηκέτω ὡς ‘λειτουργικὸν πνεῦμα, εἰς\nδιακονίαν ἀποστελλόμενοςʼ καὶ αὐτὸς, ὁμοίως ἐκείνων. Εἰ δὲ\n\nδιίστησιν ὁ Παῦλος τὸν Υἱὸν ἀπὸ τῶν γενητῶν, λέγων· ‘Τίνι\nγὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων· Υἱός μου εἶ σύ ;’ καὶ οὖτος μὲν\nδημιουργεῖ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, αὐτοὶ δὲ παῤ αὐτοῦ γίνονται·\nκαὶ αὐτὸς μὲν μετὰ τοῦ Πατρὸς καθέζεται, οἱ δὲ παρεστήκασι\nλειτουργοῦντες· τίνι πάλιν οὐκ ἔστι φανερὸν ὅτι οὐκ ἐπὶ\nτῆς οὐσίας τοῦ Λόγου ἔλεγε τὸ ‘γενόμενος,’ ἀλλʼ ἐπὶ τῆς δι’\nαὐτοῦ γενομένης διακονίας ; Ὡς γὰρ Λόγος ὢν, γέγονε σὰρξ,\nοὕτω, γενόμενος ἄνθρωπος, ‘γέγονε τοσούτῳ κρείττων’ ἐν τῇ διακονίᾳ\nτῆς διὰ τῶν ἀγγέλων γενομένης διακονίας, ὅσῳ διαφέρει\nδούλων υἱὸς, καὶ δὲ δημιουργὸς τῶν δημιουργουμένων· ὥστε παυσάσθωσαν\nἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ Υἱοῦ λαμβάνειν τὸ ‘γενόμενος·’\nοὐκ ἔστι γὰρ τῶν γενητῶν· καὶ γνώτωσαν, ὅτι τῆς διακονίας\nκαὶ τῆς γενομένης οἰκονομίας σημαντικόν ἐστι τὸ ‘γενόμενος.’\nΠῶς δὲ γέγονε κρείττων ἐν τῇ διακονίᾳ, κρείττων ὢν\nτῇ φύσει παρὰ τὰ γενητὰ, δείκνυσι τὰ προειρημένα, καὶ ἡγοῦμαι\nμὲν κἂν οὕτως αὐτοὺς αἰσχύνεσθαι. Ἂν δʼ ἄρα φιλονεικῶσιν,\nἀκόλουθον ἂν εἴη πρὸς τὴν ἀλόγιστον αὐτῶν τόλμαν ὁμόσε\nχωρῆσαι τούτοις, καὶ τὰ ὅμοια ῥητὰ περὶ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς\nεἰρημένα ἀντιθεῖναι τούτοις, ἵνα ἢ δυσωπηθέντες ‘παύσωσιν\nἑαυτῶν τὴν γλῶτταν ἀπὸ κακῶν,ʼ ἢ γνῶσιν εἰς ὅσον βάθος εἰσιν\nἀνοίας. Γέγραπται τοίνυν· ‘Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν,\nκαὶ εἰς οἶκον καταφυγῆς, τοῦ σῶσαί με·’ καὶ πάλιν· ‘Ἐγένετο\nΚύριος καταφυγὴ τῷ πένητι·’ καὶ ὅσα τοιαῦτα ἐν ταῖς θείαις\nγραφαῖς εὑρίσκεται. Εἰ μὲν οὖν εἰς τὸν Υἱὸν εἰρῆσθαι ταῦτα\nλέγουσιν, ὃ καὶ τάχα καὶ μᾶλλον ἀληθές ἐστιν· ἐπιγνώτωσαν,\nὅτι μὴ ὄντα γενητὸν αὐτὸν ἀξιοῦσι γενέσθαι βοηθὸν ἑαυτοῖς\nκαὶ οἶκον καταφυγῆς οἱ ἅγιοι· καὶ λοιπὸν τὸ ‘γενόμενος,’ καὶ\nτὸ ἐποίησε,’ καὶ τὸ ‘ἔκτισεν,ʼ εἰς τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ παρουσίαν\nλαμβανέτωσαν. Τότε γὰρ ‘γέγονεʼ βοηθὸς καὶ οἶκος καταφυγῆς,\nὅτε ‘τῷ σώματι ἑαυτοῦ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀνήνεγκεν ἐπὶ τὸ\nξύλον,’ καὶ ἔλεγε· ‘Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ\nπεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς.’\n\n63. Ἃν δὲ εἰς τὸν Πατέρα λέγωσιν εἰρῆσθαι τὰ ῥητὰ, ἆρ\nἐπειδὴ καὶ ἐνταῦθα γέγραπται τὸ ‘γενοῦ,’ καὶ τὸ ‘ἐγένετο,’\nτοσούτῳ ἐπιχειρήσουσιν, ὥστε εἰπεῖν γενητὸν εἶναι τὸν Θεόν ;\nΝαὶ τολμήσουσιν, ὥσπερ καὶ περὶ τοῦ Λόγου αὐτοῦ τοιαῦτα\n\nδιαλογίζονται· φέρει γὰρ αὐτοὺς ἡ ἀκολουθία τοιαῦτα καὶ περὶ\nτοῦ Πατρὸς ὑπονοεῖν, οἶα καὶ περὶ τοῦ Λόγου αὐτοῦ φαντάζονται.\nἈλλὰ μὴ γένοιτο μηδὲ εἰς νοῦν ποτέ τινος τῶν πιστῶν\nἐλθεῖν τὸ τοιοῦτον. Οὔτε γὰρ ὁ Υἱὸς τῶν γενητῶν ἐστιν, οὔτε\nτὸ γεγραμμένον καὶ τὸ λεγόμενον ὦδε, ‘γενοῦ,’ καὶ ‘ἐγένετο,’\nἀρχὴν τοῦ εἶναι σημαίνει, ἀλλὰ τὴν ‘γενομένην’ βοήθειαν τοῖς\nδεομένοις. Ὁ μὲν γὰρ Θεὸς ἀεὶ καὶ ὁ αὐτός ἐστιν· οἱ δὲ ἄνθρωποι\nμετὰ ταῦτα γεγόνασι διὰ τοῦ Λόγου, ὅτε αὐτὸς ὁ Πατὴρ\nἠθέλησε· καὶ ἔστιν ὁ Θεὸς ἀόρατος καὶ ἀπρόσιτος τοῖς γενητοῖς,\nκαὶ μάλιστα τοῖς ἐπὶ γῆς ἀνθρώποις. Ὅταν τοίνυν ἀσθενοῦντες\nοἱ ἄνθρωποι παρακαλῶσιν, ὅταν διωκόμενοι δέωνται βοηθείας,\nὅταν ἀδικούμενοι προσεύχωνται, τότε φιλάνθρωπος ὢν ὁ ἀόρατος\nἐπιφαίνεται διὰ τῆς ἑαυτοῦ εὐεργεσίας, ἣν διὰ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ\nΛόγου καὶ ἐν αὐτῷ ποιεῖται· καὶ λοιπὸν πρὸς τὴν χρείαν ἑκάστῳ\nγίνεται τὰ τῆς θεοφανείας· καὶ ‘γίνεται’ τοῖς μὲν ἀσθενοῦσιν\nἰσχὺς, τοῖς δὲ διωκομένοις καταφυγὴ καὶ οἶκος σωτηρίας· τοῖς\nδὲ ἀδικουμένοις λέγει· ‘Ἔτι λαλοῦντός σου ἐρῶ, Ἰδοὺ πάρειμι.’\nὍπερ οὖν εἰς ἀντίληψιν ἑκάστῳ διὰ τοῦ Υἱοῦ γίνεται, τοῦτο\nτὸν Θεὸν ἕκαστος ἑαυτῷ ‘γεγενῆσθαι’ λέγει· ἐπειδὴ καὶ βοήθεια\nπαῤ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ Λόγου γίνεται. Τοῦτο οἶδε καὶ ἡ\nσυνήθεια τῶν ἀνθρώπων, καὶ τοῦτο καὶ πᾶς ὁστισοῦν ὁμολογήσει\nκαλῶς εἰρῆσθαι. Πολλάκις καὶ παρὰ ἀνθρώπων γέγονεν\nἀνθρώποις βοήθεια· καὶ ὁ μὲν ἀδικουμένῳ συνέκαμεν, ὡς ὁ\nἈβραὰμ τῷ Λώτ· ὁ δὲ διωκομένῳ τὸν οἶκον ἠνέῳξεν, ὡς ὁ\nἈβδίας τοῖς υἱοῖς τῶν προφητῶν· καὶ ὁ μὲν τὸν ξένον ἀνέπαυσεν,\nὡς ὁ Λὼτ τοὺς ἀγγέλους· ὁ δὲ τοῖς δεομένοις κεχορήγηκεν,\nὡς ὁ Ἰὼβ τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν. Ὥσπερ οὖν ἕκαστος\nτῶν εὖ παθόντων εἰ λέγοι, ‘Ὁ δεῖνά μοι γέγονε βοηθός·’ καὶ\nἄλλος εἰλέγοι, ‘Κἀμοὶ καταφυγὴ,’ καὶ ‘τούτῳ χορηγός·’ λέγοντες\nδὲ ταῦτα, οὐ τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως, οὐδὲ τὴν οὐσίαν τῶν εὖ\nποιησάντων σημαίνουσιν, ἀλλὰ τὴν εἰς αὐτοὺς γινομένην παῤ\nἐκείνων εὐεργεσίαν· οὕτως ὅταν λέγωσι περὶ τοῦ Θεοῦ οἱ ἅγιοι\nτὸ ‘ἐγένετο,’ καὶ τὸ ‘γενοῦ,’ οὐκ ἀρχήν τινα γενέσεως σημαίνουσιν·\n(ἄναρχος γὰρ καὶ οὐ γενητὸς ὁ Θεός·) ἀλλὰ τὴν εἰς\nἀνθρώπους παῤ αὐτοῦ γενομένην σωτηρίαν.\n\n64. Τούτου δὲ οὕτως νοουμένου, ἀκόλουθον ἂν εἴη καὶ ἐπὶ\n\nτοῦ Υἱοῦ, ὅσα δʼ ἂν καὶ ὁσάκις ἂν λέγηται, ‘ἐγένετο,’ καὶ\n‘γενοῦ,’ τὴν αὐτὴν διάνοιαν σώζειν· ὥστε καὶ τὸ λεγόμενον,\n‘γενόμενος κρείττων τῶν ἀγγέλων,’ καὶ ‘ἐγένετο, ἀκούοντας,\nμὴ ἀρχήν τινα τοῦ γίνεσθαι ἐπινοεῖν τοῦ Λόγου, μηδὲ ὅλως ἐκ\nτούτων γενητὸν αὐτὸν φαντάζεσθαι· ἀλλʼ ἐπὶ τῆς διακονίας καὶ\nοἰκονομίας, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, νοεῖν τὸ λεγόμενον παρὰ τοῦ\nΠαύλου. Ὅτε γὰρ ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν\nἡμῖν,’ ἦλθέ τε ‘ἵνα διακονήσῃ’ καὶ πᾶσι σωτηρίαν χαρίσηται,\nτότεἡμῖν ‘ἐγένετο’ σωτηρία, καὶ ἐγένετο ζωὴ, καὶ ἐγένετο ἱλασμός·\nτότε ἡ ὑπὲρ ἡμῶν αὐτοῦ οἰκονομία ‘κρείττων γέγονε τῶν ἀγγέλων,’\nκαὶ ἐγένετο ὁδὸς, καὶ ἐγένετο ἀνάστασις. Καὶ ὥσπερ τὸ\n‘γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν οὐκ οὐσίας γένεσιν σημαίνει\nαὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὴν φιλανθρωπίαν, ὥσπερ εἴρηται,\nοὕτως καὶ νῦν τὸ ‘γενόμενος κρείττων τῶν ἀγγέλων,’ καὶ\n‘ἐγένετο,’ καὶ ‘τοσούτῳ κρείττων γέγονεν ἔγγυος ὁ Ἰησοῦς,’ οὐ\nτὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου γενητὴν σημαίνει, μὴ γένοιτο· ἀλλὰ τὴν\nγενομένην ἐκ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ εἰς ἡμᾶς εὐεργεσίαν·\nκἂν ἀχάριστι τυγχάνωσιν οἱ αἱρετικοὶ, καὶ φιλόνεικοι πρὸς\nἀσέβειαν.\n\nΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΚΑΤΑ ΑΡΕΙΑΝΩΝ\nΛΟΓΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ.\n\n1. ἘΓΩ μὲν ᾤμην τοὺς τῆς Ἀρείου μανίας ὑποκριτὰς ἐπὶ\nτοῖς προειρημένοις πρὸ τούτου κατʼ αὐτῶν ἐλέγχοις, καὶ ταῖς\nπερὶ τῆς ἀληθείας ἀποδείξεσιν ἀρκεῖσθαι, καὶ παυομένους λοιπὸν,\nμεταγινώσκειν ἐφʼ οἷς ἐφρόνησάν τε καὶ ἐλάλησαν κακῶς περὶ\nτοῦ Σωτῆρος· αὐτοὶ δὲ, οὐκ οἶδ’ ὅπως, οὐδὲ οὕτως καταδύονται·\nἀλλʼ ὡς χοῖροι καὶ κύνες περὶ ‘τὰ ἵδια ἐξεράματα’ καὶ τὸν ἑαυτῶν\n‘βόρβορον κυλιόμενοι,ʼ ‘μᾶλλον ἐφευρίσκουσιν ἑαυτοῖς ἐπινοίας\nεἰς ἀσέβειαν. Μὴ νοοῦντες γοῦν μήτε τὸ ἐν ταῖς Παροιμίαις\nγεγραμμένον, ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα\nαὐτοῦ,ʼ μήτε τὸ παρὰ τοῦ ἀποστόλου εἰρημένον, ‘πιστὸν ὄντα\nτῷ ποιήσαντι αὐτὸν,ʼ φιλονεικοῦσιν ἁπλῶς, λέγοντες ‘ποίημα\nκαὶ κτίσμαʼ εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱόν. Καὶ ἤρκει μὲν ἀπὸ τῶν\nπροειρημένων αὐτοὺς συνιδεῖν, εἰ μὴ τέλεον καὶ τὰς αἰσθήσεις\nἀπώλεσαν, ὡς τῆς ἀληθείας μαρτυρησάσης, μὴ εἶναι ἐξ οὐκ\nὄντων μηδὲ ὅλως τῶν γενητῶν τὸν Υἱόν· Θεὸς γὰρ ὢν, οὐδʼ ἂν\nεἴη ποίημα, οὐδὲ θέμις λέγειν αὐτὸν κτίσμα. Κτισμάτων γὰρ\nκαὶ ποιημάτων ἴδιον τὸ λέγεσθαι ‘ἐξ οὐκ ὄντων,ʼ καὶ ‘οὐκ ἦν\nπρὶν γεννηθῇ·ʼ ἀλλʼ ἐπειδὴ, ὥσπερ δεδιότες ἀποστῆναι τῆς ἰδίας\nμυθοπλαστίας, προφασίζονται συνήθως τὰ προειρημένα ῥητὰ\nτῶν θείων γραφῶν, τὰ καλῶς μὲν γεγραμμένα, ῥᾳδιουργηθέντα δὲ\nπαῤ αὐτῶν· φέρε, πάλιν ἐπαναλαβόντες τὸν νοῦν τῶν προειρημένων,\nτοὺς μὲν πιστοὺς ὑπομνήσωμεν, τούτους δὲ δείξωμεν καὶ\nἐξ ἑκάστου τούτων, μηδʼ ὅλως εἰδέναι τὸν Χριστιανισμόν. Εἰ\nγὰρ ἐγίνωσκον, οὐκ ἂν ἑαυτοὺς ‘συνέκλειον’ εἰς τὴν τῶν νῦν\n\nἸουδαίων ἀπιστίαν, ἀλλʼ ἐρωτῶντες ἐμάνθανον, ὅτι ‘ἐν ἀρχῇ\nἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ\nΛόγος·᾿ ὅτε δὲ εὐδοκήσαντος τοῦ Πατρὸς ὁ Λόγος αὐτὸς γέγονεν\nἄνθρωπος, τότε εἰκότως εἴρηται περὶ αὐτοῦ παρὰ μὲν τοῦ Ἰωάννου\nτὸ ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο·ʼ παρὰ δὲ τοῦ Πέτρου, ‘Κύριον\nκαὶ Χριστὸν αὐτὸν ἐποίησε·’ καὶ διὰ μὲν Σολομῶνος, ὡς παῤ\nαὐτοῦ·᾿ τοῦ Κυρίου, ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα\nαὐτοῦ·᾿ παρὰ δὲ τοῦ Παύλου, ‘τοσούτῳ κρείττων γενόμενος\nτῶν ἀγγέλων·᾿ καὶ πάλιν, ‘ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου\nλαβών·᾿ καὶ αὖθις, ‘Ὅθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου\nμέτοχοι, κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας\nἡμῶν Ἰησοῦν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν·᾿ τὰ τοιαῦτα γὰρ\nπάντα ῥητὰ τὴν αὐτὴν ἔχει δύναμιν καὶ διάνοιαν βλέπουσαν εἰς\nεὐσέβειαν, καὶ δεικνύουσαν τὴν θεότητα τοῦ Λόγου, καὶ τὰ\nἀνθρωπίνως λεγόμενα περὶ αὐτοῦ, διὰ τὸ γεγενῆσθαι αὐτὸν καὶ\nυἱὸν ἀνθρώπου. Καὶ εἰ καὶ αὐτάρκη ταῦτα πρὸς ἀπόδειξιν κατʼ\nαὐτῶν, ὅμως ἐπειδὴ μὴ νοοῦντες τὸ παρὰ τοῦ ἀποστόλου λεγόμενον,\n(ἵνα τούτου πρῶτον μνησθῶ,) νομίζουσιν ἓν τῶν ποιημάτων\nεἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, διὰ τὸ γεγράφθαι, ‘πιστὸν ὄντα τῷ\nποιήσαντι αὐτὸν,ʼ ἀναγκαῖον ἡγησάμην τοῦτο πάλιν λέγοντας\nαὐτοὺς ἐντρέπειν, ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς πρὸ τούτων ἐλέγομεν, λαμβάνοντες\nπαῤ αὐτῶν τὸ λῆμμα.\n\n2. Εἰ μὲν οὖν οὐκ ἔστιν Υἱὸς, λεγέσθω καὶ ποίημα· πάντα τε\nτὰ ἐπὶ τῶν ποιημάτων κατηγορείσθω καὶ ἐπʼ αὐτοῦ· καὶ μόνος\nμὴ λεγέσθω Υἱὸς, μὴ Λόγος, μὴ Σοφία· καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Θεὸς\nμὴ λεγέσθω Πατὴρ, ἀλλὰ μόνον δημιουργὸς καὶ κτίστης τῶν\nγινομένων ὑπʼ αὐτοῦ. Καὶ ἔστω ἡ μὲν κτίσις εἰκὼν καὶ χαρακτὴρ\nτῆς δημιουργικῆς βουλήσεως αὐτοῦ· αὐτὸς δὲ κατʼ ἐκείνους\nμὴ ἔστω γεννητικῆς φύσεως· ὥστε τῆς ἰδίας οὐσίας αὐτοῦ μὴ\nεἶναι λόγον, μὴ Σοφίαν, μηδʼ ὅλως εἰκόνα. Εἰ γὰρ μή ἐστιν\nΥἱὸς, οὐδὲ εἰκών. Μὴ ὄντος δὲ Υἱοῦ, πῶς ἄρα τὸν Θεὸν κτίστην\nεἶναι λέγετε, εἴ γε ‘διὰ Λόγουʼ καὶ ‘ἐν σοφίᾳʼ πάντα τὰ γινόμενα\nγίνεται, χωρίς τε τούτου οὐκ ἄν τι γένοιτο, οὐκ ἔχει δὲ\nκαθʼ ὑμᾶς ἐν ᾧ καὶ διʼ οὗ τὰ πάντα ποιεῖ; εἰ δὲ μὴ καρπογόνος\nἐστὶν αὐτὴ ἡ θεία οὐσία, ἀλλʼ ἔρημος, κατʼ αὐτοὺς, ὡς φῶς μὴ\nφωτίζον, καὶ πηγὴ ξηρὰ, πῶς δημιουργικὴν ἐνέργειαν ἔχειν αὐτὸν\n\nλέγοντες οὐκ αἰσχύνονται; καὶ ἀναιροῦντες δὲ τὸ κατὰ φύσιν,\nπῶς τὸ κατὰ βούλησιν προηγεῖσθαι θέλοντες οὐκ ἐρυθριῶσιν;\nΕἰ δὲ τὰ ἐκτὸς καὶ οὐκ ὄντα πρότερον, βουλόμενος δὲ αὐτὰ εἶναι,\nδημιουργεῖ, καὶ γίνεται τούτων ποιητὴς, πολλῷ πρότερον εἴη ἂν\nπατὴρ γεννήματος ἐκ τῆς ἰδίας οὐσίας. Εἰ γὰρ τὸ βούλεσθαι\nπερὶ τῶν μὴ ὄντων διδόασι τῷ Θεῷ, διὰ τί μὴ τὸ ὑπερκείμενον\nτῆς βουλήσεως οὐκ ἐπιγινώσκουσι τοῦ Θεοῦ; ὑπεραναβέβηκε\nδὲ τῆς βουλήσεως τὸ πεφυκέναι καὶ εἶναι αὐτὸν Πατέρα τοῦ\nἰδίου Λόγου. Εἰ τοίνυν τὸ πρότερον, ὅπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν,\nοὐχ ὑπῆρξε κατὰ τὴν ἐκείνων ἄνοιαν, πῶς τὸ δεύτερον, ὅπερ\nἐστὶ κατὰ βούλησιν, γένοιτʼ ἄν; πρότερον δέ ἐστιν ὁ Λόγος,\nκαὶ δεύτερον ἡ κτίσις. Ἀλλʼ ἔστιν ὁ Λόγος, κἂν πλείονα τολμῶσιν\nοἱ ἀσεβεῖς· ‘διʼ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν ἡ κτίσις· καὶ δῆλον\nἂν εἴη ὅτι, ποιητὴς ὢν, ὁ Θεὸς ἔχει καὶ τὸν δημιουργικὸν Λόγον\nοὐκ ἔξωθεν, ἀλλʼ ἴδιον ἑαυτοῦ· πάλιν γὰρ τὸ αὐτὸ ῥητέον. Εἰ\nτὸ βούλεσθαι ἔχει, καὶ τὸ βούλημα αὐτοῦ ποιητικόν ἐστι, καὶ\nἀρκεῖ τὸ βούλημα αὐτοῦ πρὸς σύστασιν τῶν γινομένων· ὁ δὲ\nΛόγος ἐστὶν αὐτοῦ ποιητικὸς, καὶ δημιουργός· οὐκ ἀμφίβολον\nὅτι αὐτός ἐστιν ἡ τοῦ Πατρὸς ζῶσα βουλὴ, καὶ ἐνούσιος ἐνέργεια,\nκαὶ Λόγος ἀληθινὸς, ἐν ᾧ καὶ συνέστηκε καὶ διοικεῖται τὰ\nπάντα καλῶς. Οὐδεὶς δὲ οὐδὲ διστάξειεν ὡς ὁ ἁρμόζων τῆς\nἁρμονίας καὶ τῶν ἁρμοζομένων πρόεστι. Καὶ δεύτερόν ἐστι,\nκαθὰ προεῖπον, τὸ δημιουργεῖν τοῦ γεννᾷν τὸν Θεάν. Τὸ μὲν\nγὰρ ‘Υἱὸς’ ἴδιον καὶ ἀληθῶς ἐκ τῆς μακαρίας ἐκείνης καὶ ἀεὶ\nοὔσης οὐσίας ἐστί· τὰ δὲ ἐκ βουλήσεως αὐτῆς ἔξωθεν συνιστάμενα\nγίνεται, καὶ δημιουργεῖται διὰ τοῦ ἰδίου καὶ ἐξ αὐτῆς\nγεννήματος.\n\n3. Οὐκοῦν τοῦ λόγου δεικνύντος πολλὴν ἀτοπίαν κατὰ τῶν\nλεγόντων μὴ εἶναι Υἱὸν Θεοῦ, ἀλλὰ ποίημα ἀνάγκη λοιπὸν\nἡμᾶς συνομολογεῖν Υἱὸν εἶναι τὸν Κύριον. Εἱ δὲ Υἱός ἐστιν,\nὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν, ὡμολόγηται δὲ ὁ υἱὸς οὐκ ἔξωθεν, ἀλλʼ ἐκ\nτοῦ γεννῶντος εἶναι, μὴ διαφερέσθωσαν ταῖς λέξεσι, καθὰ\nπροεῖπον, ἐὰν καὶ ἐπʼ αὐτοῦ τοῦ Λόγου ἀντὶ τοῦ ‘τῷ γεννήσαντι,’\n‘τῷ ποιήσαντιʼ ὀνομάζουσιν οἱ ἅγιοι, ὡς ἀδιαφόρου τοῦ\nῥήματος ὄντος ἐπὶ τῶν τοιούτων, ἕως τὸ κατὰ φύσιν ὁμολογεῖται.\nΟὐ γὰρ αἱ λέξεις τὴν φύσιν παραιροῦνται· ἀλλὰ μᾶλλον ἡ φύσις\n\nτὰς λέξεις εἰς ἑαυτὴν ἕλκουσα μεταβάλλει. Καὶ γὰρ οὐ πρότεραι\nτῶν οὐσιῶν αἱ λέξεις, ἀλλʼ αἱ οὐσίαι πρῶται, καὶ δεύτεραι\nτούτων αἱ λέξεις. Διὸ καὶ ὅταν ἡ οὐσία ποίημα ἢ κτίσμα ᾖ,\nτότε τὸ ‘ἐποίησε,ʼ καὶ τὸ ‘ἐγένετο,’ καὶ τὸ ‘ἔκτισε,ʼ κυρίως\nἐπʼ αὐτῶν λέγεταί τε καὶ σημαίνει τὸ ποίημα. Ὅταν δὲ ἡ\nοὐσία γέννημα ᾖ καὶ υἱὸς, τότε τὸ ‘ἐποίησε,ʼ καὶ τὸ ‘ἐγένετο’\nκαὶ τὸ ‘ἔκτισεν, οὐκ ἔτι κυρίως ἐπʼ αὐτοῦ κεῖται, οὐδὲ ποίημα\nσημαίνει· ἀλλʼ ἀντὶ τοῦ ‘ἐγέννησε,ʼ τῷ ‘ἐποίησεν,’ ἀδιαφόρως\nτις κέχρηται ῥήματι. Πολλάκις γοῦν πατέρες τοὺς ἐξ αὐτῶν\nφύντας υἱοὺς ‘δούλουςʼ ἑαυτῶν ὀνομάζουσι, καὶ οὐκ ἀρνοῦνται τὸ\nγνήσιον τῆς φύσεως· καὶ πολλάκις τοὺς ἰδίους δούλους φιλοφρονούμενοι\n‘τέκναʼ καλοῦσι, καὶ οὐ κρύπτουσι τὴν ἐξ ἀρχῆς\nαὐτῶν κτῆσιν· τὸ μὲν γὰρ ἐπʼ ἐξουσίας, ὡς πατέρες, λέγουσι·\nτὸ δὲ φιλανθρώπως ὀνομάζουσι. Σάῤῥα γοῦν ‘τὸν Ἀβραὰμ\nκύριον ἐκάλει,ʼ καίτοι μὴ δούλη, ἀλλὰ σύζυγος οὖσα· καὶ ὁ μὲν\nἀπόστολος Φιλήμονι τῷ κτησαμένῳ συνῆπτεν ὡς ‘ἀδελφὸν’\nὨνήσιμον τὸν δοῦλον· ἡ δὲ Βηρσαβεὲ, καίτοι μήτηρ οὖσα,\nτὸν υἱὸν ἐκάλει ‘δοῦλον,ʼ λέγουσα τῷ πατρὶ, ‘τὸν δοῦλόν σου\nΣολομῶνα·’ εἶτα καὶ Νάθαν ὁ προφήτης, εἰσελθὼν, τὰ αὐτὰ\nἐκείνῃ ἔλεγε τῷ Δαβὶδ, ὅτι ‘Σολομῶνα τὸν δοῦλόν σου· καὶ\nοὐκ ἔμελεν αὐτοῖς τὸν υἱὸν εἰπεῖν ‘δοῦλον, ἀκούων γὰρ κἀκεῖνος\nἐπεγίνωσκε τὴν φύσιν, καὶ οὗτοι δὲ λέγοντες οὕτως οὐκ\nἠγνόουν τὸ γνήσιον. Κληρονόμον γοῦν ἠξίουν αὐτὸν τοῦ πατρὸς\nγενέσθαι, ὃν ὡς δοῦλον ἐκάλουν· ἦν γὰρ υἱὸς τῇ φύσει τοῦ\nΔαβίδ.\n\n4. Ὥσπερ τοίνυν ἀναγινώσκοντες ταῦτα διανοούμεθα καλῶς,\nκαὶ ἀκούοντες ‘δοῦλον’ τὸν Σολομῶνα, οὐ νομίζομεν αὐτὸν εἶναι\nδοῦλον, ἀλλὰ φύσει καὶ γνήσιον υἱὸν, οὕτως ἐὰν καὶ περὶ τοῦ\nΣωτῆρος τοῦ ἀληθῶς ὁμολογουμένου Υἱοῦ, καὶ φύσει Λόγου\nὄντος, λέγωσιν οἱ ἅγιοι, ‘πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν·ʼ ἢ\nαὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐὰν λέγῃ, ‘Κύριος ἔκτισέ μέ·’ καὶ ‘ἐγὼ\nδοῦλος σὸς, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου·ʼ καὶ ὅσα τοιαῦτα· μὴ\nδιὰ τοῦτο ἀρνείσθωσάν τινες τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ ἰδιότητα·\nἀλλʼ, ὡς ἐπὶ Σολομῶνος καὶ τοῦ Δαβὶδ, διανοείσθωσαν ὀρθῶς\nπερὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ. Ἐπεὶ, εἰ ἀκούοντες Σολομῶνα\n‘δοῦλον,’ ὁμολογοῦσιν υἱὸν, πῶς οὐ πολλάκις ἀπολωλέναι δίκαιοί\n\nεἰσιν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ Κυρίου διάνοιαν οὐ σώζουσιν,\nἀλλʼ ὅταν μὲν ἀκούωσι ‘γέννημα, καὶ Λόγον, καὶ Σοφίαν,ʼ βιάζονται\nπαρερμηνεύειν, καὶ ἀρνεῖσθαι τὴν φύσει καὶ γνησίαν γέννησιν\nτὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ· ἀκούοντες δὲ ‘ποιήματος’\nφωνὰς καὶ λέξεις, εὐθὺς εἰς τὸ νομίζειν φύσει ποίημα τὸν Υἱὸν\nκαταφέρονται, καὶ ἀρνοῦνται τὸν Λόγον· καίτοι δυνάμενοι, διὰ\nτὸ γεγενῆσθαι αὐτὸν ἄνθρωπον, πάσας τὰς τοιαύτας λέξεις\nἐπιῤῥίπτειν ἐπὶ τὸ ἀνθρώπινον αὐτοῦ; Πῶς οὖν καὶ οὗτοι οὐ\n‘βδελυκτοὶʼ παρὰ τῷ Κυρίῳ δείκνυνται, ‘δισσὰ στάθμιαʼ παῤ\nἑαυτοῖς ἔχοντες, καὶ τῷ μὲν ἐκεῖνα λογιζόμενοι, τῷ δὲ τὸν Κύριον\nβλασφημοῦντες; Ἀλλʼ ἴσως τὸ μὲν ‘δοῦλος’ ὡς κατὰ διάθεσιν\nλεγόμενον συντίθενται, τὸ δὲ ‘τῷ ποιήσαντι’ κατέχουσιν, ὡς\nμέγα τι βοήθημα τῆς αἱρέσεως αὐτῶν. Ἔστι δὲ αὐτοῖς καὶ\nτοῦτο κάλαμος τεθλασμένος τὸ ἔρεισμα· καταγνώσονται γὰρ\nεὐθὺς ἑαυτῶν, εἰ μάθοιεν τὸ τῆς γραφῆς ἰδίωμα. Καὶ γὰρ\nὥσπερ ‘δοῦλος’ λέγεται ὁ Σολομῶν, καίπερ ὢν υἱὸς, οὕτως, ἵνα\nτὰ ἐν τοῖς προτέροις εἰρημένα πάλιν εἴπωμεν, εἰ καὶ ‘ποιουμένους\nκαὶ κτιζομένους καὶ γινομένουςʼ τοὺς ἐξ ἑαυτῶν φυομένους υἱοὺς\nλέγοιεν οἱ γονεῖς, οὐδὲν ἧττον οὐκ ἀρνοῦνται τὴν φύσιν. Ὁ\nγοῦν Ἐζεχίας, ὡς ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ γέγραπται, εὐχόμενος ἔλεγεν·\n‘Ἀπὸ γὰρ τῆς σήμερον παιδία ποιήσω, ἃ ἀναγγελοῦσι τὴν\nδικαιοσύνην σου, Κύριε τῆς σωτηρίας μου᾿. Καὶ αὐτὸς μὲν\nἔλεγε, ‘ποιήσω·’ ὁ δὲ προφήτης ἔν τε αὐτῷ τῷ βιβλίῳ, καὶ τῇ\nτετάρτῃ τῶν Βασιλειῶν οὕτω φησί· ‘καὶ οἱ υἱοί σου, οἳ ἐξελεύσονται\nἐκ σοῦ.’ Ἀντὶ τοῦ ‘γεννᾷνʼ ἄρα τὸ ‘ποιήσω’ εἴρηκε·\nκαὶ τοὺς ἐξ αὐτοῦ φυομένους, ὡς ποιουμένους φησί. Καὶ οὐ\nδιαφέρεταί τις, ὡς περὶ τοῦ φύσει γεννήματός ἐστιν ἡ λέξις.\nΚαὶ Εὔα δὲ τεκοῦσα τὸν Κάϊν, εἶπεν, ‘Ἐκτησάμην ἄνθρωπον\nδιὰ τοῦ Θεοῦ.’ Ἀντὶ τοῦ ‘τεκεῖν,ʼ ἄρα καὶ αὐτὴ τὸ ‘ἐκτησάμην’\nεἴρηκε. Καὶ γὰρ πρότερον ἰδοῦσα τὸν τόκον, ὕστερον\nεἶπε τὸ ‘ἐκτησάμην.ʼ Καὶ οὐ διὰ τὸ ‘ἐκτησάμην, ’ νομίσειεν\nἄν τις ἔξωθεν ἠγοράσθαι τὸν Κάϊν, καὶ μὴ ἐξ αὐτῆς τετέχθαι.\nΚαὶ ὁ πατριάρχης δὲ Ἰακὼβ ἔλεγε τῷ Ἰωσὴφ, ‘Νῦν οὖν οἱ δύο\nυἱοί σου, οἱ γενόμενοί σοι ἐν Αἰγύπτῳ, πρὸ τοῦ με ἐλθεῖν πρὸς\nσὲ εἰς Αἴγυπτον, ἐμοί εἰσιν, Ἐφραῒμ καὶ Μανασσῆς Καὶ ἡ\nΥραφὴ δὲ περὶ τοῦ Ἰώβ φησιν, ‘ἐγένοντο αὐτῷ υἱοὶ ἑπτὰ, καὶ\n\nθυγατέρες τρεῖς·’ ὥσπερ καὶ Μωϋσῆς εἴρηκεν ἐν τῷ νόμῳ· ‘Ἐὰν\nδὲ γένωνταί τινι υἱοί καὶ, ‘ἐὰν ποιήσῃ υἱόν.’\n\n5. Ἰδοὺ πάλιν τοὺς γεννηθέντας, ὡς γενομένους καὶ ποιηθέντας\nεἰρήκασιν, εἰδότες ὅτι ἕως ὁμολογοῦνται υἱοὶ κἂν λέγῃ\nτις, ἐγένοντο,ʼ ἢ ‘ἐκτησάμην,ʼ ἢ ‘ἐποίησα,ʼ οὐδὲν διαφέρει.\nἩ γὰρ φύσις καὶ ἡ ἀλήθεια ἕλκει τὴν διάνοιαν εἰς ἑαυτήν. Διὸ\nκαὶ πρὸς τοὺς ζητοῦντας, εἰ κτίσμα καὶ ποίημά ἐστιν ὁ Κύριος,\nχρὴ πρότερον ζητεῖν εἰ Υἱός ἐστι, καὶ Λόγος, καὶ Σοφία. Τούτων\nγὰρ ἀποδεικνυμένων, ἐκβάλλεται εὐθὺς καὶ παύεται ἡ περὶ\nτοῦ ποιήματος καὶ κτίσματος ὑπόνοια· οὔτε γὰρ τὸ ποίημα Υἱὸς\nκαὶ Λόγος ἂν εἴη, οὔτε ὁ Υἱὸς ποίημα ἂν εἴη. Τούτων δὲ πάλιν\nοὕτως ὄντων, φανερὰ πᾶσιν ἀπόδειξις, ὡς ἡ λέξις ἡ λέγουσα,\n‘τῷ ποιήσαντι αὐτὸν,ʼ οὐκ εἰς ὄνησίν ἐστι τῇ αἱρέσει αὐτῶν,\nἀλλὰ μᾶλλον εἰς κατάγνωσιν. Δέδεικται γὰρ ὅτι ἡ τοῦ, ‘ἐποίησε,’\nλέξις, καὶ ἐπὶ τῶν γνησίων καὶ φύσει τέκνων ἐν τῇ θείᾳ\nκεῖται Γραφῇ· ὅθεν τοῦ Κυρίου ἀποδεικνυμένου φύσει καὶ γνησίου\nΥἱοῦ, Λόγου, καὶ Σοφίας τοῦ Πατρὸς, κἂν λέγηται ἐπʼ αὐτοῦ τὸ\n‘ἐποίησεν,’ ἢ τὸ ‘ἐγένετο,ʼ οὐχ ὡς ποιήματος ὄντος αὐτοῦ λέγεται,\nἀλλʼ ἀδιαφόρως τῇ λέξει χρῶνται οἱ ἅγιοι, ὡς ἐπὶ τοῦ\nΣολομῶνος, καὶ τῶν Ἐζεχίου τέκνων. Καὶ γὰρ καὶ αὐτῶν γεννησάντων\nἐξ ἑαυτῶν, γέγραπται· ‘ἐποίησα,’ καὶ ‘ἐκτησάμην,’\nκαὶ, ‘ἐγένετο,’ Οὐκοῦν τὰ τοιαῦτα λεξείδια πολλάκις προφασισάμενοι\nοἱ θεομάχοι, ὀφείλουσι κἂν ὄψέ ποτε ἐκ τῶν εἰρημένων\nἀποθέσθαι τὴν ἀσεβῇ φρόνησιν, καὶ φρονῆσαι περὶ τοῦ\nΚύριου ὅτι Υἱός ἐστιν ἀληθινὸς, Λόγος καὶ Σοφία τοῦ Πατρὸς,\nοὐ ποίημα, οὐ κτίσμα. Εἰ γὰρ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἐν ποίῳ\nᾆρα λόγῳ καὶ ἐν ποίᾳ σοφίᾳ γέγονεν αὐτός; Πάντα γὰρ τὰ\nποιήματα διὰ τοῦ Λόγου καὶ τῆς Σὀρίας, γέγονε, καθὼς γέγραπται·\n‘Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας·’ καὶ, ‘πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο,\nκαὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν.ʼ Εἰ δὲ αὐτός ἐστιν ὁ\nΛόγος καὶ ἡ Σοφία, ἐν ᾗ πάντα γίνεται, οὐκ ἄρα τῶν ποιουμένων\nἐστὶν, οὐδὲ ὅλως τῶν γενητῶν, ἀλλὰ τοῦ Πατρὸς\nγέννημα.\n\n6. Σκοπεῖτε γὰρ ὁπόσον ἔχει πτῶμα τὸ λέγειν ποίημα τὸν τοῦ\nΘεοῦ Λόγον. Λέγει που Σολομὼν ἐν τῷ Ἐκκλησιαστῇ, ὅτι ‘σύμπαν\nτὸ ποίημα ἄξει ὁ Θεὸς εἰς κρίσιν, ἐν παντὶ παρεωρωμένῳ,\n\nἐὰν ἀγαθὸν, καὶ ἐὰν πονηρόν.᾿ Οὐκοῦν εἰ ποίημά ἐστιν ὁ\nΛόγος, ἀχθήσεται καθʼ ὑμᾶς καὶ αὐτὸς εἰς κρίσιν; Καί που λοιπὸν\nἡ κρίσις, κρινομένου τοῦ κριτοῦ; τίς δὲ τοῖς μὲν δικαίοις\nτὰς εὐλογίας δώσει, τοῖς δὲ ἀναξίοις τὰ ἐπιτιμίας, ἑστηκότος\nτοῦ Κυρίου καθʼ ὑμᾶς μετὰ πάντων ἐν κρίσει; ποίῳ δὲ καὶ νόμῳ\nκριθήσεται αὐτὸς ὁ νομοθέτης; Ταῦτα τῶν ποιημάτων ἴδιά ἐστι,\nτὸ κρίνεσθαι, τὸ παρὰ τοῦ Υἱοῦ εὐλογεῖσθαι καὶ ἐπιτιμᾶσθαι.\nΦοβήθητε λοιπὸν τὸν κριτὴν, καὶ πείσθητε τῷ Σολομῶνι λέγοντι.\nΕἰ γὰρ σύμπαν τὸ ποίημα ἄξει ὁ Θεὸς εἰς κρίσιν, ὁ δὲ Υἱὸς οὐκ\nἔστι τῶν κρινομένων, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον συμπάντων τῶν ποιημάτων\nαὐτός ἐστιν ὁ κριτής· πῶς οὐ λαμπρότερον ἡλίου δείκνυται\nμὴ ποίημα ὢν ὁ Υἱὸς, ἀλλὰ τοῦ Πατρὸς Λόγος, ἐν ᾧ τὰ\nποιήματα γίνεταί τε καὶ κρίνεται; εἰ δʼ, ὅτι γέγραπται, ‘πιστὸν\nὄντα,ʼ πάλιν ταράττει αὐτοὺς νομίζοντας ὡς ἐπὶ πάντων λέγεσθαι\nκαὶ ἐπʼ αὐτοῦ τὸ ‘πιστὸν,ʼ ὅτι πιστεύων ἐκδέχεται τῆς\nπίστεως τὸν μισθόν· ὥρα καὶ διὰ τοῦτο πάλιν αὐτοὺς ἐγκαλεῖν\nΜωσεῖ μὲν λέγοντι, ‘ὁ Θεὸς πιστὸς καὶ ἀληθινός·’ τῷ δὲ\nΠαύλῳ γράφοντι, ‘πιστὸς ὁ Θεὸς, ὃς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι\nὑπὲρ ὃ δύνασθε,ʼ Ἀλλὰ ταῦτα λέγοντες οἱ ἅγιοι, οὐκ\nἀνθρώπινα περὶ τοῦ Θεοῦ διενοοῦντο· ἀλλʼ ἐγίνωσκον διπλοῦν\nεἶναι τὸν νοῦν ἐν τῇ γραφῇ περὶ ‘τοῦ πιστοῦ·’ τὸ μὲν ὡς\nπιστεύον, τὸ δὲ, ὡς ἀξιόπιστον· καὶ τὸ μὲν ἐπʼ ἀνθρώπων, τὸ\nδὲ ἐπὶ Θεοῦ ἁρμόζειν. Πιστὸς γοῦν ὁ Ἀβραὰμ, ὅτι τῷ λαλοῦντι\nπεπίστευκε Θεῷ· πιστὸς δὲ ὁ Θεὸς, ὅτι, καθὼς ψάλλει\nΔαβὶδ, ‘πιστός ἐστιν ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις αὑτοῦ ὁ Κύριος,’ καὶ\nἀξιόπιστός ἐστι, καὶ ‘ἀδύνατόν ἐστιν αὐτὸν ψεύσασθαι.’ Καὶ,\n‘εἴ τίς ἐστι πιστὴ χήρας ἔχουσα,ʼ διὰ τὸ καλῶς πιστεύειν,\nπιστὴ καλεῖται. ‘Πιστὸς δὲ ὁ λόγος,ʼ ὅτι ὃ εἴρηκεν, ὀφείλει\nπιστεύεσθαι· ἀληθὲς γάρ ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλως. Καὶ τὸ\nγεγράφθαι τοίνυν, ‘πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν,’ οὐ πρὸς\nἄλλους ἔχει τὴν ὁμοιότητα, οὐδʼ ὅτι πιστεύων, εὐάρεστος γέγονεν,\nἀλλʼ ὅτι Υἱὸς ὢν τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, πιστός ἐστι καὶ αὐτὸς\nὀφείλων πιστεύεσθαι, ἐν οἷς ἂν λέγῃ καὶ ποιῇ, αὐτὸς ἄτρεπτος\nμένων, καὶ μὴ ἀλλοιούμενος ἐν τῇ ἀνθρωπίνῃ οἰκονομίᾳ καὶ τῇ\nἐνσάρκῳ παρουσίᾳ.\n\n7. Οὕτως μὲν οὖν ἄν τις, πρὸς τὴν ἀναίδειαν αὐτῶν χωρῶν,\n\nδύναται καὶ ἐκ μόνης τῆς, ‘ἐποίησε,ʼ λέξεως, διελέγχειν αὐτοὺς\nπλανωμένους, καὶ νομίζοντας εἶναι ποίημα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον.\nἘπειδὴ δὲ καὶ ἡ διάνοια τῶν γεγραμμένων ἐστὶν ὀρθὴ, δεικνύουσα\nτὴν ‘ἐποίησε’ λέξιν, πότε καὶ πρὸς τί λεγομένη σημαίνεται,\nἀναγκαῖον καὶ ἐξ αὐτῆς δεῖξαι τῶν αἱρετικῶν τὴν ἀλογίαν,\nἐὰν μάλιστα, ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρήκαμεν, καὶ τούτου τὸν\nκαιρὸν καὶ τὴν χρείαν λάβοιμεν. Οὐ τοίνυν τὰ πρὸ τῆς κτίσεως\nδιηγούμενος ὁ ἀπόστολος ταῦτα εἴρηκεν, ἀλλʼ ὅτε ‘ὁ Λόγος\nσὰρξ ἐγένετο οὕτω γὰρ γέγραπται· ‘Ὄθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως\nἐπουρανίου μέτοχοι, κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχίερέα\nτῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι\nαὐτόν.’ Πότε οὖν ἀπεστάλη, ἢ ὁπηνίκα τὴν ἡμετέραν ἐνεδύσατο\nσάρκα, πότε δὲ ‘ἀρχιερεὺς τῆς ὁμολογίας ἡμῶν γέγονεν, ἢ ὅτε,\nπροσενέγκας ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν τὸ σῶμα, καὶ\nνῦν αὐτὸς τοὺς προσερχομένους αὐτοῦ τῇ πίστει προσάγει καὶ\nπροσφέρει τῷ Πατρὶ, λυτρούμενος πάντας, καὶ ὑπὲρ πάντων\nἱλασκόμενος τὰ πρὸς τὸν Θεόν; Οὐ τὴν οὐσίαν ἄρα τοῦ Λόγου,\nοὐδὲ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς φυσικὴν γέννησιν σημᾶναι θέλων ὁ\nἀπόστολος εἴρηκε, ‘πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν·᾿ (μὴ\nγένοιτο· ποιῶν γάρ ἐστιν ὁ Λόγος, οὐ ποιούμενος αὐτός·) ἀλλὰ\nτὴν εἰς ἀνθρώπους αὐτοῦ κάθοδον καὶ ἀρχιερωσύνην γενομένην,\nἣν καλῶς ἄν τις ἴδοι ἐκ τῆς κατὰ τὸν νόμον καὶ τὸν Ἀαρὼν\nἱστορίας. Οὕτως Ἀαρὼν οὐ γεγέννηται ἀρχιερεὺς, ἀλλὰ ἄνθρωπος,\nκαὶ μετὰ χρόνον, ὅτε ὁ Θεὸς ἠθέλησε, γέγονεν ἀρχιερεύς·\nκαὶ γέγονεν οὐχ ἀπλῶς, οὐδὲ ἐκ τῶν συνήθων ἱματίων\nγνωριζόμενος, ἀλλʼ ἐπενδιδυσκόμενος τὴν ἐπωμίδα, τὸ λογεῖον,\nτὸν ποδήρη, αἱ γυναῖκες μὲν εἰργάσαντο προστάξει τοῦ Θεοῦ,\nἐν τούτοις δὲ εἰσερχόμενος εἰς τὰ ἅγια, τὴν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ\nθυσίαν προσέφερε· καὶ ἐν τούτοις ὥσπερ ἐμεσίτευε τῇ ὀπτασίᾳ\nτοῦ Θεοῦ, καὶ ταῖς τῶν ἀνθρώπων θυσίαις. Οὕτω τοίνυν καὶ ὁ\nΚύριος ‘ἐν ἀρχῇ μὲν ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν,\nκαὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος ὅτε δὲ ἠθέλησεν ὁ Πατὴρ ὑπὲρ πάντων\nλύτρα δοθῆναι, καὶ πᾶσι χαρίσασθαι, τότε δὴ ὁ Λόγος, ὡς\nἈαρὼν τὸν ποδήρη, οὕτως αὐτὸς ἔλαβε τὴν ἀπὸ γῆς σάρκα,\nΜαρίαν ἀντὶ τῆς ἀνεργάστου γῆς ἐσχηκὼς μητέρα τοῦ σώματος,\nἵνα ἔχων τὸ προσφερόμενον αὐτὸς, ὡς ἀρχιερεὺς ἑαυτὸν προσενέγκῃ\n\nτῷ Πατρὶ, καὶ τῷ ἰδίῳ αἵματι πάντας ἡμᾶς ἀπὸ τῶν\nἁμαρτιῶν καθαρίσῃ, καὶ ἀπὸ τῶν νεκρῶν ἀναστήσῃ.\n\n8. Τούτου γὰρ ἦν τὰ παλαιὰ σκιά· καὶ ὅπερ πεποίηκεν ἐλθὼν\nὁ Σωτὴρ, τοῦτο κατὰ τὸν νόμον ἐσκιογράφει ὁ Ἀαρών. Ὥσπερ\nοὖν ὁ Ἀαρὼν, ὁ αὐτὸς ὢν, οὐκ ἠλλάσσετο περιτιθέμενος τὴν\nἀρχιερατικὴν ἐσθῆτα, ἀλλὰ μένων ὁ αὐτὸς, ἐκαλύπτετο μόνον·\nκαὶ εἰ ἔλεγέ τις ἑωρακὼς αὐτὸν προσφέροντα, ‘Ἰδοὺ γέγονε σήμερον\nὁ Ἀαρὼν ἀρχιερεὺς,’ οὐκ ἐσήμαινεν αὐτὸν ἄνθρωπον τότε\nγεγενῆσθαι· ἦν γὰρ, καὶ πρὸ τοῦ αὐτὸν ἀρχιερέα γενέσθαι,\nἄνθρωπος· ἀλλʼ ὅτι τῇ λειτουργείᾳ πεποίηται ἀρχιερεὺς, περιθέμενος\nτὰ πεποιημένα καὶ κατασκευασθέντα ἱμάτια τῇ ἀρχιερατείᾳ·\nτὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τοῦ Κυρίου δυνατόν ἐστι καλῶς\nνοεῖν, ὡς οὐκ ἄλλος γέγονε τὴν σάρκα λαβὼν, ἀλλʼ ὁ αὐτὸς ὢν,\nἐκαλύπτετο ταύτῃ· καὶ τὸ ‘γέγονε, καὶ τὸ ‘πεποίηται,᾿ οὐχ ὅτι\nὁ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶ, πεποίηται νοεῖν θέμις, ἀλλʼ ὅτι Λόγος, ὢν\nδημιουργὸς, ὕστερον πεποίηται ἀρχιερεῖς, ἐνδυσάμενος σῶμα τὸ\nγενητὸν καὶ ποιητὸν, ὅπερ καὶ προσενεγκεῖν ὑπὲρ ἡμῶν δύναται·\nδιὸ καὶ λέγεται πεποιῆσθαι. Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ\nΚύριος, μαχέσθωσαν οἱ Ἀρειανοί· εἰ δὲ ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,ʼ\nτί ἔδει περὶ γεγονότος ἀνθρώπου λέγειν ἢ, πιστὸν ὄντα τῷ\nποιήσαντι αὐτόν;’ Ὡς γὰρ ἴδιον περὶ τοῦ Λόγου εἰπεῖν, ‘Ἐν\nἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος,ʼ οὕτως ἀνθρώπων ἴδιόν ἐστι τὸ γίνεσθαι καὶ\nποιεῖσθαι. Τίς γοῦν ἰδὼν τὸν Κύριον, ὡς ἄνθρωπον περιπατοῦντα,\nκαὶ Θεὸν ἐκ τῶν ἔργων δεικνύμενον, οὐκ ἂν ἠρώτησε, ‘Τίς\nτοῦτον ἐποίησεν ἄνθρωπον; τίς δὲ πάλιν οὕτως ἐρωτηθεὶς οὐκ ἂν\nἀπεκρίνετο, ὅτι ‘ὁ Πατὴρ τοῦτον ἐποίησεν ἄνθρωπον, καὶ ἀπέστειλεν\nαὐτὸν ἡμῖν ἀρχιερέα; τὴν δὲ τοιαύτην διάνοιαν καὶ τὸν καιρὸν,\nκαὶ τὸ πρόσωπον, αὐτὸς ὁ ἀπόστολος ὁ καὶ γράψας, πιστὸν ὄντα\nτῷ ποιήσαντι αὐτὸν,ʼ δηλῶσαι μᾶλλον ἱκανός ἐστιν, ἐὰν τὰ ἔμπροσθεν\nλάβωμεν· μία γὰρ ἀκολουθία ἐστὶ, καὶ περὶ τοῦ αὐτοῦ\nτὸ ἀνάγνωσμα τυγχάνει. Γράφει τοίνυν ἐν τῇ ἐπιστολῇ τῇ\nπρὸς Ἑβραίους ταῦτα· ‘Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκεν\nαἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν,\nἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κρατὸς ἔχοντα τοῦ θανάτου,\nτουτέστι τὸν διάβολον, καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους ὅσοι φόβῳ\nθανάτου διαπαντὸς τοῦ ζῇν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας. Οὐ γὰρ\n\nδήπου ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρματος Ἀβραὰμ ἐπιλαμβάνεται.\nὍθεν ὤφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι,\nἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν\nΘεὸν, εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ· ἐν ᾧ γὰρ\nπέπονθεν αὐτὸς πειρασθεὶς, δύναται τοῖς πειραζομένοις βοηθῆσαι.\nὍθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι,\nκατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν\nἸησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν.’\n\n9. Τίς τὴν περικοπὴν ταύτην ὅλην ἀναγινώσκων, οὐ τῶν μὲν\nἈρειανῶν καταγινώσκει, τὸν δὲ μακάριον ἀπόστολον θαυμάζει,\nκαλῶς εἰρηκότα; Πότε γὰρ ‘πεποίηται,ʼ καὶ πότε ‘ἀπόστολοςʼ\nγέγονεν, εἰ μὴ ὅτε ‘παραπλησίως ἡμῖν μετέσχε καὶ αὐτὸς αἵματος\nκαὶ σαρκός;’ Καὶ πότε γέγονεν ‘ἐλεήμων καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς\nἢ ὅτε ‘κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὡμοιώθη;’ ὡμοιώθη δὲ τότε, ὅτε\nγέγονεν ἄνθρωπος, ἐνδυσάμενος τὴν ἡμετέραν σάρκα. Οὐκοῦν\nπερὶ τῆς κατὰ τὸν ἄνθρωπον οἰκονομίας τοῦ Λόγου γράφων ὁ\nΠαῦλος ἔλεγε, ‘πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν,ʼ καὶ οὐ περὶ\nτῆς οὐσίας τοῦ Λόγου. Μηκέτι τοίνυν μαίνεσθε λέγοντες ποίημα\nεἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον. Ἒστι γὰρ αὐτὸς Υἱὸς φύσει μονογενής.\nΤότε δὲ ἔσχεν ἀδελφοὺς, ὅτε τὴν ὁμοίαν ἡμῖν ἐνεδύσατο\nσάρκα, ἣν καὶ προσφέρων αὐτὸς διʼ αὐτοῦ, ἀρχιερεὺς ὠνομάσθη,\nκαὶ γέγονεν ἐλεήμων καὶ πιστός· ἐλεήμων μὲν, ὅτι ὑπὲρ ἡμῶν\nπροσενέγκας ἑαυτὸν ἠλέησεν ἡμᾶς· πιστὸς δὲ, οὐ πίστεως μετέχων,\nοὐδὲ εἴς τινα πιστεύων ὥσπερ ἡμεῖς, ἀλλὰ πιστεύεσθαι\nὀφείλων περὶ ὧν ἐὰν λέγῃ καὶ ποιῇ, καὶ ὅτι πιστὴν θυσίαν προσφέρει\nτὴν μένουσαν καὶ μὴ διαπίπτουσαν. Αἱ μὲν γὰρ κατὰ\nνόμον προσφερόμεναι οὐκ εἶχον τὸ πιστὸν, καθʼ ἡμέραν παρερχόμεναι,\nκαὶ δεόμεναι πάλιν καθαρσίου· ἡ δὲ τοῦ Σωτῆρος θυσία\nἅπαξ γενομένη ‘τετελείωκε τὸ πᾶν, καὶ πιστὴ γέγονε μένουσα\nδιὰ παντός. Καὶ Ἀαρὼν μὲν ἔσχε τοὺς διαδεχομένους, καὶ ὅλως\nἡ κατὰ νόμον ἱερατεία χρόνῳ καὶ θανάτῳ παρήμειβε τοὺς προτέρους·\nὁ δὲ Κύριος ‘ἀπαράβατον καὶ ‘ἀδιάδεκτον ἔχων τὴν ἀρχιερωσύνην’\nπιστὸς γέγονεν ἀρχιερεὺς, παραμένων ἀεὶ, καὶ τῇ\nἐπαγγελίᾳ πιστὸς γενόμενος, εἰς τὸ ἐπακούειν καὶ μὴ πλανᾷν\nτοὺς προσερχομένους. Τοῦτο δὲ πάλιν καὶ ἀπὸ τῆς ἐπιστολῆς\nτοῦ μεγάλου Πέτρου μαθεῖν ἔξεστι, λέγοντος· ‘Ὥστε καὶ οἱ\n\nπάσχοντες κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, πιστῷ κτίστῃ παρατιθέσθωσαν\nτὰς ἑαυτῶν ψυχάς·’ πιστὸς γάρ ἐστιν, οὐκ ἀλλασσόμενος,\nἀλλʼ ἀεὶ διαμένων, καὶ ἀποδιδοὺς ἃ ἐπηγγείλατο.\n\n10. Ἑλλήνων μὲν οὖν οἱ λεγόμενοι παῤ αὐτοῖς ψευδώνυμοι\nθεοὶ οὔτε τῷ εἶναι, οὔτε τῷ ἐπαγγέλλεσθαί εἰσι πιστοί· οὔτε\nγὰρ οἱ αὐτοί εἰσι πανταχοῦ, ἀλλὰ καὶ οἱ κατὰ τόπους, τῷ χρόνῳ\nδιαφθείρονται, καὶ περὶ ἑαυτοὺς καταῤῥέουσι· διὸ καὶ κατʼ αὐτῶν\nὁ λόγος βοᾷ, ὅτι ‘πίστις οὐκ ἴσχυσενʼ ἐν αὐτοῖς, καὶ ‘ὕδωρ ψευδές\nεἰσι,ʼ καὶ οὐκ ἔστι πίστις ἐν αὐτοῖς.’ Ὁ δὲ τῶν ὅλων καὶ μόνος\nτῷ ὄντι ὄντως καὶ ἀληθινὸς ὢν Θεὸς πιστός ἐστιν, ὁ αὐτὸς ὢν,\nκαὶ λέγων· ‘Ἴδετέ με, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι,’ καὶ, ‘οὐκ ἠλλοίωμαι·᾿\nδιὸ καὶ ὁ τούτου Υἱὸς πιστός ἐστιν, ἀεὶ ὢν, καὶ οὐκ ἀλλοιούμενος,\nοὐδὲ διαψευδόμενος οὔτε ἐν τῷ εἶναι, οὔτε ἐν τῷ ἐπαγγέλλεσθαι,\nκαθάπερ πάλιν ὁ ἀπόστολος γράφων Θεσσαλονικεῦσι\nμέν φησι· ‘Πιστὸς ὁ καλῶν ὑμᾶς, ὃς καὶ ποιήσει· ἐν γὰρ\nτῷ ποιεῖν ἂ ἐπαγγέλλεται, πιστός ἐστι λαλῶν· Ἑβραίοις δὲ\nπερὶ τοῦ σημαίνειν τὴν λέξιν ταύτην καὶ τὸ ἀναλλοίωτον οὕτως\nγράφει· ‘Εἰ ἀπιστήσομεν, ἐκεῖνος πιστὸς μένει· ἀρνήσασθαι\nἑαυτὸν οὐ δύναται. Οὐκοῦν εἰκότως ὁ ἀπόστολος τὴν σωματικὴν\nτοῦ Λόγου παρουσίαν διηγούμενός φησιν, ‘Ἀπόστολον\nκαὶ πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν,ʼ δεικνὺς, ὅτι καὶ ἄνθρωπος\nγενόμενος ‘Ἰησοῦς Χριστὸς, χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς, καὶ εἰς\nτοὺς αἰῶνας ἀναλλοίωτός ἐστι. Καὶ ὥσπερ τῆς ἐνανθρωπήσεως\nαὐτοῦ διὰ τῆς ἀρχιερωσύνης μνημονεύει γράφων ὁ ἀπόστολος,\nοὕτω καὶ πάλιν οὐκ ἐσιώπησε μακρὰν, ἀλλʼ εὐθὺς περὶ τῆς θεότητος\nαὐτοῦ μνημονεύει, πανταχοῦ τῆς ἀσφαλείας γινόμενος,\nἔνθα μάλιστα τὸ ταπεινὸν ὀνομάζει, ἵνʼ εὐθὺς αὐτοῦ τὴν ὑψηλότητα\nκαὶ τὴν πατρικὴν μεγαλειότητα γινώσκωμεν. Φησὶ γοῦν,\n‘Ὁ μὲν Μωσῆς θεράπων, ὁ δὲ Χριστὸς Υἱὸς, κἀκεῖνος μὲν\nπιστὸς εἰς τὸν οἶκον, οὗτος δὲ ἐπὶ τὸν οἶκον,’ ὡς αὐτὸς αὐτὸν\nκατασκευάσας, καὶ Κύριος αὐτοῦ καὶ δημιουργὸς τυγχάνων, καὶ\nὡς Θεὸς ἁγιάζων αὐτόν. Ὁ μὲν γὰρ Μωσῆς, ἄνθρωπος φύσει\nὢν, πιστὸς ἐγένετο, πιστεύων τῷ διὰ τοῦ Λόγου λαλοῦντι αὐτῷ\nΘεῷ· ὁ δὲ Λόγος οὐχ ὥσπερ τις τῶν γενητῶν ἦν ἐν σώματι,\nοὐδὲ ὡς κτίσμα ἐν κτίσμασιν, ἀλλὰ Θεὸς ἐν σαρκὶ καὶ δημιουργὸς,\nκαὶ κατασκευαστὴς ἐν τῷ κατασκευασθέντι ὑπʼ αὐτοῦ,\n\nΚαὶ οἱ μὲν ἄνθρωποι ἕνεκα τοῦ εἶναι καὶ ὑφεστάναι σάρκα\nπεριβέβληνται· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἕνεκα τοῦ ἁγιάζειν τὴν\nσάρκα γέγονεν ἄνθρωπος· καὶ Κύριος ὢν, ἐν τῇ μορφῇ τοῦ\nδούλου ἦν· δούλη γὰρ τοῦ Λόγου ἡ πᾶσα κτίσις, ἡ παῤ αὐτοῦ\nγενομένη καὶ ποιηθεῖσα. Ἐκ δὲ τούτου συνέστηκεν, ὅτι καὶ\nτὸ λεγόμενον παρὰ τῷ ἀποστόλῳ, ‘ἐποίησεν,ʼ οὐ ποιούμενον\nδείκνυσι τὸν Λόγον, ἀλλʼ ὅπερ ἔλαβεν ὅμοιον ἡμῖν σῶμα· διὸ\nκαὶ ἀδελφὸς ἡμῶν ἐχρημάτισε, γενόμενος ἄνθρωπος.\n\n11. Εἰ δὲ δέδεικται, ὅτι, κἂν ἐπʼ αὐτοῦ τοῦ Λόγου τις λέγῃ\nτὸ ‘ἐποίησεν,ʼ ἀντὶ τοῦ ‘ἐγέννησεʼ λέγει· ποίαν ἄρα παρεξευρεῖν\nἐπίνοιαν ἔτι μᾶλλον κακονοίας εἰς τοῦτο δυνήσονται, ὅπου\nγε πανταχόθεν ὁ λόγος τὸ ῥητὸν διακαθάρας, ἔδειξε μὴ εἶναι\nποίημα τὸν Υἱὸν, ἀλλὰ τῇ μὲν οὐσίᾳ γέννημα τοῦ Πατρός· τῇ δὲ\nοἰκονομίᾳ κατʼ εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς, ἐποιήθη διʼ ἡμᾶς ἄνθρωπος\nκαὶ συνίσταται; καὶ διὰ τοῦτο ἄρα λέγεται παρὰ μὲν τῷ ἀποστόλῳ,\n‘πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν,ʼ ἐν δὲ ταῖς Παροιμίαις\nκαὶ τὸ ‘κτίζεσθαι.’ Ἕως γὰρ ὁμολογεῖται ‘γενόμενος ἄνθρωπος,’\nοὐδὲν διαφέρει λέγειν, καθάπερ προείρηται, εἴτε ‘ἐγένετο,’\nεἴτε ‘πεποίηται,’ εἴτε ‘ἔκτισται,’ εἴτε ‘πέπλασται,ʼ εἴτε ‘δοῦλος,’\nεἴτε ‘υἱὸς παιδίσκης,’ εἴτε ‘υἱὸς ἀνθρώπου,ʼ εἴτε ‘κατεστάθη,’ εἴτε\n‘ἀπεδήμησεν.’ εἴτε ‘νυμφίος,’ εἴτε ‘ἀδελφιδοῦς,’ εἴτε ‘ἀδελφός.’\nΠάντα γὰρ ταῦτα τὰ λεξείδια τῆς ἀνθρώπων συστάσεως ἴδια\nτυγχάνει ὄντα· καὶ τὰ τοιαῦτα οὐ τὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου, ἀλλὰ\nτὸ ἄνθρωπον αὐτὸν γεγενῆσθαι σημαίνει. Τοιαύτην ἔχει διάνοιαν\nκαὶ τὸ ἐν ταῖς Πράξεσι παῤ αὐτῶν πάλιν προφερόμενον\nῥητὸν τοῦ Πέτρου λέγοντος, ‘ὅτι Κύριον καὶ Χριστὸν ἐποίησε\nτοῦτον τὸν Ἰσσοῦν, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε.’ Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ\nἐνταῦθα γέγραπται, ‘ἐποίησεν ἑαυτῷ Υἱὸν,’ ἢ, ‘ἐποίησεν ἑαυτῷ\nΛόγον,ʼ ἵνα καὶ τοιαῦτα φαντασθῶσιν. Εἰ μὲν οὖν μὴ ἐπελάθοντο\nὅτι περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ λαλοῦσιν, ἐρευνάτωσαν εἴ\nπου γέγραπται, ‘ἐποίησεν ἑαυτῷ Υἱὸν ὁ Θεὸς ἢ ‘ἔκτισεν ἑαυτῷ\nΛόγον· ἢ πάλιν, εἴ που γέγραπται φανερῶς, ποίημά ἐστιν ἢ\nκτίσμα ὁ Λόγος·ʼ καὶ τότε προφασιζέσθωσαν, ἵνα καὶ οὕτως\nἐλεγχθῶσιν οἱ ἀνόητοι. Εἰ δὲ μηδέν τι τοιοῦτον εὑρίσκουσι,\nμόνον δὲ εἴ που γέγραπται, ‘ἐποίησε,’ καὶ ‘πεποίηται,’ θηρεύουσι·\nφοβοῦμαι μὴ κατʼ ὀλίγον ἀκούοντες, ‘Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν\n\nὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν,ʼ καὶ ‘ἐποίησε τὸν ἥλιον καὶ\nτὴν σελήνην,ʼ καὶ, ‘ἐποίησε τὴν θάλασσαν.’ εἴπωσιν αὐτὸν\nεἶναι τὸν οὐρανὸν, καὶ αὐτὸν εἶναι τὸ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ γενόμενον\nφῶς, καὶ αὐτὸν εἶναι τὴν γῆν, καὶ ἕκαστον τῶν ποιηθέντων,\nἵνα λοιπὸν ὁμοιωθῶσι καὶ τοῖς λεγομένοις Στωϊκοῖς. Ὅτι\nἐκεῖνοι μὲν αὐτὸν τὸν Θεὸν ἐξαπλοῦσιν εἰς τὰ πάντα· οὗτοι δὲ\nτὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον εἰς ἕκαστον τῶν ποιημάτων συντάττουσιν,\nεἰ καὶ φθάσαντες εἰρήκασι τὰ ὅμοια, λέγοντες ἕνα τῶν ποιημάτων\nαὐτὸν εἶναι.\n\n12. Ἀλλὰ πάλιν ἀκουέτωσαν τὰ αὐτὰ, καὶ μανθανέτωσαν\nπρῶτον, ὅτι Υἱός ἐστιν, ὡς καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται, καὶ\nοὐ ποίημα ὁ Λόγος, καὶ οὐ δεῖ τὰς τοιαύτας λέξεις εἰς τὴν\nθεότητα αὐτοῦ λαμβάνειν, ἀλλʼ ἐρευνᾶν διὰ τί καὶ πῶς ταῦτα\nγέγραπται· καὶ πάντως ἀπαντήσει τοῖς ζητοῦσιν ἡ ἀνθρωπίνη\nοἰκονομία, ἣν διʼ ἡμᾶς ἀνεδέξατο. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Πέτρος εἰρηκὼς,\n‘Κύριον καὶ Χριστὸν αὐτὸν ἐποίησεν,’ εὐθὺς ἐπήγαγε\n‘τοῦτον τὸν Ἰησοῦν, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε.ʼ καὶ πᾶσι γέγονε\nφανερὸν, (γένοιτο δʼ ἂν καὶ τούτοις, ἐὰν τὴν ἀκολουθίαν τηρήσωσιν,)\nὅτι οὐ τὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου, ἀλλὰ κατά τὸ ἀνθρώπινον\nαὐτὸν πεποιῆσθαι ἔλεγε. Τί γάρ ἐστι τὸ σταυρούμενον ἢ τὸ\nσῶμα; τὸ δὲ σωματικὸν τοῦ Λόγου πῶς εἶχε σημᾶναι ἢ διὰ\nτοῦ εἰπεῖν, ἐποίησεν;’ ἄλλως τε καὶ τὸ λεγόμενον ἐνταῦθα,\n‘ἐποίησεν,ʼ ὀρθὴν ἔχει τὴν διάνοιαν. Οὐ γάρ εἴρηκε, καθὰ\nπροεῖπον, ἐποίησεν αὐτὸν Λόγον,ʼ ἀλλά, ‘Κύριον αὐτόν·ʼ καὶ\nοὐχ ἀπλῶς, ἀλλʼ ‘εἰς ὑμᾶς,’ καὶ, ‘ἐν μέσῳ ὑμῶν ἐποίησεν,ʼ\nἴσον τῷ εἰπεῖν, ‘ἀπέδειξε.’ Καὶ τοῦτο αὐτὸ ὁ Πέτρος, ἀρχόμενος\nτῆς τοιαύτης ἀρχιδιδασκαλίας, μετά παρατηρήσεως ἐσήμανεν,\nἡνίκα πρὸς αὐτοὺς ἔλεγεν· ‘Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, ἀκούσατε τοὺς\nλόγους τούτους· Ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον ἄνδρα ἀπὸ τοῦ Θεοῦ\nἀποδεδειγμένον εἰς ὑμᾶς δυνάμεσι, καὶ τέρασι, καὶ σημείοις, οἷς\nἐποίησε διʼ αὐτοῦ ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ ὑμῶν, καθὼς αὐτοὶ οἴδατε.’\nΤὸ ὁ ἄρα πρὸς τῷ τέλει λεγόμενον, ‘ἐποίησε,ʼ τοῦτο ἐν τῇ ἀρχῇ\nεἴρηκεν, ‘ἀπέδειξεν·ʼ ἀπὸ γὰρ τῶν σημείων καὶ ὧν ἐποίει θαυμασίων\nὁ Κύριος, ἀπεδείχθη οὐχ ἀπλῶς ἄνθρωπος, ἀλλά Θεὸς ὢν\nἐν σώματι, καὶ Κύριος αὐτὸς ὢν ὁ Χριστός. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ.\nτὸ ἐν τοῖς εὐαγγελίοις λεγόμενον παρὰ τοῦ Ἰωάννου· ‘Δαὶ\n\nτοῦτο οὖν μᾶλλον ἐδίωκον αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι, ὅτι οὐ μόνον ἔλυε\nτὸ σάββατον, ἀλλὰ καὶ Πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν Θεὸν, ἴσον\nἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ.’ Οὐ γὰρ ἔπλαττεν ἑαυτὸν ὁ Κύριος τότε\nΘεόν· οὐδὲ γὰρ ὅλως ἔνι ποιούμενος Θεός· ἀλλὰ ἀπεδείκνυε\nδιὰ τῶν ἔργων, λέγων· ‘κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις\nμου πιστεύετε, ἵνα γνῶτε, ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν\nἐμοί.᾿ Οὕτως τοίνυν Κύριον καὶ βασιλέα αὐτὸν πεποίηκεν ὁ\nΠατὴρ ἐν μέσῳ ἡμῶν, καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς πρότερον ἀπειθοῦντας.\nΚαὶ δῆλόν ἐστιν, ὡς ὁ νῦν Κύριος καὶ βασιλεὺς ἀναδεικνύμενος,\nοὐκ ἀρχὴν ἔχει τοῦ γενέσθαι τότε βασιλεὺς καὶ Κύριος, ἀλλʼ\nἀρχὴν ἔχει τοῦ τὴν κυριότητα ἑαυτοῦ δεικνύειν, καὶ ἐκτείνειν\nκαὶ πρὸς τοὺς ἀπειθήσαντας.\n\n13. Εἰ μὲν οὖν νομίζουσιν ὅτι, καὶ πρὶν γένηται ἄνθρωπος\nκαὶ σταυρὸν ὑπομείνῃ, οὐκ ἦν Κύριος καὶ Βασιλεὺς ὁ Σωτὴρ,\nἀλλὰ τότε ἀρχὴν ἔσχε τοῦ εἶναι Κύριος· γνώτωσαν, ὅτι τὰ τοῦ\nΣαμοσατέως ἐκ φανεροῦ πάλιν φθέγγονται ῥήματα· εἰ δὲ, ὥσπερ\nἀνέγνωμεν καὶ προείπομεν ἐν τοῖς προτέροις, Κύριος καὶ Βασιλεύς\nἐστιν ἀΐδιος, τοῦ μὲν Ἀβραὰμ Κύριον αὐτὸν προσκυνοῦντος,\nτοῦ δὲ Μωσέως λέγοντος, ‘Καὶ Κύριος ἔβρεξεν ἐπὶ\nΣόδομα καὶ Γόμοῤῥα θεῖον καὶ πῦρ παρὰ Κυρίου ἐκ τοῦ οὐρανοῦ·’\nκοὶ του Δαβὶδ ψάλλοντος, ‘Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου, Κάθου\nἐκ δεξιῶν μου·’ καὶ, ‘Ὁ θρόνος σου ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ\nαἰῶνος· ῥάβδος εὐθύτητος ἡ ῥάβδος τῆς βασιλείας σου·’ καὶ,\n‘ἡ βασιλεία σου βασιλεία πάντων τῶν αἰώνων·’ δῆλόν ἐστιν\nὡς, καὶ πρὸ τοῦ γενέσθαι ἄνθρωπος, βασιλεὺς καὶ Κύριος ἦν\nἀΐδιος, εἰκὼν καὶ Λόγος τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων. Ἀϊδίου δὲ ὄντος\nτοῦ Λόγου Κυρίου καὶ βασιλέως, πρόδηλον πάλιν, ὅτι οὐ τὴν\nοὐσίαν τοῦ Υἱοῦ πεποιῆσθαι ἔλεγεν ὁ Πέτρος, ἀλλὰ τὴν εἰς ἡμᾶς\nαὐτοῦ κυριότητα γενομένην, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τῷ\nσταυρῷ πάντας λυτρωσάμενος, πάντων γέγονε Κύριος καὶ βασιλεύς.\nἘὰν δὲ διὰ τὸ γεγράφθαι, ‘ἐποίησε,ʼ φιλονεικῶσι, μὴ\nθέλοντες ἴσον εἰρῆσθαι τὸ ‘ἐποίησε,ʼ τῷ ‘ἀπέδειξεν,ʼ ἢ μὴ\nνοοῦντες, ἢ διὰ τὴν Κριστομάχον αὐτῶν προαίρεσιν· ἀκουέτωσαν,\nὅτι καὶ οὕτως ὀρθὴν ἔχει διάνοιαν τὰ τοῦ Πέτρου ῥήματα. Ὁ\nγὰρ γινόμενός τινων κύριος τοὺς ἤδη ὄντας κτᾶται ὑφʼ ἑαυτόν·\nεἰ δὲ ὁ Κύριος δημιουργός ἐστι πάντων καὶ βασιλεὺς ἀΐδιος, ὅτε\n\nδὲ γέγονεν ἄνθρωπος, τότε καὶ ἡμᾶς ἐκτήσατο δῆλον ἂν εἴη καὶ\nκατὰ τοῦτο, ὡς τὸ παρὰ τοῦ Πέτρου λεγόμενον οὐδʼ οὕτω ποίημα\nσημαίνει τὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου, ἀλλὰ τὴν μετὰ ταῦτα τῶν πάντων\nὑποταγὴν, καὶ τὴν εἰς πάντας γενομένην τοῦ Σωτῆρος κυριότητα·\nκαὶ ἔστιν ὅμοιον τοῦτο τοῖς ἔμπροσθεν. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ\nπαρετιθέμεθα τὰ ῥητὰ τὸ ‘γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν,ʼ\nκαὶ τὸ ‘ἐγένετο Κύριος καταφυγὴ τῷ πένητι·’ καὶ ἐδείκνυεν\nὁ λόγος, ὅτι μὴ ταῦτα γενητὸν δείκνυσι τὸν Θεὸν, ἀλλὰ τὴν εἰς\nἕκαστον γινομένην εὐεργεσίαν παῤ αὐτοῦ· οὕτω καὶ τὸ τοῦ\nΠέτρου ῥητὸν τὴν αὐτὴν ἔχει διάνοιαν.\n\n14. Λόγος μὲν γὰρ ὢν αὐτὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, Κύριός ἐστι\nτοῦ παντός· ἡμεῖς δὲ τὸ πρὶν ἦμεν ὑπεύθυνοι ἐξ ἀρχῆς μὲν ‘τῇ\nδουλείᾳ τῆς φθορᾶςʼ καὶ ‘τῇ κατάρᾳ τοῦ νόμου,’ ἔπειτα δὲ καὶ κατʼ\nὀλίγον ἑαυτοῖς ἀναπλάσαντες τὰ μὴ ὄντα, ‘ἐδουλεύομεν,’ ὡς εἶπεν\nὁ μακάριος ἀπόστολος, ‘τοῖς φύσει μὴ οὖσι θεοῖς·’ καὶ τὸν μὲν\nἀληθινὸν Θεὸν ἠγνοοῦμεν, τὰ δὲ μὴ ὄντα προετιμῶμεν τῆς ἀληθείας.\nἈλλʼ ὕστερον ὥσπερ ὁ πάλαι λαὸς ἐν Αἰγύπτῳ βαρούμενος\n‘ἐστέναθεν,’ οὕτω καὶ ἡμῶν ἐχόντων τὸν ἔμφυτον νόμον καὶ\nκατὰ τοὺς ‘ἀλαλήτους στεναγμοὺς τοῦ Πνεύματοςʼ ἐντυγχανόντων\nκαὶ λεγόντων· ‘Κύριε, ὁ Θεὸς ἡμῶν, κτῆσαι ἡμᾶς· γέγονεν\nὥσπερ εἰς οἶκον καταφυγῆς καὶ εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν, οὕτω\nκαὶ Κύριος ἡμῶν γέγονε. Καὶ οὐκ ἀρχὴν τοῦ εἶναι αὐτὸς ἔσχε\nτότε· ἀλλʼ ἡμεῖς ἀρχὴν ἔσχομεν τοῦ εἶναι αὐτὸν Κύριον ἡμῶν.\nΛοιπὸν γὰρ ἀγαθὸς ὢν ὁ Θεὸς, καὶ Πατὴρ ὢν τοῦ Κυρίου,\nἐλεήσας καὶ θέλων πᾶσι γνωσθῆναι, ποιεῖ τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν ἐνδύσασθαι\nσῶμα ἀνθρώπινον, καὶ γενέσθαι ἄνθρωπον, κληθῆναί τε\nαὐτὸν Ἰησοῦν, ἵνʼ, ἐν τούτῳ ἑαυτὸν προσενέγκας ὑπὲρ πάντων,\nτοὺς πάντας ἐλευθερώσῃ ἀπὸ τῆς θεοπλανησίας καὶ τῆς φθορᾶς,\nκαὶ πάντων γένηται Κύριος καὶ βασιλεὺς αὐτός. Τὸ δὴ οὖν\nγενέσθαι αὐτὸν οὕτω Κύριον καὶ βασιλέα, τοῦτʼ ἔστιν ὃ ἔλεγεν\nὁ Πέτρος, ‘ἐποίησεν αὐτὸν Κύριον, καὶ Χριστὸν ἀπέστειλεν·’\nἴσον τῷ εἰπεῖν, ὅτι καὶ ἄνθρωπον αὐτὸν ποίησας ὁ Πατήρ· ἴδιον\nγὰρ ἀνθρώπων τὸ ποιεῖσθαι. Οὐχ ἀπλῶς δὲ ἐποίησεν ἄνθρωπον,\nἀλλʼ εἰς τὸ κυριεῦσαι πάντων αὐτὸν, καὶ ἁγιάζειν πάντας\nδιὰ τοῦ χρίσματος πεποίηκεν. Εἰ γὰρ καὶ ‘δούλου μορφὴν\nἔλαβεν ὁ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχωνʼ λόγος, ἀλλʼ ἡ πρόσληψις\n\nτῆς σαρκὸς οὐκ ἐδούλου τὸν Λόγον φύσει Κύριον ὄντα· ἀλλὰ\nμᾶλλον ἐλευθέρωσις μὲν ἦν ἡ γινομένη παρὰ τοῦ Λόγου πάσης\nτῆς ἀνθρωπότητος· αὐτὸς δὲ ὁ φύσει Κύριος Λόγος, καὶ ἄνθρωπος\nπος ποιηθεὶς, διὰ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς Κύριος πάντων καὶ\nΧριστὸς, τουτέστιν, εἰς τὸ ἁγιάζειν τῷ Πνεύματι πάντας, πεποίηται.\nΚαὶ ὥσπερ ὁ Θεὸς γινόμενος εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν,\nκαὶ λέγων, ‘ἔσομαι αὐτοῖς Θεός·’ οὐ μᾶλλον τότε γίνεται\nΘεὸς, οὐδὲ τότε ἀρχὴν ἔχει τοῦ γίνεσθαι Θεός· ἀλλʼ ὅπερ ἐστὶν\nἀεὶ, τοῦτο καὶ τοῖς δεομένοις γίνεται, ὅταν αὐτῷ, δοκῇ· οὕτω\nκαὶ ὁ Χριστὸς φύσει Κύριος καὶ βασιλεὺς ἀίδιος ὢν, οὐχ ὅτε\nἀποστέλλεται, μᾶλλον γίνεται Κύριος, οὐδὲ τότε ἀρχὴν λαμβάνει\nτοῦ εἶναι Κύριος καὶ βασιλεύς· ἀλλʼ ὅπερ ἐστὶν ἀεὶ, τοῦτο\nκαὶ τότε κατὰ σάρκα πεποίηται, καὶ λυτρωσάμενος πάντας\nγίνεται καὶ οὕτω ζώντων καὶ νεκρῶν Κύριος· αὐτῷ γὰρ λοιπὸν\nτὰ πάντα δουλεύει· καὶ τοῦτό ἐστιν, ὅπερ ψάλλει καὶ ὁ Δαβίδ·\n‘Εἷπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν\nθῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Οὐ γὰρ\nἔπρεπε διʼ ἑτέρου τὴν λύτρωσιν γενέσθαι, ἀλλὰ διὰ τοῦ φύσει\nΚυρίου, ἵνα μὴ διὰ Υἱοῦ μὲν κτιζώμεθα, ἄλλον δὲ Κύριον ὀνομάζωμεν,\nκαὶ πέσωμεν εἰς τὴν Ἀρειανὴν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν\nἀφροσύνην, κτίσει δουλεύοντες παρὰ τὸν κτίσαντα τὰ πάντα Θεόν.\n\n15. Αὕτη τοῦ ῥητοῦ κατά γε τὴν ἐμὴν οὐθένειαν ἡ διάνοια.\nΚαὶ γὰρ ἀληθῆ καὶ χρηστὴν ἔχει τὴν αἰτίαν τὰ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους\nτοιαῦτα ῥήματα τοῦ Πέτρου. Ἰουδαῖοι γὰρ πλανηθέντες\nἀπὸ τῆς ἀληθείας, προσδοκῶσι μὲν ἐρχόμενον τὸν Χριστόν· οὐχ\nἡγοῦνται δὲ αὐτὸν καὶ πάθος ἀναδέχεσθαι, λέγοντες ὅπερ οὐ\nνοοῦσιν· ‘Ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ὁ Χριστὸς, μένει εἰς\nτὸν αἰῶνα· καὶ πῶς σὺ λέγεις, ὅτι δεῖ αὐτὸν ὑψωθῆναι;ʼ ἔπειτα\nοὐ Λόγον γινόμενον ἐν σαρκὶ, ἀλλὰ ψιλὸν αὐτὸν ἄνθρωπον\nγίνεσθαι, ὡς πάντες γεγόνασιν οἱ βασιλεῖς ὑπολαμβάνουσιν.\nὉ μὲν οὖν Κύριος, τοὺς περὶ Κλεόπαν ἐντρέπων, ἐδίδασκεν, ὅτι\nτὸν Χριστὸν δεῖ πρῶτον παθεῖν· καὶ τοὺς ἄλλους δὲ Ἰουδαίους,\nὅτι Θεὸν ἐπιδημῆσαι, λέγων· ‘Εἰ ἐκείνους εἶπε θεοὺς, πρὸς\nοὓς ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ γραφή·\nὃν ὁ Πατὴρ ἡγίασε, καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε\nὅτι “βλασφημεῖς·” ὅτι εἶπὸν, Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἰμι;’\n\n16. Ὁ τοίνυν Πέτρος, μαθὼν ταῦτα παρὰ τοῦ Σωτῆρος, κατʼ\nἀμφότεραδιορθούμενος τοὺς Ἰουδαίους φησίν—Ὦ Ἰουδαῖοι, τὸν\nΧριστὸν καταγγέλλουσιν ἔρχεσθαι αἱ θεῖαι γραφαὶ, καὶ ὑμεῖς\nμὲν ψιλὸν ἄνθρωπον αὐτὸν, ὡς ἕνα τῶν ἐκ τοῦ Δαβὶδ, νομίζετε.\nτὰ δὲ γεγραμμένα περὶ αὐτοῦ οὐ τοιοῦτον αὐτὸν, οἷον ὑμεῖς λέγετε,\nσημαίνουσιν· ἀλλὰ μᾶλλον Κύριον καὶ Θεὸν, καὶ ἀθάνατον, καὶ\nχορηγὸν ζωῆς καταγγέλλουσιν. Ὁ μὲν γὰρ Μωσῆς εἴρηκεν,\n‘Ὄψεσθε τὴν ζωὴν ὑμῶν κρεμαμένην ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν\nὑμῶν·᾿ ὁ δὲ Δαβὶδ ἐν μὲν τῷ ἑκατοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ· ‘Εἶπεν\nὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς\nἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου·ʼ ἐν δὲ τῷ πεντεκαιδεκάτῳ·\nκάτῳ· ‘Οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις\nτὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.᾿ Ὅτι μὲν οὖν οὐκ εἰς τὸν\nΔαβὶδ φθάνει τὰ τοιαῦτα ῥητὰ, αὐτὸς μὲν μαρτυρεῖ, ‘Κύριον\nἑαυτοῦʼ φάσκων εἶναι τὸν ἐρχόμενον· συνορᾶτε δὲ καὶ ὑμεῖς, ὅτι\nἀπέθανε, καὶ τὰ λείψανα αὐτοῦ παῤ ὑμῖν ἐστιν. Ὅτι δὲ τὸν\nΧριστὸν τοιοῦτον εἶναι δεῖ, οἷον αὐτὸν λέγουσιν εἶναι αἱ γραφαὶ,\nπάντως καὶ ὑμεῖς συνομολογήσετε· παρὰ Θεοῦ γὰρ εἴρηνται οἱ\nλόγοι, καὶ οὐ δύναται ψεῦδος ἐν αὐτοῖς εἶναι. Εἰ μὲν οὖν\nδύνασθε εἰπεῖν, ὡς ἐλθόντος πρότερον τοιούτου, καὶ δύνασθε\nδεῖξαι Θεὸν αὐτὸν εἶναι, ἀφʼ ὧν ἐποίησε σημείων καὶ τεράτων,\nεἰκότως ἡμῖν διαμάχεσθε· εἰ δὲ δεῖξαι μὲν οὐ δύνασθε ὡς ἐλθόντα,\nπροσδοκᾶτε δὲ ἀκμὴν τοιοῦτον, ἐπίγνωτε τὸν καιρὸν ἀπὸ\nτοῦ Δανιήλ· εἰς τὸν παρόντα γὰρ χρόνον τὰ λεχθέντα παῤ\nαὐτοῦ φθάνει. Εἰ δὲ ὁ παρὼν καιρὸς οὗτός ἐστιν ἐκεῖνος ὁ\nπάλαι προκαταγγελλόμενος, καὶ τὰ γενόμενα δὲ νῦν ἐφʼ ἡμῖν\nἑωράκατε, γνῶτε ὅτι οὗτος ὁ Ἰησοῦς, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε,\nοὗτός ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ προσδοκώμενος· ὁ μὲν γὰρ Δαβὶδ καὶ\nπάντες οἱ προφῆται ἀπέθανον, καὶ τὰ μνήματα πάντων παῤ ὑμῖν\nἐστιν· ἡ δὲ γενομένη νῦν ἀνάστασις ἔδειξεν εἰς τοῦτον φθάνειν\nτὰ γεγραμμένα. Τὸ μὲν γὰρ σταυρωθῆναι, δείκνυσι τὸ ‘ὄψεσθε\nτὴν ζωὴν ὑμῶν κρεμαμένην·’ καὶ τὸ τῇ λόγχῃ δὲ τρωθῆναι τὴν\nπλευρὰν, πληροῖ τὸ ‘Ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη·’ τὸ δὲ\nμὴ μόνον ἐξαναστῆναι, ἀλλὰ καὶ παλαιοὺς νεκροὺς ἐκ τῶν μνημείων\nἐγεῖραι (τούτους γὰρ ἑωράκασιν ὑμῶν οἱ πλεῖστοι), τουτέστι\nτὸ ‘ Οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην·’ καὶ τὸ\n\n‘Κατέπιεν ὁ θάνατος ἰσχύσας· καὶ πάλιν, ‘Ἀφεῖλεν ὁ Θεός.’\nΤὸ δὲ καὶ τοιαῦτα σημεῖα ποιῆσαι αὐτὸν, οἷα γέγονε, δείκνυσι\nΘεὸν εἶναι τὸν ἐν σώματι, καὶ αὐτὸν εἶναι τὴν ζωὴν καὶ Κύριον\nτοῦ θανάτου. Ἔπρεπε γὰρ τὸν Χριστὸν, τὸν ἄλλοις ζωὴν διδόντα,\nαὐτὸν μὴ κρατεῖσθαι ὑπὸ τοῦ θανάτου· τοῦτο δὲ οὐκ ἂν\nἐγεγόνει εἰ, ὡς ὑμεῖς νομίζετε, ψιλὸς ἄνθρωπος ἦν ὁ Χριστός.\nἈλλὰ μὴν αὐτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ· ἄνθρωποι γὰρ πάντες\nὑπεύθυνοι θανάτου εἰσί, Μηκέτι τοιγαροῦν ἀμφιβαλλέτω τις,\nἀλλʼ ἀσφαλῶς γινωσκέτω πᾶς οἶκος Ἰσραὴλ, ὅτι οὗτος ὁ Ἰησοῦς,\nὃν ἐθεωρήσατε σχήματι ἄνθρωπον, τοιοῦντα σημεῖα καὶ τοιαῦτα\nἔργα, ἃ μηδεὶς πώποτε πεποίηκεν, αὐτός ἐστιν ὁ Χριστὸς καὶ\nΚύριος πάντων. Καὶ γὰρ καὶ ἄνθρωπος γενόμενος, καὶ κληθεὶς\nἸησοῦς, ὥσπερ ἐν τοῖς προτέροις εἴπομεν, οὐκ ἠλαττώθη τῷ\nἀνθρωπίνῳ πάθει, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐν τῷ ποιηθῆναι ἄνθρωπος,\nζώντων καὶ νεκρῶν ἀποδείκνυται Κύριος. ‘Ἐπειδὴ γὰρ,ʼ ὡς\nεἶπεν ὁ ἀπόστολος, ‘ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος\nδιὰ τῆς σοφίας τὸν Θεὸν, ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ\nκηρύγματος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας· οὕτω καὶ ἡμεῖς οἱ ἄνθρωποι,\nἐπειδὴ οὐκ ἠθελήσαμεν διὰ τοῦ Λόγου αὐτοῦ ἐπιγνῶναι τὸν\nΘεὸν, καὶ δουλεῦσαι τῷ φύσει δεσπότῃ ἡμῶν τῷ Λόγῳ τοῦ\nΘεοῦ, ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς ἐν ἀνθρώπῳ δεῖξαι τὴν ἑαυτοῦ κυριότητα,\nκαὶ πάντας ἑλκῦσαι πρὸς ἑαυτόν. Διʼ ἀνθρώπου δὲ ψιλοῦ\nτοῦτο ποιῆσαι ἀπρεπὲς ἦν, ἵνα μὴ, ἄνθρωπον Κύριον ἔχοντες,\nἀνθρωπολάτραι γενώμεθα· διὰ τοῦτο αὐτὸς ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,\nκαὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν, καὶ οὕτως ἐποίησεν\nαὐτὸν Κύριον καὶ Χριστὸν ὁ Πατὴρ, ἴσον τῷ εἰπεῖν, ‘εἰς τὸ\nκυριεύειν αὐτὸν καὶ βασιλεύειν ἐποίησεν· ἵνʼ ἐν τῷ ὀνόματι\nἸησοῦ, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε, ὥσπερ πᾶν γόνυ κάμπτει, οὕτω\nκαὶ Κύριον καὶ βασιλέα αὐτόν τε τὸν Υἱὸν ἐπιγινώσκωμεν, καὶ\nδι᾿ αὐτοῦ τὸν Πατέρα.’\n\n17. Ἰουδαίων μὲν οὖν οἱ πλεῖστοι, ταῦτα ἀκούοντες, ἐνετράπησαν,\nκαὶ λοιπὸν ἐπέγνωσαν τὸν Χριστὸν, ὡς ἐν ταῖς Πράξεσι\nγέγραπται· ἐπειδὴ δὲ οἱ Ἀρειομανῖται αἱροῦνται ἀπομένειν\nἸουδαῖοι καὶ μάχεσθαι τῷ Πέτρῳ, φέρε, τὰς ὁμοίας λέξεις αὐτοῖς\nπαραθώμεθα· ἴσως κἂν οὕτως ἐντραπῶσι, μαθόντες τὴν συνήθειαν\nτῆς θείας γραφῆς. Ὅτι μὲν οὖν ἀΐδιος Κύριός ἐστι καὶ\n\nβασιλεὺς ὁ Χριστὸς, δῆλον γέγονεν ἐκ τῶν προειρημένων, καὶ\nοὐδείς ἐστιν, ὃς ἀμφιβάλλει περὶ τούτου. Υἱὸς γὰρ ὢν τοῦ\nΘεοῦ, ὅμοιος αὐτοῦ ἂν εἴη· ὅμοιος δὲ ὢν, πάντως ἐστὶ καὶ\nΚύριος καὶ βασιλεύς· αὐτὸς γάρ φησιν, ‘Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε\nτὸν Πατέρα.’ Ὅτι δὲ καὶ αὐτὸ μόνον τὸ λεγόμενον παρὰ τοῦ\nΠέτρου, ‘Κύριον αὐτὸν ἐποίησε καὶ Κριστὸν,ʼ οὐ ποίημα εἶναι\nτὸν Υἱὸν σημαίνει, ἔξεστιν ἰδεῖν ἀπὸ τῆς εὐλογίας τοῦ Ἰσαάκ;\nκἂν ἀμυδρά πως ἡ εἰκὼν αὕτη πρὸς τὸ προκείμενον ᾖ. Ἔφη\nτοίνυν τῷ μὲν Ἰακὼβ, ‘γίνου κύριος τοῦ ἀδελφοῦ σοῦ·’ τῷ δὲ\nἨσαῦ, ‘Ἰδοὺ κύριον αὐτὸν ἐποίησά σου Εἰ μὲν οὖν τὸ\n‘ἐποίησεʼ τὴν οὐσίαν καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως τοῦ Ἰακὼβ\nἐσήμαινεν, οὐδʼ οὕτω μὲν ἐχρῆν αὐτοὺς τοιαῦτα περὶ τοῦ Λόγου\nτοῦ Θεοῦ κἂν ἐνθυμεῖσθαι· οὐ γάρ ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ποίημα,\nὡς ὁ Ἰακώβ· πλὴν ἐδύναντό πως πυθόμενοι, μηκέτι παραφρονεῖν·\nεἰ δὲ ταῦτα οὐκ ἐπὶ τῆς οὐσίας, οὐδὲ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς\nτῆς γενέσεως λαμβάνουσι, καίτοι κατὰ φύσιν ὄντος τοῦ Ἰακὼβ\nκτίσματος καὶ ποιήματος, πῶς οὐ πλέον τοῦ διαβόλου μαίνονται,\nεἰ ἄρα ἃ μηδὲ τοῖς φύσει γεννητοῖς τολμῶσιν ἐκ τῶν ὁμοίων\nλέξεων συνάπτειν, ταῦτα τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ προσπλέκουσι, λέγοντες\nαὐτὸν ποίημα εἶναι; Ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰσαὰκ, ‘γίνου,’ καὶ,\n‘ἐποίησα,ʼ οὔτε τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως τοῦ Ἰακὼβ, οὔτε τὴν\nοὐσίαν αὐτοῦ σημαίνων· μετὰ γὰρ τριάκοντα καὶ πλεῖον ἔτη τῆς\nγενέσεως αὐτοῦ ταῦτα ἔλεγεν· ἀλλὰ τὴν εἰς τὸν ἀδελφὸν ἐξουσίαν\nαὐτοῦ, τὴν μετὰ ταῦτα γενομένην.\n\n18. Οὐκοῦν πολλῷ μᾶλλον ὁ Πέτρος οὐ ποίημα τὴν οὐσίαν\nτοῦ Λόγου σημαίνων ταῦτʼ ἔλεγεν· ᾔδει γὰρ αὐτὸν Υἱὸν τοῦ\nΘεοῦ, ὁμολογήσας, ‘Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ζῶντος·\nἀλλὰ τὴν κατὰ χάριν ποιηθεῖσαν καὶ γενομένην καὶ εἰς ἡμᾶς\nαὐτοῦ βασιλείαν καὶ κυριότητα. Καὶ γὰρ ταῦτα λέγων, οὐκ\nἐσιώπησε περὶ τῆς ἀϊδίου καὶ πατρικῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ τοῦ\nΘεοῦ· ἀλλὰ καὶ προειρηκὼς ἦν ὅτι καὶ τὸ Πνεῦμα ἐξέχεεν ἐφʼ\nἡμᾶς. Τὸ δὲ μετʼ ἐξουσίας διδόναι τὸ Πνεῦμα οὐ κτίσματος\nοὐδὲ ποιήματός ἐστιν, ἀλλὰ Θεοῦ δῶρον. Τὰ μὲν γὰρ κτίσματα\nἁγιάζεται παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ ἁγιαζόμενος\nπαρὰ τοῦ Πνεύματος, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς διδοὺς αὐτὸ\nτοῖς πᾶσι, δείκνυται μὴ κτίσμα, ἀλλὰ Υἱὸς ἀληθινὸς τοῦ Πατρὸς\n\nὤν. Πλὴν ὅτι ὁ διδοὺς τὸ Πνεῦμα, ὁ αὐτὸς λέγεται καὶ πεποιῆσθαι·\nπεποιῆσθαι μὲν ἐν ἡμῖν Κύριος διὰ τὸ ἀνθρώπινον, διδοὺς\nδὲ, ὅτι τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστίν. Ἦν γὰρ ἀεὶ καὶ ἔστιν, ὥσπερ\nΥἱὸς, οὕτω καὶ Κύριος καὶ παμβασιλεὺς τῶν πάντων, ὅμοιος ὢν\nκατὰ πάντα τοῦ Πατρὸς, καὶ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχων, ὡς εἴρηκεν\nαὐτός. Φέρε λοιπὸν καὶ αὐτὸ τὸ ἐν ταῖς Παροιμίαις λεγόμενον·\n‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, εἰς ἔργα αὐτοῦ, θεωρήσωμεν·’\nεἰ καὶ μάλιστα, δειχθέντος τοῦ Λόγου, ὅτι μὴ ποίημά ἐστι,\nδέδεικται ὅτι μηδὲ κτίσμα ἐστί. Ταὐτὸν γάρ ἐστιν εἰπεῖν ποίημα\nκαὶ κτίσμα· ὥστε καὶ τὴν ἀπόδειξιν τὴν περὶ τοῦ μὴ εἶναι ποίημα\nτὴν αὐτὴν εἶναι καὶ περὶ τοῦ μὴ εἶναι κτίσμα. Διὸ καὶ θαυμάσειεν\nἄν τις αὐτοὺς ἐπινοοῦντας ἑαυτοῖς προφάσεις εἰς ἀσέβειαν,\nκαὶ μὴ αἰσχυνομένους ἐπὶ τοῖς γενομένοις καθʼ ἕκαστον ἐλέγχοις.\nΠρότερον μὲν γὰρ ἐπενόουν ἀπατᾷν πυνθανόμενοι τῶν ἀκεραίων·\n‘Ὁ ὢν τὸν μὴ ὄντα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἐποίησεν, ἢ τὸν ὄντα;’\nκαὶ. ‘Εἰ εἶχες υἱὸν, πρὶν γεννήσῃς;’ ὡς δὲ δέδεικται τοῦτο\nσαθρὸν, ἐφεῦρον λέγειν· ‘Ἓν τὸ ἀγένητον, ἢ δύο;’ εἶτʼ ἐν τούτῳ\nδιελεγχθέντες συνῆψαν εὐθύς· ‘Αὐτεξούσιός ἐστι, καὶ τρεπτῆς\nἐστι φύσεως;’ Ἀλλὰ ἐκβληθέντος καὶ τούτου, πάλιν ἐφεῦρον\nλέγειν· ‘Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων.’ Ὡς δὲ\nκαὶ τοῦτο ἡ ἀλήθεια διήλεγξε, νῦν λοιπὸν ἐκεῖνα πάντα συνάγοντες,\nδιὰ τοῦ ‘ποιήματος καὶ κτίσματος,ʼ τὴν αἵρεσιν αὐτῶν\nσυνιστᾷν νομίζουσι. Πάλιν γὰρ ἐκεῖνα σημαίνουσι, καὶ οὐκ\nἀφίστανται τῶν ἰδίων κακονοιῶν, τὰ αὐτὰ ποικίλως ἀντιμεταβάλλοντες\nκαὶ μεταστρέφοντες, ὅπως ἴσως τῇ ποικιλίᾳ τινὰς\nἀπατῆσαι δυνηθῶσιν. Εἰ καὶ τὰ μάλιστα τοίνυν καὶ τὰ προειρημένα\nδείκνυσιν αὐτῶν καὶ ταύτην τὴν ἐπίνοιαν ματαίαν· ὅμως,\nἐπειδὴ τῷ ἐκ τῶν Παροιμιῶν ῥητῷ τεθρυλλήκασι τὰ πανταχοῦ,\nκαὶ παρὰ πολλοῖς τοῖς ἀγνοοῦσι τὴν Χριστιανῶν πίστιν δοκοῦσι\nτι λέγειν, ἀναγκαῖον καὶ αὐτὸ τὸ ῥητὸν, ὥσπερ τὸ πιστὸν ὄντα\nτῷ ποιήσαντι αὐτὸν,ʼ οὕτω καὶ τὸ ‘ἔκτισε,’ καθʼ ἑαυτὸ ἐξετάσαι·\nἵνʼ, ὡς ἐν πᾶσι, καὶ ἐν τούτῳ δειχθῶσι μηδὲν πλέον\nἔχοντες ἢ φαντασίαν.\n\n19. Καὶ πρῶτά γε ἴδωμεν ἅπερ ἐπιδεδώκασι κατὰ τὴν ἀρχὴν,\nἡνίκα ἡ αἵρεσις ἐπλάττετο παῤ αὐτῶν, τῷ μακαρίτῃ Ἀλεξάνδρῳ.\nἜγραψαν τοίνυν λέγοντες· ‘Κτίσμα ἐστὶν, ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν\n\nκτισμάτων· ποίημά ἐστιν, ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν ποιημάτων·\nγέννημά ἐστιν, ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν γεννημάτων.ʼ Θεασάσθω\nδὴ ἕκαστος τὸ πανοῦργον καὶ δόλιον τῆς αἱρέσεως ταύτης·\nεἰδυῖα γὰρ τὸ πικρὸν τῆς ἰδίας κακοφροσύνης, καλλωπίζειν ἑαυτὴν\nβιάζεται πιθανότητι ῥημάτων· καὶ λέγει μὲν, ὅπερ φρονεῖ,\nὅτι ‘κτίσμα ἐστὶ, νομίζει δὲ δύνασθαι κρύπτειν ἑαυτὴν ἐν\nτῷ λέγειν, ‘ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων·’ Μᾶλλον δὲ οὕτω\nγράψαντες, διὰ τούτων πλέον ἤλεγξαν ἑαυτῶν τὴν ἀσέβειαν.\nΕἰ γὰρ ὅλως καθʼ ὑμᾶς κτίσμα ἐστὶ, πῶς ὑποκρίνεσθε λέγοντες,\n‘ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων; καὶ εἰ ὅλως ποίημά ἐστι, πῶς\n‘οὐχ ὡς ἓν τῶν ποιημάτων;’ ἐν οἷς καὶ τὸν ἰὸν τῆς αἱρέσεως θεωρεῖν\nἔξεστι. Λέγοντες γὰρ ‘γέννημα, ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν γεννημάτων,’\nπολλοὺς υἱοὺς συντάττουσι, καὶ τούτων ἕνα εἶναι τὸν\nΚύριον δογματίζουσιν· ὡς μηκέτι κατʼ αὐτοὺς μονογενῆ εἶναι,\nἀλλʼ ἐκ πολλῶν ἀδελφῶν ἕνα καὶ αὐτὸν γέννημα καὶ Υἱὸν χρηματίζειν.\nΤίς οὖν χρεία τῆς ὑποκρίσεως, ὥστε λέγειν μὲν αὐτὸν\nκτίσμα, λέγειν δὲ αὐτὸν μὴ κτίσμα; καὶ γὰρ καὶ ἐὰν λέγητε,\nοὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων,ʼ ἀνόητον ὑμῶν τὸ τοιοῦτον σόφισμα\nδειχθήσεται· ἓν γὰρ πάλιν τῶν κτισμάτων αὐτὸν εἶναι λέγετε·\nκαὶ οἷα ἄν τις εἴποι καὶ περὶ τῶν ἄλλων κτισμάτων, τοιαῦτα καὶ\nπερὶ τοῦ Υἱοῦ φρονεῖτε, ὡς ἀληθῶς μωροὶ καὶ τυφλοί.ʼ Ποῖον\nγὰρ καὶ ἕτερον τῶν κτισμάτων τοιοῦτόν ἐστιν, οἷον γέγονε καὶ\nτὸ ἕτερον, ἵνα τοῦτο περὶ Υἱοῦ ὡς ἐξαίρετόν τι λέγητε; Καὶ\nπᾶσα ἡ φαινομένη κτίσις ἐν ἓξ ἡμέραις γέγονε· καὶ τῇ μὲν\nπρώτῃ τὸ φῶς, ὅπερ ἐκάλεσεν ἡμέραν· τῇ δὲ δευτέρᾳ τὸ στερέωμα·\nκαὶ τῇ τρίτῃ, συναγαγὼν τὰ ὕδατα, ἔδειξε τὴν ξηρὰν,\nκαὶ τοὺς ἐν αὐτῇ ποικίλους προήγαγε καρπούς· καὶ τῇ μὲν\nτετάρτῃ πεποίηκε τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην, καὶ πάντα τὸν\nτῶν ἀστέρων χορόν· τῇ δὲ πέμπτῃ τῶν ἐν τῇ θαλάσσῃ ζώων, καὶ\nτῶν ἐν τῷ ἀέρι πετεινῶν τὴν γένεσιν ἔκτισε· τῇ δὲ ἕκτῃ τὰ\nτετράποδα τὰ ἐπὶ τῆς γῆς πεποίηκε, καὶ λοιπὸν τὸν ἄνθρωπον.\n‘Τά τε ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου, τοῖς ποιήμασι νοούμενα,\nκαθορᾶται· καὶ οὔτε τὸ φῶς ὡς ἡ νὺξ, οὔτε ὁ ἥλιος ὡς ἡ\nσελήνη, οὔτε τὰ ἄλογα ὡς ὁ λογικὸς ἄνθρωπός ἐστιν· οὔτε οἱ\nἄγγελοι ὡς οἱ θρόνοι, οὔτε οἱ θρόνοι ὡς αἱ ἐξουσίαι· ἀλλὰ πάντα\nμέν ἐστι κτίσματα, ἕκαστον δὲ τῶν γενομένων ‘κατὰ γένος’ τῇ\nἰδίᾳ οὐσίᾳ, ὡς γέγονεν, ἐστί τε καὶ μένει.\n\n20. Ἢ τοίνυν ὁ Λόγος ἐξαιρείσθω τῶν ποιημάτων, καὶ ὡς\nκτίστης ἀποδιδόσθω τῷ Πατρὶ, καὶ ὁμολογείσθω φύσει Υἱός· ἢ\nεἰ ὅλως κτίσμα ἐστὶ, τὴν αὐτὴν ὁμολογείσθω τάξιν ἔχειν, οἵαν\nἔχει καὶ τὰ ἕτερα πρὸς ἄλληλα· λεγέσθω δὲ κἀκείνων ἕκαστον\n‘κτίσμα, ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων, γέννημα ἢ ποίημα, οὐδʼ\nὡς ἓν τῶν ποιημάτων ἢ γεννημάτων.ʼ Ταὐτὸν γὰρ εἰρήκατε τὸ\nγέννημα καὶ τὸ ποίημα, γράψαντες, ‘γεννηθέντα ἢ ποιηθέντα·’\nκἂν γὰρ ὑπερέχῃ τῶν ἄλλων τῇ συγκρίσει ὁ Υἱὸς, ἀλλʼ οὐδὲν\nἧττόν ἐστι κτίσμα, ὥσπερ κἀκεῖνα· καὶ γὰρ καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς\nφύσει κτίσμασιν εὑρεῖν ἔστιν ἕτερα ἑτέρων ὑπερέχοντα. ‘Ἀστὴρ\nγοῦν ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ·’ τά τε ἄλλα ἕκαστα πρὸς ἄλληλα\nκατὰ σύγκρισιν ἔχει τὴν διαφοράν· καὶ οὐ διὰ τοῦτο τὰ μὲν\nκύρια, τὰ δὲ τοῖς βελτίοσι δουλεύει· οὐδὲ τὰ μὲν ποιητικὰ αἴτιά\nἐστι, τὰ δὲ παῤ αὐτῶν γίνεται· ἀλλὰ πάντα τοῦ γίνεσθαι καὶ\nκτίζεσθαι τὴν φύσιν ἔχει, ὁμολογοῦντα διʼ ἑαυτῶν τὸν δημιουργὸν\nἑαυτῶν, ὡς ψάλλει Δαβὶδ, Ὁἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν\nΘεοῦ, ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα.’ καθάπερ\nκαὶ Ζοροβάβελ ὁ σοφὸς λέγει, ‘Πᾶσα ἡ γῆ τὴν ἀλήθειαν\nκαλεῖ, καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτὴν εὐλογεῖ, καὶ πάντα τὰ ἔργα σείεται\nκαὶ τρέμει.’ Εἰ δὲ πᾶσα ἡ γῆ τὸν δημιουργὸν καὶ τὴν ἀλήθειαν\nὑμνεῖ, καὶ εὐλογεῖ, καὶ τρέμει· δημιουργὸς δὲ ταύτης ὁ Λόγος ἐστὶ,\nκαὶ αὐτὸς λέγει, ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ\nΛόγος, ἀλλὰ μόνος ἴδιος τοῦ Πατρὸς, ἐν ᾧ τὰ πάντα ἥρμοσται,\nκαὶ αὐτὸς ὑμνεῖται παρὰ πάντων, ὡς δημιουργός· ‘Ἤμην γὰρ,’\nὡς αὐτός φησι, παῤ αὐτῷ ἁρμόζουσα·’ καὶ, ‘Ὁ Πατήρ μου ἕως\nἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι. Τὸ δὲ ἕως ἄρτι’ δείκνυσι τὸ\nἀϊδίως, ὡς Λόγον, ὑπάρχειν αὐτὸν ἐν τῷ Πατρί· Λόγου γὰρ ἴδιον\nἐργάζεσθαι τὰ τοῦ Πατρὸς ἔργα, καὶ μὴ εἶναι ἐκτὸς αὐτοῦ.\n\n21. Εἰ δὲ ἃ ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ἐργάζεται·\nκαὶ ἃ κτίζει ὁ Υἱὸς, ταῦτα τοῦ Πατρός ἐστι κτίσματα· ἔργον δὲ\nκαὶ κτίσμα ἐστὶ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός· ἢ καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ἐργάσεται,\nκαὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ἔσται κτίζων· (ἐπειδὴ ἃ ἐργάζεται ὁ\nΠατὴρ, ταῦτα καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐστιν ἔργα·) ὅπερ ἄτοπον ἂν εἴη καὶ\nἀδύνατον· ἢ τὰ τοῦ Πατρὸς κτίζων καὶ ἐργαζόμενος, αὐτὸς οὐκ\nἂν εἴη ἔργον οὐδὲ κτίσμα, ἵνα μὴ, ὁ αὐτὸς ποιητικὸν αἴτιον\nὢν, ἐν τοῖς ποιουμένοις εὑρίσκηται ποιῶν, ὅπερ γέγονεν αὐτός·\n\nμᾶλλον δὲ μηδὲ ποιεῖν δυνάμενος. Πῶς γὰρ, εἰ καθʼ ὑμᾶς ‘ἐξ οὐκ\nὄντων γέγονεν,ʼ οἷός τέ ἐστι τὰ οὐκ ὄντα εἰς τὸ εἶναι δημιουργεῖν;\nΕἰ δὲ, κτίσμα ὢν, δημιουργεῖ καὶ αὐτὸς κτίσμα, ἔσται καὶ ἐφʼ\nἑκάστου κτίσματος τὸ αὐτὸ νοούμενον, ὥστε δύνασθαι καὶ αὐτὰ\nδημιουργεῖν. Καὶ εἰ τοῦτο οὕτω βούλεσθε, τίς ἡ χρεία τοῦ\nΛόγου, δυναμένων τῶν ὑποβεβηκότων παρὰ τῶν ὑπερεχόντων\nγίνεσθαι; ἢ ὅλως δυναμένου καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἑκάστου τῶν\nγενομένων ἀκοῦσαι παρὰ τοῦ Θεοῦ, ‘Γενοῦ,ʼ καὶ, ‘Ποιήθητι·’ καὶ\nοὕτως ἂν ἕκαστον· ἐδημιουργεῖτο. Ἀλλʼ οὐδὲ γέγραπται τοῦτο,\nοὔτε δυνατὸν ἦν. Τῶν γὰρ γινομένων οὐδέν ἐστι ποιητικὸν\nαἴτιον· ‘πάντα γὰρ διὰ τοῦ Λόγου γέγονεν οὐκ ἂν ἐργασαμένου\nκαὶ αὐτοῦ τὰ πάντα, εἰ καὶ αὐτὸς ὁ Λόγος τῶν κτισμάτων ἦν·\nοὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἄγγελοι δημιουργεῖν δυνήσονται, κτίσματα ὄντες\nκαὶ αὐτοὶ, (κἂν Οὐαλεντῖνος καὶ Μαρκίων καὶ Βασιλείδη τοιαῦτα\nφρονῶσι, καὶ ὑμεῖς ἐκείνων ζηλωταὶ τυγχάνητε·) οὐδὲ ὁ ἥλιος,\nκτίσμα ὢν, ποιήσει ποτὲ τὸ μὴ ὂν εἰς τὸ εἶναι· οὐδὲ ἄνθρωπος\nἄνθρωπον πλάσει, οὐδὲ λίθος λίθον ἐπινοήσει, οὐδὲ ξύλον ξύλον\nαὐξήσει· ἀλλʼ ὁ Θεὸς μέν ἐστιν ὁ ‘πλάσσων ἐν κοιλίᾳʼ ἄνθρωπον,\nκαὶ ὄρη τιθεὶς, καὶ ξύλον μηκύνων· ὁ δὲ ἄνθρωπος, ἐπιστήμης ὢν\nδεκτικὸς, ταύτην τὴν ὕλην συντίθησι καὶ μεταύῤῥυθμίζει, καὶ τὰ\nὄντα ἐργάζεται, ὡς ἔμαθε· καὶ ἀγαπᾷ, ὅτι μόνον γέγονε· τήν τε\nφύσιν ἐπιγινώσκων τὴν ἑαυτοῦ, ἐάν τινος δέηται, τὸν Θεὸν οἶδεν\nαἰτεῖν.\n\n22. Εἰ μὲν οὖν καὶ ὁ Θεὸς ἐξ ὕλης ἐστὶν ἐργαζόμενος καὶ\nσυντιθεὶς, Ἑλληνικὸν μὲν τὸ φρόνημα, καὶ τεχνίτης, οὐ ποιητὴς\nἂν κληθείη ὁ Θεός. Ἐργαζέσθω δὲ ὅμως οὕτω τὴν ὕλην ὁ Λόγος\nπροσταττόμενος καὶ ὑπουργῶν τῷ Θεῷ. Εἰ δὲ τὰ οὐκ ὄντα\nκαλεῖ διὰ τοῦ ἰδίου Λόγου εἰς τὸ εἶναι, οὐκ ἔστι τῶν μὴ ὄντων\nκαὶ καλουμένων ὁ Λόγος, ἵνα μὴ καὶ ἕτερον Λόγον ζητῶμεν, διʼ\nοὗ καὶ οὕτος ἐκλήθη· Λόγῳ γὰρ τὰ οὐκ ὄντα γέγονε. Καὶ εἰ δι᾿\nαὐτοῦ κτίζει καὶ ποιεῖ, οὐκ ἔστι τῶν κτιζομένων καὶ ποιουμένων\nαὐτός· ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ κτίζοντος Θεοῦ Λόγος ἐστὶν, ὅστις καὶ\nἐκ τῶν ἔργων τοῦ Πατρὸς, ὧν αὐτὸς ὁ Λόγος ἐργάζεται, γινώσκεται\nὅτι αὐτὸς ἐν τῷ Πατρί ἐστι, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ, καὶ ὁ\nἑωρακὼς αὐτὸν ἑώρακε τὸν Πατέρα, διὰ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας καὶ\nτὴν κατὰ πάντα ὁμοιότητα τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα. Πῶς\n\nοὖν διʼ αὐτοῦ κτίζει, εἰ μὴ ὁ Λόγος ἐστὶν αὐτοῦ καὶ ἡ Σοφία; πῶς\nδὲ Λόγος ἂν εἴη καὶ Σοφία, εἰ μὴ ἴδιον γέννημα τῆς οὐσίας\nαὐτοῦ, ἀλλʼ ἐξ οὐκ ὄντων καὶ αὐτὸς ἐγένετο; πῶς δὲ πάντων ἐξ\nοὐκ ὄντων καὶ κτισμάτων ὄντων, καὶ τοῦ Υἱοῦ κατʼ ἐκείνους ἑνὸς\nὄντος τῶν κτισμάτων, καὶ τῶν οὐκ ὄντων ποτὲ, μόνος οὗτος\nἀποκαλύπτει τὸν Πατέρα, καὶ οὐδεὶς ἄλλος εἰ μὴ μόνος αὐτὸς\nγινώσκει τὸν Πατέρα; Εἰ γὰρ δυνατὸν, ποίημα ὄντα, τοῦτον\nγινώσκειν τὸν Πατέρα, γινωσκέσθω καὶ παρὰ πάντων κατʼ ἀναλογίαν\nτῶν ἑκάστου μέτρων· ποιήματα γὰρ πάντα, ὥσπερ καὶ\nαὐτός. Εἰ δὲ οὐ δυνατὸν τοῖς γενητοῖς οὔτε βλέπειν οὔτε γινώσκειν,\nἀλλʼ ὑπερβαίνει πάντας ἥ τε ὄψις καὶ ἡ περὶ τούτου\nγνῶσις· καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς μὲν ὁ Θεὸς εἶπεν· ‘Οὐδεὶς ὄψεται\nτὸ πρόσωπόν μου, καὶ ζήσεται· ὁ δὲ Υἱὸς εἴρηκεν· ‘Οὐδεὶς\nγινώσκει τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱός·’ ἄλλος ἂν εἴη τῶν γεννητῶν\nὁ Λόγος, μόνος γινώσκων καὶ μόνος βλέπων τὸν Πατέρα, ὡς\nεἶπεν, ‘Οὐχ ὅτι τὸν Πατέρα τις ἑώρακεν εἰ μὴ ὁ ὢν παρὰ τοῦ\nΠατρός·’ καὶ, ‘Οὐδεὶς γινώσκει τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱός·’ κἂν\nἈρείῳ μὴ δοκῇ. Πῶς οὖν ἔγνω μόνος, εἰ μὴ μόνος ἦν ἴδιος\nαὐτοῦ; πῶς δʼ ἂν ἦν ἴδιος, εἰ κτίσμα ἦν, καὶ μὴ Υἱὸς ἦν ἀληθινὸς\nἐξ αὐτοῦ; Τὰ αὐτὰ γὰρ λέγειν καὶ πολλάκις περὶ εὐσεβείας\nοὐκ ὀκνητέον.) Ἀσεβὲς ἄρα τὸ φρονεῖν ἕνα τῶν πάντων εἶναι\nτὸν Υἱόν· βλάσφημον δὲ καὶ ἀνόητον τὸ λέγειν ‘κτίσμα, ἀλλʼ\nοὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων· καὶ ποίημα, ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν\nποιημάτων· γέννημα, ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν γεννημάτων· Πῶς\nγὰρ οὐχ ὡς ἓν τούτων, εἴ γε κατʼ αὐτοὺς ‘οὐκ ἢν πρὶν γεννηθῇ;’\nἼδιον γὰρ τῶν κτισμάτων καὶ ποιημάτων τὸ μὴ εἶναι πρὶν γενέσθαι,\nκαὶ ἐξ οὐκ ὄντων ὑφίστασθαι, κἂν τῇ δόξῃ τῶν ἄλλων\nὑπερέχῃ· τοῦτο γὰρ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ἄλλοις κτίσμασι πρὸς\nἑαυτὰ διαφέροντα εὑρεθήσεται, ὥσπερ καὶ βλεπόμενα\nδείκνυται.\n\n23. Ἀλλʼ εἴπερ κατὰ τοὺς αἰρετικοὺς ‘κτίσμα μὲν ἢ ποίημα\nἦν, οὐχ ὡς ἓν δὲ τῶν κτισμάτων,ʼ διὰ τὸ ἐν δόξῃ διαφέρειν\nαὐτῶν, ἔδει πρὸς τὰ ἄλλα ποιήματα τῇ κατὰ τὸ βέλτιον συγκρίσει\nσημαίνεσθαί τε παρὰ τῆς γραφῆς καὶ δείκνυσθαι αὐτὸν,\nοἷον ἔδει λέγεσθαι αὐτὸν μείζονα ἀρχαγγέλων· ἔδει ἐντιμότερον\nτῶν θρόνων, καὶ λαμπρότερον μὲν ἡλίου καὶ σελήνης, μείζονα\n\nδὲ τῶν οὐρανῶν. Νῦν δὲ οὕτω μὲν αὐτὸς οὐ σημαίνεται Υἱὸν\nδὲ αὐτὸν ἴδιον καὶ μόνον δείκνυσιν ἑαυτοῦ ὁ Πατὴρ, λέγων·\n‘Υἱός μου εἶ σύ·’ καὶ ‘Οὖτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν\nᾧ ηὐδόκησα·’ διὸ καὶ ‘διηκόνουν αὐτῷ οἱ ἄγγελοι,ʼ ὡς ἄλλῳ παῤ\nαὐτοὺς ὄντι· καὶ προσκυνεῖται παῤ αὐτῶν, οὐχ ὡς τῇ δόξῃ\nμείζων, ἀλλʼ ὡς ἄλλος παρὰ πάντα τὰ κτίσματα καὶ παῤ ἐκείνους\nὢν, μόνος δὲ τοῦ Πατρὸς ἴδιος ὢν κατʼ οὐσίαν Υἱός. Εἰ\nγὰρ ὡς ὑπερέχων τῇ δόξῃ προσεκυνεῖτο, ἔδει καὶ ἕκαστον τῶν\nὑποβεβηκότων τὸν ὑπερέχοντα προσκυνεῖν. Ἀλλʼ οὐκ ἔστιν\nοὕτω· κτίσμα γὰρ κτίσματι οὐ προσκυνεῖ, ἀλλὰ δοῦλος δεσπότην,\nκαὶ κτίσμα Θεόν, Πέτρος μὲν οὖν ὁ ἀπόστολος προσκυνῆσαι\nθέλοντα τὸν Κορνήλιον κωλύει, λέγων ὅτι ‘κἀγὼ\nἄνθρωπός εἰμι·’ ἄγγελος δὲ θέλοντα προσκυνῆσαι τὸν Ἰωάννην\nἐν τῇ Ἀποκαλύψει κωλύει, λέγων, ‘Ὄρα μή· σύνδουλός σου\nεἰμὶ, καὶ τῶν ἀδελφῶν σου τῶν προφητῶν, καὶ τῶν τηρούντων\nτοὺς λόγους τοῦ βιβλίου τούτου· τῷ Θεῷ προσκύνησον.’ Οὐκοῦν\nΘεοῦ ἐστι μόνου τὸ προσκυνεῖσθαι· καὶ τοῦτο ἴσαι καὶ\nαὐτοὶ οἱ ἄγγελοι, ὅτι κἂν ἄλλων ταῖς δόξαις ὑπερέχωσιν, ἀλλὰ\nκτίσματα πάντες εἰσὶ, καὶ οὐκ εἰσὶ τῶν προσκυνουμένων, ἀλλὰ\nτῶν προσκυνούντων τὸν Δεσπότην. Τὸν γοῦν πατέρα τοῦ\nΣαμψὼν τὸν Μανωὲ, θέλοντα θυσίαν προσενεγκεῖν τῷ ἀγγέλῳ,\nἐκώλυσεν ὁ ἄγγελος λέγων ὅτι ‘μὴ ἐμοὶ, ἀλλὰ τῷ Θεῷ προσένεγκε.’\nὉ δὲ Κύριος καὶ παῤ ἀγγέλων προσκυνεῖται· γέγραπται\nγὰρ, ‘καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ·’ καὶ\nπαρὰ πάντων δὲ τῶν ἐθνῶν, ὡς ὁ Ἡσαΐας φησὶν, ‘Ἐκοπίασεν\nΑἴγυπτος καὶ ἐμπορία Αἰθιόπων, καὶ οἱ Σαβαεὶμ ἄνδρες ὑψηλοὶ\nἐπὶ σὲ διαβήσονται, καί σοι ἔσονται δοῦλοι·’ εἶτα ἐξῆς· ‘Καὶ\nπροσκυνήσουσί σοι, καὶ ἐν σοὶ προσεύξονται· ὅτι ἐν σοὶ ὁ Θεός\nἐστι, καὶ οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν σοῦ·’ τούς τε μαθητὰς προσκυνοῦντας\nδέχεται, καὶ πληροφορεῖ τούτους, ὅστις ἐστὶ λέγων·\n‘Οὐχ ὑμεῖς λέγετέ με, ὁ Κύριος καὶ ὁ διδάσκαλος; καὶ καλῶς\nλέγετε· εἰμὶ γάρ.’ Καὶ τὸν Θωμᾶν δὲ λέγοντα αὐτῷ, ‘Ὁ\nΚύριός μου καὶ ὁ Θεός μου, συγχωρεῖ λέγειν, καὶ μᾶλλον ἀποδέχεται,\nμὴ κωλύων αὐτόν. Ἔστι γὰρ αὐτὸς, ὡς οἵ τε ἄλλοι\nπροφήται λέγουσι, καὶ Δαβὶδ ψάλλει, ‘Κύριος τῶν δυνάμεων,\nΚύριος Σαβαὼθ ὃ ἑρμηνεύεται, ‘Κύριος τῶν στρατιῶν,ʼ καὶ\n\nΘεὸς ἀληθινὸς καὶ παντοκράτωρ, κἂν οἱ Ἀρειανοὶ ἐν τούτῳ\nδιαῤῥηγνύωσιν ἑαυτούς.\n\n24. Οὐκ ἂν δὲ οὐδὲ αὐτὸς προσεκυνήθη, οὐδὲ ταῦτʼ ἐλέγετο\nπερὶ αὐτοῦ, εἰ ὅλως τῶν κτισμάτων ἦν. Νῦν δὲ ἐπειδὴ οὐκ ἔστι\nκτίσμα, ἀλλʼ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ προσκυνουμένου Θεοῦ γέννημα,\nκαὶ φύσει Υἱός ἐστι, διὰ τοῦτο προσκυνεῖται, καὶ Θεὸς\nπιστεύεται, καὶ Κύριος στρατιῶν καὶ ἐξουσιαστὴς καὶ παντοκράτωρ\nἐστὶν, ὡς ὁ Πατήρ· αὐτὸς γὰρ εἴρηκε· ‘Πάντα ὅσα ἔχει\nὁ Πατὴρ ἐμά ἐστιν· Υἱοῦ γὰρ ἴδιον τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχειν, καὶ\nτοιοῦτον αὐτὸν εἶναι, ὡς ἐν αὐτῷ θεωρεῖσθαι τὸν Πατέρα· καὶ\nδι᾿ αὐτοῦ τὰ πάντα πεποιῆσθαι, καὶ ἐν αὐτῷ τὴν σωτηρίαν τῶν\nπάντων γίνεσθαί τε καὶ συνίστασθαι· ἐπεὶ καλὸν αὐτοὺς ἔρεσθαι\nκαὶ τοῦτο, ἵνʼ ἔτι μᾶλλον ὁ ἔλεγχος τῆς αἱρέσεως αὐτῶν φαίνηται·\nδιὰ τί, πάντων ὄντων κτισμάτων, καὶ πάντων ἐκ τοῦ μὴ ὄντος\nἐχόντων τὴν σύστασιν, τοῦ τε Υἱοῦ καὶ αὐτοῦ ὄντος καθʼ ὑμᾶς\nκτίσματος καὶ ποιήματος, καὶ ἑνὸς τῶν οὐκ ὄντων ποτὲ, διʼ\nαὐτοῦ μόνου τὰ πάντα πεποίηκε, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ\nἕν;’ ἢ διὰ τί, ὅταν μὲν ‘τὰ πάνταʼ λέγηται, οὐ τὸν Υἱόν τις ἐν\nτοῖς πᾶσι σημαίνεσθαι νοεῖ, ἀλλὰ τὰ γενητά; ὅταν δὲ περὶ τοῦ\nΛόγου λέγωσιν αἱ γραφαὶ, οὐκ ἐκ τῶν πάντων πάλιν αὐτὸν\nὄντα νοοῦσιν, ἀλλὰ τῷ Πατρὶ συντάττουσιν αὐτὸν, ἐν ᾧ τὴν\nπάντων πρόνοιαν καὶ σωτηρίαν ἐργάζεται καὶ ποιεῖ ὁ Πατὴρ,\nκαὶ μάλιστα δυναμένων τῶν πάντων τῷ αὐτῷ προστάγματι, ᾧ\nκἀκεῖνος παρὰ μόνου τοῦ Θεοῦ γέγονε, γενέσθαι; Οὐ γὰρ\nκάμνει ὁ Θεὸς προστάττων, οὐδὲ ἀσθενεῖ πρὸς τὴν τῶν πάντων\nἐργασίαν, ἵνα τὸν μὲν Υἱὸν μόνος μόνον κτίσῃ, εἰς δὲ τὴν τῶν\nἄλλων δημιουργίαν ὑπουργοῦ καὶ βοηθοῦ χρείαν ἔχῃ τοῦ Υἱοῦ,\nΟὐδὲ γὰρ οὐδὲ ὑπέρθεσιν ἔχει, ὅπερ ἂν ἐθελήσῃ γενέσθαι· ἀλλὰ\nμόνον ἠθέληκε, καὶ ὑπέστη τὰ πάντα, καὶ ‘τῷ βουλήματι αὐτοῦ\nοὐδεὶς ἀνθέστηκε.’ Τίνος οὖν ἕνεκα οὐ γέγονε τὰ πάντα παρὰ\nμόνου τοῦ Θεοῦ τῷ προστάγματι, ᾧ γέγονε καὶ ὁ Υἱὸς, ἢ διὰ τί\nδιὰ τούτου πάντα γέγονε, καίτοι καὶ αὐτοῦ γενητοῦ τυγχάνοντος,\nλεγέτωσαν. Ἀλογία μὲν οὖν πᾶσα παῤ αὐτοῖς· φασὶ δὲ ὅμως\nπερὶ τούτου, ὡς ἄρα ‘θέλων ὁ Θεὸς τὴν γενητὴν κτίσαι φύσιν,\nἐπειδὴ ἑώρα μὴ δυναμένην αὐτὴν μετασχεῖν τῆς τοῦ Πατρὸς\nἀκράτου χειρὸς, καὶ τῆς παῤ αὐτοῦ δημιουργίας, ποιεῖ καὶ κτίζει\n\nπρώτως μόνος μόνον ἔνα, καὶ καλεῖ τοῦτον Υἱὸν καὶ Λόγον, ἵνα,\nτούτου μέσου γενομένου, οὕτω λοιπὸν καὶ τὰ πάντα διʼ αὑτοῦ\nγενέσθαι δυνηθῇ.’ Ταῦτα οὐ μόνον εἰρήκασιν, ἀλλὰ καὶ\nγράψαι τετολμήκασιν Εὐσέβιός τε καὶ Ἄρειος, καὶ ὁ θύσας\nἈστέριος.\n\n25. Πῶς οὖν οὐκ ἄν τις αὐτῶν ἐκ τούτων τέλεον καταγνοίη\nτῆς ἀσεβείας, ἢν, μετὰ πολλῆς τῆς ἀφροσύνης ἑαυτοῖς κεράσαντες,\nοὐκ ἐρυθριῶσιν οὕτω καταμεθύοντες τῆς ἀληθείας. Εἰ\nμὲν γὰρ, διὰ τὸ κάμνειν τὸν Θεὸν πρὸς τὴν τῶν ἄλλων ἐργασίαν,\nφήσουσι μόνον αὐτὸν πεποιηκέναι τὸν Υἱὸν, καταβοήσει μὲν\nτούτων πᾶσα ἡ κτίσις, οὐκ ἄξια φθεγγομένων περὶ τοῦ Θεοῦ·\nἐγγράφως δὲ ὁ Ἡσαΐας λέγων, ‘Θεὸς αἰώνιος, ὁ κατασκευάσας\nτὰ ἄκρα τῆς γῆς, οὐ πεινάσει, οὐδὲ κοπιάσει, οὐδέ ἐστιν ἐξεύρεσις\nτῆς φρονήσεως αὐτοῦ.’ Εἰ δὲ, ὡς ἀπαξιῶν ὁ Θεὸς τὰ ἄλλα\nἐργάσασθαι, τὸν μὲν Υἱὸν μόνον εἰργάσατο, τὰ δὲ ἄλλα τῷ Υἱῷ\nἐνεχείρισεν ὡς βοηθῷ, καὶ τοῦτο μὲν ἀνάξιον Θεοῦ, οὐκ ἔστι\nγὰρ ἐν Θεῷ τῦφος· ἐντρέψει δὲ αὐτοὺς ὅμως ὁ Κύριος λέγων,\n‘Οὐχὶ δύο στρουθία ἀσσαρίου πωλεῖται; καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν οὐ\nπεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν ἄνευ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν, τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς;\nκαὶ πάλιν, ‘Μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε,\nμηδὲ τῷ σώματι ὑμῶν, τί ἐνδύσησθε. Οὐχὶ ἡ ψυχὴ πλεῖόν ἐστι\nτῆς τροφῆς, καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος; Ἐμβλέψατε εἰς τὰ\nπετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐδὲ θερίζουσιν, οὐδὲ\nσυνάγουσιν εἰς τὰς ἀποθήκας· καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος\nτρέφει αὐτά. Οὐχ ὑμεῖς μᾶλλον διαφέρετε αὐτῶν; Τίς δὲ ἐξ\nὑμῶν, μεριμνῶν, δύναται προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ\nπῆχυν ἕνα; Καὶ περὶ ἐνδύματος τί μεριμνᾶτε; Καταμάθετε τὰ\nκρίνα τοῦ ἀγροῦ, πῶς αὐξάνουσιν· οὐ κοπιῶσιν, οὐδὲ νήθουσι.\nΛέγω δὲ ὑμῖν, ὅτι οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ περιεβάλετο,\nὡς ἓν τούτων. Εἰ δὲ τὸν χόρτον τοῦ ἀγροῦ σήμερον\nὄντα, καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ὁ Θεὸς οὕτως\nἀμφιέννυσιν· οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι; Εἰ γὰρ\nοὐκ ἀνάξιον Θεοῦ προνοεῖσθαι καὶ μέχρι τῶν οὕτω μικρῶν,\nτριχὸς κεφαλῆς, καὶ στρουθίου, καὶ τοῦ χόρτου τοῦ ἀγροῦ, οὐκ\nἀνάξιον ἦν αὐτοῦ καὶ ταῦτα ἐργάσασθαι. Ὧν γὰρ τὴν πρόνοιαν\nποιεῖται, τούτων καὶ ποιητής ἐστι διὰ τοῦ ἰδίου Λόγου.\n\nἌλλως τε καὶ μεῖζον ἄτοπον τοῖς τοῦτο λέγουσιν ἀπαντᾷ· διαιροῦσι\nγὰρ τὰ κτίσματα καὶ τὴν δημιουργίαν· καὶ τὸ μὲν τοῦ\nΠατρὸς ἔργον, τὰ δὲ τοῦ Υἱοῦ διδόασιν ἔργα· δέον ἢ καὶ τὰ\nπάντα μετὰ τοῦ Υἱοῦ παρὰ τοῦ Πατρὸς γίνεσθαι, ἢ εἰ διὰ τοῦ\nΥἱοῦ πάντα τὰ γενητὰ γίνεται, μὴ λέγειν αὐτὸν ἕνα τῶν γενητῶν\nεἶναι.\n\n26. Ἔπειτα δὲ κἀκείνως ἐλέγξειεν ἄν τις αὐτῶν τὴν ἄνοιαν.\nΕἰ καὶ ὁ Λόγος τῆς γενητῆς φύσεώς ἐστι, πῶς, ταύτης ἀδυνάτου\nτυγχανούσης χωρεῖν τὴν τοῦ Θεοῦ αὐτουργίαν, μόνος αὐτὸς ἐκ\nπάντων ἠδυνήθη παρὰ τῆς ἀγενήτου καὶ ἀκραιφνεστάτης οὐσίας\nτοῦ Θεοῦ γενέσθαι, ὡς ὑμεῖς λέγετε; Ἀνάγκη γὰρ ἢ, τούτου\nδυναμένου, καὶ πᾶσαν δύνασθαι· ἢ, πάσης ἀδυνάτου τυγχανούσης,\nμὴ δύνασθαι μηδὲ τὸν Λόγον, εἷς γάρ ἐστι τῶν γενητῶν\nκαὶ οὗτος καθʼ ὑμᾶς. Πάλιν δὲ, εἰ, διὰ τὸ ἀδύνατον εἶναι τὴν\nγενητὴν φύσιν μετασχεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ αὐτουργίας, μεσίτου\nχρεία γέγονεν, ἀνάγκη πᾶσα, γενητοῦ καὶ κτίσματος ὄντος τοῦ\nΛόγου, μέσου χρείαν εἶναι καὶ ἐπὶ τῆς τούτου δημιουργίας, διὰ\nτὸ εἶναι ἕνα καὶ αὐτὸν τῆς γενητῆς φύσεως, τῆς μὴ δυναμένης\nμετασχεῖν τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐργασίας, ἀλλὰ μέσου δεομένης·\nκἂν ἐκείνου δέ τις εὑρεθῇ μέσος, πάλιν ἑτέρου χρεία μεσίτου διʼ\nἐκεῖνον, καὶ οὕτω τις ἐπαναβαίνων καὶ διερευνῶν τῷ λογισμῷ.\nεὑρήσει πολὺν ὄχλον ἐπιῤῥεόντων μεσιτῶν, καὶ οὕτως ἀδύνατον\nὑποστῆναι τὴν κτίσιν ἀεὶ τοῦ μεσίτου δεομένην, καὶ τοῦ μέσου\nμὴ δυναμένου γενέσθαι χωρὶς ἑτέρου μεσίτου, διὰ τὸ πάντας\nεἶναι τῆς γενητῆς φύσεως, τῆς μὴ δυναμένης μετασχεῖν τῆς\nπαρὰ μόνου τοῦ Θεοῦ ἐργασίας, ὡς ὑμεῖς λέγετε. Πόσης τοίνυν\nἀφροσύνης εἰσὶ πλήρεις, διʼ ἣν καὶ τὰ ἤδη γενόμενα νομίζουσιν\nἀδύνατον εἷναι γενέσθαι; Ἢ τάχα οὐδὲ γεγενῆσθαι αὐτὰ\nφαντάζονται, ζητοῦντες ἔτι τὸν μεσίτην. Κατὰ γὰρ τὴν οὕτως\nἀσεβῆ καὶ μωρὰν διάνοιαν αὐτῶν, οὐδʼ ἂν ὑπέστη τὰ ὄντα, μὴ\nεὑρισκομένου τοῦ μέσου.\n\n27. Ἀλλʼ ἐκεῖνο φάσκουσιν· ‘Ἰδοὺ δὴ καὶ διὰ Μωσέως ἐξήγαγε\nτὸν λαὸν ἐξ Αἰγύπτου, καὶ διʼ αὐτοῦ τὸν νόμον δέδωκε,\nκαίτοι καὶ αὐτοῦ τυγχάνοντος ἀνθρώπου· ὥστε δυνατὸν διὰ\nτοῦ ὁμοίου τὰ ὅμοια γίνεσθαι. Τοῦτο δὲ λέγειν αὐτοὺς ἐγκαλυπτομένους\nἔπρεπεν, ἵνα μὴ πολλὴν αἰσχύνην ἀπενέγκωνται.\n\nΜωσῆς γὰρ οὐ δημιουργεῖν ἐπέμπετο, οὐδὲ τὰ μὴ ὄντα εἰς τὸ εἶναι\nκαλέσαι, καὶ πλάσαι τοὺς ὁμοίους ἀνθρώπους, ἀλλὰ διακονῆσαι\nμόνον ῥήματα πρὸς τὸν λαὸν καὶ πρὸς τὸν βασιλέα Φαράω.\nἜχει δὲ τοῦτο πολλὴν τὴν διαφορὰν, ὅτι τὸ μὲν διακονεῖν τῶν\nγενητῶν ὡς δούλων ἐστί· τὸ δημιουργεῖν δὲ καὶ κτίζειν μόνου\nτοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ Λόγου καὶ τῆς σοφίας. Διὰ\nτοῦτο γοῦν ἐπὶ μὲν τοῦ δημιουργεῖν οὐκ ἄν τις ἄλλον εὕροι, ἢ\nμόνον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον· πάντα γὰρ ‘ἐν σοφίᾳʼ γέγονε, καὶ\n‘χωρὶς τοῦ Λόγου ἐγένετο οὐδὲ ἕν.’ Πρὸς δὲ τὰς διακονίας οὐχ\nεἷς, ἀλλʼ ἐκ πάντων πολλοί εἰσιν, οὓς ἐὰν θέλῃ πέμπειν ὁ\nΚύριος. Πολλοὶ μὲν γὰρ ἀρχάγγελοι, πολλοὶ δὲ ‘θρόνοι καὶ\nἐξουσίαι, καὶ κυριότητες, χίλιαί τε χιλιάδες, καὶ μύριαι μυριάδεςʼ\nπαρεστήκασι λειτουργούντων καὶ ἑτοίμων εἰς τὸ ἀποστέλλεσθαι.\nΚαὶ προφῆται μὲν πολλοὶ, καὶ ἀπόστολοι δὲ δέκα καὶ δύο, καὶ ὁ\nΠαῦλος· καὶ Μωσῆς δὲ αὐτὸς οὐ μόνος, ἀλλὰ καὶ Ἀαρὼν σὺν\nαὐτῷ, καὶ μετὰ ταῦτα ἄλλοι ἑβδομήκοντα Πνεύματος ἐπληρώθησαν\nἁγίου· καὶ Μωσῆν διεδέξατο Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, κἀκεῖνον\nοἱ κριταὶ, κἀκείνους οὐχ εἶς, ἀλλά πλεῖστοι βασιλεῖς.\nΕἴπερ οὖν καὶ κτίσμα ἦν καὶ τῶν γενητῶν ὁ Υἱὸς, ἔδει καὶ\nπολλοὺς εἶναι τοιούτους υἱοὺς, ἵνα καὶ πολλοὺς τοιούτους διακόνους\nἔχῃ ὁ Θεὸς, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων πλῆθός ἐστιν.\nΕἰ δὲ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἰδεῖν, ἀλλὰ τὰ μὲν κτίσματα πολλὰ, ὁ δὲ\nΛόγος εἷς ἐστι· τίς οὐ συνορᾷ καὶ ἐκ τούτων, ὅτι ὁ Υἱὸς διέστηκε\nτῶν πάντων, καὶ οὐ πρὸς τὰ κτίσματα τὴν ἐξίσωσιν ἔχει,\nἀλλὰ πρὸς τὸν Πατέρα τὴν ἰδιότητα; Ὅθεν οὐδὲ πολλοὶ Λόγοι,\nἀλλά μόνος εἷς τοῦ ἑνὸς Πατρὸς Λόγος, καὶ μία τοῦ ἑνὸς Θεοῦ\nεἰκών ἐστιν. ‘Ἀλλʼ ἰδοὺ,’ φασὶ, ‘καὶ ἥλιος μόνος εἷς καὶ ἡ γῆ\nμία. Ἄφρονες εἰπάτωσαν ὅτι καὶ ὕδωρ ἓν, καὶ πῦρ ἒν, ἵνα\nἀκούσωσιν, ὅτι τῶν γενομένων ἕκαστον ἓν μὲν ἔστι κατὰ τὴν\nἰδίαν οὐσίαν, πρὸς δὲ τὴν ἐγχειριζομένην διακονίαν καὶ λειτουργίαν\nοὐκ ἔστιν ἕκαστον ἱκανὸν καὶ μόνον αὔταρκες. Εἶπε γάρ\nὁ Θεός· ‘Γενηθήτωσαν φωστῆρες ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ\nεἰς φαῦσιν τῆς γῆς, καὶ διαχωρίζειν ἀνὰ μέσον τῆς ἡμέρας, καὶ\nἀνὰ μέσον τῆς νυκτός· καὶ ἔστωσαν εἰς σημεία καὶ εἰς καιροὺς,\nκαὶ εἰς ἡμέρας, καὶ εἰς ἐνιαυτούς.· Εἶτά φησι· ‘Καὶ ἐποίησεν\nὁ Θεὸς τοὺς δύο φωστῆρας, τοὺς μεγάλους, τὸν φωστῆρα τὸν\n\nμέγαν εἰς ἀρχὰς τῆς ἡμέρας, καὶ τὸν φωστῆρα τὸν ἐλάσσω εἰς\nἀρχὰς τῆς νυκτὸς, καὶ τοὺς ἀστέρας· καὶ ἔθετο αὐτοὺς ἐν τῷ\nστερεώματι τοῦ οὐρανοῦ, ὥστε φαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἄρχειν\nτῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτός.ʼ\n\n28. Ἰδοὺ πολλοὶ φωστῆρες, καὶ οὐ μόνος ὁ ἥλιος, οὐδὲ\nσελήνη μόνη, ἀλλʼ ἕκαστον μὲν ἕν ἐστι κατʼ οὐσίαν, μία δὲ καὶ\nκοινὴ πάντων ἐστὶν ἡ λειτουργία· καὶ τὸ ἑκάστου λεῖπον παρὰ\nτοῦ ἑτέρου πληροῦται· καὶ τοῦ φωτίζειν ἡ χρεία παρὰ πάντων\nγίνεται. Ἥλιος γοῦν τοῦ μεθʼ ἡμέραν μόνου διαστήματος\nφαίνειν ἔχει τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἡ σελήνη τὴν νύκτα· οἱ δὲ ἀστέρες\nμετὰ τούτων τοὺς καιροὺς καὶ ἐνιαυτοὺς ἐκτελοῦσι, καὶ ἕκαστος\nεἰς σημεῖα γίνεται πρὸς τὴν ἀπαιτοῦσαν χρείαν. Οὕτω καὶ ἡ\nγῆ οὐκ εἰς πάντα, ἀλλʼ εἰς μόνους τοὺς καρποὺς, καὶ βάσιν\nεἶναι τῶν ἐν αὐτῇ ζώων· τό τε ‘στερέωμα διαχωρίζειν ἀνὰ μέσον\nὕδατος καὶ ὕδατος,ʼ καὶ ἡ θέσις τῶν φωστήρων ἐν αὐτῷ ἐστιν·\nοὕτω καὶ τὸ πῦρ καὶ τὸ ὕδωρ, μετὰ τῶν ἄλλων πάντων γέγονε,\nεἰς τὴν τῶν σωμάτων σύστασιν· καὶ ὅλως οὐδὲ ἓν μόνον, ἀλλʼ\nἕκαστον τῶν γενομένων, ὥσπερ ‘ἀλλήλων ὄντα μέλη, ἓν καθάπερ\nσῶμα,ʼ τὸν κόσμον ἀποτελοῦσιν. Εἰ τοίνυν οὕτω καὶ τὸν Υἱὸῳ\nὑπολαμβάνουσιν εἶναι, βαλλέσθωσαν παρὰ πάντων, μέρος νομίζοντες\nεἶναι τῶν πάντων τὸν Λόγον, καὶ μέρος οὐχ ἱκανὸν ἄνευ\nτῶν ἄλλων πρὸς τὴν ἐγχειρισθεῖσαν αὐτῷ λειτουργίαν. Εἰ δὲ\nτοῦτο ἐκ φανεροῦ δυσσεβές ἐστιν, ἐπιγνώτωσαν ὅτι μὴ τῶν\nγενητῶν ἐστιν ὁ Λόγος, ἀλλὰ τοῦ μὲν Πατρὸς μόνος ἴδιος\nΛόγος, τῶν δὲ γενητῶν δημιουργός. Ἀλλʼ εἰρήκασι· ‘Κτίσμα\nμὲν ἔστι, καὶ τῶν γενητῶν· ὡς δὲ παρὰ διδασκάλου καὶ τεχνίτου\nμεμάθηκε τὸ δημιουργεῖν, καὶ οὕτως ὑπηρέτησε τῷ διδάξαντι\nΘεῷ.’ Ταῦτα γὰρ καὶ Ἀστέριος ὁ σοφιστὴς, ὡς μαθὼν\nἀρνεῖσθαι τὸν Κύριον, γράψαι τετόλμηκεν, οὐ συνορῶν τὴν ἐκ\nτούτων ἀλογίαν. Εἰ γὰρ διδακτόν ἐστι τὸ δημιουργεῖν, σκοπείτωσαν\nμὴ καὶ αὐτὸν τὸν Θεὸν εἴπωσι μὴ φύσει, ἀλλʼ ἐπιστήμῃ\nδημιουργὸν εἶναι, ὥστε καὶ δυνατὸν μεταπίπτειν ἀπʼ αὐτοῦ.\nἜπειτα εἰ ἡ Σοφία τοῦ Θεοῦ ἐκ διδασκαλίας ἐκτήσατο τὸ\nδημιουργεῖν, πῶς ἔτι σοφία ἐστὶ, δεομένη μαθημάτων; τί δὲ\nἦν καὶ πρὸ τοῦ μαθεῖν; σοφία γὰρ οὐκ ἦν, λειπομένη διδασκαλίας.\nΚενὸν ἄρα τι πρᾶγμα ἦν, καὶ οὐκ ἔστιν οὐσιώδης\n\nσοφία· ἀλλʼ ἐκ προκοπῆς ἔσχε τὸ ὄνομα τῆς σοφίας, καὶ ἐπὶ\nτοσοῦτον ἔσται σοφία, ἕως ἂν ὃ μεμάθηκε φυλάττῃ. Ὃ γὰρ\nμὴ φύσει τινὶ, ἀλλʼ ἐκ μαθήσεως προσγέγονε, δυνατόν ἐστι καὶ\nἀπομαθεῖν ποτε. Τοιαῦτα δὲ λέγειν περὶ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ,\nοὐ Χριστιανῶν, ἀλλὰ Ἑλλήνων ἐστί.\n\n29. Καὶ γὰρ εἰ ἐκ διδασκαλίας τὸ δημιουργεῖν τινι προσγίνεται,\nφθόνον καὶ ἀσθένειαν περὶ τὸν Θεὸν εἰσάγουσιν οἱ\nἄφρονες· φθόνον μὲν, ὅτι μὴ πολλοὺς δημιουργεῖν ἐδίδαξεν, ἵνʼ\nὥσπερ πολλοὶ ἀρχάγγελοι καὶ ἄγγελοι, οὕτω καὶ πολλοὶ δημιουργοὶ\nπερὶ αὐτὸν ὦσιν· ἀσθένειαν δὲ, ὅτι μὴ μόνος ἠδυνήθη\nποιῆσαι, συνεργοῦ δὲ ἢ ὑπουργοῦ χρείαν ἔσχε· καίτοι δειχθείσης\nκαὶ τῆς γενητῆς φύσεως δυνατῆς οὔσης γίνεσθαι παρὰ μόνου\nτοῦ Θεοῦ, εἴ γε κατʼ αὐτοὺς ὁ Υἱὸς γενητὸς ὢν ἠδυνήθη παρὰ\nμόνου τοῦ Θεοῦ γενέσθαι. Ἀλλʼ οὐδενός ἐστιν ἐνδεὴς ὁ Θεός·\nμὴ γένοιτο· αὐτὸς γὰρ εἶπε, ‘Πλήρης εἰμί·’ οὐδὲ ἐκ διδασκαλίας\nγέγονε δημιουργὸς ὁ Λόγος· ἀλλʼ εἰκὼν καὶ σοφία ὢν\nτοῦ Πατρὸς, τὰ τοῦ Πατρὸς ἐργάζεται. Οὐδὲ τῆς τῶν γενητῶν\nἕνεκεν ἐργασίας τὸν Υἱὸν πεποίηκεν· ἰδοὺ γὰρ καὶ τοῦ Υἱοῦ\nὄντος, φαίνεται πάλιν ἐργαζόμενος ὁ Πατὴρ, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριός\nφησιν· ‘Ὁ Πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι.’\nΕἰ δὲ καθʼ ὑμᾶς διὰ τοῦτο γέγονεν ὁ Υἱὸς, ἵνα τὰ μετʼ αὐτὸν\nἐργάσηται, φαίνεται δὲ ὁ Πατὴρ καὶ μετὰ τὸν Υἱὸν ἐργαζόμενος,\nπεριττὴ καθʼ ὑμᾶς καὶ κατὰ τοῦτο ἡ τοῦ τοιούτου Υἱοῦ\nποίησις. Ἄλλως τε διὰ τί ὅλως, θέλων ἡμᾶς κτίσαι, ζητεῖ τὸν\nμεσίτην, ὡς οὐκ ἀρκουμένου τοῦ βουλήματος αὐτοῦ συστῆσαι\nπερὶ ὧν ἂν αὐτῷ δοκῇ; Καὶ μὴν αἱ γραφαὶ λέγουσι· ‘πάντα\nὅσα ἠθέλησεν ἐποίησε·’ καὶ, ‘τῷ γὰρ βουλήματι αὐτοῦ τίς\nἀνθέστηκεν;’ Εἰ δὲ καὶ τὸ βούλημα μόνον ἱκανόν ἐστιν αὐτοῦ\nπρὸς τὴν τῶν πάντων δημιουργίαν, περιττὴ πάλιν καθʼ ὑμᾶς ἡ\nτοῦ μεσίτου χρεία. Καὶ γὰρ καὶ τὸ παράδειγμα τὸ περὶ τοῦ\nΜωσέως καὶ τοῦ ἡλίου καὶ σελήνης ὑμῶν δέδεικται σαθρόν.\nΚἀκεῖνο δὲ πάλιν ὑμᾶς ἐντρέψει. Εἰ θέλων ὁ Θεὸς τὴν γενητὴν\nκτίσαι φύσιν, περὶ δὲ ταύτης βουλευσάμενος, ἐπινοεῖ καὶ\nκτίζει τὸν Υἱὸν καθ᾿ ὑμᾶς, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ ἡμᾶς δημιουργήσῃ,\nσκοπεῖτε πόσην ἀσέβειαν φθέγγεσθαι τετολμήκατε.\n\n30. Πρῶτον μὲν, ὅτι φαίνεται μᾶλλον αὐτὸς ὁ Υἱὸς διʼ ἡμᾶς\n\nγεγονὼς, καὶ οὐχ ἡμεῖς διʼ αὐτόν· οὐ γὰρ διʼ αὐτὸν ἐκτίσθημεν,\nἀλλʼ αὐτὸς διʼ ἡμᾶς πεποίηται· ὥστε χάριν αὐτὸν ἡμῖν μᾶλλον\nἔχειν, καὶ μὴ ἡμᾶς αὐτῷ, καθάπερ καὶ ἡ γυνὴ τῷ ἀνδρί. ‘Οὐ\nγὰρ ἐκτίσθη,ʼ φησὶν ἡ γραφὴ, ‘ἀνὴρ διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ\nγυνὴ διὰ τὸν ἄνδρα.’ Ἄῤ οὖν ὥσπερ ‘ὁ μὲν ἀνὴρ εἰκὼν καὶ\nδόξα Θεοῦ ὑπάρχει, ἡ δὲ γυνὴ δόξα ἀνδρός ἐστιν οὕτως ἡμεῖς\nμὲν τοῦ Θεοῦ εἰκὼν, καὶ εἰς δόξαν αὐτοῦ γεγόναμεν, ὁ δὲ Υἱὸς\nἡμῶν ἐστιν εἰκὼν καὶ εἰς ἡμῶν δόξαν ὑπέστη. Καὶ ἡμεῖς μὲν\nεἰς τὸ εἶναι γεγόναμεν· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος καθʼ ὑμᾶς, οὐκ εἰς\nτὸ εἶναι, ἀλλʼ εἰς τὴν ἡμῶν χρείαν, ὡς ὄργανον πεποίηται· ὥστε\nμὴ ἡμᾶς ἐξ αὐτοῦ, ἀλλʼ αὐτὸν ἐκ τῆς ἡμῶν χρείας συνίστασθαι.\nΚαὶ πῶς οὐ πᾶσαν ἄνοιαν ὑπερβάλλουσιν οἱ ταῦτα καὶ μόνον\nἐνθυμούμενοι; καὶ γὰρ εἰ διʼ ἡμᾶς γέγονεν ὁ Λόγος, οὐκ ἔστιν\nοὐδὲ πρῶτος ἡμῶν παρὰ τῷ Θεῷ. Οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνον ἔχων ἐν\nἑαυτῷ περὶ ἡμῶν βουλεύεται· ἀλλʼ ἡμᾶς ἔχων ἐν ἑαυτῷ, βουλεύεται,\nὡς ἐκεῖνοί φασι, περὶ τοῦ ἑαυτοῦ Λόγου. Εἰ δὲ τοῦτό\nἐστι, τάχα οὐδὲ ὅλως ἤθελε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ· οὐ γὰρ θέλων\nαὐτὸν ἔκτισεν· ἀλλʼ ἡμᾶς θέλων, δι᾿ ἡμᾶς αὐτὸν ἐδημιούργησε·\nμεθʼ ἡμᾶς γὰρ αὐτὸν ἐπενόησεν· ὥστε κατὰ τοὺς ἀσεβοῦντας\nπεριττὸν εἶναι λοιπὸν τὸν Υἱὸν τὸν γενόμενον, ὡς ὄργανον,\nγενομένων ὧν ἕνεκα καὶ ἐκτίσθη. Εἰ δὲ ὡς δυνατὸς ὁ Υἱὸς\nμόνος παρὰ μόνου τοῦ Θεοῦ γέγονεν, ἡμεῖς δὲ ὡς ἀδύνατοι παρὰ\nτοῦ Λόγου γεγόναμεν, διὰ τί μὴ καὶ πρῶτον, ὡς δυνατοῦ ὄντος\nαὐτοῦ, περὶ αὐτοῦ βουλεύεται, ἀλλὰ περὶ ἡμῶν; ἢ διὰ τί τὸν\nδυνατὸν οὐ προκρίνει τῶν ἀσθενῶν; ἢ διὰ τί πρῶτον αὐτὸν\nποιῶν, οὐχὶ καὶ περὶ τοῦ πρώτου αὐτοῦ βουλεύεται; ἢ διὰ τί\nπερὶ ἡμῶν πρῶτον βουλευόμενος, οὐ πρώτους ἡμᾶς ἐργάζεται,\nκανοῦ ὄντος τοῦ βουλήματος αὐτοῦ πρὸς τὴν τῶν πάντων\nσύστασιν; Ἀλλʼ ἐκεῖνον μὲν πρῶτον κτίζει, περὶ δὲ ἡμῶν\nπρῶτον βουλεύεται, καὶ πρώτους ἡμᾶς θέλει τοῦ μεσίτου· καὶ\nἡμᾶς μὲν θέλων κτίσαι, καὶ περὶ ἡμῶν βουλευόμενος, κτίσματα\nκαλεῖ· ἐκεῖνον δὲ, ὃν δι᾿ ἡμᾶς δημιουργεῖ, υἱὸν καλεῖ καὶ ἴδιον\nκληρονόμον. Ἔδει δὲ ἡμᾶς, ὧν ἕνεκα καὶ τοῦτον ποιεῖ, υἱοὺς\nμᾶλλον καλεῖσθαι· ἢ δηλονότι τοῦτον Υἱὸν ὄντα, τοῦτον καὶ\nπροενθυμεῖσθαι καὶ θέλειν, διʼ ὃν καὶ πάντας ἡμᾶς ποιεῖ. Ταῦτα\nμὲν οὖν τῶν αἱρετικῶν ἔμετοι καὶ ναυτίαι.\n\n31. Οὐ μὲν τό γε τῆς ἀληθείας φρόνημα δεῖ σιωπᾷν, ἀλλὰ\nμάλιστα τοῦτο καὶ μεγαληγορεῖν πρέπει. Ὁ τοῦ Θεοῦ γὰρ\nΛόγος οὐ δι᾿ ἡμᾶς γέγονεν, ἀλλὰ μᾶλλον ἡμεῖς δι᾿ αὐτὸν γεγόναμεν,\nκαὶ ‘ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα· οὐδὲ διὰ τὴν ἡμῶν ἀσθένειαν\nοὗτος, ὢν δυνατὸς, ὑπὸ μόνου τοῦ Πατρὸς γέγονεν, ἵνʼ\nἡμᾶς διʼ αὐτοῦ ὡς διʼ ὀργάνου δημιουργήσῃ· μὴ γένοιτο· οὐκ\nἔστιν οὕτως. Καὶ γὰρ καὶ εἰ δόξαν ἦν τῷ Θεῷ μὴ ποιῆσαι τὰ\nγενητὰ, ἀλλʼ ἦν οὐδὲν ἧττον ὁ Λόγος ‘πρὸς τὸν Θεὸν,ʼ καὶ ἐν\nαὐτῷ ἦν ὁ Πατήρ. Τὰ μέντοι γενητὰ ἀδύνατον ἦν χωρὶς τοῦ\nΛόγου γενέσθαι· οὕτω γὰρ καὶ γέγονε διʼ αὐτοῦ, καὶ εἰκότως.\nἘπειδὴ γὰρ Λόγος ἐστὶν ἴδιος φύσει τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ ὁ\nΥἱὸς, ἐξ αὐτοῦ τέ ἐστι, καὶ ‘ἐν αὐτῷʼ ἐστιν, ὡς εἶπεν αὐτός· οὐκ\nἠδύνατο μὴ διʼ αὐτοῦ γενέσθαι τὰ δημιουργήματα. Καθάπερ\nγὰρ τὸ φῶς τῷ ἀπαυγάσματι τὰ πάντα φωτίζει, καὶ ἄνευ τοῦ\nἀπαυγάσματος οὐκ ἄν τι φωτισθείη, οὕτω καὶ ὁ Πατὴρ, ὡς διὰ\nχειρὸς, ἐν τῷ Λόγῳ εἰργάσατο τὰ πάντα, καὶ χωρὶς αὐτοῦ οὐδὲν\nποιεῖ. Εἶπε γοῦν ὁ Θεὸς, ὡς καὶ Μωσῆς ἐμνημόνευσε, ‘Γενηθήτω\nφῶς,’ καὶ. ‘συναχθήτω τὸ ὕδωρ,ʼ καὶ, ‘ἐξαγαγέτω ἡ γῆ,’\nκαὶ, ‘ποιήσωμεν ἄνθρωπον·ʼ ὡς καὶ ὁ ἅγιος ψάλλει Δαυῒδ,\n‘Αὐτὸς εἶπε, καὶ ἐγενήθησαν· αὐτὸς ἐνετείλατο, καὶ ἐκτίσθησαν.’\nΕἶπε δὲ οὐχ ἵνα ὡς ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων ὑπουργός τις ἀκούσῃ, καὶ\nμαθὼν τὸ βούλημα τοῦ λέγοντος ἀπελθὼν ἐργάσηται. Τοῦτο\nγὰρ τῶν μὲν κτισμάτων ἴδιον, ἐπὶ δὲ τοῦ Λόγου τοῦτο νοεῖν ἢ\nλέγειν ἀπρεπές. Ἒστι γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ δημιουργὸς, καὶ\nποιητικὸς, καὶ αὐτός ἐστιν ἡ τοῦ Πατρὸς βουλή. Διὰ τοῦτο\nγοῦν οὐκ εἶπεν ἡ θεία γραφὴ, ὅτι ἤκουσε καὶ ἀπεκρίνατο ὁ\nἀκούων, πῶς ἢ ποῖα βούλεται τὸ γινόμενα γενέσθαι· ἀλλὰ\nμόνον εἶπεν ὁ Θεὸς, ‘Γενηθήτω·’ καὶ ἐπήγαγε, ‘καὶ ἐγένετο\nοὕτω.’ Τὸ γὰρ δόξαν καὶ βουληθὲν εὐθὺς ἐγίνετο τῷ Λόγῳ\nκαὶ ἀπηρτίζετο. Ὅταν μὲν γὰρ ὁ Θεὸς ἄλλοις ἢ ἀγγέλοις\nἐντέλληται, ἢ τῷ Μωσεῖ ὁμιλῇ, ἢ τῷ Ἀβραὰμ ἐπαγγέλληται·\nτότε ὁ ἀκούων ἀποκρίνεται· καὶ ὁ μὲν λέγει, ‘κατὰ τί γνώσομαι;’\nὁ δὲ, προχείρισαι ἄλλον·ʼ καὶ πάλιν, ‘ἐὰν ἐρωτήσωσί\nμε, Τί ὄνομα αὐτῷ; τί ἐρῷ πρὸς αὐτούς;’ Καὶ ὁ ἄγγελος\nτῷ μὲν Ζαχαρίᾳ ἔλεγε, ‘Τάδε λέγει Κύριος·’ τὸν δὲ Κύριον\nἠρώτα, ‘Κύριε παντόκρατορ, ἕως τίνος οὐ μὴ ἐλεήσῃς τὴν\n\nἹερουσαλήμ;’ καὶ ἐκδέχεται ἀκοῦσαι λόγους καλοὺς καὶ παρακλητικούς.’\nἜχει γὰρ τούτων ἕκαστος τὸν μεσίτην Λόγον, καὶ\nτὴν Σοφίαν τοῦ Θεοῦ τὴν γνωρίζουσαν τὸ βούλημα τοῦ Πατρός.\nὍταν δὲ ἐργάζηται αὐτὸς, καὶ κτίζῃ ὁ Λόγος, οὐκ ἔστιν ἐκεῖ\nἐρώτησις καὶ ἀπόκρισις· ἐν αὐτῷ γάρ ἐστιν ὁ Πατὴρ, καὶ ὁ\nΛόγος ἐν τῷ Πατρί· ἀλλʼ ἀρκεῖ τὸ βούλεσθαι, καὶ τὸ ἔργον\nγίνεται· ἵνα τοῦ μὲν βουλήματος ᾖ γνώρισμα διʼ ἡμᾶς τὸ\n‘εἶπε,ʼ τὸ δὲ ‘καὶ ἐγένετο οὕτω,ʼ τό τε ἔργον σημαίνηται τὸ\nδιὰ τοῦ Λόγου καὶ τῆς Σοφίας, ἐν ᾗ καὶ ἡ βούλησίς ἐστι τοῦ\nΠατρός. Καὶ αὐτὸ δὲ τὸ ‘εἶπεν ὁ Θεὸς,ʼ ἐν τῷ λόγῳ γνωρίζεται·\n‘πάντα γὰρ,’ φησὶν, ‘ἐν σοφίᾳ ἐποίησας·’ καὶ, ‘Τῷ\nΛόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν,ʼ καὶ, ‘εἷς Κύριος Ἰησοῦς\nΧριστὸς, διʼ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι᾿ αὐτοῦ.\n\n32. Ἀπὸ δὴ τούτων ἔστι συνορᾷν, ὡς οὐ πρὸς ἡμᾶς ἔχουσιν\nτὴν μάχην οἱ Ἀρειανοὶ περὶ τῆς αἱρέσεως, ἀλλὰ σχηματίζονται\nμὲν πρὸς ἡμᾶς, πρὸς αὐτὴν δὲ τὴν θεότητα μάχονται. Εἰ μὲν\nγὰρ ἡμῶν ἦν ἡ φωνὴ ἡ λέγουσα, ‘Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου,ʼ\nμικρὰ ἧν αὐτοῖς ἡ παῤ ἡμῶν μέμψις· εἰ δὲ τοῦ Πατρός ἐστιν ἡ\nφωνὴ, καὶ οἱ μὲν μαθηταὶ ἤκουσαν, αὐτὸς δὲ ὁ Υἱὸς περὶ ἑαυτοῦ\nλέγει, ‘Πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με·’ πῶς οὐ κατὰ τοὺς\nμυθευομένους γίγαντας καὶ αὐτοὶ νῦν θεομαχοῦσι, ‘τὴν γλῶττανʼ\nἔχοντες, ὡς εἶπεν ὁ ψάλλων, ‘μάχαιραν ὀξεῖαν εἰς ἀσέβειαν;\nΟὔτε γὰρ τὴν φωνὴν τοῦ Πατρὸς ἐφοβήθησαν, οὔτε τοῦ Σωτῆρος\nᾐδέσθησαν τὰ ῥήματα· ἀλλʼ οὐδὲ τοῖς ἁγίοις ἐπείσθησαν, τοῦ\nμὲν γράφοντος, ‘ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ\nτῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ·’ καὶ, ‘Χριστὸς Θεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ\nσοφία·’ τοῦ δὲ ψάλλοντος, ‘ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, ἐν τῷ\nφωτί σου ὀψόμεθα φῶς, καὶ, ‘πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας· καὶ\nτῶν μὲν προφητῶν λεγόντων, ‘καὶ ἐγένετο Λόγος Κυρίου πρὸς\nμέ·’ τοῦ δὲ Ἰωάννου, ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος·’ καὶ τοῦ Λουκᾶ,\n‘καθὼς παρέδωκαν ἡμῖν οἱ ἀπʼ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται\nγενόμενοι τοῦ Λόγου·ʼ ὡς καὶ πάλιν Δαυῒδ λέγει, ‘ἀπέστειλε\nτὸν Λόγον αὐτοῦ, καὶ ἰάσατο αὐτούς.’ Ταῦτα γὰρ πάντα τὴν\nμὲν Ἀρειανὴν αἵρεσιν στηλιτεύει πανταχοῦ, τὴν δὲ τοῦ Λόγου\nἀϊδιότητα σημαίνει, καὶ ὅτι οὐ ξένος, ἀλλʼ ἴδιος τῆς τοῦ Πατρὸς\nοὐσίας ἐστί. Πότε γὰρ εἶδέ τις φῶς χωρὶς τοῦ ἀπαυγάσματος;\n\nἪ τίς τολμᾷ λέγειν ἀλλότριον εἶναι τὸν χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως;\nἢ πῶς οὐ μαίνεται πλέον ὁ κἂν ἐνθυμούμενος ἄλογον\nκαὶ ἄσοφόν ποτε τὸν Θεόν; Τοιαῦτα γὰρ τὰ παραδείγματα καὶ\nτοιαύτας τὰς εἰκόνας ἔθηκεν ἡ γραφὴ, ἵνʼ ἐπειδὴ ἀδύνατός ἐστιν\nἡ ἀνθρωπίνη φύσις περὶ Θεοῦ καταλαβεῖν, κἂν ἐκ τούτων ὀλιγοστῶς\nπως καὶ ἀμυδρῶς, ὡς ἐφικτόν ἐστι, διανοεῖσθαι δυνηθῶμεν.\nΚαὶ ὥσπερ περὶ τοῦ εἶναι Θεὸν καὶ πρόνοιαν αὐτάρκης\nἡ κτίσις πρὸς τὴν γνῶσιν· ‘Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων\nἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται·’ καὶ οὐ\nφωνὰς ἀπαιτοῦντες παῤ αὐτῶν μανθάνομεν, ἀλλʼ ἀκούοντες μὲν\nτῶν γραφῶν πιστεύομεν, καὶ αὐτὴν δὲ τὴν τάξιν τῶν πάντων\nθεωροῦντες καὶ τὴν ἁρμονίαν, ἐπιγινώσκομεν τοῦτον εἶναι πάντων\nποιητὴν καὶ Δεσπότην καὶ Θεὸν, τούτου τε τὴν εἰς πάντα\nπρόνοιάν τε θαυμαστὴν καὶ ἡγεμονίαν καταλαμβάνομεν· τὸν\nαὐτὸν τρόπον περὶ τῆς τοῦ Υἱοῦ θεότητος ἱκανῶν ὄντων τῶν\nπροειρημένων ῥητῶν, περιττὸν, μᾶλλον δὲ καὶ μανίας πλέον\nἐστὶν ἀμφιβάλλειν, καὶ αἱρετικῶς πυνθάνεσθαι, ‘Πῶς οὖν δύναται\nἀϊδίως εἶναι ὁ Υἱός; ἢ πῶς δύναται ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ\nΠατρὸς, καὶ μὴ μέρος εἶναι; τὸ γὰρ ἔκ τινος εἶναι λεγόμενον\nμέρος ἐστὶν αὐτοῦ· τὸ δὲ μεριζόμενον οὐκ ἔστιν ὁλόκληρον.ʼ\n\n33. Ταῦτα γὰρ τῶν ἑτεροδόξων ἐστὶ τὰ σοφὰ κακουργήματα.\nΚαὶ εἰ καὶ φθάσαντες ἐν τοῖς ἔμπροσθεν διηλέγξαμεν τὴν ἐν\nτούτοις αὐτῶν κενολογίαν, ὅμως καὶ τούτων τῶν ῥητῶν ἡ ἀκρίβεια,\nκαὶ τῶν παραδειγμάτων ἡ διάνοια διελέγχει τὴν σκιαγραφίαν\nτοῦ μιαροῦ δόγματος αὐτῶν. Ὁρῶμεν γὰρ τὸν λόγον ἀεὶ\nὄντα, καὶ ἐξ αὐτοῦ ὄντα, καὶ τῆς οὐσίας ἴδιον, οὗ καὶ ἔστιν ὁ\nλόγος, καὶ μὴ ἔχοντα τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον. Ὁρῶμεν καὶ\nτὸ ἀπαύγασμα ἐκ τοῦ ἡλίου ἴδιόν τε αὐτοῦ ὂν, καὶ μὴ διαιρουμένην\nμηδὲ μειουμένην τὴν οὐσίαν τοῦ ἡλίου· ἀλλʼ αὐτήν τε\nὁλόκληρον οὔσαν, καὶ τὸ ἀπαύγασμα τέλειον καὶ ὁλόκληρον, καὶ\nμὴ μειοῦν τὴν οὐσίαν τοῦ φωτὸς, ἀλλʼ ὡς γέννημα ἀληθινὸν ἐξ\nαὐτοῦ. Συνορῶμεν καὶ τὸν Υἱὸν οὐκ ἔξωθεν, ἀλλʼ ‘ἐκ τοῦ Πατρὸςʼ\nγεννώμενον, καὶ ὁλόκληρον μένοντα τὸν Πατέρα, τὸν δὲ χαρακτῆρα\nτῆς ὑποστάσεως ἀεὶ ὄντα, ἐμφέρειάν τε καὶ εἰκόνα ἀπαράλλακτον\nσώζοντα πρὸς τὸν Πατέρα· ὡς τὸν ἰδόντα τοῦτον,\nὁρᾶν ἐν αὐτῷ καὶ τὴν ὑπόστασιν, ἧς καὶ χαρακτήρ ἐστιν. Ἔκ\n\nτε τῆς ἐνεργείας τοῦ χαρακτῆρος διανοούμεθα τὴν τῆς ὑποστάσεως\nἀληθῶς θεότητα· τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ διδάσκων\nἔλεγεν, ‘ὁ μένων ἐν ἐμοὶ, αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα, ἃ ἐγὼ ποιῶ·’\nκαὶ, ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν·ʼ καὶ, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ\nκαὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. Οὐκοῦν ἡ Χριστομάχος αἵρεσις πειρασάτω\nπρῶτον τὰ ἐν τοῖς γενητοῖς παραδείγματα διελεῖν καὶ\nεἰπεῖν, ‘ἦν ποτε ὁ ἥλιος χωρὶς τοῦ ἀπαυγάσματος·’ ἢ, ὅτι ‘τοῦτο\nοὐκ ἔστι τῆς τοῦ φωτὸς οὐσίας ἴδιον·ʼ ἢ, ‘ἴδιον μὲν ἔστι, κατὰ\nδιαίρεσιν δὲ μέρος ἐστὶ τοῦτο τοῦ φωτός·ʼ καὶ πάλιν διελέτω τὸν\nλόγον, καὶ εἰπάτω τοῦτον ἀλλότριον εἶναι τοῦ νοῦ· ἢ ὅτι ‘ποτὲ\nοὐκ ἦνʼ ἢ ‘οὐκ ἔστιν ἴδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ·’ ἢ ‘ὅτι μέρος κατὰ\nδιαίρεσίν ἐστιν οὗτος ἐκείνου.’ Περὶ δὲ τοῦ χαρακτῆρος καὶ τοῦ\nφωτὸς καὶ τῆς δυνάμεως, οὕτω διελέτω ὡς ἐπὶ τοῦ λόγου καὶ\nτοῦ ἀπαυγάσματος· καὶ τότε περὶ ὧν ἐὰν θελήσῃ φανταζέσθω.\nΕἰ δὲ ἀδύνατος αὐτοῖς ἐκείνοις ἡ τόλμα, πῶς οὐ μαίνονται μεγάλως,\nεἰς τὰ ὑπερέκεινα τῶν γενητῶν καὶ τῆς ἑαυτῶν φύσεως\nμάτην ἐπεκτείνοντες ἑαυτοὺς, καὶ ἀδυνάτοις ἐπιχειροῦντες;\n\n34. Εἰ γὰρ καὶ ἐπὶ τούτων τῶν γενητῶν καὶ σωματικῶν\nεὑρίσκεται τὰ γεννήματα μὴ ‘μέρη ὄντα τῶν οὐσιῶν ἐξ ὧν εἰσι,’\nμηδὲ ‘παθητικῶς ὑφιστάμενα, μηδὲ ‘μειοῦντα τὰς οὐσίας τῶν\nγονέων,ʼ πῶς πάλιν οὐ μαίνονται, ἐπὶ τοῦ ἀσωμάτου καὶ ἀληθινοῦ\nΘεοῦ ζητοῦντες καὶ ὑπονοοῦντες μέρη καὶ πάθη, διαιρέσεις\nδὲ προσάπτοντες τῷ ἀπαθεῖ καὶ ἀναλλοιώτῳ Θεῷ, ἵνα τὰς\nἀκοὰς ἐν τούτοις ταράσσωσιτῶν ἀκεραιοτέρων, καὶ διαστρέψωσιν\nἀπὸ τῆς ἀληθείας; Τίς γὰρ ἀκούων ‘υἱὸν,ʼ οὐκ ἐνθυμεῖται τὸ\nἴδιον τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας; τίς δὲ, ἀκούσας, ὅτε κατηχεῖτο\nκατὰ τὴν ἀρχὴν, ὅτι ‘ὁ Θεὸς Υἱὸν ἔχει, καὶ τῷ ἰδίῳ Λόγῳ τὰ\nπάντα πεποίηκεν, οὐχ οὕτως ἐδέξατο κατὰ τὴν διάνοιαν ὡς νῦν\nἡμεῖς φρονοῦμεν; τίς, ὅτε γέγονεν ἡ μιαρὰ τῶν Ἀρειόνῶν\nαἵρεσις, οὐκ εὐθὺς, ἀκούσας ἃ λέγουσιν, ἐξενίσθη, ὡς ἀλλότρια\nλεγόντων αὐτῶν, καὶ παρὰ τὸν ἐξ ἀρχῆς σπαρέντα λόγον ἐπισπειρόντων;\nΤὸ μὲν γὰρ σπειρόμενόν ἐστιν ἐξ ἀρχῆς ἑκάστῃ\nψυχῇ, ὅτι ὁ Θεὸς Υἱὸν τὸν λόγον, τὴν Σοφίαν, τὴν δύναμιν ἔχει,\nκαὶ ταῦτά ἐστιν αὐτοῦ εἰκὼν καὶ ἀπαύγασμα· φύεται δὲ εὐθὺς\nἐκ τῶν ῥηθέντων τὸ ‘ἀεὶ,’ τὸ ‘ἐκ τοῦ Πατρὸς,’ τὸ ‘ὅμοιον,’ τὸ\n‘ἀΐδιον τοῦ γεννήματος τῆς αὐσίας·’ καὶ οὐδεμία περὶ ‘κτίσματος’\n\nἢ ‘ποιήματοςʼ ἐν τούτοις ἔννοια. Ὅτε δὲ ‘ἐχθρὸς ἄνθρωπος’ κοιμωμένων\nτῶν ἀνθρώπων ἐπέσπειρε τὸ ‘κτίσμα,ʼ καὶ τὸ ‘ἦν ποτε\nὅτε οὐκ ἦν,ʼ καὶ τὸ πῶς οὖν δύναται; τότε λοιπὸν ὡς ζιζάνιον\nγέγονεν ἡ κακοῦργος αἵρεσις τῶν Χριστομάχων· καὶ εὐθὺς, ὡς\nἐρημωθέντες πάσης ὀρθῆς φρονήσεως, δίκην λῃστῶν περιεργάζονται\nκαὶ λέγειν τολμῶσι, ‘Πῶς οὖν δύναται ὁ Υἱὸς ἀϊδίως\nσυνυπάρχειν τῷ Πατρί; καὶ γὰρ οἱ ἄνθρωποι μετὰ χρόνον ἐξ\nἀνθρώπων υἱοὶ γίνονται· καὶ ὁ μὲν πατὴρ τριάκοντα ἐτῶν ἐστιν,\nὁ δὲ υἱὸς ἀρχὴν ἔχει τότε γεννηθείς· καὶ ὅλως πᾶς υἱὸς ἀνθρώπου\nοὐκ ἦν, πρὶν γεννηθῇ. Πάλιν τε ψιθυρίζουσι, ‘Πῶς δύναται\nὁ Υἱὸς Λόγος εἶναι, ἢ ὁ Λόγος εἰκὼν τοῦ Θεοῦ; Ὁ γὰρ\nἀνθρώπων λόγος ἐκ συλλαβῶν συγκείμενος, μόνον ἐσήμανε τὸ\nβούλημα τοῦ λαλήσαντος, καὶ εὐθὺς πέπαυται καὶ ἠφάνισται.\n\n35. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν, ὥσπερ ἐπιλαθόμενοι τῶν προλεχθέντων\nκατʼ αὐτῶν ἐλέγχων, τοιούτοις πάλιν ‘ἑαυτοὺςʼ δεσμοῖς ἀσεβείας\n‘περιπείροντεςʼ διαλογίζονται τοιαῦτα· ὁ δὲ τῆς ἀληθείας λόγος\nἐλέγχει τούτους οὕτως. Εἰ μὲν περὶ ἀνθρώπου τινὸς διαλογίζονται,\nἀνθρωπίνως καὶ περὶ τοῦ λόγου αὐτοῦ καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ\nλογιζέσθωσαν· εἰ δὲ περὶ τοῦ Θεοῦ τοῦ κτίσαντος τοὺς ἀνθρώπους,\nμηκέτι ἀνθρωπίνως, ἀλλὰ ἄλλως ὑπὲρ τὴν τῶν ἀνθρώπων\nφύσιν διανοείσθωσαν. Ὁποῖος γὰρ ἂν ᾖ ὁ γεννῶν, τοιοῦτον\nἀνάγκη καὶ τὸ γέννημα εἶναι· καὶ ὁποῖος ἂν ὁ τοῦ Λόγου\nΠατὴρ, τοιοῦτος ἂν εἴη καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ. Ὁ μὲν οὖν ἄνθρωπος\nἐν χρόνῳ γεννώμενος, ἐν χρόνῳ καὶ αὐτὸς γεννᾶ τὸ τέκνον·\nκαὶ ἐπειδὴ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γέγονε, διὰ τοῦτο καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ\nπαύεται, καὶ οὐ μένει· ‘ὁ δὲ Θεὸς οὐχ ὡς ἄνθρωπός ἐστι·ʼ τοῦτο\nγὰρ εἶπεν ἡ γραφή· ἀλλʼ ‘ὤν ἐστι καὶ ἀεί ἐστι· διὰ τοῦτο καὶ ὁ\nΛόγος αὐτοῦ ὤν ἐστι, καὶ ἀϊδίως ἐστὶ μετὰ τοῦ Πατρὸς, ὡς\nἀπαύγασμα φωτός. Καὶ ὁ μὲν τῶν ἀνθρώπων λόγος ἐκ συλλαβῶν\nἐστι συγκείμενος, καὶ οὔτε ζῇ, οὔτε τι ἐνεργεῖ, ἀλλὰ\nμόνον ἐστὶ σημαντικὸς τῆς τοῦ λαλοῦντος διανοίας, καὶ μόνον\nἐξῆλθε, καὶ παρῆλθε μηκέτι φαινόμενος, ἐπειδὴ οὐδὲ ἦν ὅλως,\nπρὶν λαληθῇ· διὸ οὔτε ζῇ, οὔτε τι ἐνεργεῖ, οὔτε ὅλως ἄνθρωπός\nἐστιν ὁ τῶν ἀνθρώπων λόγος· πάσχει δὲ τοῦτο, καθὰ προεῖπον,\nἐπεὶ καὶ ὁ τοῦτον γεννῶν ἄνθρωπος ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἤχει τὴν\nφύσιν· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐχ, ὡς ἄν τις εἴποι,’ προφορικός\n\nἐστιν, οὐδὲ ψόφος ῥημάτων, οὐδὲ τὸ προστάξαι Θεὸν, τοῦτό\nἐστιν ‘ὁ Υἱός·’ ἀλλʼ ὡς φωτὸς ἀπαύγασμα, οὕτως ἐστὶ γέννημα\nτέλειον ἐκ τελείου. Διὸ καὶ Θεός ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· καὶ\n‘Θεὸς’ γὰρ ‘ἦν,ʼ φησὶν, ‘ὁ Λόγος.’ Καὶ οἱ μὲν λόγοι τῶν\nἀνθρώπων οὐδέν εἰσιν εἰς ἐνέργειαν· διὸ οὐδὲ διὰ λόγων, ἀλλὰ\nδιὰ χειρῶν ἄνθρωπος ἐργάζεται, ὅτι αὗται μὲν ὑπάρχουσιν, ὁ δὲ\nλόγος αὐτῶν οὐχ ὑφίσταται. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὡς εἶπεν\nὁ ἀπόστολος, ‘ζῶν ἐστιν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργὴς, καὶ Heb.\nτομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον, καὶ διικνούμενος ἄχρι\nμερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς\nἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας· καὶ οὐκ ἔστι κτίσις\nἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ· πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα\nτοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ, πρὸς ὂν ἡμῖν ὁ λόγος. Δημιουργὸς οὖν\nἐστι, καὶ ‘χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν,ʼ οὐδὲ δυνατόν τι γίνεσθαι\nχωρὶς αὐτοῦ.\n\n36. Οὐ δεῖ δὲ ζητεῖν, ‘διὰ τί μὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος\nοἷος καὶ ὁ ἡμέτερος·ʼ ἐπεὶ μὴ τοιοῦτος ὁ Θεὸς οἷοι καὶ ἡμεῖς,’ ὡς\nπροείρηται· ἀλλʼ οὐδὲ πρέπει ζητεῖν ‘πῶς ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ\nΛόγος, ἢ πῶς ἀπαύγασμά ἐστι τοῦ Θεοῦ, ἢ πῶς γεννᾷ ὁ Θεὸς,\nκαὶ τίς ὁ τρόπος τῆς τοῦ Θεοῦ γεννήσεως· μαίνοιτο γὰρ ἄν τις\nτοιαῦτα τολμῶν, ὅτι πρᾶγμα ἄῥῥητον καὶ φύσεως ἴδιον Θεοῦ,\nμόνῳ τε αὐτῷ καὶ τῷ Υἱῷ γινωσκόμενον, ἀξιοῖ λόγοις αὐτὸ\nἑρμηνευθῆναι· ἴσον γάρ ἐστι τοὺς τοιούτους ζητεῖν, ‘ποῦ ὁ Θεὸς,\nκαὶ πῶς ἐστιν ὁ Θεὸς, καὶ ποταπός ἐστιν ὁ Πατήρ.’ Ἀλλʼ\nὤσπερ τὸ τοιοῦτο ἐρωτᾷν ἀσεβές ἐστι, καὶ ἀγνοούντων τὸν\nΘεὸν, οὕτω καὶ οὐ θέμις οὐδὲ περὶ τῆς τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ\nγεννήσεως τοιαῦτα τολμᾷν, οὐδὲ τῇ ἑαυτῶν φύσει καὶ ἀσθενείᾳ\nσυμμετρεῖν τὸν Θεὸν καὶ τὴν τούτου Σοφίαν· ἀλλʼ οὐδὲ διὰ\nτοῦτο καὶ παρὰ τὴν ἀλήθειαν νοεῖν προσήκει· οὐδὲ εἰ ἀπορεῖ\nτις ζητῶν περὶ τούτων, ὀφείλει καὶ ἀπιστεῖν τοῖς γεγραμμένοις.\nΒέλτιον γὰρ ἀποροῦντας σιωπᾷν καὶ πιστεύειν, ἢ ἀπιστεῖν διὰ\nτὸ ἀπορεῖν· διότι ὁ μὲν ἀπορῶν δύναταί πως καὶ συγγνώμην\nἔχειν, ὅτι ὅλως κἂν ζητήσας ἠρέμησεν· ὁ δὲ διὰ τὸ ἀπορεῖν\nἐπινοῶν ἑαυτῷ τὰ μὴ δέοντα, καὶ τὰ μὴ ἄξια περὶ Θεοῦ φθεγγόμενος,\nἀσύγγνωστον ἔχει τῆς τόλμης τὴν δίκην. Δύναται γὰρ\nκαὶ τῶν τοιούτων ἀποριῶν ἔχειν τινὰ παραμυθίαν ἐκ τῶν θείων\n\nγραφῶν, ὥστε λαμβάνειν μὲν καλῶς τὰ γεγραμμένα, νοεῖν δὲ\nὡς ἐν παραδείγματι τὸν ἡμέτερον λόγον· ὅτι ὥσπερ οὗτος ἴδιος\nἐξ ἡμῶν ἐστι, καὶ οὐκ ἔξωθεν ἡμῶν ἔργον, οὕτω καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ\nΛόγος ἴδιός ἐστιν ἐξ αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἔστι ποίημα, οὐδὲ ὡς ὁ τῶν\nἀνθρώπων λόγος· ἐπεὶ καὶ τὸν Θεὸν ἀνάγκη νοεῖν ἄνθρωπον.\nἸδοὺ γὰρ πάλιν τῶν μὲν ἀνθρώπων πολλοὶ καὶ διάφοροι λόγοι\nκαθʼ ἡμέραν παρέρχονται, διὰ τὸ τοὺς πρώτους μὴ μένειν, ἀλλʼ\nἀφανίζεσθαι. Γίνεται δὲ πάλιν τοῦτο, ἐπεὶ καὶ οἱ τούτων\nπατέρες, ἄνθρωποι ὄντες, παρερχομένας μὲν ἔχουσι τὰς ἡλικίας,\nτὰ δὲ νοήματα ἐπερχόμενα· καὶ πρὸς ἃ λογίζονται καὶ ἐπιλογίζονται,\nτοιαῦτα καὶ φθέγγονται· ὥστε καὶ πολλοὺς λόγους ἔχειν,\nκαὶ μετὰ τοὺς πολλοὺς μηδένα τούτων ὅλως· πέπαυται γὰρ ὁ\nλαλῶν, καὶ ὁ λόγος εὐθὺς ἀνήλωται. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος\nεἷς ἐστι καὶ ὁ αὐτὸς, καὶ, ὡς γέγραπται, ‘ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ εἰς\nτὸν αἰῶνα διαμένει, μὴ ἀλλοιούμενος, μηδὲ πρῶτος ἢ δεύτερος\nἑτέρου, ἀλλʼ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ἀεί. Ἔπρεπε γὰρ, ἑνὸς ὄντος τοῦ\nΘεοῦ, μίαν εἶναι καὶ τὴν εἰκόνα, καὶ ἕνα τὸν τούτου Λόγον, καὶ\nμίαν τὴν τούτου Σοφίαν.\n\n37. Διὸ καὶ θαυμάζω, πῶς, ἑνὸς ὄντος τοῦ Θεοῦ, οὗτοι κατὰ\nτὰς ἰδίας ἐπινοίας πολλὰς εἰκόνας καὶ σοφίας καὶ λόγους εἰσάγουσι,\nκαὶ ἄλλον μὲν εἶναι τὸν ἴδιον καὶ φύσει Λόγον τοῦ\nΠατρὸς λέγουσιν, ἐν ᾧ καὶ τὸν Υἱὸν πεποίηκε, τὸν δὲ ἀληθῶς\nΥἱὸν κατʼ ἐπίνοιαν μόνον λέγεσθαι ‘Λόγον, ὡς ‘ἄμπελον,’ καὶ\n‘ὁδὸν,ʼ καὶ ‘θύραν,’ καὶ ‘ξύλον ζωῆς.’ ‘Σοφίαν’ τε ὀνόματι λέγεσθαι\nαὐτόν φασιν, ἄλλην μέντοι εἶναι τὴν ἰδίαν καὶ ἀληθινὴν Σοφίαν\nτοῦ Πατρὸς, τὴν ἀγεννήτως συνυπάρχουσαν αὐτῷ, ἐν ᾖ καὶ τὸν\nΥἱὸν ποιήσας, ὠνόμασε κατὰ μετουσίαν ἐκείνης ‘σοφίαν’ αὐτόν.\nΤαῦτα δὲ οὐχ ἕως λόγων μόνον αὐτοῖς ἔφθασεν, ἀλλʼ Ἄρειος\nμὲν ἐν τῇ ἑαυτοῦ ‘Θαλείᾳ συνέθηκεν, ὁ δὲ σοφιστὴς Ἀστέριος\nἔγραψεν, ἅπερ καὶ ἐν τοῖς προτέροις εἴπομεν, οὕτως· ‘Οὐκ εἶπεν\nὁ μακάριος Παῦλος Χριστὸν κηρύσσειν τὴν τοῦ Θεοῦ δύναμιν ἢ\nτὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν, ἀλλὰ δίχα τῆς τοῦ ἄρθρου προσθήκης,\nδύναμιν Θεοῦ καὶ Θεοῦ σοφίαν· ἄλλην μὲν εἶναι τὴν ἰδίαν\nαὐτοῦ τοῦ Θεοῦ δύναμιν τὴν ἔμφυτον αὐτῷ καὶ συνυπάρχουσαν\nαὐτῷ ἀγεννήτως κηρύσσων, γεννητικὴν μὲν οὖσαν δηλονότι τοῦ\nΧριστοῦ, δημιουργικὴν δὲ τοῦ παντὸς κόσμου, περὶ ἧς ἐν τῇ\n\nπρὸς Ῥωμαίους ἐπιστολῇ διδάσκων λέγει, Τὰ γὰρ ἀόρατα\nαὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἥ\nτε ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης. Ὥσπερ γὰρ τὴν εἰρημένην\nἐνταῦθα θειότητα οὐκ ἄν τις φαίη Χριστὸν εἶναι, ἀλλ’ αὐτὸν\nὑπάρχειν τὸν Πατέρα· οὕτως οἶμαι καὶ ἡ ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις\nκαὶ θειότης, οὐχ ὁ μονογενὴς Υἱὸς, ἀλλʼ ὁ γεννήσας ὑπάρχει\nΠατήρ. Ἄλλην δὲ δύναμιν καὶ σοφίαν διδάσκει Θεοῦ εἶναι\nδιὰ Χριστοῦ δεικνυμένην.ʼ Καὶ μετʼ ὀλίγα ὁ αὐτὸς Ἀστέριός\nφησι· ‘Καίτοι γε ἡ μὲν ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ σοφία, ἢν\nἄναρχόν τε καὶ ἀγέννητον οἱ τῆς ἀληθείας ἀποφαίνονται λογισμοὶ.\nμία ἂν εἴη δήπουθεν καὶ ἡ αὐτή· πολλαὶ δὲ αἱ καθʼ ἕκαστον\nὑπʼ αὐτοῦ κτισθεῖσαι, ὧν πρωτότοκος καὶ μονογενὴς ὁ Χριστός·\nπᾶσαί γε μὴν ὁμοίως εἰς τὸν κεκτημένον ἀνήρτηνται· καὶ πᾶσαι\nδυνάμεις αὐτοῦ τοῦ κτίσαντος καὶ χρωμένου καλοῦνται δικαίως·\nοἷον ὁ μὲν προφήτης τὴν ἀκρίδα, δίκην τῶν ἀνθρωπίνων ἁμαρτημάτων\nθεήλατον γινομένην, οὐ “δύναμιν μόνον, ἀλλὰ καὶ “μεγάλην”\nφησὶν ὑπʼ αὐτοῦ προσαγορεύεσθαι τοῦ Θεοῦ· ὁ δέ γε\nμακάριος Δαυῒδ ἐν πλείοσι τῶν ψαλμῶν οὐκ ἀγγέλοις μόνον,\nἀλλὰ καὶ δυνάμεσιν αἰνεῖν παρακελεύεται τὸν Θεόν.’\n\n38. Τοῦτο δὲ καὶ μόνον φθεγξάμενοι, πῶς οὐκ ἄξιοι παντὸς\nμίσους εἰσίν; εἰ γὰρ, ὡς αὐτοὶ νομίζουσιν, οὐ διὰ τὴν ἐκ\nΠατρὸς γέννησιν καὶ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας Υἱός ἐστιν, ἀλλὰ διὰ\nτὰ λογικὰ λόγος, καὶ διὰ τὰ σοφιζόμενα σοφία, καὶ διὰ τὰ\nδυναμούμενα δύναμις λέγεται· πάντως που καὶ διὰ τοὺς υἱοποιουμένους\nυἱὸς ἐκλήθη· καὶ τάχα διὰ τὰ ὄντα ἔχει καὶ τὸ εἶναι κατʼ\nἐπίνοιαν. Τί οὖν ἄρα λοιπόν ἐστιν αὐτός; οὐδὲν γὰρ ἂν εἴη\nτούτων αὐτὸς, εἰ ὀνόματα μόνον ἐστὶν αὐτοῦ ταῦτα, καὶ μόνην\nτοῦ εἶναι φαντασίαν ἔχει, διʼ ἡμᾶς καὶ τοῖς ὀνόμασι τούτοις\nκαλλωπιζόμενος. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο διαβολικὴ μᾶλλόν ἐστιν\nἀπόνοια, τάχα δὲ καὶ πλεῖον, ὅτι ἑαυτοὺς μὲν ἀληθῶς ὑφεστάναι\nθέλουσι, τὸν δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγον ὀνόματι μόνον εἶναι νομίζουσιν.\nΠῶς δὲ οὐ τερατολογία αὐτῶν καὶ ταῦτα, λέγειν μὲν Σοφίαν\nσυνυπάρχουσαν τῷ Πατρὶ, μὴ λέγειν δὲ ταύτην εἶναι τὸν Χριστὸν,\nἀλλὰ πολλὰς κτιστὰς δυνάμεις καὶ σοφίας εἶναι, τούτων\nδὲ μίαν εἶναι τὸν Κύριον, τὸν καὶ τῇ κάμπῃ καὶ τῇ ἀκρίδι παραβαλλόμενον\nπαῤ αὐτῶν; πῶς δὲ καὶ οὐ πανοῦργοι, ὅτι, παῤ\n\nἡμῶν μὲν ἀκούοντες συνυπάρχειν τὸν Λόγον τῷ Πατρὶ, γογγύζουσιν\nεὐθὺς φάσκοντες· ‘Οὐκοῦν δύο ἀγένητα λέγετε; αὐτοὶ δὲ\nλέγοντες τὸ ‘ἡ ἀγένητος αὐτοῦ σοφία,ʼ οὐχ ὁρῶσι κατʼ αὐτῶν\nφθάνουσαν, ἢν αἰτιῶνται, ματαίαν μέμψιν; Καὶ γὰρ κἀκείνη\nπάλιν αὐτῶν ἡ διάνοια πῶς οὐ πάνυ μωρὰ, λέγειν τὴν ἀγένητον\nσυνυπάρχουσαν τῷ Θεῷ Σοφίαν αὐτὸν εἶναι τὸν Θεόν; Τὸ γὰρ\nσυνυπάρχον οὐχ ἑαυτῷ, τινὶ δὲ συνυπάρχει, ὡς περὶ τοῦ Κυρίου\nλέγουσιν οἱ εὐαγγελισταὶ, ὅτι συνῆν τοῖς μαθηταῖς· οὐ γὰρ ἑαυτῷ,\nἀλλὰ τοῖς μαθηταῖς συνῆν· εἰ μὴ ἄρα σύνθετον εἴποιεν τὸν Θεὸν,\nἔχοντα συμπεπλεγμένην ἢ συμπληρωτικὴν τῆς οὐσίας ἑαυτοῦ\nσοφίαν, ἀγένητον οὖσαν καὶ αὐτὴν, ἥντινα καὶ δημιουργὸν αὐτοὶ\nἀντεισάγουσι τοῦ κόσμου, ἵνα καὶ τοῦ δημιουργεῖν τὸν Υὁὸν\nἀφέλωνται. Πάντα γὰρ βιάζονται λέγειν, ἵνα μὴ περὶ τοῦ\nΚυρίου φρονήσωσιν ἐν ἀληθείᾳ.\n\n39. Ποῦ γὰρ ὅλως εὗρον παρὰ τῇ θείᾳ γραφῇ λεγόμενον, ἢ\nπαρὰ τίνος ἥκουσαν, ὡς ὄντος ἄλλου Λόγου καὶ ἄλλης Σοφίας\nπαρὰ τοῦτον τὸν Υἱὸν, ἵνα καὶ τοιαῦτα ἑαυτοῖς ἀναπλάσσωνται;\nΓέγραπται μὲν γάρ, ‘Οὐχ οἱ λόγοι μου ὥσπερ πῦρ, ἢ πέλυξ\nκόπτων πέτραν;’ καὶ ἐν ταῖς Παροιμίαις, ‘διδάξω δὲ ὑμᾶς\nἐμοὺς λόγους.ʼ Ἀλλὰ ταῦτα ἐντολαὶ καὶ προστάγματά εἰσιν, ἃ\nδιὰ τοῦ ἰδίου καὶ μόνου ἀληθινοῦ Λόγου τοῖς ἀγίοις λελάληκεν ὁ\nΘεὸς, περὶ ὧν ἔλεγεν ὁ ψάλλων· ‘Ἐκ πάσης ὁδοῦ πονηρᾶς\nἐκώλυσα τοὺς πόδας μου, ὅπως ἂν φυλάξω τοὺς λόγους σου.ʼ\nΤὰ γοῦν τοιαῦτα σημαίνων ἄλλα παῤ ἑαυτὸν εἶναι ὁ Σωτὴρ καὶ\nδι᾿ ἑαυτοῦ εἴρηκε, ‘τὰ ῥήματα, ἃ ἐγὼ λελάληκα ὑμῖν.’ Οὐ γὰρ\nδὴ οἱ τοιοῦτοι λόγοι γεννήματα ἢ υἱοί εἰσιν, οὐδὲ τοσοῦτοι\nδημιουργοὶ λόγοι, οὐδὲ τοσαῦται εἰκόνες τοῦ ἑνὸς Θεοῦ, οὐδὲ\nτοσοῦτοί εἰσιν οἱ γενόμενοι ἄνθρωποι ὑπὲρ ἡμῶν, οὐδὲ ὡς ἐκ\nπολλῶν τοιούτων εἰς ἐστιν ὁ γενόμενος κατὰ τὸν Ἰωάννην σάρξ·\nἀλλʼ ὡς μόνος ὢν τοῦ Θεοῦ Λόγος, εὐηγγελίσθη παρὰ τοῦ\nἸωάννου ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,ʼ καὶ ‘πάντα δι᾿ αὐτοῦ\nἐγένετο.’ Διὸ καὶ περὶ αὐτοῦ μόνου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ\nΧριστοῦ, καὶ περὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ἑνότητος αὐτοῦ γέγραπται\nκαὶ δείκνυται τὰ μαρτύρια, τοῦ μὲν Πατρὸς σημαίνοντος ἕνα\nεἶναι τὸν Υἱὸν, τῶν δὲ ἁγίων μαθόντων τοῦτο, καὶ λεγόντων ἕνα\nτὸν Λόγον εἶναι, καὶ τοῦτον εἶναι μονογενῆ· τά τε ἔργα τὰ δι᾿\n\nαὐτοῦ δείκνυται· ‘πάντα γὰρ’ τά τε ὁρατὰ καὶ τὰ ‘ἀόρατα δι᾿\nαὐτοῦ γέγονε, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν.’ Περὶ δὲ ἑτέρου\nἢ ἄλλου τινὸς οὐ φαντάζονται, καὶ ἀναπλάσσονται ἑαυτοῖς\nλόγους ἢ σοφίας, ὧν οὔτε ὄνομα, οὔτε ἔργον σημαίνεται ἀπὸ\nτῆς γραφῆς, ἢ παρὰ μόνων τούτων ὀνομάζεται. Τούτων γάρ\nἐστιν ἐξεύρεμα καὶ Χριστομάχος ὑπόνοια, καὶ τῷ μὲν ὀνόματι\nτοῦ Λόγου καὶ τῆς Σοφίας καταχρῶνται, ἕτερα δὲ ἑαυτοῖς ἀναπλάττοντες,\nἀρνοῦνται τὸν ἀληθινὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, καὶ τὴν\nὄντως καὶ μόνην Σοφίαν τοῦ Πατρὸς, καὶ Μανιχαίους λοιπὸν\nζηλοῦσιν οἱ ἄθλιοι. Κἀκεῖνοι γὰρ, τὰ μὲν ἔργα τοῦ Θεοῦ\nβλέποντες, ἀρνοῦνται αὐτὸν τὸν μόνον ὄντα καὶ ἀληθινὸν Θεὸν,\nἕτερον δὲ ἑαυτοῖς ἀναπλάσσουσιν, οὗ μήτε ἔργον, μήτε τινὰ μαρτυρίαν\nἀπὸ τῶν θείων λογίων δεικνύειν δύνανται.\n\n40. Οὐκοῦν εἰ μήτε ἐν τοῖς θείοις λογίοις εὑρίσκεται ἄλλη\nσοφία παρὰ τοῦτον τὸν Υἱὸν, μήτε παρὰ τῶν πατέρων ἠκούσαμέν\nτι τοιοῦτον, ὡμολόγηται δὲ καὶ γέγραπται παρὰ τούτων\nἀγενήτως ἡ σοφία συνυπάρχουσα τῷ Πατρὶ, ἰδία αὐτοῦ οὖσα,\nκαὶ κόσμου δημιουργός· αὐτὸς ἂν εἴη ὁ Υἱὸς, ὁ καὶ κατʼ αὐτοὺς\nἀϊδίως συνυπάρχων τῷ Πατρί. Αὐτὸς γάρ ἐστι καὶ δημιουργὸς,\nὡς γέγραπται, ‘πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας. Καὶ γὰρ καὶ\nαὐτὸς Ἀστέριος, ὥσπερ ἐπιλαθόμενος ὧν πρότερον ἔγραψεν,\nὕστερον κατὰ τὸν Καϊάφαν ἄκων καὶ αὐτὸς πρὸς Ἔλληνας\nἐνιστάμενος, οὐκέτι μὲν πολλὰς σοφίας, οὐδὲ τὴν κάμπην ὀνομάζει,\nμίαν δὲ λοιπὸν ὁμολογεῖ, γράφων οὕτως· ‘Εἷς μὲν ὁ\nΘεὸς Λόγος, πολλὰ δὲ τὰ λογικά· καὶ μία μὲν τῆς Σοφίας οὐσία\nτε καὶ φύσις, πολλὰ δὲ τὰ σοφὰ καὶ καλά.’ Καὶ μετʼ ὀλίγα\nπάλιν λέγει· ‘Τίνες ἂν εἶεν οὓς παῖδας Θεοῦ προσαγορεύειν\nἀξιοῦσιν; οὐ γὰρ δὴ λόγους τε καὶ τούτους ὑπάρχειν φήσουσιν,\nοὐδὲ σοφίας εἶναι πλείονας ἐροῦσιν. Οὐ γὰρ δυνατὸν, ἑνὸς\nὄντος τοῦ Λόγου, καὶ μιᾶς ἀποδειχθείσης τῆς Σοφίας, τῷ πλήθει\nτῶν παίδων τοῦ Λόγου τὴν οὐσίαν ἐπινέμειν, καὶ τῆς Σοφίας\nχαρίζεσθαι τὴν ἐπωνυμίαν. Θαυμαστὸν τοίνυν οὐδὲν, εἰ πρὸς\nτὴν ἀλήθειαν οἱ Ἀρειανοὶ μάχονται. ὅπου γε καὶ τοῖς ἑαυτῶν\nπροσκόπτοντες ἀλλήλοις συμπίπτουσι, ποτὲ μὲν λέγοντες πολλὰς\nεἶναι σοφίας, ποτὲ δὲ μίαν ἀποφαινόμενοι· καί ποτε μὲν τῇ\nκάμπῃ συνάπτουσι τὴν Σοφίαν, ποτὲ δὲ συνυπάρχειν τῷ Πατρὶ\n\nκαὶ ἰδίαν αὐτοῦ λέγουσι· καὶ ἄλλοτε μὲν ἀγένητον μόνον τὸν\nΠατέρα, ἄλλοτε δὲ καὶ τὴν σοφίαν αὐτοῦ καὶ τὴν δύναμιν ἀγένητον.\nΚαὶ μάχονται μὲν ἡμῖν λέγουσιν ‘ἀεὶ εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ\nΛόγον,ʼ αὐτοὶ δὲ λέγοντες ‘ἀγενήτως συνυπάρχειν τῷ Θεῷ τὴν\nσοφίαν,ʼ ἐπιλανθάνονται τῶν ἰδίων. Οὕτω πρὸς πάντα σκοτοδινιῶσι,\nτὴν μὲν ἀληθινὴν Σοφίαν ἀρνούμενοι, καὶ τὴν μὴ οὗσαν\nἐξευρίσκοντες, ὡς οἱ Μανιχαῖοι πλάττοντες ἑαυτοῖς ἕτερον, καὶ\nτὸν ὄντα Θεὸν ἀρνούμενοι.\n\n41. Ἀλλʼ ἀκουέτωσαν μὲν αἱ ἄλλαι αἱρέσεις καὶ Μανιχαῖοι\nὅτι εἷς ἐστιν ὁ τοῦ μὲν Χριστοῦ Πατὴρ, τῆς δὲ κτίσεως δεσπότης\nκαὶ ποιητὴς διὰ τοῦ ἰδίου Λόγου· ἀκουέτωσαν δὲ ἰδίᾳ καὶ\nἈρειομανῖται ὅτι εἷς ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ μόνος ἴδιος\nκαὶ γνήσιος ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ ὢν Υἱὸς, καὶ ἀχώριστον ἔχων\nπρὸς τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ τὴν ἑνότητα τῆς θεότητος, ὡς πολλάκις\nεἴπομεν, μαθόντες παῤ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος. Ἐπεὶ εἰ μὴ\nοὕτως ἔχει, διὰ τί ‘δι’ αὐτοῦ κτίζειʼ ὁ Πατὴρ, καὶ ἐν αὐτῷ ‘ἀποκαλύπτεται’\nοἷς ἐὰν θέλῃ, καὶ φωτίζει τούτους; ἢ διὰ τί καὶ ἐν\nτῇ τελειώσει τοῦ βαπτίσματος συγκατονομάζεται τῷ Πατρὶ ὁ\nΥἱός; εἰ μὲν γὰρ αὐτάρκης οὐκ ἔστιν ὁ Πατὴρ, ἀσεβὴς ἡ φωνή·\nεἰ δὲ αὐτάρκης (τοῦτο γὰρ θέμις εἰπεῖν), τίς ἡ χρεία τοῦ Υἱοῦ ἢ\nεἰς τὴν δημιουργίαν ἢ εἰς τὸ ἅγιον λουτρόν; ποία γὰρ κοινωνία\nτῷ κτίσματι πρὸς τὸν κτίστην; ἢ διὰ τί τὸ πεποιημένον συναριθμεῖται\nτῷ ποιήσαντι εἰς τὴν τῶν πάντων τελείωσιν; ἢ διὰ τί\nκαθʼ ὑμᾶς ἡ πίστις εἰς ἕνα κτίστην καὶ εἰς ἓν κτίσμα παραδίδοται;\nΕἰ μὲν γὰρ ἵνα συναφθῶμεν τῇ θεότητι, τίς χρεία τοῦ\nκτίσματος; εἰ δὲ ἵνα ἑνωθῶμεν τῷ Υἱῷ κτίσματι ὄντι, περιττὴ\nκαθʼ ὑμᾶς ἡ ἐν τῷ βαπτίσματι τοῦ Υἱοῦ ὀνομασία· ὁ γὰρ\nαὐτὸν υἱοποιήσας Θεὸς ἱκανός ἐστι καὶ ἡμᾶς υἱοποιῆσαι.\nἌλλως τε εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱὸς, μιᾶς οὔσης τῆς φύσεως\nτῶν λογικῶν κτισμάτων, οὐδεμία παρὰ κτίσματος κτίσμασι\nβοήθεια γενήσεται, διὰ τὸ πάντας δεῖσθαι τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ\nχάριτος. Ὀλίγα μὲν οὖν προλαβόντες εἴπομεν ὡς ἀκολούθως\n‘διʼ αὐτοῦ γέγονε τὰ πάντα·’ ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος\nἡ ἀκολουθία πεποίηκεν ἡμᾶς μνημονεῦσαι, ἀναγκαῖον,\nὥς γε νοῶ καὶ πεπίστευκα, λέγειν, οὐχ ὡς μὴ αὐτάρκους ὄντος\nτοῦ Πατρὸς, συνονομάζεται καὶ ὁ Υἱὸς, οὐδὲ ἀπλῶς καὶ ὡς\n\nἔτυχεν· ἀλλʼ ἐπειδὴ Λόγος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ἰδία Σοφία,\nἀπαύγασμά τε ὢν αὐτοῦ, ἀεί ἐστι μετὰ τοῦ Πατρὸς, διὰ τοῦτο\nἀδύνατον, παρέχοντος τοῦ Πατρὸς, μὴ ἐν τῷ Υἱῷ δίδοσθαι τὴν\nχάριν· ἐν τῷ Πατρὶ γάρ ἐστιν ὁ Υἱὸς, ὡς τὸ ἀπαύγασμα ἐν τῷ\nφωτί. Οὐ γὰρ ὡς ἐνδεὴς ὁ Θεὸς, ἀλλʼ ὡς Πατὴρ, ‘τῇ ἑαυτοῦ\nΣοφίᾳ τεθεμελίωκε τὴν γῆν,ʼ καὶ τῷ ἐξ αὐτοῦ ‘Λόγῳ τὰ πάντα\nπεποίηκε,’ τό τε ἅγιον λουτρὸν ἐν τῷ Υἱῷ βεβαιοῖ. Ἔνθα γὰρ\nὁ Πατὴρ, ἐκεῖ καὶ ὁ Υἱός ἐστιν· ὡς ἔνθα τὸ φῶς, ἐκεῖ καὶ τὸ\nἀπαύγασμα. Καὶ ὥσπερ ἃ ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, διὰ τοῦ Υἱοῦ\nἐργάζεται, καὶ λέγει αὐτὸς ὁ Κύριος, ‘ἂ βλέπω τὸν Πατέρα\nποιοῦντα, ταῦτα κἀγὼ ποιῶ·’ οὕτω καὶ τοῦ βαπτίσματος διδομένου,\nὃν βαπτίζει ὁ Πατὴρ, τοῦτον ὁ Υἱὸς βαπτίζει· καὶ ὃν ὁ\nΥἱὸς βαπτίζει, οὗτος ἐν Πνεύματι ἁγίῳ τελειοῦται. Πάλιν τε\nὥσπερ τοῦ ἡλίου φαίνοντος, λέγοι ἄν τις καὶ τὸ ἀπαύγασμα\nφωτίζειν· ἓν γάρ ἐστι τὸ φῶς, καὶ οὐκ ἔστι διελεῖν, οὐδὲ ἀποσχίσαι·\nοὕτως ἔνθα πάλιν ὁ Πατήρ ἐστιν ἢ ὀνομάζεται, ἐκεῖ\nπάντως καὶ ὁ Υἱὸς ὑπάρχει· ὀνομάζεται δὲ ἐν τῷ βαπτίσματι ὁ\nΠατήρ· ἀνάγκη καὶ τὸν Υἱὸν συγκατονομάζεσθαι.\n\n42. Διὰ τοῦτο καὶ τοῖς ἀγίοις ἐπαγγελλόμενος, οὕτως ἔλεγεν·\n‘ἐλευσόμεθα ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ, καὶ μονὴν παῤ αὐτῷ ποιήσομεν·’\nκαὶ πάλιν, ‘ἵνʼ ὡς ἐγὼ καὶ σὺ ἕν ἐσμεν, κἀκεῖνοι ἓν\nὦσιν ἐν ἡμῖν.’ Καὶ ἡ διδομένη δὲ χάρις μία ἐστὶ παρὰ τοῦ\nΠατρὸς ἐν Υἱῷ διδομένη, ὡς ὁ Παῦλος διὰ πάσης ἐπιστολῆς\nγράφει· ‘Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ\nΚυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.’ Δεῖ γὰρ τὸ φῶς εἶναι μετὰ τῆς αὐγῆς,\nκαὶ τὸ ἀπαύγασμα συνορᾶσθαι μετὰ τοῦ ἰδίου φωτός. Ὅθεν\nἸουδαῖοι μετὰ τούτων ‘ἀρνούμενοι τὸν Υἱὸν, οὐκ ἔχουσιν οὐδὲ\nτὸν Πατέρα·᾿ ‘καταλείψαντες γὰρ τὴν πηγὴν τῆς σοφίας,ʼ ὡς\nὀνειδίζων αὐτοὺς εἶπεν ὁ Βαροὺχ, ἀπέβαλον ἀφʼ ἑαυτῶν καὶ τὴν\nἐκ ταύτης Σοφίαν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν· ‘Χριστὸς\nγὰρ,ʼ φησὶν ὁ ἀπόστολος, ‘Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ Σοφία·ʼ\nλέγοντες· ‘Οἰκ ἔχομεν βασιλέα εἰ μὴ Καίσαρα.’ Ἰουδαῖοι\nμὲν οὖν ἔχουσι τῆς ἀρνήσεως τὰ ἐπίχειρα τῆς ἐπιτιμίας· ἀπώλεσαν\nγὰρ σὺν τῇ πόλει καὶ τὸν λογισμόν. Οὖτοι δὲ κινδυνεύουσι\nλοιπὸν καὶ περὶ αὐτὸ τὸ πλήρωμα τοῦ μυστηρίου· φημὶ\nδὴ τὸ βάπτισμα. Εἰ γὰρ εἰς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ δίδοται ἡ\n\nτελείωσις, οὐ λέγουσι δὲ Πατέρα ἀληθινὸν, διὰ τὸ ἀρνεῖσθαι τὸ\nἐξ αὐτοῦ καὶ ὅμοιον τῆς οὐσίας, ἀρνοῦνται δὲ καὶ τὸν ἀληθινὸν\nΥἱὸν, καὶ ἄλλον ἑαυτοῖς ἐξ οὐκ ὄντων κτιστὸν ἀναπλάττοντες\nὀνομάζουσι, πῶς οὐ παντελῶς κενὸν καὶ ἀλυσιτελὲς τὸ παῤ\nαὐτῶν διδόμενόν ἐστι, προσποίησιν μὲν ἔχον, τῇ δὲ ἀληθείᾳ\nμηδὲν ἔχον πρὸς εὐσέβειαν βοήθημα; Οὐ γὰρ ‘εἰς Πατέρα καὶ\nΥἱὸν’ διδόασιν οἱ Ἀρειανοὶ, ἀλλʼ εἰς κτίστην καὶ κτίσμα, καὶ εἰς\nποιητὴν καὶ ποίημα. Ὥσπερ δὲ ἄλλο ἐστὶ κτίσμα παρὰ τὸν\nΥἱὸν, οὕτως ἄλλο ἂν εἴη τῆς ἀληθείας τὸ παῤ αὐτῶν νομιζόμενον\nδίδοσθαι, κἂν τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ, διὰ τὸ\nγεγραμμένον, ὀνομάζειν προσποιῶνται. Οὐ γὰρ ὁ λέγων ἁπλῶς,\n‘Κύριε,ʼ οὗτος καὶ δίδωσιν, ἀλλʼ ὁ μετὰ τοῦ ὀνόματος καὶ τὴν\nπίστιν ἔχων ὀρθήν. Διὰ τοῦτο γοῦν καὶ ὁ Σωτὴρ οὐχ ἀπλῶς\nἐνετείλατο βαπτίζειν, ἀλλὰ πρῶτόν φησι, ‘μαθητεύσατε·’ εἶθʼ\nοὕτως· ‘βαπτίζετε εἰς ὄνομα Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος·’\nἵνʼ ἐκ τῆς μαθήσεως ἡ πίστις ὀρθὴ γένηται, καὶ μετὰ\nπίστεως ἡ τοῦ βαπτίσματος τελείωσις προστεθῇ.\n\n43. Πολλαὶ γοῦν καὶ ἄλλαι αἱρέσεις, λέγουσαι τὰ ὀνόματα\nμόνον, μὴ φρονοῦσαι δὲ ὀρθῶς, ὡς εἴρηται, μηδὲ τὴν πίστιν\nὑγιαίνουσαν ἔχουσαι, ἀλυσιτελὲς ἔχουσι καὶ τὸ παῤ αὐτῶν διδόμενον\nὕδωρ, λειπόμενον εὐσεβείᾳ· ὥστε καὶ τὸν ῥαντιζόμενον\nπαῤ αὐτῶν ῥυπαίνεσθαι μᾶλλον ἐν ἀσεβείᾳ ἢ λυτροῦσθαι.\nΟὕτω καὶ Ἔλληνες, καίτοι Θεὸν διὰ χειλέων λέγοντες, ἀθεότητος\nἔχουσιν ἔγκλημα, ὅτι τὸν ὄντως ὄντα καὶ ἀληθινὸν Θεὸν\nοὐ γινώσκουσι, τὸν Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἱησοῦ Χριστοῦ·\nοὕτω Μανιχαῖοι καὶ Φρύγες, καὶ οἱ τοῦ Σαμοσατέως μαθηταὶ,\nτὰ ὀνόματα λέγοντες, οὐδὲν ἧττόν εἰσιν αἱρετικοί οὕτω καθεξῆς\nλοιπὸν καὶ οἱ τὰ Ἀρείου φρονοῦντες, κἂν ἀναγινώσκωσι τὰ\nγεγραμμένα, καὶ λέγωσι τὰ ὀνόματα, καὶ αὐτοὶ παίζουσι τοὺς\nλαμβάνοντας παῤ αὐτῶν, πλέον τῶν ἄλλων αἱρέσεων ἀσεβέστεροι\nτυγχάνοντες, καὶ κατʼ ὀλίγον ὑπερκείμενοι ταύτας, καὶ\nδικαιοῦντες αὐτὰς ἐκ τῆς ἑαυτῶν ἀθυρογλωττίας. Ἐκεῖναι μὲν\nγὰρ πλέον τι τῆς ἀληθείας καταψεύδονται, καὶ ἢ περὶ τὸ σῶμα\nσφάλμα ἔχουσι, λέγοντες μὴ ἐκ Μαρίας ἐσχηκέναι σάρκα τὸν\nΚύριον, ἢ ὅτι ὅλως οὐ γέγονε θάνατος, οὐδὲ ὅλως ἄνθρωπος\nγέγονεν, ἀλλὰ μόνον ἐφάνη, καὶ οὐκ ἦν ἀληθῶς, καὶ ἐδόκει\n\nσῶμα ἔχειν, μὴ ἔχων, καὶ ἐδόκει ἄνθρωπος φαίνεσθαι ὡς ἐν\nὀνείρῳ φαντασίας· οὗτοι δὲ εἰς αὐτὸν τὸν Πατέρα φανερῶς\nἀσεβοῦσι. Τὴν γὰρ θεότητα αὐτοῦ εἰς τὸν Υἱὸν ὡς ἐν εἰκόνι\nμαρτυρουμένην ἀκούοντες ἀπὸ τῶν γραφῶν, βλασφημοῦτι, λέγοντες\nαὐτὴν εἶναι κτίσμα, καὶ πανταχοῦ περὶ αὐτῆς τὸ ‘οὐκ ἦν,ʼ\nὡς ἐν πήρᾳ βόρβορον, τὸ λεξείδιον τοῦτο περιφέρουσι, καὶ ὡς\nὄφις τὸν ἰὸν, τοῦτο προβάλλονται. Εἶτα, ἐπειδὴ ναυσηρὸν\nπαρὰ πᾶσι τὸ παῤ αὐτοῖς ἐστι δόγμα, εὐθὺς ὥσπερ ἔρεισμα τῷ\nπτώματι τῆς αἱρέσεως, τὴν ἀνθρωπίνην προστασίαν ὑποτιθέασι,\nἵνα ταύτην βλέπων ὁ ἁπλούστερος, ἢ καὶ δεδιὼς, μὴ κατανοῇ τὸ\nβλαβερὸν τῆς κακοφροσύνης αὐτῶν. Πῶς οὖν οὐκ ἄξιον οἰκτείρειν\nτοὺς παῤ αὐτῶν ἀπατωμένους; ἢ πῶς οὐκ ἐπὶ τούτοις\nδακρῦσαι καλὸν, ὅτι τῇ παραυτίκα διὰ τὰς ἡδονὰς φαντασίᾳ\nπροδιδόασι τὸ ἑαυτοῖς συμφέρον, καὶ ἐκπίπτουσι τῆς μελλούσης\nἐλπίδος; Εἰς γὰρ τὸν οὐκ ὄντα δοκοῦντες λαμβάνειν, οὐδὲν\nεἰληφότες ἔσονται· κτίσματί τε συντασσόμενοι, οὐδεμίαν παρὰ\nτῆς κτίσεως ἕξουσι βοήθειαν. Καὶ εἰς ἀνόμοιον δὲ καὶ ἀλλότριον\nκατʼ οὐσίαν τοῦ Πατρὸς πιστεύοντες, οὐ συναφθήσονται τῷ\nΠατρὶ, μὴ ἔχοντες τὸν ἴδιον καὶ ἐξ αὐτοῦ φύσει Υἱὸν, τὸν ‘ὄντα\nἐν τῷ Πατρὶ, ἐν ᾧ καὶ ὁ Πατήρ ἐστιν,’ ὡς αὐτὸς εἴρηκεν· ἀλλὰ\nπλανηθέντες παρὰ τούτων, ἔρημοι καὶ γυμνοὶ λοιπὸν ἀπομένουσι\nτῆς θεότητος οἱ ἄθλιοι. Οὐδὲ γὰρ ἀκολουθήσει τούτοις ἀποθνήσκουσιν\nἡ τῶν ἐπὶ γῆς φαντασία· οὐδʼ ὅταν ἴδωσιν, ὃν ἠρνήσαντο,\nΚύριον καθήμενον ἐπὶ τὸν θρόνον τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, καὶ\nκρίνοντα ζῶντας καὶ νεκροὺς, δυνήσεταί τις εἰς βοήθειαν ἐπικαλέσασθαί\nτινα τῶν νῦν ἀπατησάντων· κρινομένους γὰρ καὶ\nαὐτοὺς ὄψονται καὶ μεταμελομένους ἐφʼ οἷς ἠδίκησαν καὶ\nἠσέβησαν.\n\n44. Ταῦτα πρὸ τοῦ ῥητοῦ τῶν Παροιμιῶν τέως διελάβομεν,\nἐνιστάμενοι πρὸς τὰς ἀλόγους ἐκ καρδίας αὐτῶν μυθοπλαστίας·\nἵνα γνόντες ὡς οὐχ ἁρμόζει λέγειν ‘κτίσμαʼ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ,\nμάθωσι καλῶς ἀναγινώσκειν καὶ αὐτοὶ τὸ ἐν ταῖς Παροιμίαις\nῥητὸν, ὀρθὴν ἔχον καὶ αὐτὸ τὴν διάνοιαν. Γέγραπται μὲν γάρ·\n‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ·ʼ ἀλλʼ\nἐπειδὴ παροιμίαι εἰσὶ, καὶ παροιμιωδῶς ἐλέχθη, οὐ δεῖ τὴν πρόχειρον\nλέξιν ἀπλῶς οὕτως ἐκλαμβάνειν, ἀλλὰ τὸ πρόσωπον\n\nζητεῖν, καὶ οὕτω μετʼ εὐσεβείας τὸν νοῦν ἐφαρμόζειν αὐτῷ.\nΤὰ γὰρ ἐν παροιμίαις λεγόμενα, οὐκ ἐκ φανεροῦ λέγεται, ἀλλὰ\nκεκρυμμένως ἀπαγγέλλεται, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος ἐδίδαξεν ἐν τῷ\nκατὰ Ἰωάννην εὐαγγελίῳ, λέγων, ‘Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα\nὑμῖν, ἀλλʼ ἔρχεται ὥρα, ὅτε οὐκέτι ἐν παροιμίαις λαλήσω\nὑμῖν, ἀλλὰ παῤῥησίᾳ.’ Οὐκοῦν ἀποκαλύπτειν χρὴ τὸν νοῦν τοῦ\nῥητοῦ, ὡς κεκρυμμένον τε τοῦτον ζητεῖν, καὶ μὴ ὡς ἐν παῤῥησίᾳ\nεἰρημένον ἀπλῶς ἐκλαμβάνειν, ἵνα μὴ παρεξηγούμενοι πλανηθῶμεν\nἀπὸ τῆς ἀληθείας. Εἰ μὲν οὖν περὶ ἀγγέλου ἢ ἑτέρου\nτινὸς τῶν γενητῶν ἐστι τὸ γεγραμμένον, ὡς περὶ ἑνὸς ἡμῶν τῶν\nποιημάτων, ἔστω λεγόμενον τὸ ‘ἔκτισέ με·’ εἰ δὲ ἡ Σοφία τοῦ\nΘεοῦ ἐστιν, ἐν ᾗ πάντα τὰ γενητὰ δεδημιούργηται, ἡ περὶ ἑαυτῆς\nλέγουσα· τί δεῖ νοεῖν ἢ ὅτι τὸ ‘ἔκτισεʼ φάσκουσα, οὐκ ἐναντίον\nτῷ ‘ἐγέννησεʼ λέγει; οὐδὲ ὡς ἐπιλαθομένη ὅτι κτίζουσά ἐστι\nκαὶ δημιουργὸς, ἢ ἀγνοοῦσα τὴν διαφορὰν τοῦ κτίζοντος καὶ τῶν\nκτισμάτων, ἐν τοῖς κτίσμασιν ἑαυτὴν συναριθμεῖ· ἀλλά τινα\nνοῦν, ὡς ἐν παροιμίαις, οὐ παῤῥησίᾳ, κεκρυμμένον δὲ σημαίνει·\nὃν τοῖς μὲν ἀγίοις ἐνέπνεε προφητεύειν, αὐτὴ δὲ μετʼ ὀλίγα ἐκ\nπαραλλήλου τὸ ‘ἔκτισενʼ ἐν ἑτέραις λέξεσι σημαίνουσά φησιν·\n‘Ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον.’ Δῆλον δέ ἐστιν οἶκον\nεἶναι τῆς Σοφίας τὸ ἡμέτερον σῶμα, ὅπερ ἀναλαβὼν γέγονεν\nἄνθρωπος· καὶ εἰκότως παρὰ μὲν Ἰωάννου λέγεται, ‘ὁ Λόγος\nσὰρξ ἐγένετο·’ διὰ δὲ Σολομῶνος περὶ ἑαυτῆς ἡ Σοφία μετὰ\nπαρατηρήσεώς φησιν, οὐχ ὅτι ‘κτίσμα εἰμὶ,ʼ ἀλλὰ μόνον ὅτι\n‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ,’ ἀλλ᾿ οὐκ\n‘εἰς τὸ εἶναί με ἔκτισεν,’ οὐδὲ ‘ὅτι κτίσματος ἀρχὴν καὶ γένεσιν\nἔχω.’\n\n45. Καὶ ἐνταῦθα γὰρ οὐ τὴν οὐσίαν τῆς θεότητος αὐτοῦ,\nοὐδὲ τὴν ἐκ Πατρὸς ἀΐδιον ἑαυτοῦ καὶ γνησίαν γέννησιν ὁ Λόγος\nσημαίνων, διὰ Σολομῶνος εἴρηκεν, ἀλλὰ πάλιν τὸ ἀνθρώπινον\nκαὶ τὴν εἰς ἡμᾶς οἰκονομίαν αὐτοῦ, Διὸ καὶ, καθὼς προεῖπον,\nοὐκ εἶπε, ‘κτίσμα εἰμὶ,ʼ ἢ, ‘κτίσμα ἐγενόμην,ʼ ἀλλὰ μόνον,\n‘ἔκτισε.’ Τὰ μὲν γὰρ ‘κτίσματα,ʼ κτιστὴν ἔχοντα τὴν οὐσίαν,\nτῶν γενητῶν ἐστι, καὶ λέγεται κτίζεσθαι, καὶ πάντως τὸ κτίσμα\nκτίζεται· ἡ δὲ τοῦ ‘ἔκτισεʼ μόνη λέξις λεγομένη οὐ πάντως τὴν\nοὐσίαν ἢ τὴν γέννησιν σημαίνει, ἀλλά τι ἕτερον δηλοῖ γίνεσθαι\n\nπερὶ ἐκεῖνον περὶ οὗ λέγει· καὶ οὐ πάντως τὸ λεγόμενον κτίζεσθαι\nἤδη καὶ τῇ φύσει καὶ τῇ οὐσίᾳ κτίσμα ἐστί. Καὶ ταύτην τὴν διαφορὰν\nοἶδεν ἡ θεία γραφὴ, περὶ μὲν τῶν κτισμάτων λέγουσα,\n‘ἐπληρώθη ἡ γῆ τῆς κτίσεώς σου·ʼ καὶ, ‘αὐτὴ ἡ κτίσις συστενάζει\nκαὶ συνωδίνει·’ ἐν δὲ τῇ Ἀποκαλύψει φησὶ, ‘καὶ ἀπέθανε\nτὸ τρίτον μέρος τῶν κτισμάτων τῶν ἐν τῇ θαλάσσῃ, τὰ ἔχοντα\nψυχάς·’ καθὼς καὶ ὁ Παῦλος λέγει, ‘πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλὸν,\nκαὶ οὐδὲν ἀπόβλητον μετὰ εὐχαριστίας λαμβανόμενον· ἐν δὲ τῇ.\nΣοφίᾳ γέγραπται· ‘Καὶ τῇ Σοφίᾳ σου κατεσκεύασας τὸν ἄνθρωπον,\nἵνα δεσπόζῃ τῶν ὑπὸ σοῦ γενομένων κτισμάτων.ʼ Καὶ ὅτι\nταῦτα, κτίσματα ὄντα, λέγει κτίζεσθαι, οὕτω πάλιν ἔστιν ἀκοῦσαι\nτοῦ μὲν Κυρίου λέγοντος, ‘ἀπʼ ἀρχῆς δὲ ὁ κτίσας, ἄρσεν καὶ\nθῆλυ ἐποίησεν αὐτούς·’ Μωσέως δὲ ἐν τῇ ᾠδῇ γράφοντος,\n‘Ἐπερωτήσατε ἡμέρας τὰς γενομένας προτέρας σου ἀπὸ τῆς\nἡμέρας, ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἐπὶ τὸ\nἄκρον τοῦ οὐρανοῦ·’ ὁ δὲ Παῦλος ἐν τῇ πρὸς Κολασσαεῖς φησιν,\nὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, πρωτότοκος πάσης\nκτίσεως· ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ\nτὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε θρόνοι, εἴτε κυριότητες,\nεἴτε ἀρχαὶ, εἴτε ἐξουσίαι· τὰ πάντα διʼ αὐτοῦ καὶ εἰς\nαὐτὸν ἔκτισται, καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων.’\n\n46. Ὅτι μὲν οὖν τὰ φύσει τὴν οὐσίαν ἔχοντα κτιστὴν κτίσματα\nλέγεται καὶ κτίζεται, ἀρκεῖ ταῦτα πρὸς ὑπόμνησιν εἰρῆσθαι,\nπλήρους οὔσης τῆς γραφῆς· ὅτι δὲ ἡ τοῦ ἔκτισεʼ μόνη\nλέξις λεγομένη οὐ πάντως τὴν οὐσίαν καὶ τὴν γένεσιν σημαίνει,\nὁ μὲν Δαυῒδ ψάλλει, ‘Γραφήτω αὕτη εἰς γενεὰν ἑτέραν, καὶ\nλαὸς ὁ κτιζόμενος αἰνέσει τὸν Κύριον·’ καὶ πάλιν, ‘Καρδίαν\nκαθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός·’ ὁ δὲ Παῦλος ἐν τῇ πρὸς\nἘφεσίους φησὶ, ‘τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας,\nἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον·’\nκαὶ πάλιν· ἐνδύσασθε τὸν καινὸν ἄνθρωπον, τὸν κατὰ Θεὸν\nκτισθέντα ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας.’ Οὔτε γὰρ\nὁ Δαυῒδ λαόν τινα κατʼ οὐσίαν κτιζόμενον ἔλεγεν, οὔτε καρδίαν\nἑτέραν ηὔχετο λαβεῖν, παῤ ἣν εἶχεν· ἀλλὰ τὴν κατὰ Θεὸν\nἀνανέωσιν καὶ ἀνακαίνισιν ἐσήμαινεν. Οὔτε δὲ ὁ Παῦλος κατʼ\nοὐσίαν κτιζομένους ἐν τῷ Κυρίῳ δύο τινὰς ἐδήλου, ἀλλʼ οὐδὲ\n\nἄλλον τινὰ ἐνδύσασθαι ἡμᾶς ἄνθρωπον συνεβούλευεν· ἀλλὰ τὸν\nμὲν κατὰ Θεὸν ἄνθρωπον, τὸν κατʼ ἀρετὴν βίον ἔλεγε, τοὺς δὲ\nκτιζομένους ἐν Χριστῷ τοὺς ἀνακαινιζομένους ἐν αὐτῷ δύο λαοὺς\nἐσήμαινε. Tοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ λεγόμενον παρὰ τῷ Ἱερεμίᾳ,\n‘Ἔκτισε Κύριος σωτηρίαν καινὴν εἰς καταφύτευσιν, ἐν ᾗ σωτηρίᾳ\nπεριελεύσονται ἄνθρωποι·’ τοῦτο δὲ λέγων οὐκ οὐσίαν τινὰ\nκτίσματος σημαίνει, ἀλλὰ τὴν ἐν ἀνθρώποις ἀνακαινιζομένην\nσωτηρίαν προφητεύει, τὴν γενομένην ἐν Χριστῷ πρὸς ἡμᾶς.\nΤοιαύτης δὴ οὔσης καὶ τῆς διαφορᾶς, περί τε τῶν κτισμάτων καὶ\nτοῦ λεγομένου μόνον ‘ἔκτισεν,ʼ εἰ μὲν εὕρητέ που τὸν Κύριον\nλεγόμενον ἐν τῇ θείᾳ γραφῇ ‘κτίσμαʼ δείξατε καὶ μάχεσθε· εἰ\nδὲ μὴ γέγραπταί που κτίσμα εἶναι αὐτὸν, λέγει δὲ αὐτὸς περὶ\nἑαυτοῦ ἐν Παροιμίαις, ‘Κύριος ἔκτισέ με,ʼ ἐντράπητε ὑπὸ τῆς\nπροειρημένης διαφορᾶς, καὶ τῶν παροιμιωδῶς εἰρημένων· καὶ\nλοιπὸν τὸ ‘ἔκτισεʼ μὴ κτίσμα ἀκούετε, ἀλλὰ τὸ περὶ αὐτὸν\nγενόμενον ἀνθρώπινον· τούτου γὰρ ἴδιόν ἐστι καὶ τὸ κτίζεσθαι.\nἘπεὶ πῶς οὐκ ἀδικεῖτε, ὅτι παρὰ μὲν τοῦ Δαυῒδ καὶ τοῦ Παύλου\nἀκούοντες τὸ ‘ἔκτισεν’ οὐ τὴν οὐσίαν καὶ τὴν γένεσιν νοεῖτε,\nἀλλὰ τὴν ἀνανέωσιν· παρὰ δὲ τοῦ Κυρίου ἀκούοντες τὸ ‘ἔκτισε,’\nτὴν οὐσίαν αὐτοῦ τοῖς κτίσμασι συναριθμεῖτε; πάλιν τε ἀκούοντες,\n‘Ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον, καὶ ὑπήρεισε στύλους\nἑπτὰ,ʼ τὸν μὲν ‘οἶκον’ ἀλληγορεῖτε, τὸ δὲ ‘ἔκτισεν’ οὕτω λαμβάνοντες\nμεταποιεῖτε αὐτὸ εἰς κτίσμα· καὶ οὔτε τὸ εἶναι αὐτὸν\nδημιουργὸν ἐδυσώπησεν ὑμᾶς, οὔτε τὸ εἶναι αὐτὸν μόνον ἴδιον\nγέννημα τοῦ Πατρὸς ἐφοβήθητε· ἀλλὰ ἁπλῶς, ὡς πρὸς αὐτὸν\nἀπογραψάμενοι, μάχεσθε, ἐλάττονά τε περὶ αὐτοῦ μᾶλλον ἢ περὶ\nἀνθρώπων νοεῖτε.\n\n47. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸ τὸ ῥητὸν δείκνυσιν ὑμῶν μόνον εὕρημα\nεἶναι τὸ λέγειν κτίσμα τὸν Κύριον. Τῆν γὰρ οὐσίαν ἑαυτοῦ\nγινώσκων ὁ Κύριος μονογενῆ Σοφίαν καὶ γέννημα τοῦ Πατρὸς,\nκαὶ ἄλλην οὖσαν παρὰ τὰ γενητὰ καὶ τὰ φύσει κτίσματα, φιλανθρώπως\nνῦν λέγει, ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ·’ ἴσον\nτῷ εἰπεῖν, ‘Ὁ Πατὴρ σῶμά μοι κατηρτίσατο. καὶ εἰς ἀνθρώπους\nμε ἔκτισεν, ὑπὲρ τῆς τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας.ʼ Καὶ γὰρ ὥσπερ\nἸωάννου ἀκούοντες, ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,ʼ οὐκ αὐτὸν ὅλον\nσάρκανοοῦμεν τὸν Λόγον, ἀλλὰ σάρκα ἐνδυσάμενον, καὶ γενόμενον\n\nἄνθρωπον· ἀκούοντές τε, ‘Χριστὸς γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα,’ καὶ,\n‘τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν,ʼ οὐκ αὐτὸ\nτοῦτο ὅλον κατάραν καὶ ἁμαρτίαν αὐτὸν νοοῦμεν γεγενῆσθαι, ἀλλʼ\nὅτι τὴν μὲν καθʼ ἡμῶν κατάραν ἀνεδέξατο, ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος,\nἐξηγόρασεν ἡμᾶς ἐκ τῆς κατάρας·’ ‘τὰς δὲ ἁμαρτίας ἡμῶν,’\nὡς μὲν ὁ Ἡσαΐας εἶπεν, ἐβάστασεν,’ ὡς δὲ ὁ Πέτρος ἔγραψεν.\n‘ἀνήνεγκεν αὐτὰς τῷ σώματι ἐπὶ τὸ ξύλον.’ ὔτως ἐὰν ἀκούωμεν\nἐν ταῖς Παροιμίαις τὸ ‘ἔκτισεν,ʼ οὐ δεῖ κτίσμα τῇ φύσει\nὅλον νοεῖν τὸν Λόγον, ἀλλʼ ὅτι τὸ κτιστὸν ἐνδύσατο σῶμα, καὶ\nὑπὲρ ἡμῶν ἔκτισεν αὐτὸν ὁ Θεὸς, εἰς ἡμᾶς τὸ κτιστὸν αὐτῷ\nκαταρτίσας, ὡς γέγραπται, ‘σῶμα,ʼ ἵνʼ ἐν αὐτῷ ἀνακαινισθῆναι\nκαὶ θεοποιηθῆναι δυνηθῶμεν. Τί τοίνυν ὑμᾶς ἠπάτησεν, ὦ ἀνόητοι,\nεἰπεῖν τὸν κτίστην ‘κτίσμα;ʼ ἢ πόθεν ἠγοράσατε ἑαυτοῖς τὸ\nκαινὸν φρόνημα τοῦτο, καὶ ἐν αὐτῷ πομπεύετε; Αἱ γὰρ Παροιμίαι\nλέγουσι τὸ ‘ἔκτισεν·’ ἀλλʼ οὐ λέγουσι ‘κτίσμα’ τὸν Υἱὸν,\nἀλλὰ γέννημα, καὶ κατὰ τὴν προειρημένην δὲ ἐκ τῶν Γραφῶν\nδιαστολὴν, λέγω τοῦ ‘ἔκτισε’ καὶ τοῦ ‘κτίσματος,’ τὸ μὲν ἴδιον\nφύσει τοῦ Υἱοῦ μονογενῆ Σοφίαν αὐτὸν καὶ δημιουργὸν τῶν\nκτισμάτων γινώσκουσι· τὸ δὲ ‘ἔκτισε’ λέγουσαι, οὐκ ἐπὶ τῆς\nοὐσίας αὐτοῦ λέγουσιν, ἀλλὰ πολλῶν ‘ὁδῶν ἀρχὴνʼ αὐτὸν γίνεσθαι\nσημαίνουσιν, ὡς εἶναι ἐναντίον τὸ μὲν ‘ἔκτισε’ τῷ γεννήματι,\nτὸ λεγόμενον ‘ἀρχὴν ὁδῶνʼ τῷ εἶναι αὐτὸν μονογενῆ Λόγον.\n\n48. Εἰ γὰρ γέννημά ἐστι, πῶς κτίσμα λέγετε αὐτόν; Οὐδεὶς\nγὰρ, ἅπερ κτίζει, λέγει γεννᾷν, οὐδὲ τὰ ἴδια γεννήματα καλεῖ\nκτίσματα. Πάλιν τε εἰ μονογενής ἐστι, πῶς ‘ἀρχὴ τῶν ὁδῶνʼ\nαὐτὸς γίνεται; Ἀνάγκη γὰρ, αὐτὸν ἀρχὴν τῶν πάντων κτισθέντα,\nμηκέτι μόνον εἶναι, ἔχοντα τοὺς μετʼ αὐτὸν γενομένους. Καὶ\nγὰρ καὶ Ῥουβὴμ, ‘ἀρχὴ τῶν τέκνωνʼ γενόμενος, οὐκ ἦν μονογενὴς,\nἀλλὰ τῷ μὲν χρόνῳ πρῶτος, τῇ δὲ φύσει καὶ τῇ συγγενείᾳ\nεἷς ὢν τῶν μετʼ αὐτὸν ἐτύγχανεν. Οὐκοῦν εἰ καὶ ὁ Λόγος\n‘ἀρχὴ τῶν ὁδῶν’ ἐστι, καὶ αὐτὸς ἂν εἴη οἷαι καὶ αἱ ὁδοὶ, αἵ τε\nὁδοὶ τοιαῦται ἂν εἶεν οἷός ἐστι καὶ ὁ Λόγος, κἂν πρῶτος αὐτῶν\nτῷ χρόνῳ κτίζηται. Καὶ γὰρ καὶ πόλεως ἡ ἀρχὴ τοιαύτη ἐστὶν,\nοἷα καὶ τὰ ἄλλα μέρη τῆς πόλεώς ἐστι, αὐτά τε τὰ μέτη, συναπτόμενα\nτῇ ἀρχῇ, ὁλόκληρον καὶ μίαν τὴν πόλιν ἀποτελεῖ, ὡς\nἑνὸς σώματος πολλὰ μέλη· καὶ οὐ τὸ μὲν αὐτῆς τῶν ποιούντων\n\nἐστὶ, τὸ δὲ τῶν γινομένων, καὶ ὑπόκειται τῷ ἑτέρῳ μέρει, ἀλλὰ\nπᾶσα παρὰ τοῦ πεποιηκότος ἐπίσης ἔχει τὴν ἐπιμέλειαν καὶ\nσυνέστηκεν. Εἰ τοίνυν καὶ ὁ Κύριος οὕτως ἀρχὴ τῶν πάντων\nκτίζεται, ἀνάγκη μετὰ πάντων αὐτὸν μίαν τὴν κτίσιν ἀποτελεῖν,\nκαὶ μήτε διαφέρειν τῶν ἄλλων, κἂν ἀρχὴ τῶν πάντων γένηται,\nμήτε Κύριον εἶναι τῶν ἄλλων μερῶν τῆς κτίσεως, κἂν τῷ χρόνῳ\nπρεσβύτερος ὢν τυγχάνῃ· μετὰ πάντων γὰρ καὶ αὐτὸς ἕνα τὸν\nτῆς δημιουργίας ἔχει λόγον καὶ δεσπότην. Πῶς δὲ ὅλως, εἰ\nκτίσμα καθʼ ὑμᾶς ἐστι, δύναται μόνος καὶ πρῶτος κτίζεσθαι,\nὥστε καὶ ἀρχὴν εἶναι πάντων, δήλου ὄντος ἐκ τῶν προειρημένων,\nὅτι ἐν τοῖς κτίσμασιν οὐδέν ἐστιν ἔμμονον καθʼ ἑαυτὸ καὶ\nπρῶτον γενόμενον, ἀλλὰ μετὰ πάντων ἅμα τὴν γένεσιν ἔχει,\nκἂν ‘τῇ δόξῃ διαφέρῃʼ τῶν ἄλλων; Οὐ γὰρ ἕκαστος τῶν ἀστέρων,\nοὐδὲ τῶν μεγάλων φωστήρων ὁ μὲν πρῶτος, ὁ δὲ δεύτερος\nἐφάνη, ἀλλὰ μιᾷ ἡμέρᾳ καὶ τῷ αὐτῷ προστάγματι οἱ πάντες\nἐκλήθησαν εἰς τὸ εἶναι, Οὕτω καὶ τῶν τετραπόδων καὶ πετεινῶν,\nκαὶ νηκτῶν, καὶ κτηνῶν, καὶ τῶν φυτῶν ἡ γένεσις ἐπλάσθη·\nοὕτω καὶ τὸ κατʼ εἰκόνα γένος γέγονε τῶν ἀνθρώπων· εἰ γὰρ\nκαὶ ὁ Ἀδὰμ ἐκ γῆς μόνος ἐπλάσθη, ἀλλʼ ἐν αὐτῷ ἦσαν οἱ λόγοι\nτῆς διαδοχῆς παντὸς τοῦ γένους.\n\n49. Ἀπὸ δὲ τῆς φαινομένης κτίσεως τοῦ κόσμου ‘τὰ ἀόρατα\nαὐτοῦ τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορῶμεν,ʼ ὅτι κἀκεῖ οὐ καθʼ ἕνα\nἕκαστον ὁρῶμεν· οὐδὲ τὸ μὲν πρῶτον, τὸ δὲ δεύτερον, ἀλλὰ ὁμοῦ\nπάντα κατὰ γένος συνέστη. Οὐ γὰρ ἕκαστον ἠρίθμησεν ὁ\nἀπόστολος, ὥστε εἰπεῖν, ‘εἴτε ἄγγελος, εἴτε θρόνος, εἴτε κυριότης,\nκαὶ ἐξουσία· ἀλλʼ ὁμοῦ πάντα κατὰ τὴν τάξιν λέγει,\n‘εἴτε ἄγγελοι, εἴτε ἀρχάγγελοι, εἴτε ἀρχαί·ʼ τῶν γὰρ κτισμάτων\nτοιαύτη ἡ γένεσις. Εἴπερ οὖν, καθὰ προεῖπον, κτίσμα ἦν ὁ\nΛόγος, ἔδει μὴ πρῶτον, ἀλλὰ μετὰ τῶν ἄλλων δυνάμεων ἅμα\nγίνεσθαι, κἂν τῇ δόξῃ πλέον τῶν ἄλλων ὑπερέχῃ· οὕτω γὰρ καὶ\nἐπὶ τῶν ἄλλων εὑρεῖν ἔστιν, ὅτι ἅμα μὲν γεγόνασι, καὶ οὐκ ἔστι\nπρῶτος ἢ δεύτερος, διαφέρουσι δὲ ἀλλήλων ἐν δόξῃ, καὶ οἱ μὲν\nἐκ δεξιῶν, οἱ δὲ κύκλῳ, καὶ ἄλλοι ἐξ ἀριστερῶν, καὶ πάντες\nὑμνοῦσιν ἅμα, καὶ παρεστήκασι λειτουργοῦντες τῷ Κυρίῳ.\nΟὐκοῦν εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Λόγος, οὐ πρῶτος ἂν εἴη, οὐδὲ ἀρχὴ\nτῶν ἄλλων· εἰ δὲ ‘πρὸ πάντωνʼ ἐστὶν, ὥσπερ οὖν καὶ ἔστι, καὶ\n\nμόνος αὐτὸς πρῶτος καὶ Υἱός ἐστιν, οὐκ ἄρα οὐδὲ ‘ἀρχὴ τῶν\nπάντωνʼ τῇ οὐσίᾳ ἐστίν· ἐν γὰρ τοῖς πᾶσι καὶ ἡ ἀρχὴ τῶν\nπάντων συναριθμεῖται. Εἰ δὲ μὴ ἀρχή ἐστιν, οὐδὲ κτίσμα ἐστίν·\nἀλλʼ εὔδηλον ἂν εἴη ὡς τῇ οὐσίᾳ καὶ τῇ φύσει τῶν μὲν κτισμάτων\nδιέστηκε, καὶ ἄλλος ἐστὶν αὐτῶν· τοῦ δὲ μόνου καὶ ἀληθινοῦ\nΘεοῦ ὁμοίωσις καὶ εἰκών ἐστι, μόνος καὶ αὐτὸς ὑπάρχων. Διὰ\nτοῦτο γοῦν οὐδὲ τοῖς κτίσμασιν αὐτὸν συντάττουσιν αἱ γραφαί·\nἀλλʼ ὁ μὲν Δαυῒδ ἐπιπλήττει τοῖς τοιοῦτον αὐτὸν κἂν ἐνθυμεῖσθαι\nτολμῶσι, λέγων, ‘Τίς ὅμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε;’ καὶ,\n‘τίς ὁμοιωθήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ;’ Ὁ δὲ Βαροὺχ,\n‘Oὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν.’ Ὁ\nμὲν γὰρ κτίζει, τὰ δὲ κτίζεται· καὶ ὁ μὲν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας\nἴδιός ἐστι Λόγος καὶ Σοφία· τὰ δὲ γενόμενα, οὐκ ὄντα πρότερον,\nδι᾿ αὐτοῦ τοῦ Λόγου πεποίηται.\n\n50. Τὸ ἄρα πολυθρύλλητον παρʼ ὑμῶν εἰρημένον, ‘Κτίσμα\nἐστὶν ὁ Υἰὸς,ʼ οὐκ ἔστιν ἀληθὲς, ἀλλʼ ὑμῶν φαντασία μόνη· καὶ\nκατηγορεῖσθε παρὰ τοῦ Σολομώνος, ὅτι πολλάκις αὐτοῦ κατεψεύσασθε.\nΟὐ γὰρ εἴρηκεν αὐτὸν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα καὶ Σοφίαν\nΘεοῦ, λέγων, ‘Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν· καὶ,\n‘Ἡ σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον.’ Καὶ αὐτὸ δὲ τὸ ῥητὸν\nἐξεταζόμενον ἐλέγχει τὴν δυσσέβειαν ὑμῶν· γέγραπται γὰρ,\n‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ·’ Οὐκοῦν\nεἰ πρὸ πάντων ἐστὶν αὐτὸς, λέγει δὲ, ‘ἔκτισέ με,ʼ οὐχ ‘ἵνα\nποιήσω τὰ ἔργα,’ ἀλλʼ ‘εἰς τὰ ἔργα,ʼ ἢ δεύτερόν ἐστιν αὐτοῦ τὸ\n‘ἔκτισεν,’ ἢ φανήσεται δεύτερος αὐτὸς τῶν ἔργων, εὑρίσκων\nαὐτὰ κτιζόμενος ἤδη πρὸ αὐτοῦ ὑφεστῶτα, ἐφʼ ἃ καὶ γίνεται.\nΕἰ δὲ τοῦτο, πῶς ἔτι ‘πρὸ πάντωνʼ ἐστὶν αὐτός; Πῶς δὲ καὶ\n‘πάντα διʼ αὐτοῦ ἐγένετο,ʼ καὶ ‘ἐν αὐτῷ συνέστηκεν;’ Ἰδοὺ\nγὰρ καθʼ ὑμᾶς καὶ πρὸ αὐτοῦ συνειστήκει τὰ ἔργα, εἰς ἃ κτίζεται\nκαὶ ἀποστέλλεται. Ἀλλʼ οὐκ ἔστιν οὕτω· μὴ γένοιτο· ψευδής\nἐστι τῶν αἱρετικῶν ἡ διάνοια. Οὐ γὰρ κτίσμα ἐστὶν, ἀλλὰ\nκτίστης μέν ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· τότε δὲ λέγει παροιμιωδῶνς,\n‘ἔκτισέ με,ʼ ὅτε τὴν κτιστὴν ἐνεδύσατο σάρκα. Καὶ\nτοῦτο πάλιν δυνατόν ἐστι καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ῥητοῦ διανοεῖσθαι.\nΥἱὸς γὰρ ὢν καὶ Πατέρα τὸν Θεὸν ἔχων, (αὐτοῦ γὰρ ἴδιόν ἐστι\nγέννημα,) ὅμως ‘Κύριονʼ νῦν ὀνομάζει τὸν Πατέρα· οὐχ ὅτι\n\nδοῦλος ἦν, ἀλλʼ ὅτι ‘τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀνέλαβεν.’\nἜπρεπε γὰρ αὐτὸν, ὥσπερ ὄντα Λόγον ἐκ τοῦ Πατρὸς, ‘Πατέρα’\nτὸν Θεὸν καλεῖν· τοῦτο γὰρ ἴδιον υἱοῦ πρὸς πατέρα·\nοὕτως ἐλθόντα τελειῶσαι τὸ ἔργον,ʼ καὶ δούλου λαβόντα\nμορφὴν, ‘Κύριονʼ ὀνομάζειν τὸν Πατέρα. Καὶ ταύτην τὴν\nδιαφορὰν αὐτὸς ἐδίδαξε μετὰ καλῆς τῆς διαστολῆς, λέγων ἐν\nτοῖς εὐαγγελίοις, ‘Ἐξομολογοῦμαί σοι, Πάτερ· εἶτα, ‘Κύριε\nτοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς.’ Ἑαυτοῦ μὲν γὰρ εἶναι Πατέρα τὸν\nΘεὸν λέγει, τῶν δὲ κτισμάτων αὐτὸν ‘Κύριον’ ὀνομάζει· ὡς ἐκ\nτούτου δείκνυσθαι λευκῶς, ὅτι, ἡνίκα τὸ κτιστὸν ἐνεδύσατο, τότε\nτὸν Πατέρα καλεῖ ‘Κύριονʼ Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῇ προσευχῇ τοῦ\nΔαυῒδ τὴν αὐτὴν διαφορὰν σημαίνει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, διὰ\nτῶν ψαλμῶν λέγον, ‘δὸς τὸ κράτος σου τῷ παιδί σου, καὶ\nσῶσον τὸν υἱὸν τῆς παιδίσκης σου.’ Ἄλλος γάρ ἐστιν ὁ φύσει\nκαὶ ἀληθινὸς παῖς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἄλλα τὰ τῆς παιδίσκης τέκνα,\nἥτις ἐστὶ τῶν γενητῶν ἡ φύσις. Διὸ καὶ ὁ μὲν, ὡς Υἱὸς, ἔχει\nτὸ πατρικὸν κράτος, τὰ δὲ σωτηρίας ἐστὶ δεόμενα.\n\n51. Εἰ δ᾿ ὅτι ‘παῖς’ ἐκλήθη φλυαροῦσι, γινωσκέτωσαν ὅτι\nκαὶ Ἰσαὰκ παῖς ὠνομάσθη τοῦ’ Ἀβραὰμ, καὶ ὁ υἱὸς τῆς Σουμανίτιδος\nπαιδάριον ἐκλήθη. Εἰδότως ἄρα, δούλων ἡμῶν ὄντων,\nὅτε γέγονεν ὡς ἡμεῖς, ‘Κύριον’ τὸν Πατέρα καλεῖ καὶ αὐτὸς, ὡς\nἡμεῖς· καὶ τοῦτο δὲ διλανθρωπευόμενος οὕτω πεποίηκεν, ἵνα καὶ\nἡμεῖς, δοῦλοι κατὰ φύσιν ὄντες, καὶ δεξάμενοι τὸ Πνεῦμα τοῦ\nΥἱοῦ,ʼ θαῤῥήσωμεν τὸν φύσει Κύριον ἑαυτῶν, τοῦτον τῇ χάριτι\n‘Πατέραʼ καλεῖν. Ἀλλʼ ὥσπερ ἡμεῖς τὸν Κύριον ‘Πατέραʼ\nκαλοῦντες, οὐκ ἀρνούμεθα τὴν κατὰ φύσιν δουλείαν· (αὐτοῦ γάρ\nἐσμεν ἔργα, καὶ ‘αὐτὸς ἐποίησεν ἡμᾶς καὶ οὐχ ἡμεῖς·’) οὕτως\nὅταν ὁ Υἱὸς τὴν τοῦ δούλου μορφὴν λαμβάνων λέγῃ, ‘Κύριος\nἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ,’ μὴ ἀρνείσθωσαν τὴν ἀϊδιότητα\nτῆς τούτου θεότητος, καὶ ὅτι ‘ἐν ἀρχῇ μὲν ἦν ὁ Λόγος,’ καὶ\n‘πάντα διʼ αὐτοῦ γέγονε καὶ ‘ἐν αὐτῷ τὰ πάντα ἐκτίσθη.’ Τὸ\nδὲ ἐν ταῖς Παροιμίαις ῥητὸν, καθὰ προεῖπον, οὐ τὴν οὐσίαν,\nἀλλὰ τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Λόγου σημαίνει· εἰ γὰρ ‘εἰς ἔργαʼ\nφησὶν ἐκτίσθαι, φαίνεται μὴ τὴν οὐσίαν ἑαυτοῦ σημᾶναι\nθέλων, ἀλλὰ τὴν εἰς τὰ ἔργα αὐτοῦ οἰκονομίαν γενομένην, ὅπερ\nδεύτερόν ἐστι τοῦ εἶναι. Τὰ γὰρ γινόμενα καὶ κτιζόμενα\n\nπροηγουμένως ἔνεκα τοῦ εἶναι καὶ τοῦ ὑπάρχειν πεποίηται, καὶ\nδεύτερον ἔχουσι τὸ ποιεῖν, περὶ ὧν ἂν αὐτοῖς ὁ Λόγος\nπροστάττῃ, ὡς ἐπὶ πάντων ἔστιν ἰδεῖν τὸ τοιοῦτον. Ἀδὰμ γὰρ\nἐκτίσθη, οὐχ ἵνα ἐργάζηται, ἀλλʼ ἵνα πρῶτον ὑπάρχῃ ἄνθρωπος·\nμετὰ ταῦτα γὰρ ἔλαβε τὴν ἐντολὴν τοῦ ἐργάζεσθαι. Νῶε\nδὲ ἐκτίσθη οὐ διὰ τὴν κιβωτὸν, ἀλλʼ ἵνα πρῶτον ὑπάρχῃ καὶ\nἄνθρωπος γένηται· μετὰ ταῦτα γὰρ ἔλαβεν ἐντολὴν κατασκευάσαι\nτὴν κιβωτόν· καὶ ἐφʼ ἑκάστου δὲ ζητῶν ταῦτα εὕροι\nτις. Καὶ γὰρ καὶ Μωσῆς ὁ μέγας πρῶτον ἄνθρωπος γέγονε,\nκαὶ δεύτερον τὴν ἡγεμονίαν τοῦ λαοῦ πεπίστευται. Οὐκοῦν καὶ\nἐνταῦθα τοῦτο νοεῖν ἔξεστιν· ὁρᾷς γὰρ, ὅτι οὐκ εἰς τὸ εἶναι\nκτίζεται, ἀλλ᾿ ‘ἐν ἀρχῇ μὲν ἦν ὁ Λόγος,’ μετὰ ταῦτα δὲ εἰς τὰ\nἔργα πέμπεται, καὶ τὴν τούτων οἰκονομίαν· καὶ γὰρ πρὶν γενέσθαι\nτὰ ἔργα, ἦν μὲν ἀεὶ ὁ Υἱὸς, οὔπω δὲ χρεία ἦν αὐτὸν καὶ\nκτισθῆναι. Ὄτε δὲ ἐκτίσθη τὰ ἔργα, καὶ χρεία μετὰ ταῦτα\nγέγονε τῆς εἰς διόρθωσιν αὐτῶν οἰκονομίας, τότε δὴ καὶ ὁ Λόγος\nδέδωκεν ἑαυτὸν εἰς τὸ συγκαταβῆναι καὶ ὁμοιωθῆναι τοῖς ἔργοις·\nὅπερ διὰ μὲν τῆς ‘ἔκτισεʼ λέξεως ἡμῖν δεδήλωκε, διὰ δὲ τοῦ\nπροφήτου Ἡσαΐου τὸ ὅμοιον σημᾶναι θέλων, πάλιν λέγει, ‘Καὶ\nνῦν οὕτω λέγει Κύριος, ὁ πλάσας με ἐκ κοιλίας δοῦλον ἑαυτῷ,\nτοῦ συναγαγεῖν τὸν Ἰακὼβ πρὸς αὐτὸν, καὶ Ἰσραήλ· συναχθήσομαι\nκαὶ δοξασθήσομαι ἐναντίον Κυρίου.ʼ\n\n52. Ἰδοὺ καὶ ἐνταῦθα οὐκ εἰς τὸ εἶναι πλάττεται, ἀλλʼ ἕνεκα\nτοῦ ‘συναγαγεῖν’ τὰς φυλὰς, τὰς καὶ πρὸ τοῦ πλασθῆναι τοῦτον\nὑπαρχούσας. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ τὸ ‘ἔκτισεν,’ οὕτως ὧδε τὸ\n‘ἔπλασε·’ καὶ ὡς ἐκεῖ, ‘εἰς τὰ ἔργα οὕτως ὧδε, ‘ εἰς τὸ συναγαγεῖν·’\nὥστε πανταχόθεν φαίνεσθαι τοῦ εἶναι τὸν Λόγον δεύτερον\nλέγεσθαι τὸ ‘ἔκτισε,’ καὶ τὸ ‘ἔπλασε.’ Καὶ γὰρ ὥσπερ\nπρὸ τῆς πλάσεως ὑπῆρχον αἱ φυλαὶ δι᾿ ἃς καὶ ἐπλάσθη· οὕτως\nὑπάρχειν καὶ τὰ ἔργα φαίνεται, εἰς ἃ καὶ ἐκτίσθη, Καὶ ὅτε\nμὲν ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος οὔπω ἦν τὰ ἔργα, καθὰ προεῖπον· ὅτε\nδὲ τὰ ἔργα γέγονε, καὶ ἡ χρεία ἀπῄτησε, τότε τὸ ‘ἔκτισεν’ εἴρηται.\nΚαὶ ὥσπερ ἂν εἴ τις υἱὸς, παραπολομένων κτημάτων καὶ\nπαρὰ πολεμίοις ὄντων, ἐξ ἀμελείας αὐτῶν, χρείας τε καταλαβούσης,\nεἰ πέμποιτο παρὰ τοῦ πατρὸς συλλαβέσθαι καὶ συναγαυεῖν\nαὐτὰ, καὶ οὗτος ἀπερχόμενος, ἐπενδιδύσκοιτο τὴν ὁμοίαν\n\nἐκείνων ἐσθῆτα, καὶ σχηματίζοι ἑαυτὸν ὡς ἐκεῖνοι, ἵνα μὴ ὡς\nδεσπότην αὐτὸν ἐπιγνόντες οἱ κατέχοντες φύγωσι, καὶ κωλυθῇ\nκατελθεῖν καὶ πρὸς τοὺς ὑπὸ γῆν κρυπτομένους παῤ ἐκείνων·\nεἶτα εἴ τις πυνθάνοιτο τούτου, διὰ τί οὕτως; ὁ τοιοῦτος εἶπεν\nἂν, ‘Ὁ πατὴρ οὕτω με ἔπλασε καὶ κατήρτισεν εἰς τὰ ἔργα\nαὐτοῦ·’ λέγων τε οὕτως, οὔτε δοῦλον ἑαυτὸν οὔτε ἕνα τῶν ἔργων\nεἶναι σημαίνει· οὔτε δὲ τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως αὐτοῦ λέγει,\nἀλλὰ τὴν ὕστερον αὐτῷ δοθεῖσαν εἰς τὰ ἔργα φροντίδα· τὸν\nαὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Κύριος, ἐπενδυσάμενος τὴν ἡμετέραν σάρκα,\nκαὶ ‘σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος,’ εἰ ἐρωτηθείη παρὰ τῶν\nοὕτως αὐτὸν ὁρώντων καὶ θαυμαζόντων, εἴποι ἂν, ‘Κύριος\nἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ·’ καὶ, ‘ἔπλασέ με\nτοῦ συναγαγεῖν τὸν Ἰσραήλ.’ Τοῦτο δὲ πάλιν καὶ τὸ Πνεῦμα\nπροσημαῖνον ἐν ψαλμοῖς ἔλεγε, ‘κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ\nἔργα τῶν χειρῶν σου·’ ὅπερ καὶ περὶ ἑαυτοῦ σημαίνων αὐτὸς ὁ\nΚύριός φησιν, ‘ Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπʼ αὐτοῦ ἐπὶ\nΣιὼν ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ,’ Ὥσπερ δὲ, ὅτε ἐπέλαμψε σωματικῶς\nτῇ Σιὼν, οὐκ ἀρχὴν εἶχεν εἶναι οὐδὲ τοῦ βασιλεύειν· ἀλλὰ ὢν\nΛόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἀίδιος βασιλεὺς, κατηξίωσεν ἀνθρωπίνως\nἐπιλάμψαι τὴν βασιλείαν ἑαυτοῦ καὶ ἐν τῇ Σιὼν, ἵνα ἀπὸ τῆς\n‘βασιλευούσης ἐν αὐτοῖς ἁμαρτίας λυτρωσάμενος αὐτούς τε καὶ\nἡμᾶς, ποιήσῃ ὑπὸ τὴν πατρικὴν βασιλείαν ἑαυτοῦ· οὕτω καθιστάμενος\n‘εἰς τὰ ἔργα,’ οὐκ εἰς τὰ μηδέπω ὄντα, ἀλλʼ εἰς τὰ ἤδη\nὄντα καὶ δεόμενα διορθώσεως καθίσταται.\n\n53. Τὸ ἄρα ‘ἔκτισε’ καὶ τὸ ‘ἔπλασεʼ καὶ τὸ ‘κατέστησε,’\nτὴν αὐτὴν ἔχοντα διάνοιαν, οὐ τὴν ἀρχὴν τοῦ εἶναι αὐτὸν, οὐδὲ\nτὴν οὐσίαν αὐτοῦ κτιστὴν δείκνυσιν, ἀλλὰ τὴν εἰς ἡμᾶς αὐτοῦ\nκατʼ εὐεργεσίαν γενομένην ἀνανέωσιν. Ταῦτα γοῦν λέγων,\nἐδίδασκεν ὅμως καὶ πρὸ τούτων ὑπάρχειν ἑαυτὸν, ὅτε ἔλεγε,\n‘πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι·’ καὶ, ‘ἡνίκα τὸν οὐρανὸν\nἡτοίμαζε, συμπαρήμην αὐτῷ·’ καὶ, ‘ἤμην παῤ αὐτῷ ἁρμόζουσα.’\nὭσπερ δὲ ἦν αὐτὸς ‘πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι,’ ὁ δὲ\nἸσραὴλ μετὰ τὸν Ἀβραὰμ γέγονε, καὶ δῆλόν ἐστιν ὅτι προϋπάρχων\nὕστερον ‘πλάττεται,’ καὶ ἡ πλάσις οὐ τὴν ἀρχὴν τοῦ εἶναι,\nἀλλὰ τὴν ἐνανθρώπησιν σημαίνει, ἐν ᾗ καὶ ἐπισυνάγει τὰς\nφυλὰς τοῦ Ἰσραήλ· οὕτως ἄρα ἀεὶ συνὼν τῷ Πατρὶ, αὐτὸς τῆς\n\nκτίσεως δημιουργός ἐστι, καὶ δῆλόν ἐστιν ὅτι δεύτερά ἐστιν\nαὐτοῦ τὰ ἔργα, καὶ τὸ ‘ἔκτισενʼ οὐκ ἀρχὴν τοῦ εἶναι αὐτὸν,\nἀλλὰ τὴν εἰς τὰ ἔργα γενομένην οἰκονομίαν, ἣν ἐν τῇ σαρκὶ\nπεποίηκε, γνωρίζει. Ἔπρεπε γὰρ, ἄλλον αὐτὸν ὄντα τῶν ἔργων,\nκαὶ μᾶλλον δημιουργὸν αὐτῶν ὄντα αὐτὸν, καὶ τὴν τούτων ἀνανέωσιν\nεἰς ἑαυτὸν ἀναδέξασθαι, ἵνα, αὐτοῦ κτιζομένου εἰς ἡμᾶς,\nτὰ πάντα εἰς ἑαυτὸν ἀνακτίσηται. Καὶ γὰρ λέγων ‘ἔκτισεν,\nεὐθὺς καὶ τὴν αἰτίαν ἐπήγαγε, λέγων, τὰ ἔργα,ʼ ἵνα τὸ ‘εἰς τὰ\nἔργα κτίζεσθαιʼ τὸ γίνεσθαι ἄνθρωπον δηλώσῃ εἰς τὴν τούτων\nἀνανέωσιν. Καὶ τοῦτο ἔθος ἐστὶ τῇ θείᾳ γραφῇ· ὅταν μὲν γὰρ\nσημαίνῃ τὴν κατὰ σάρκα γένεσιν τοῦ Λόγου, τίθησι καὶ τὴν\nαἰτίαν, διʼ ἣν γέγονεν ἄνθρωπος· ὅταν δὲ περὶ τῆς θεότητος\nαὐτοῦ αὐτός τε λέγῃ, καὶ οἱ τούτου θεράποντες ἐπαγγέλλωσι,\nπάντα ἁπλῇ τῇ λέξει, ἀπολελυμένῃ τε τῇ διανοίᾳ, καὶ οὐδὲν\nμετὰ συμπεπλεγμένης αἰτίας λέγεται. Τοῦ γὰρ Πατρός ἐστιν\nἀπαύγασμα· ὥσπερ δὲ ὁ Πατὴρ οὐ διά τινα αἰτίαν ἐστὶν, οὕτως\nοὐδὲ τοῦ ἀπαυγάσματος τούτου χρὴ ζητεῖν τὴν αἰτίαν. ‘Ἐν\nἀρχῇ οὖν ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς\nἦν ὁ Λόγος γέγραπται· καὶ οὐκ ἔχει τὸ διὰ τί ὅτε δὲ ‘ὁ\nΛόγος σὰρξ ἐγένετο,’ τότε καὶ τὴν αἰτίαν τίθησι, δι᾿ ἣν γέγονε,\nλέγων ‘καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν,ʼ Πάλιν τε ὁ ἀπόστολος\nλέγων, ‘ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων,ʼ οὐκ ἔθηκε τὴν αἰτίαν εἰ\nμὴ ὅτε ‘τὴν μορφὴν ἔλαβε τοῦ δούλου·᾿ τότε γὰρ ἐπιφέρει\nλέγων, ‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυποῦ᾿\nδιὰ ταῦτα γὰρ καὶ σὰρξ γέγονε καὶ μορφὴν ἔλαβε δούλου.\n\n54. Αὐτός τε ὁ Κύριος πολλὰ μὲν ἐν παροιμίαις λελάληκε·\nπερὶ δὲ αὐτοῦ σημαίνων, ἀπολελυμένως εἴρηκεν, ‘ἐγὼ ἐν τῷ\nΠατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·᾿ καὶ, ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν·’\nκαὶ, ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα·’ καὶ, ἐγώ εἰμι τὸ\nφῶς τοῦ κόσμου· καὶ, ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια·’ οὐ τιθεὶς ἐφʼ\nἑκάστου τὴν αἰτίαν, οὐδὲ τὸ διὰ τί, ἵνα μὴ δεύτερος ἐκείνων\nεἶναι φαίνηται, ὧν χάριν καὶ γέγονεν. Ἀνάγκη γὰρ προηγεῖσθαι\nτὴν αἰτίαν τούτου, ἧς ἄνευ οὐκ ἂν οὐδʼ αὐτὸς ἐγεγόνει. Παῦλος\nγοῦν ‘ἀφωρισμένος ἀπόστολος εἰς εὐαγγέλιον, ὃ προεπηγγείλατο\nὁ Κύριος διὰ τῶν προφητῶν εἶχε πρὸ ἑαυτοῦ τὸ εὐαγγέλιον,\nοὗ καὶ γέγονε ‘διάκονος·’ καὶ ὁ Ἰωάννης μὲν, προχειρισθεὶς\n\nεἰς τὸ προοδεῦσαι τοῦ Κυρίου, πρὸ ἑαυτοῦ εἶχε τὸν Κύριον· ὁ δὲ\nΚύριος οὐκ ἔχων πρὸ ἑαυτοῦ αἰτίαν τοῦ εἶναι Λόγος, ἢ μόνον ὅτι\nτοῦ Πατρός ἐστι γέννημα καὶ Σοφία μονογενὴς, ὅταν ἄνθρωπος\nγίνεται, τότε καὶ τὴν αἰτίαν τίθησι, διʼ ἣν μέλλει σάρκα φορεῖν·\nπροηγεῖται γὰρ τοῦ γενέσθαι αὐτὸν ἄνθρωπον ἡ τῶν ἀνθρώπων\nχρεία, ἧς ἄνευ οὐκ ἂν ἐνεδύσατο σάρκα. Τίς δὲ ἡ χρεία, δι᾿ ἧν\nγέγονεν ἄνθρωπος, αὐτὸς μὲν ὁ Κύριος σημαίνων ταύτην ἔλεγε,\n‘καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιήσω τὸ θέλημα τὸ\nἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ\nθέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα πᾶν, ὃ δέδωκέ μοι, μὴ ἀπολέσω\nἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ· τοῦτο γάρ\nἐστι τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου, ἵνα πᾶς ὁ θεωρῶν τὸν Υἱὸν καὶ\nπιστεύων εἰς αὐτὸν ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἐγὼ ἀναστήσω αὐτὸν\nἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ Καὶ πάλιν, ‘ Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον\nἐλήλυθα, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ μείνῃ.’\nΚαὶ πάλιν φησὶν, ‘Ἐγὼ εἰς τοῦτο γεγέννημαι, καὶ εἰς τοῦτο\nἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον, ἵνα μαρτυρήσω τῇ ἀληθείᾳ.’ Ὁ δὲ\nἸωάννης ἔγραψεν, ‘εἰς τοῦτο ἐφανερώθη ὁ Υἱδς τοῦ Θεοῦ, ἵνα\nλύσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου.’\n\n55. Διὰ τὸ μαρτυρῆσαι ἄρα, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἀναδέξασθαι\nθάνατον, καὶ διὰ τὸ ἀναστῆσαι τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ‘λῦσαι τὰ\nἔργα τοῦ διαβόλουʼ ἐλήλυθεν ὁ Σωτὴρ, καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ αἰτία\nτῆς ἐνσάρκου παρουσίας αὐτοῦ, Ἄλλως γὰρ ἀνάστασις οὐκ ἂν\nἐγένετο, εἰ μὴ θάνατος ἐγεγόνει· θάνατος δὲ πῶς ἂν ἐγεγόνει,\nεἰ μὴ τὸ ἀποθνῆσκον ἐσχήκει σῶμα; Τοῦτο παῤ αὐτοῦ μαθὼν\nκαὶ ὁ ἀπόστολος ἔλεγεν· ‘Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκεν\nαἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν,\nἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου,\nτὸν διάβολον, καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, ὅσοι φόβῳ θανάτου\nδιὰ παντὸς τοῦ ζῆν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας·᾿ καὶ, ‘Ἐπειδὴ γὰρ διʼ\nἀνθρώπου ὁ θάνατος, καὶ διʼ ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρῶν·’ καὶ\nπάλιν, ‘Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ νόμου, ἐν ᾧ ἠσθένει διὰ τῆς σαρκὸς,\nὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἀμαρτίας,\nκαὶ περὶ ἁμαρτίας κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί· ἵνα τὸ\nδικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν, τοῖς μὴ κατὰ σάρκα περιπατοῦσιν\nἀλλὰ κατὰ πνεῦμα.’ Καὶ ὁ δὲ Ἰωάννης φησὶν, ‘Οὐ γὰρ\n\nἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ εἰς τὸν κόσμον, ἵνα κρίνῃ\nτὸν κόσμον, ἀλλʼ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος διʼ αὐτοῦ, Πάλιν δὲ καὶ\nὁ Σωτὴρ διʼ ἑαυτοῦ ἔλεγεν, ‘Εἰς κρῖμα ἐγὼ ἐλήλυθα εἰς τὸν\nκόσμον τοῦτον, ἵνα οἱ μὴ βλέποντες βλέπωσι, καὶ οἱ βλέποντες\nτυφλοὶ γένωνται.᾿ Οὐ δι᾿ ἑαυτὸν ἄρα, ἀλλὰ διὰ τὴν ἡμετέραν\nσωτηρίαν, καὶ διὰ τὸ καταργηθῆναι τὸν θάνατον, καὶ διὰ τὸ\nκατακριθῆναι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ διὰ τὸ ἀναβλέψαι τυφλοὺς, καὶ\nδιὰ τὸ ἀναστῆναι πάντας ἐκ νεκρῶν ἐλήλυθεν. Εἰ δὲ μὴ διʼ\nἑαυτὸν ἐλήλυθεν, ἀλλὰ δι᾿ ἡμᾶς, οὐ δι᾿ ἑαυτὸν ἄρα, ἀλλὰ δʼ\nἡμᾶς ‘κτίζεται.’ Εἰ δὲ οὐ διʼ ἑαυτὸν κτίζεται, ἀλλὰ δι᾿ ἡμᾶς, οὐκ\nἔστιν ἄρα αὐτὸς κτίσμα, ἀλλὰ τὴν ἡμῶν ἐνδυσάμενος σάρκα,\nταῦτα λέγει. Καὶ ὅτι ταύτην τὴν διάνοιαν ἔχουσιν αἱ γραφαὶ,\nἐξὸν παρὰ τοῦ ἀποστόλου μαθεῖν· φησὶ γὰρ ἐν τῇ πρὸς Ἐφεσίους,\n‘τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὴν ἔχθραν ἐν τῇ\nσαρκὶ αὐτοῦ, τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας,\nἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον, ποιῶν\nεἰρήνην.᾿ Εἰ δὲ ἐν αὐτῷ κτίζονται οἱ δύο, καὶ οὗτοί εἰσιν ἐν τῷ\nσώματι αὐτοῦ, εἰκότως ἄρα, φορῶν τοὺς δύο ἐν αὐτῷ, ὡς αὐτός\nἐστι κτισθείς· τοὺς γὰρ κτισθέντας ἐν ἑαυτῷ ἥνωσε, καὶ ἦν\nαὐτὸς ἐν αὐτοῖς, ὡς ἐκεῖνοι, Οὕτω δὲ τῶν δύο κτισθέντων ἐν\nαὐτῷ, ἁρμοζόντως ἂν λέγοι, ‘Κύριος ἕκτισέ με.᾿ Ὥσπερ γὰρ\nτὰς ἡμῶν ἀσθενείας δεχόμενος, λέγεται αὐτὸς ἀσθενεῖν, καίτοι\nμὴ ἀσθενῶν αὐτὸς, (δύναμις γάρ ἐστι τοῦ Θεοῦ,) ‘ἁμαρτία τε\nὑπὲρ ἡμῶν γέγονε καὶ κατάρα,ʼ καίτοι μὴ ἁμαρτήσας αὐτὸς, ἀλλ᾿\nὅτι τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν καὶ τὴν κατάραν ἐβάστασεν αὐτὸς, οὕτως\nἡμᾶς ἐν αὐτῷ κτίζων, λεγέτω ὅτι καὶ ‘ἔκτισέ με εἰς ἔργα,’\nκαίτοι κτίσμα μὴ ὢν αὐτός.\n\n56. Ἐπεὶ εἰ κατʼ ἐκείνους, ὡς κτιστῆς οὔσης τῆς οὐσίας τοῦ\nΛόγου, λέγει, ‘Κύριος ἔκτισέ με,ʼ κτίσμα ὢν, οὐ διʼ ἡμᾶς\nἐκτίσθη. Διʼ ἡμᾶς δὲ μὴ κτισθέντος αὐτοῦ, οὐκ ἐκτίσθημεν ‘ἐν\nαὐτῶ·’ μὴ κτισθέντες δὲ ἐν αὐτῷ, οὐκ εἴχομεν αὐτὸν ἐν ἑαυτοῖς,\nἀλλʼ ἔξωθεν εἴχομεν, εἰ ἄρα παῤ αὐτοῦ τὴν μάθησιν ὡς παρὰ\nδιδασκάλου ἐδεξάμεθα. Οὕτω δὲ ἡμῶν ὄντων, οὐδὲν ἧττον\nπάλιν ἡ ἁμαρτία τῆς σαρκὸς ‘ἐβασίλευσεν ἐμμένουσα, καὶ μὴ\nἐκβληθεῖσα ἐξ αὐτῆς. Ἀλλὰ ὁ ἀπόστολος ἐναντιοῦται τούτοις\nπρὸ ὀλίγων τούτων φάσκων· ‘Αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα,\n\nκτισθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.᾿ Εἰ δὲ ἐν Χριστῷ ἡμεῖς ἐκτίσθημεν,\nοὐκ ἔστιν ἄρα αὐτὸς ὁ κτιζόμενος, ἀλλʼ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν αὐτῷ\nκτιζόμενοι· καὶ διʼ ἡμᾶς ἐστιν ἡ τοῦ ‘ἔκτισε φωνή. Διὰ γὰρ\nτὴν ἡμῶν χρείαν, καίτοι κτίστης ὢν ὁ Λόγος, ὑπέμεινε καὶ τὴν\nτῶν κτιζομένων φωνήν· καὶ οὐκ ἔστιν αὐτοῦ, ᾗ Λόγος ἐστὶν,\nἰδία ἡ φωνὴ, ἀλλʼ ἡμῶν τῶν ἐν αὐτῷ κτιζομένων ἐστὶ τὸ\n‘ἔκτισε.᾿ Καὶ ὥσπερ Πατρὸς ὄντος ἀεὶ, ἀεί ἐστι καὶ ὁ τούτου\nΛόγος, καὶ ὢν ἀεὶ, λέγει, ‘ἐγὼ ἤμην, ᾗ προσέχαιρε· καθ᾿ ἡμέραν\nδὲ εὐφραινόμην ἐν προσώπῳ αὐτοῦ·᾿ καὶ, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ,\nκαὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·᾿ οὕτως ὅτε διὰ τὴν ἡμῶν χρείαν γέγονεν\nἄνθρωπος, ἀκολούθως τὰ ἡμῶν, ὡς ἡμεῖς, αὐτὸς λέγει, ‘Κύριος\nἔκτισέ με·᾿ ἵνα, αὐτοῦ ἐνοικήσαντος ἐν τῇ σαρκὶ, τελείως ἡ\nἁμαρτία ἐξωσθῇ τῆς σαρκὸς, καὶ ἡμεῖς ἐλεύθερον ἔχωμεν τὸ\nφρόνημα. Τί δὲ ἔδει γενόμενον αὐτὸν ἄνθρωπον εἰπεῖν; ‘Ἐν\nἀρχῇ ἤμην ἄνθρωπος;’ ἀλλʼ οὔτε γε ἥρμοζεν αὐτῷ τοῦτο, οὔτε\nἀληθὲς ἦν· ὥσπερ δὲ τοῦτο οὐκ ἔπρεπεν εἰπεῖν, οὕτως οἰκεῖον\nκαὶ ἴδιον ἐπʼ ἀνθρώπου ἐστὶ λέγειν τὸ ‘ἔκτισε,’ καὶ, ‘ἐποίησεν\nαὐτόν.’ Διὰ τοῦτο γοῦν καὶ ἡ αἰτία τοῦ ‘ἔκτισε’ πρόσκειται,\nἥτις ἐστὶ τῶν ἔργων ἡ χρεία. Ἔνθα δὲ ἡ αἰτία πρόσκειται,\nαὐτὴ ἡ αἰτία πάντως διαλύει τὸ ἀνάγνωσμα καλῶς. Καὶ γὰρ\nκαὶ ἐνταῦθα ἐν μὲν τῷ ‘ἔκτισε,’ τὴν αἰτίαν τίθησι ‘τὰ ἔργα·᾿ τὴν\nδὲ ἐκ τοῦ Πατρὸς γέννησιν ἀπολελυμένως σημαίνων, εὐθὺς\nἐπήγαγε· ‘πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με·᾿ οὐ διὰ τί, ὤσπερ\nἐπὶ τοῦ ‘ἔκτισέ με,᾿ προσέθηκε λέγων, ‘εἰς ἔργα,’ ἀλλὰ ἀπολελυμένως,\n‘γεννᾷ μεʼ ὥσπερ τὸ ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος.᾿ Καὶ γὰρ\nκαὶ εἰ μὴ τὰ ἔργα ἔκτιστο, ἀλλʼ ἦν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ‘καὶ Θεὸς\nἦν ὁ Λόγος Τὸ δὲ γενέσθαι αὐτὸν ἄνθρωπον οὐκ ἂν ἐγένετο, εἰ\nμὴ τῶν ἀνθρώπων ἡ χρεία γέγονεν αἰτία. Οὐκ ἔστιν ἄρα κτίσμα\nὁ Υἱός· εἰ γὰρ κτίσμα ἦν, οὐκ ἂν εἶπε, ‘γεννᾷ με·᾿ ὅτι τὰ μὲν\nκτίσματα ἔξωθέν ἐστιν ἔργα τοῦ ποιοῦντος, τὸ δὲ γέννημα οὐκ\nἔξωθεν, ὡς ἔργον, ἀλλʼ ἐκ τοῦ Πατρός ἐστιν ἴδιον τῆς οὐσίας.\nΔιόπερ τὰ μὲν, κτίσματα· ὁ δὲ, Λόγος τοῦ Θεοῦ Υἱὸς μονογενής.\n\n57. Ἀμέλει ἐπὶ μὲν τῆς κτίσεως οὐκ εἴρηκε Μωσῆς· ‘Ἐν\nἀρκῇ ἐγέννησεν,᾿ οὐδὲ, ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν·᾿ ἀλλ᾿ ‘Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν\nὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν·᾿ οὐδὲ ὁ Δαβὶδ ἔψαλεν·\n‘Αἱ χεῖρές σου ἐγέννησάν με, ἀλλʼ ‘ἐποίησάν με καὶ\n\nἔπλασάν με,’ πανταχοῦ τὸ ‘ἐποίησεν,᾿ ἐπὶ τῶν κτισμάτων\nλέγων· ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ ἔμπαλιν· οὐ γὰρ εἴρηκεν ‘ἐποίησα,᾿\nησα,᾿ ἀλλ᾿, ‘ἐγέννησα,᾿ καὶ, ‘γεννᾷ με,᾿ καὶ, ‘ἐξηρεύξατο ἡ\nκαρδία μου Λόγον ἀγαθόν καὶ ἐπὶ μὲν τῆς κτίσεως, ‘ἐν\nἀρχῇ ἐποίησεν ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ, ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος.᾿\nΔιαφέρει δὲ τοῦτο, ὅτι τὰ μὲν κτίσματα ὑπὸ τὴν ἀρχὴν πεποίηται,\nκαὶ διαστηματικὴν ἀρχὴν τοῦ εἶναι ἔχει· διόπερ καὶ τὸ\nλεγόμενον ἐπʼ αὐτῶν, ‘ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ἴσον ἐστὶ τῷ εἰπεῖν\nπάλιν ἐπʼ αὐτῶν τὸ ‘ἀπʼ ἀρχῆς ἐποίησεν,᾿ ὥσπερ ὁ Κύριος,\nεἰδὼς ὅπερ ἐποίησεν, ἐδίδαξεν, ὅτε τοὺς Φαρισαίους ἐνέτρεπε\nλέγων, ‘ἀπ᾿ ἀρχῆς δὲ ὁ κτίσας αὐτοὺς, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν\nησεν αὐτούς.᾿ Ἀπὸ γὰρ ἀρχῆς τινος τοῦ μὴ εἶναί ποτε γέγονε\nκαὶ ἐκτίσθη τὰ γενητά. Τοῦτο καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐσήμαινεν\nἐν ψαλμοῖς, λέγον, ‘Καὶ σὺ κατʼ ἀρχὰς, Κύριε, τὴν γῆν\nἐθεμελίωσας· καὶ πάλιν, ‘Μνήσθητι τῆς συναγωγῆς σου, ἧς\nἐκτήσω ἀπʼ ἀρχῆς Δῆλον δέ ἐστιν ὅτι τὸ ‘κατʼ ἀρχὰς’ γινόμενον\nἀρχὴν ἔχει τοῦ κτίζεσθαι, καὶ ὅτι τὴν συναγωγὴν ἀπό\nτινος ἀρχῆς ἐκτήσατο ὁ Θεός. Ὅτι δὲ τὸ ‘ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν,᾿\nἐκ τοῦ λέγειν ‘ἐποίησεν᾿ τὸ ‘ἤρξατο ποιεῖν᾿ ἐστιν, αὐτὸς Μωσῆς\nτοῦτο δηλοῖ μετὰ τὴν τῶν πάντων τελεσιουργίαν λέγων· ‘Καὶ\nεὐλόγησεν ὁ Θεὸς τὴν ἡμέραν τὴν ἑβδόμην, καὶ ἡγίασεν αὐτὴν,\nὅτι ἐν αὐτῇ κατέπαυσεν ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ, ὧν\nἤρξατο ὁ Θεὸς ποιῆσαι.᾿ Οὐκοῦν τὰ μὲν κτίσματα ἤρξατο\nγίνεσθαι· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐκ ἔχων ἀρχὴν τοῦ εἶναι,\nεἰκότως οὐκ ἤρξατο τοῦ εἶναι, οὐδὲ ἤρξατο γίνεσθαι, ἀλλʼ ἦν ἀεί.\nΚαὶ τὰ μὲν ἔργα ἀρχὴν ἐν τῷ ποιεῖσθαι ἔχει, καὶ προάγει τῶν\nγινομένων ἡ ἀρχή· ὁ δὲ Λόγος, οὐκ ὢν τῶν γινομένων, μᾶλλον\nτῶν ἀρχὴν ἐχόντων αὐτὸς δημιουργὸς γίνεται. Καὶ τῶν μὲν\nγενητῶν τὸ εἶναι ἐν τῷ γίνεσθαι μετρεῖται, καὶ ἀπό τινος ἀρχῆς\nἄρχεται ταῦτα διὰ τοῦ Λόγου ποιεῖν ὁ Θεὸς, ἵνα καὶ τὸ μὴ εἶναι,\nπρὶν γενέσθαι, ταῦτα γινώσκηται· ὁ δὲ Λόγος τὸ εἷναι οὐκ ἐν\nἄλλῃ ἀρχῇ ἔχει, ἀλλʼ ἐν τῷ Πατρὶ, τῷ καὶ κατʼ ἐκείνους\nἀνάρχῳ, ἵνα καὶ αὐτὸς ἀνάρχως ὑπάρχῃ ἐν τῷ Πατρὶ, γέννημα\nκαὶ οὐ κτίσμα τυγχάνων αὐτοῦ.\n\n58. Οὕτως ἄρα ἡ θεία γραφὴ τὴν διαφορὰν τοῦ γεννήματος\nοἶδε καὶ τῶν ποιημάτων, καὶ τὸ μὲν γέννημα ‘Υἱὸν,᾿ οὐκ ἀπό\n\nτινος ἀρχῆς ἀρξάμενον, ἀλλʼ ἀΐδιον δείκνυσι· τὸ δὲ ποίημα, ὡς\nἔξωθεν ἔργον τοῦ πεποιηκότος τυγχάνον, ἀρξάμενον τοῦ γίνεσθαι\nσημαίνει. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Ἰωάννης, περὶ τοῦ Υἱοῦ θεολογῶν, καὶ\nγινώσκων τὴν τῶν λέξεων διαφορὰν, οὐκ εἶπεν· ‘Ἐν ἀρχῇ γέγονεν,\nἢ πεποίηται,᾿ ἀλλ᾿, ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος·᾿ ἵνα τὸ γέννημα τῷ ‘ἦν᾿\nσυνεξακούηται, καὶ μὴ ἐν διαστάσει τις λογίσηται, ἀλλʼ ἀεὶ καὶ\nἀϊδίως ὑπάρχοντα τὸν Υἱὸν πιστεύῃ. Τούτων δὲ οὕτω δεικνυμένων,\nπῶς, ὦ Ἀρειανοὶ, μὴ νοήσαντες τὰ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ\nῥητὰ, καὶ ἐν τούτῳ πάλιν ἀσεβεῖν εἰς τὸν Κύριον ἐτολμήσατε\nλέγοντες, ‘ποίημα,᾿ ἢ ‘κτίσμα,᾿ ἤτοι ‘γέννημα εἶναι αὐτόν;\nΤαὐτὸν γὰρ τὸ γέννημα καὶ τὸ ποίημα σημαίνειν φάσκετε· καὶ\nἐντεῦθεν γὰρ οὐδὲν ἧττον ἀπαίδευτοι καὶ ἀσεβεῖς γνωσθήσεσθε.\nΤὸ μὲν γὰρ πρῶτον ῥητόν ἐστι τοῦτο· ‘Οὐκ αὐτὸς οὗτός σου\nΠατὴρ ἐκτήσατό σε, καὶ ἐποίησέ σε, καὶ ἔκτισέ σε;’ καὶ μετʼ\nὀλίγα ἐν τῇ αὐτῇ ᾠδῇ φησι, ‘Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες,\nκαὶ ἐπελάθου Θεοῦ τοῦ τρέφοντός σε.᾿ Ἡ δὲ διάνοια\nπάνυ θαυμαστὴ τυγχάνει οὖσα. Οὐ γὰρ εἴρηκε πρῶτον τὸ\n‘ἐγέννησεν,᾿ ἵνα μὴ ἀδιάφορος ἡ λέξις ᾖ πρὸς τὸ ‘ἐποίησε,᾿ καὶ\nπρόφασιν εὕρωσιν οὗτοι λέγειν, ‘Μωσῆς ἐξ ἀρχῆς μὲν εἶπεν\nεἰρηκέναι τὸν Θεὸν, “Ποιήσωμεν ἄνθρωπον,” αὐτὸς δὲ μετὰ\nταῦτα ἔφησε, “Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες·” ὡς ἀδιαφόρων\nτῶν λέξεων οὐσῶν· ταὐτὸν γὰρ τὸ γέννημα καὶ ποίημά\nἐστιν.᾿ Ἀλλὰ μετὰ τὸ ‘ἐκτήσατο,᾿ καὶ ‘ἐποίησε,᾿ λοιπὸν ὕστερον\nτὸ ‘ἐγέννησεν᾿ ἐπήγαγε, ἵνα καὶ ἑρμηνείαν ὁ λόγος ἔχων\nφανῇ. Ἐν μὲν γὰρ τῷ ‘ἐποίησεν,’ ἀληθῶς σημαίνει τῶν\nἀνθρώπων τὸ κατὰ φύσιν, ὅτι ἔργα τέ ἐστι καὶ ποιήματα· ἐν δὲ\nτῷ ἐγέννησε, δηλοῖ τὴν τοῦ Θεοῦ γενομένην εἰς ἀνθρώπους\nμετὰ τὸ κτίσαι αὐτοὺς φιλανθρωπίαν· καὶ ἐπειδὴ ἀχάριστοι\nγεγόνασιν ἐπὶ ταύτῃ, λοιπὸν Μωσῆς ὀνειδίζων αὐτοὺς πρῶτον\nμέν φησι, ‘Ταῦτα Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε;ʼ εἶτα ἐπάγει, ‘Οὐκ\nαὐτὸς οὗτός σου Πατὴρ ἐκτήσατό σε, καὶ ἐποίησέ σε, καὶ ἔκτισέ\nσε;ʼ Καὶ δεύτερον πάλιν λέγει, ‘Ἔθυσαν δαιμονίοις καὶ οὐ\nΘεῷ, θεοῖς οἷς οὐκ ᾔδεισαν· καινοὶ πρόσφατοι ἥκασιν, οὓς\nοὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες αὐτῶν· Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες.᾿\n\n59. Ὁ μὲν γὰρ Θεὸς οὐ μόνον ἀνθρώπους αὐτοὺς ἔκτισεν,\n\nἀλλὰ καὶ ‘υἱοὺς’ ἐκάλεσεν, ὡς γεννήσας αὐτούς. Τοῦ γὰρ\n‘υἱὸςʼ καὶ ὧδε σημαντικόν ἐστι τὸ ‘ἐγέννησεν·᾿ ὡς καὶ διὰ τοῦ\nπροφήτου φησὶν, ‘Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα·᾿ καὶ ὅλως ὅτε ἡ\nγραφὴ υἱόν σημᾶναι βούλεται, οὐ διὰ τῆς ‘ἔκτισα,᾿ ἀλλὰ πάντως\nδιὰ τῆς ἐγέννησα,᾿ λέξεως σημαίνει. Καὶ τοῦτο πάλιν Ἰωάννης\nφαίνεται λέγων, ‘ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι\nτοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, οἳ οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ\nθελήματος σαρκὸς, οὐδὲ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλʼ ἐκ Θεοῦ\nἐγεννήθησαν·᾿ πάνυ καλῶς ἐχούσης καὶ ἐνταῦθα τῆς παρατηρήσεως.\nΤὸ μὲν γὰρ ‘γενέσθαι,᾿ διὰ τὸ μὴ φύσει, ἀλλὰ θέσει\nαὐτοὺς λέγεσθαι υἱούς φησι τὸ δὲ ‘ἐγεννήθησαν,᾿ διὰ τὸ ὅλως\nὄνομα υἱοῦ καὶ αὐτοὺς εἰληφέναι, εἴρηκεν. Ἀλλʼ ὁ λαὸς, ὡς ὁ\nπροφήτης φησὶν, ‘ἠθέτησαν τὸν εὐεργέτην. Αὕτη δὲ τοῦ Θεοῦ\nφιλανθρωπία ἐστὶν, ὅτι ὧν ἐστι ποιητὴς, τούτων καὶ πατὴρ κατὰ\nχάριν ὕστερον γίνεται· γίνεται δὲ, ὅταν οἱ κτισθέντες ἄνθρωποι,\nὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος, λάβωσιν ‘εἰς τὰς καρδίας ἑαυτῶν τὸ\nΠνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, κρᾶζον, Ἀββᾶ, ὁ Πατήρ.᾿ Οὗτοι δέ\nεἰσιν ὅσοι, δεξάμενοι τὸν Λόγον, ἔλαβον ἐξουσίαν παῤ αὐτοῦ\nτέκνα Θεοῦ γενέσθαι· ἄλλως γὰρ οὐκ ἂν γένοιντο υἱοὶ, ὄντες\nφύσει κτίσματα, εἰ μὴ τοῦ ὄντος φύσει καὶ ἀληθινοῦ Υἱοῦ τὸ\nΠνεῦμα ὑποδέξονται. Διὸ, ἵνα τοῦτο γένηται, ‘ὁ Λόγος σὰρξ\nἐγένετο,᾿ ἵνα τὸν ἄνθρωπον δεκτικὸν θεότητος ποιήσῃ. Ταύτην\nτὴν διάνοιαν καὶ παρὰ Μαλαχίου τοῦ προφήτου μαθεῖν ἔξεστι\nλέγοντος· ‘Οὐχὶ Θεὸς εἷς ἔκτισεν ὑμᾶς; οὐχὶ πάντων ὑμῶν εἷς\nπατήρ;’ Καὶ ἐνταῦθα γὰρ πάλιν πρῶτον τὸ ‘ἔκτισε καὶ δεύτερον\nτὸ ‘πατὴρ’ ἔθηκεν, ἵνα δείξῃ καὶ αὐτὸς, ὅτι ἐξ ἀρχῆς μὲν\nκατὰ φύσιν ἐσμὲν κτίσματα, καὶ κτίστης ἡμῶν ἐστιν ὁ Θεὸς διὰ\nτοῦ Λόγου, ὕστερον δὲ υἱοποιούμεθα, καὶ λοιπὸν ὁ κτίστης Θεὸς\nγίνεται καὶ πατὴρ ἡμῶν. Οὐκοῦν τὸ ‘Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ ἐστιν\nἴδιον, καὶ οὐ τὸ κτίσμα ἀλλὰ τὸ ‘Υἱὸς’ τοῦ Πατρός ἐστιν ἴδιον.\nὭστε καὶ ἐκ τούτου δείκνυσθαι μὴ εἶναι ἡμᾶς φύσει υἱοὺς, ἀλλὰ\nτὸν ἐν ἡμῖν Υἱόν· καὶ μὴ εἶναι πάλιν ἡμῶν φύσει πατέρα τὸν\nΘεὸν, ἀλλὰ τοῦ ἐν ἡμῖν Λόγου, ἐν ᾧ καὶ δι᾿ ὃν κράζομεν,\n‘Ἀββᾶ, ὁ Πατήρ.᾿ Ὥσπερ δὲ τοῦτο, οὕτως ὁ Πατὴρ ἐν οἷς\nἐὰν βλέπῃ τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν, τούτους καὶ αὐτὸς ‘υἱοὺς᾿ καλεῖ,\nκαὶ λέγει, ‘ἐγέννησα·᾿ ἐπειδήπερ τὸ μὲν ‘γεννῷν,᾿ σημαντικόν\n\nἐστιν υἱοῦ, τὸ δὲ ‘ποιεῖν᾿ δηλωτικόν ἐστι τῶν ἔργων. Διὰ\nτοῦτο γοῦν ἡμεῖς οὐ πρῶτον γεννώμεθα, ἀλλὰ ποιούμεθα· γέγραπται\nγὰρ, ‘Ποιήσωμεν ἄνθρωπον· ὕστερον δὲ, δεξάμενοι\nτὴν τοῦ Πνεύματος χάριν, λεγόμεθα τό τε λοιπὸν καὶ γεννᾶσθαι.\nἈμέλει καὶ ἐν τῇ ᾠδῇ Μωσῆς ὁ μέγας μετὰ διανοίας καλῆς\nπρῶτον τὸ ‘ἐκτήσατο,ʼ καὶ ὕστερον τὸ ‘ἐγέννησεν’ εἴρηκεν,\nὑπὲρ τοῦ μὴ, ἀκούσαντας τὸ ‘ἐγέννησεν,ʼ ἐπιλαθέσθαι αὐτοὺς\nτῆς ἐξ ἀρχῆς ἑαυτῶν φύσεως, ἀλλʼ ἵνα γινώσκωσιν, ὅτι ἐξ ἀρχῆς\nμέν εἰσι κτίσματα, ὅταν δὲ κατὰ χάριν λέγωνται ‘γεννᾶσθαι,ʼ\nὡς υἱοὶ, ἀλλʼ οὐδὲν ἧττόν εἰσι πάλιν οἱ ἄνθρωποι ποιήματα κατὰ\nφύσιν.\n\n60. Ὅτι δὲ οὐ ταὐτόν ἐστι κτίσμα καὶ γέννημα, ἀλλὰ διεστήκασιν\nἀλλήλων τῇ τε φύσει καὶ τῇ ἐκ τῶν λέξεων σημασίᾳ,\nαὐτὸς ὁ Κύριος ἐν αὐταῖς ταῖς Παροιμίαις δείκνυσιν. Εἰρηκὼς\nγὰρ τὸ ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ,᾿ ἐπήγαγε, ‘πρὸ\nδὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με.᾿ Εἰ μὲν οὖν ἦν φύσει καὶ τῇ\nοὐσίᾳ κτίσμα ὁ Λόγος, καὶ μὴ διαφορὰ ἦν τοῦ γεννήματος πρὸς\nτὸ κτίσμα, οὐκ ἂν ἐπήγαγε τὸ ‘γεεννᾷ με,᾿ ἀλλ᾿ ἠρκεῖτο τῷ\n‘ἔκτισεν,᾿ ὡς τῆς λέξεως ταύτης σημαινούσης τὸ ‘ἐγέννησε·᾿\nνῦν δὲ εἰρηκὼς, ‘ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ,ʼ\nἐπήγαγεν οὐχ ἀπλῶς τὸ ‘γεννᾷ με,᾿ ἀλλὰ μετὰ συμπλοκῆς τοῦ\n‘δὲ συνδέσμου, ὡς ἀσφαλιζόμενος ἐν τούτῳ τὴν τοῦ ‘ἔκτισε᾿\nλέξιν, λέγων· ‘πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με.᾿ Τὸ γὰρ\nγεννᾶ με, τῷ ‘ἔκτισε᾿ συμπεπλεγμένως ἐπιφερόμενον, μίαν\nποιεῖ τὴν διάνοιαν, καὶ δείκνυσιν ὅτι τὸ μὲν ‘ἔκτισε᾿ διά τι\nεἴρηται· τὸ δὲ ‘γεννᾷ με πρὸ τοῦ ‘ἔκτισεν,᾿ ἐστίν. Ὥσπερ\nγὰρ εἰ ἔμπαλιν εἰρήκει, ‘Κύριος γεννᾷ με,’ καὶ ἐπέφερε, ‘πρὸ\nδὲ πάντων βουνῶν ἔκτισέ με,᾿ πάντως προηγεῖτο τοῦ ‘ἐγέννησεʼ\nτὸ ‘ἔκτισεν οὕτως εἰρηκὼς πρῶτον, ‘ἔκτισεν,ʼ εἶτα ἐπαγαγὼν,\nπρὸ δὲ πάντων γεννᾷ με,᾿ ἐξ ἀνάγκης δείκνυσι προηγεῖσθαι τὸ\n‘ἐγέννησε᾿ τοῦ ‘ἔκτισε.᾿ Καὶ γὰρ καὶ λέγων, ‘πρὸ πάντων\nγεννᾷ με,’ ἄλλον ἑαυτὸν εἶναι τῶν πάντων σημαίνει, δειξάσης\nἐν τοῖς πρὸ τούτων τῆς ἀληθείας, ὅτι περὶ τῶν κτισμάτων οὐδὲν\nἕτερον τοῦ ἑτέρου προγέγονεν, ἀλλʼ ἀθρόως ἃμα πάντα τὰ γενητὰ\nἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ προστάγματι ὑπέστη. Διὰ τοῦτο γοῦν οὐδὲ τὰ\nἐπὶ τοῦ ‘ἔκτισε, ταῦτα καὶ ἐπὶ τοῦ ‘γεννᾷ μεʼ κεῖται· ἀλλʼ ἐπὶ\n\nμὲν τοῦ ‘ἔκτισε,ʼ κεῖται ‘ἀρχὴν ὁδῶν·’ ἐπὶ δὲ τοῦ ‘γεννᾷ μεʼ\nοὐκ εἷπεν, ‘ἀρχὴν γεννᾷ με,᾿ ἀλλὰ, ‘πρὸ πάντων γεννᾷ με.᾿ Ὁ\nδὲ πρὸ πάντων ὢν οὐκ ἔστιν ἀρχὴ τῶν πάντων, ἀλλʼ ἄλλος ἐστὶ\nτῶν πάντων. Εἰ δὲ ἄλλος ἐστὶ τῶν πάντων, ἐν οἷς καὶ ἡ ἀρχὴ\nτῶν πάντων σημαίνεται, δῆλον ὅτι ἄλλος ἐστὶ τῶν κτισμάτων·\nκαὶ συνίσταται φανερῶς, ὅτι ἄλλος ὢν ὁ Λόγος τῶν πάντων καὶ\nπρὸ πάντων ὢν, ὕστερον κτίζεται ‘ἀρχὴ τῶν ὁδῶν εἰς ἔργα’ διὰ\nτὴν ἐνανθρώπησιν, ἵνα, ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος, ‘ὅς ἐστιν ἀρχὴ.\nπρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα γένηται ἐν πάσιν αὐτὸς πρωτεύων.᾿\n\n61. Τοιαύτης τοίνυν οὔσης τῆς διαφορᾶς τοὺ ἔκτισε,᾿ καὶ\nτοῦ ‘γεννᾷ με,᾿ καὶ, ‘τῆς ἀρχῆς ὀδῶν,᾿ καὶ τοῦ ‘πρὸ πάντων·’\nτῶν μὲν ἀνθρώπων κτίστης ὢν ὁ Θεὸς, οὕτως, ὥσπερ εἴρηται,\nγίνεται καὶ ὕστερον πατὴρ, διὰ τὸν ἐν αὐτοῖς οἰκοῦντα Λόγον\nαὐτοῦ, Ἐπὶ δὲ τοῦ Λόγου τὸ ἔμπαλιν· Πατὴρ γὰρ ὢν αὐτοῦ\nφύσει ὁ Θεὸς, γίνεται μετὰ ταῦτα καὶ κτίστης αὐτοῦ καὶ ποιητὴς,\nὅταν τὴν κτισθεῖσαν καὶ ποιηθεῖσαν ἐνδύσηται σάρκα ὁ Λόγος,\nκαὶ γένηται ἄνθρωπος. Ὥσπερ γὰρ οἱ ἄνθρωποι, λαμβάνοντες\n‘τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ,᾿ γίνονται τέκνα διʼ αὐτοῦ· οὕτως ὁ Λόγος τοῦ\nΘεοῦ, ὅτε καὶ αὐτὸς ἐνεδύσατο τῶν ἀνθρώπων τὴν σάρκα, τότε\nλέγεται καὶ κτίζεσθαι καὶ πεποιῆσθαι. Εἰ μὲν οὖν ἡμεῖς κατὰ\nφύσιν υἱοὶ, δῆλον ὅτι κἀκεῖνος κατὰ φύσιν κτίσμα καὶ ποίημα·\nεἰ δὲ ἡμεῖς θέσει καὶ κατὰ χάριν γινόμεθα υἱοὶ, δῆλον ὅτι καὶ ὁ\nΛόγος διὰ τὴν εἰς ἡμᾶς χάριν γενόμενος ἄνθρωπος εἴρηκε,\n‘Κύριος ἔκτισε με.᾿ Εἷτα ἐπειδὴ τὸ κτιστὸν ἐνδυσάμενος,\nγέγονεν ἡμῖν ὅμοιος κατὰ τὸ σῶμα, διὰ τοῦτο εἰκότως καὶ\n‘ἀδελφὸςʼ ἡμῶν καὶ ‘πρωτότοκοςʼ ἐκλήθη. Εἰ γὰρ καὶ μεθʼ\nἡμᾶς δι᾿ ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ ἀδελφὸς ἡμῶν διὰ τὴν του\nσώματος ὁμοίωσιν, ἀλλὰ καὶ ἐν τούτῳ ‘πρωτότοκος λέγεται καὶ\nἔστιν ἡμῶν, ἐπειδὴ, πάντων τῶν ἀνθρώπων ἀπολλυμένων κατὰ\nτὴν παράβασιν τοῦ Ἀδὰμ, πρώτη τῶν ἄλλων ἐσώθη καὶ ἠλευθερώθη\nἡ ἐκείνου σὰρξ, ὡς αὐτοῦ τοῦ Λόγου σῶμα γενομένη· καὶ\nλοιπὸν ἡμεῖς, ὡς ‘σύσσωμοιʼ τυγχάυοντες, κατ᾿ ἐκεῖνο σωζόμεθα.\nἘν ἐκείνῳ γὰρ ἡμῶν καὶ ὁδηγὸς ὁ Κύριος εἰς τὴν βασιλείαν\nτῶν οὐρανῶν, καὶ πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα γίνεται, λέγων,\n‘Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς᾿ καὶ ‘ἡ θύρα, καὶ δι᾿ ἐμοῦ δεὶ πάντας εἰσελθεῖν.᾿\n\nὍθεν καὶ ‘πρωτότοκος’ λέγεται πάλιν ‘ἐκ τῶν νεκρῶν,’ οὐχ\nὅτι πρῶτος ἡμῶν ἀπέθανε· (προετεθνήκειμεν γὰρ ἡμεῖς·) ἀλλʼ\nὅτι τὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀναδεξάμενος θάνατον, καὶ τοῦτον ‘καταργήσας,᾿\nγήσας,ʼ ἀνέστη πρῶτος, ὡς ἄνθρωπος, ὑπὲρ ἡμῶν ἀναστήσας\nτὸ ἑαυτοῦ σῶμα. Λοιπὸν γὰρ ἀναστάντος ἐκείνου, καθεξῆς\nκαὶ ἡμεῖς ἀπʼ ἐκείνου καὶ διʼ ἐκεῖνον ἐκ τῶν νεκρῶν ἐγειρόμεθα.\n\n62. Εἰ δὲ καὶ ‘πρωτότοκος τῆς κτίσεως λέγεται, ἀλλʼ οὐχ\nὡς ἐξισούμενος τοῖς κτίσμασι, καὶ πρῶτος αὐτῶν κατὰ χρόνον,\nπρωτότοκος λέγεται· (πῶς γὰρ, ὅπου γε ‘μονογενής’ ἐστιν\nαὐτός;) ἀλλὰ διὰ τὴν πρὸς τὰ κτίσματα συγκατάβασιν τοῦ\nΛόγου, καθʼ ἣν καὶ ‘πολλῶνʼ γέγονεν ‘ἀδελφός.᾿ Ὁ γάρ τοι\nμονογενὴς, οὐκ ὄντων ἄλλων ἀδελφῶν, μονογενής ἐστιν· ὁ δὲ\nπρωτότοκος διὰ τοὺς ἄλλους ἀδελφοὺς πρωτότοκος λέγεται. Διὰ\nτοῦτο γοῦν οὐδαμοῦ τῶν γραφῶν εἴρηται, ‘πρωτότοκος τοῦ\nΘεοῦ,᾿ οὐδὲ, ‘κτίσμα τοῦ Θεοῦ·᾿ ἀλλὰ τὸ ‘μονογενὴς,᾿ καὶ τὸ\n‘Υἱὸς,᾿ καὶ ὁ Λόγος καἰ ‘ἡ Σοφία,᾿ εἰς τὸν Πατέρα τὴν ἀναφορὰν\nἔχει καὶ τὴν ἰδιότητα· ‘ἐθεασάμεθα γὰρ τὴν δόξαν αὐτοῦ,\nδόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ Πατρός·᾿ καὶ ‘ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς\nτὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ·᾿ καὶ, ‘εἰς τὸν αἰῶνα, Κύριε, ὁ\nΛόγος σου διαμένει·᾿ καὶ ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος\nἦν πρὸς τὸν Θεόν·᾿ καὶ ‘Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ\nσοφία·᾿ καὶ ‘Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός·᾿ καὶ ‘Σὺ εἷ\nὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ζῶντος. Τὸ δὲ ‘πρωτότοκος’ εἰς\nτὴν κτίσιν ἔχει τὴν συγκατάβασιν· αὐτῆς γὰρ καὶ ‘πρωτότοκος’\nἐλέχθη. Καὶ τὸ ‘ἔκτισε᾿ δὲ εἰς τὰ ἔργα τὴν χάριν ἔχει· εἰς\nαὐτὰ γὰρ καὶ κτίζεται. Εἰ μὲν οὖν μονογενής ἐστιν, ὥσπερ οὖν\nκαὶ ἔστιν, ἑρμηνευέσθω τὸ ‘πρωτότοκος·᾿ εἰ δὲ πρωτότοκός ἐστι,\nμὴ ἔστω μονογενής. Οὐ δύναται γὰρ ὁ αὐτὸς μονογενής τε καὶ\nπρωτότοκος εἶναι, εἰ μὴ ἄρα πρὸς ἄλλο καὶ ἄλλο ἵνα μονογενὴς\nμὲν διὰ τὴν ἐκ Πατρὸς γέννησιν, ὥσπερ εἴρηται, πρωτότοκος δὲ\nδιὰ τὴν εἰς τὴν κτίσιν συγκατάβασιν, καὶ τὴν τῶν πολλῶν\nἀδελφοποίησιν. Ἀμέλει, τῶν δύο τούτων ῥητῶν ἀντικειμένων\nἀλλήλοις, κρατεῖν ἄν τις εἴποι δικαίως ἐπὶ τοῦ Λόγου τὸ τοῦ\nμονογενοῦς μᾶλλον ἰδίωμα, διὰ τὸ μὴ εἶναι ἕτερον Λόγον, ἢ\nἄλλην Σοφίαν, ἀλλὰ τοῦτον μόνον ἀληθινὸν Υἱὸν εἶναι τοῦ\n\nΠατρός. Καὶ γὰρ, ὥσπερ ἔμπροσθεν εἴρηται, οὐ μετά τινος\nσυμπεπλεγμένης αἰτίας, ἀλλὰ ἀπολελυμένως μὲν εἴρηται ἐπʼ\nαὐτοῦ τὸ ‘ὁ μονογενὴς Υἱὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός·᾿\nτὸ δὲ ‘πρωτότοκος συμπεπλεγμένην ἔχει πάλιν τὴν τῆς κτίσεως\nαἰτίαν, ἣν ἐπήγαγεν ὁ Παῦλος λέγων, ‘ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη\nτὰ πάντα.᾿ Εἰ δὲ πάντα τὰ κτίσματα ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη, ἄλλος\nἐστὶ τῶν κτισμάτων, καὶ κτίσμα μὲν οὐκ ἔστι, κτίστης δὲ τῶν\nκτισμάτων.\n\n63. Οὐ διὰ τὸ ἐκ Πατρὸς ἄρα ‘πρωτότοκος᾿ ἐκλήθη, ἀλλὰ διὰ\nτὸ ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι τὴν κτίσιν. Καὶ ὥσπερ πρὸ τῆς κτίσεως\nἦν αὐτὸς ὁ Υἱὸς, διʼ οὗ γέγονεν ἡ κτίσις, οὕτω καὶ πρὸ τοῦ\nκληθῆναι ‘πρωτότοκος πάσης τῆς κτίσεως,᾿ ἦν οὐδὲν ἧττον αὐτὸς\n‘ὁ Λόγος πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Ἀλλὰ καὶ\nτοῦτο μὴ νοήσαντες οἱ δυσσεβεῖς, περιέρχονται λέγοντες· ‘Εἰ\nπρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως, δῆλον ὅτι καὶ αὐτὸς εἰς ἐστι\nτῆς κτίσεως. Ἄφροωες· εἰ ὅλως πάσης τῆς κτίσεως πρωτότοκὸς\nἐστιν, ἄρα πάσης τῆς κτίσεως ἄλλος ἐστίν. Οὐ γὰρ\nεἴρηκε, ‘πρωτότοκός ἐστι τῶν ἄλλων κτισμάτων,᾿ ἵνα μὴ ὡς\nεἷς τῶν κτισμάτων εἶναι νομισθῇ· ἀλλὰ πάσης τῆς κτίσεως᾿\nγέγραπται, ἵνα ἄλλος τῆς κτίσεως εἶναι δειχθῇ. Ὁ γοῦν\nῬουβὴν οὐκ εἴρηται πρωτότοκος πάντων τῶν τέκνων τοῦ\nἸακὼβ, ἀλλʼ αὐτοῦ τοῦ Ἰακὼβ καὶ τῶν ἀδελφῶν, ἵνα μὴ ἄλλος\nπαρὰ τὰ τέκνα τοῦ Ἰακὼβ εἶναι νομισθῇ. Ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτοῦ\nτοῦ Κυρίου ὁ ἀπόστολος οὐκ εἴρηκεν, ‘ἵνα γένηται πρωτότοκος\nπάντων,ʼ ἵνα μὴ ἄλλο παρὰ τὸ ἡμῶν σῶμα φορεῖν νομισθῇ, ἀλλʼ\n‘ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς διὰ τὴν ὁμοιότητα τῆς σαρκός. Εἰ\nτοίνυν καὶ ὁ Λόγος εἰς ἦν τῶν κτισμάτων, εἶπεν ἂν ἡ γραφὴ καὶ\nπερὶ αὐτοῦ, ὅτι ‘πρωτότοκος τῶν ἄλλων κτισμάτων ἐστί·᾿ νῦν\nδὲ, λεγόντων τῶν ἀγίων ὅτι ‘πρωτότοκός ἐστι πάσης τῆς κτίσεως,᾿\nἄντικρυς δείκνυται ἄλλος ὢν πάσης τῆς κτίσεως, καὶ μὴ\nκτίσμα, ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός. Εἰ γὰρ κτίσμα ἐστὶν, ἔσται καὶ αὐτὸς\nἑαυτοῦ πρωτότοκος. Πῶς οὖν δύναται, Ἀρειανοὶ, καὶ πρῶτος\nἑαυτοῦ καὶ δεύτερος εἶναι; Ἔπειτα εἰ κτίσμα ἐστὶ, καὶ πᾶσα ἡ\nκτίσις διʼ αὐτοῦ γέγονε, καὶ ἐν αὐτῷ συνέστηκε, πῶς δύναται\nκαὶ κτίζειν τὴν κτίσιν, καὶ εἰς εἶναι τῶν ἐν αὐτῷ συνεστηκότων;\nἈτόπου δὲ τῆς τοιαύτης αὐτῶν ἐπινοίας φαινομένης, ἐλέγχονται\n\nπαρὰ τῆς ἀληθείας, ὅτι ‘πρωτότοκος μὲν ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς᾿\nἐκλήθη, διὰ τὴν τῆς σαρκὸς συγγένειαν· ‘πρωτότοκος δὲ ἐκ τῶν\nνεκρῶν διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ καὶ μετʼ αὐτὸν εἶναι τὴν τῶν νεκρῶν\nἀνάστασιν· ‘πρωτότοκος δὲ πάσης κτίσεως᾿ διὰ τὴν φιλανθρωπίαν\nτοῦ Πατρὸς, διʼ ἣν ἐν τῷ Λόγῳ αὐτοῦ οὐ μόνον τὰ πάντα συνέστηκεν,\nἀλλʼ ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις, περὶ ἧς εἶπεν ὁ ἀπόστολος,\n‘ἀπεκδεχομένη τὴν ἀποκάλυψιν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ, ἐλεευθερωθήσεταί\nποτε ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν\nτῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ.᾿ Οὕτω δὲ αὐτῆς ἐλευθερωθείσης,\nἔσται καὶ αὐτῆς μετὰ καὶ πάντων τῶν τεκνοποιηθέντων\nπρωτότοκος ὁ Κύριοις, ἵν᾿, ἐν τῷ λέγεσθαι ‘Πρῶτον αὐτὸν, τὰ μετ᾿\nαὐτὸν διαμείνῃ, ὥσπερ ἔκ τινος ἀρχῆς τοῦ Λόγου συνημμένα.\n\n64. Ἡγοῦμαι δὲ καὶ τοὺς ἀσεβεῖς αὐτοὺς ἐντραπήσεσθαι ἐκ\nτῆς τοιαύτης διανοίας· εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἔχοι, ὥσπερ εἴπομεν,\nἀλλʼ ὡς τῇ οὐσίᾳ κτίσμα ἐν κτίσμασι πρωτότοκον αὐτὸν θελήσουσιν\nεἶναι πάσης τῆς κτίσεως,᾿ σκοπείτωσαν, ὅτι καὶ τῶν ἀλόγων\nκαὶ τῶν ἀψύχων αὐτὸν ἀδελφὸν καὶ ὅμοιον ὑπονοήσουσιν\nεἶναι. Πάσης γὰρ τῆς κτίσεως καὶ ταῦτα μέρη τυγχάνει ὄντα·\nἀνάγκη δὲ τὸν πρωτότοκον μόνῳ μὲν τῷ χρόνῳ πρῶτον εἶναι, τῷ\nδὲ γένει καὶ τῇ ὁμοιότητι τὸν αὐτὸν εἶναι πρὸς πάντας. Πῶς\nοὖν, καὶ τοῦτο λέγοντες, οὐ πᾶσαν ἀσέβειαν ὑπερβάλλουσιν; ἢ\nτίς ἀνέξεται τούτων ταῦτα λεγόντων; ἢ πῶς καὶ μόνον αὐτοὺς\nἐνθυμουμένους τοιαῦτα οὐ μισήσειεν ἄν τις; πᾶσι γάρ ἐστι\nδῆλον ὅτι οὔτε διʼ ἑαυτὸν, ὡς κτίσμα ὢν, οὔτε διὰ τὸ συγγένειάν\nτινα κατʼ οὐσίαν πρὸς πᾶσαν τὴν κτίσιν ἔχειν, ‘πρωτότοκος\nαὐτῆς ἐκλήθη· ἀλλʼ ὅτι καὶ κατʼ ἀρχὴν μὲν δημιουργῶν ὁ λόγος\nτὰ κτίσματα, συγκαταβέβηκε τοῖς γενητοῖς, ἵνα γενέσθαι ταῦτα\nδυνηθῇ. Οὐκ ἂν γὰρ ἤνεγκεν αὐτοῦ τὴν φύσιν ἄκρατον καὶ\nπατρικὴν οὖσαν λαμπρότητα, εἰ μὴ φιλανθρωπίᾳ πατρικῇ συγκαταβὰς\nἀντελάβετο, καὶ κρατήσας αὐτὰ εἰς οὐσίαν ἤνεγκε. Καὶ\nδεύτερον δὲ πάλιν, ὅτι καὶ συγκαταβάντος τοῦ Λόγου, υἱοποιεῖται\nκαὶ αὐτὴ ἡ κτίσις διʼ αὐτοῦ· ἵνα καὶ αὐτῆς, καθάπερ εἴρηται,\n‘πρωτότοκος᾿ κατὰ πάντα γένηται, ἔν τε τῷ κτίζειν, καὶ ἐν τῷ\nεἰσάγεσθαι ὑπὲρ πάντων εἰς αὐτὴν τὴν οἰκουμένην. Οὕτω γὰρ\nγέγραπται· ‘ὅταν δὲ εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην,\nλέγει· Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι\n\nΘεοῦ.’ Ἀκουέτωσαν οἱ Χριστομάχοι, καὶ σπαραττέτωσαν\nἑαυτοὺς, ὅτι τὸ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν οἰκουμένην ἐποίησε καὶ\n‘πρωτότοκον’ πάντων κληθῆναι· ὥστε τοῦ μὲν Πατρὸς εἶναι\nμονογενῆ τὸν Υἱὸν, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ μόνον αὐτὸν εἶναι, τῆς δὲ\nκτίσεως ‘πρωτότοκον’ διὰ τὴν τῶν πάντων υἱοποίησιν, Ὡς δὲ\nἐν ἀδελφοῖς πρωτότοκος, καὶ ἐκ νεκρῶν ‘ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων᾿\nμένων᾿ ἀνέστη· οὕτως, ἐπειδήπερ ἔπρεπεν ‘ἐν πᾶσιν αὐτὸν πρωτεύειν,᾿\nτεύειν,᾿ διὰ τοῦτο καὶ ‘ἀρχὴ ὁδῶν κτίζεται·’ ἵνα, ταύτης ἐπιβάντες\nκαὶ εἰσελθόντες διʼ αὐτοῦ λέγοντος, ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ θύρα,ʼ\nμεταλαβόντες τε τῆς περὶ τοῦ Πατρὸς γνώσεως, ἀκούσωμεν καὶ\nἡμεῖς· ‘Μακάριοι οἱ ἄμωμοι ἐν ὁδῷ,᾿ καὶ, ‘Μακάριοι οἱ καθαροὶ\nτῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται.’\n\n65. Τῆς ἀληθείας τοίνυν δειξάσης μὴ εἶναι κατὰ φύσιν κτίσμα\nτὸν Λόγον, ἀκόλουθον λοιπὸν εἰπεῖν, πῶς καὶ ‘ἀρχὴ τῶν ὁδῶν᾿\nεἴρηται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ πρώτη ἡ διὰ τοῦ Ἀδὰμ ὁδὸς ἀπώλετο,\nκαὶ ἀντὶ τοῦ παραδείσου ἐξεκλίναμεν εἰς τὸν θάνατον, ἠκούσαμέν\nτε, ‘γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ,ʼ διὰ τοῦτο ὁ φιλάνθρωπος τοῦ\nΘεοῦ Λόγος βουλήσει τοῦ Πατρὸς ἐνδιδύσκεται τὴν κτισθεῖσαν\nσάρκα, ἵνα ἣν ἐνέκρωσεν ὁ πρῶτος ἄνθρωπος διὰ τῆς παραβάσεως,\nταύτην αὐτὸς ἐν τῷ αἵματι τοῦ ἰδίου σώματος ζωοποιήσῃ,\nποιήσῃ, καὶ ἐγκαινίσῃ ‘ἡμῖν ὁδὸν πρόσφατον καὶ ζῶσαν,ʼ ὡς\nεἴρηκεν ὁ ἀπόστολος, ‘διὰ τοῦ καταπετάσματος, τουτέστι διὰ τῆς\nσαρκὸς αὐτοῦ.᾿ Ὅπερ καὶ ἐν ἑτέρῳ σημαίνων, φησὶν, ‘ὥστε\nεἴ τις ἐν Χριστῷ, καινὴ κτίσις· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε\nτὰ πάντα καινά.ʼ Εἰ δὲ καινὴ κτίσις γέγονεν, ἔδει ταύτης τῆς\nκτίσεως πρῶτόν τινα εἶναι· ἄνθρωπος μὲν οὖν ψιλὸς καὶ μόνον\n‘χοϊκὸς,᾿ οἷοι γεγόναμεν ἡμεῖς ἐκ τῆς παραβάσεως, οὐκ ἠδύνατο\nεἶναι. Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῇ πρώτῃ κτίσει ἄπιστοι γεγόνασιν οἱ\nἄνθρωποι, καὶ διʼ αὐτῶν ἀπώλετο ἡ πρώτη· χρεία δὲ ἦν ἄλλου\nτοῦ ἀνανεοῦντος καὶ τὴν πρώτην, καὶ τὴν καινὴν γενομένην διατηροῦντος.\nΟὐκοῦν φιλανθρώπως οὐχ ἕτερός τις, ἀλλʼ ὁ Κύριος,\nἀρχὴ τῆς καινῆς κτίσεως κτίζεται ὁδὸς, καὶ εἰκότως λέγει·\n‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ,᾿ ἵνα μηκέτι\nκατὰ τὴν πρώτην ἐκείνην ὁ ἄνθρωπος πολιτεύηται, ἀλλʼ ὡς ἀρχῆς\nοὔσης καινῆς κτίσεως, καὶ τὸν Χριστὸν ἔχοντες ταύτης ‘ἀρχὴν\nὁδὼν,ʼ τούτῳ λοιπὸν ἀκολουθῶμεν λέγοντι· ‘Ἐγὼ εἰμι ἡ ὁδός.’\n\nΤοῦτο γὰρ διδάσκων καὶ ὁ μακάριος ἀπόστολος ἐν τῇ πρὸς\nΚολοσσαεῖς, ἔλεγεν, ‘αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος, τῆς\nἐκκλησίας, ὅς ἐστιν ἀρχὴ, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα\nγένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων.’\n\n66. Εἰ γὰρ, καθάπερ εἴρηται, διὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν\nλέγεται καὶ διὰ ταύτην αὐτὸς ‘ἀρχὴ,’ τότε δὲ γέγονεν ἀνάστασις,\nὅτε τὴν ἡμετέραν σάρκα φέρων δέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν τῷ\nθανάτῳ· φανερὸν ἂν εἴη, ὅτι καὶ τὸ λεγόμενον ὑπʼ αὐτοῦ,\n‘ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν,᾿ οὐ τῆς οὐσίας αὐτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἐνσωμάτου\nπαρουσίας αὐτοῦ σημαντικόν ἐστι. Τοῦ γὰρ σώματος\nἴδιον ἦν ὁ θάνατος· καὶ ὥσπερ τοῦ σώματος ἴδιός ἐστιν ὁ θάνατος,\nοὕτω τῆς σωματικῆς παρουσίας ἴδιον ἂν εἴη τὸ λεγόμενον,\n‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ.᾿ Τοῦ γὰρ Σωτῆρος οὕτω\nκατὰ σάρκα κτισθέντος, καὶ ἀρχῆς γενομένου τῶν ἀνακτιζομένων,\nκαὶ ἔχοντος ἡμῶν τὴν ἀπαρχὴν, ἣν προσέλαβεν ἀνθρωπίνην\nσάρκα, ἀκολούθως μετʼ αὐτὸν καὶ ὁ μέλλων λαὸς κτίζεται,\nλέγοντος τοῦ Δαβὶδ, ‘Γραφήτω αὕτη εἰς γενεὰν ἑτέραν, καὶ\nλαὸς ὁ κτιζόμενος αἰνέσει τὸν Κύριον·᾿ καὶ πάλιν ἐν τῷ εἰκοστῷ\nπρώτῳ ψαλμῷ, ‘ἀναγγελήσεται τῷ Κυρίῳ γενεὰ ἡ ἐρχομένη,\nκαὶ ἀναγγελοῦσι τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ λαῷ τῷ τεχθησομένῳ,\nὃν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Οὐκέτι γὰρ ἀκουσόμεθα, ‘ἢ δʼ ἂν\nἡμέρᾳ φάγητε ἀπʼ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε ἀλλὰ, ‘ὅπου\nεἰμὶ ἐγὼ, καὶ ὑμεῖς ἔσεσθε·᾿ ὥστε λέγειν ἡμᾶς, ‘αὐτοῦ γάρ\nἐσμεν ποίημα, κτισθέντες ἐπʼ ἔργοις ἀγαθοῖς.᾿ Πάλιν τε, ἐπειδὴ\nτὸ ‘ἔργον’ τοῦ Θεοῦ, τουτέστιν ὁ ἄνθρωπος, τέλειος κτισθεὶς,\nἐλλιπὴς γέγονε διὰ τῆς παραβάσεως, καὶ γέγονε τῇ ἁμαρτίᾳ\nνεκρὸς, ἀπρεπὲς δὲ ἦν μένειν τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ἀτελές· διὸ\nκαὶ ἐδέοντο πάντες οἱ ἅγιοι περὶ τούτου λέγοντες ἐν τῷ ἑκατοστῷ\nτριακοστῷ καὶ ἑβδόμῳ ψαλμῷ, ‘Κύριε, ἀνταποδώσεις ὑπὲρ ἐμοῦ·\nΚύριε, τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου μὴ παρίδῃς·᾿ διὰ τοῦτο ὁ τέλειος\nτοῦ Θεοῦ Λόγος τὸ ἀτελὲς περιτίθεται σῶμα, καὶ λέγεται ‘εἰς τὰ\nἔργα κτίζεστθαι,᾿ ἵνα, ἀνθʼ ἡμῶν τὴν ὀφειλὴν ἀποδιδοὺς, τὰ λείποντα\nτῷ ἀνθρώπῳ διʼ ἑαυτοῦ τελειώσῃ. Ἔλειπε δὲ αὐτῷ ἡ\nἀθανασία, καὶ ἡ εἰς τὸν παράδεισον ὁδός. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ\nλεγόμενον παρὰ τοῦ Σωτῆρος, ‘Ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς·\nτὸ ἔργον ἐτελείωσα, ὃ δέδωκάς μοι, ἵνα ποιήσω· καὶ πάλιν, ‘τὰ\n\nἔργα, ἃ δέδωκέ μοι ὁ Πατὴρ, ἵνα τελειώσω αὐτὰ, αὐτὰ τὰ ἔργα,\nἃ ποιῶ, μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ.᾿ Ἃ δὲ λέγει ἐνταῦθα ἔργα δεδωκέναι\nαὐτῷ τὸν Πατέρα εἰς τελείωσιν, ταῦτά ἐστι εἰς ἃ κτίζεται,\nλέγων ἐν ταῖς Παροιμίαις· ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ\nεἰς ἔργα αὐτοῦ ἴσον γάρ ἐστι τὸ εἰπεῖν, ‘ἔδωκέ μοι ὁ Πατὴρ\nτὰ ἔργα, καὶ, ‘ἔκτισέ με Κύριος εἰς ἔργα.’\n\n67. Πότε οὖν ἔλαβε τὰ ἔργα εἰς τὸ τελειῶσαι, ὦ θεομάχοι;\nἐκ γὰρ τούτου καὶ τὸ ‘ἔκτισεʼ γνωσθήσεται. ‘Κατὰ μὲν οὖν\nτὴν ἀρχὴν, ὅτε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι αὐτὰ ἐποίει,ʼ ἐὰν\nεἴπητε, ψεῦδός ἐστιν· οὔπω γὰρ ἦν γενόμενα· φαίνεται δὲ\nλέγων, ὡς τὰ ἤδη ὄντα λαμβάνων. Ἀλλʼ οὐδὲ τὸν πρὸ τοῦ\nγένηται ὁ Λόγος σὰρξ χρόνον εἰπεῖν εὐαγὲς, ἵνα μὴ περιττὴ\nλοιπὸν αὐτοῦ ἡ ἐπιδημία φανῇ· τούτων γὰρ χάριν καὶ ἡ ἐπιδημία\nἐγένετο. Οὐκοῦν λείπει λοιπὸν εἰπεῖν ὅτι, ὅτε γέγονεν\nἄνθρωπος, τότε ἔλαβε τὰ ἔργα· τότε γὰρ αὐτὰ καὶ ἐτελείωσεν,\nἰασάμενος τὰ τραύματα ἡμῶν, καὶ χαρισάμενος ἡμῖν τὴν ἐκ\nνεκρῶν ἀνάστασιν. Εἰ δὲ ὅτε γέγονεν ὁ Λόγος σὰρξ, τότε\nἐδόθη αὐτῷ τὰ ἔργα, δῆλον ὅτι, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε\nκαὶ ‘εἰς τὰ ἔργα κτίζεται.’ Οὐκ ἄρα τῆς οὐσίας αὐτοῦ σημαντικόν\nἐστι τὸ ‘ἔκτισεν,ʼ ὥσπερ πολλάκις εἴρηται, ἀλλὰ τῆς\nσωματικῆς αὐτοῦ γενέσεως. Τότε γὰρ διὰ τὸ γεγενῆσθαι ἀπὸ\nτῆς παραβάσεως ἀτελῆ καὶ χωλὰ τὰ ἔργα, λέγεται σωματικῶς\nὅτι ‘κτίζεται,ʼ ἵνα, τελειώσας αὐτὰ καὶ ὁλόκληρα ποιήσας,\nπαραστήσῃ τῷ Πατρὶ τὴν ἐκκλησίαν, ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος,\n‘μὴ ἔχουσαν σπῖλον ἢ ῥυτίδα, ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλʼ ἵνα ᾖ\nἁγία καὶ ἄμωμος.᾿ Τετελείωται οὖν ἐν αὐτῷ καὶ ἀποκατεστάθη,\nὥσπερ ἦν καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν γεγονὸς, τὸ ἀνθρώπινον γένος,\nκαὶ μείζονι μᾶλλον ‘χάριτι·’ ἀναστάντες γὰρ ἐκ νεκρῶν, οὐκέτι\nφοβούμεθα θάνατον, ἀλλʼ ἐν Χριστῷ βασιλεύσομεν ἀεὶ ἐν τοῖς\nοὐρανοῖς. Τοῦτο δὲ γέγονεν, ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος\nἴδιος καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς ὢν ἐνεδύσατο τὴν σάρκα, καὶ γέγονεν\nἄνθρωπος. Εἰ γάρ, κτίσμα ὢν, ἐγεγόνει ἄνθρωπος, ἔμενεν οὐδὲν\nἧττον ὁ ἄνθρωπος, ὥσπερ καὶ ἧν, οὐ συναφθεὶς τῷ Θεῷ. Πῶς\nγὰρ ἂν, ποίημα ὢν, διὰ ποιήματος συνήπτετο τῷ κτίστῃ; ἢ ποία\nβοήθεια παρὰ τῶν ὁμοίων τοῖς ὁμοίοις γένοιτʼ ἂν, δεομένων καὶ\nαὐτῶν τῆς αὐτῆς βοηθείας; πῶς δὲ, εἴπερ κτίσμα ἧν ὁ Λόγος,\n\nτὴν ἀπόφασιν τοῦ Θεοῦ λῦσαι δυνατὸς ἦν, καὶ ἀφεῖναι τὴν\nἁμαρτίαν, γεγραμμένου παρὰ τοῖς προφήταις, ὅτι τοῦτο Θεοῦ\nἐστι; ‘Τίς γὰρ Θεὸς ὥσπερ σὺ, ἐξαίρων ἁμαρτίας, καὶ ὑπερβαίνων\nβαίνων ἀνομίας;6 Ὁ μὲν γὰρ Θεὸς εἷπε, ‘γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν\nἀπελεύσῃ·’ οἱ δὲ ἄνθρωποι γεγόνασι θνητοί, Πῶς τοίνυν οἷόν\nτε ἦν παρά τῶν γενητῶν λυθῆναι τὴν ἁμαρτίαν; ἀλλʼ ἔλυσέ γε\nαὐτὸς ὁ Κύριος, ὡς εἶπεν αὐτὸς, ‘ἐὰν μὴ ὁ Υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ·᾿\nκαὶ ἔδειξεν ἀληθῶς ὁ Υἱὸς ὁ ἐλευθερώσας, ὡς οὐκ ἔστι\nκτίσμα, οὐδὲ τῶν γενητῶν, ἀλλὰ ἴδιος Λόγος, καὶ εἰκὼν τῆς τοῦ\nΠατρὸς οὐσίας, τοῦ καὶ κατά τὴν ἀρχὴν ἀποφηναμένου, καὶ\n‘ἀφιέντος μόνου τὰς ἁμαρτίας,’ Ἐπειδὴ γάρ εἴρηται ἐν τῷ\nλόγῳ, γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, ἀκολούθως δι᾿ αὐτοῦ τοῦ\nΛόγου καὶ ἐν αὐτῷ ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ λύσις τῆς κατακρίσεως\nγεγένηται.\n\n68. ‘Ἀλλʼ ἠδύνατο,᾿ φασὶ, ‘καὶ κτίσματος ὄντος τοῦ Σωτῆρος,\nμόνον εἰπεῖν ὁ Θεὸς καὶ λῦσαι τὴν κατάραν.᾿ Τὸ αὐτὸ δʼ\nἂν ἀκούσαιεν καὶ αὐτοὶ παῤ ἑτέρου λέγοντος· ‘Ἠδύνατο, καὶ\nμηδʼ ὅλως ἐπιδημήσαντος αὐτοῦ, μόνον εἰπεῖν ὁ Θεὸς, καὶ λῦσαι\nτὴν κατάραν.ʼ Ἀλλὰ σκοπεῖν δεῖ τὸ τοῖς ἀνθρώποις λυσιτελοῦν,\nκαὶ μὴ ἐν πᾶσι τὸ δυνατὸν τοῦ Θεοῦ λογίζεσθαι· ἐπεὶ\nἠδύνατο καὶ πρὸ τῆς Νῶε κιβωτοῦ τοὺς τότε παραβάντας ἀνθρώπους\nἀπολέσαι· ἀλλά μετά τὴν κιβωτὸν πεποίηκεν. Ἠδύνατο\nκαὶ χωρὶς Μωσέως καὶ μόνον εἰπεῖν, καὶ ἐξαγαγεῖν τὸν λαὸν ἐξ\nΑἰγύπτου· ἀλλά συνέφερε διά Μωσέως. Ἠδύνατο καὶ χωρὶς\nτῶν κριτῶν σώζειν τὸν λαὸν ὁ Θεός· ἀλλὰ συνέφερε τοῖς λαοῖς\nκατὰ καιρὸν ἐγείρεσθαι κριτὴν αὐτοῖς. Ἠδύνατο καὶ ἐξ ἀρχῆς ὁ\nΣωτὴρ ἐπιδημῆσαι, ἢ ἐλθὼν μὴ παραδοθῆναι Πιλάτῳ· ἀλλὰ καὶ\n‘ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνωνʼ ἦλθε, καὶ ζητούμενος εἶπεν, ‘Ἐγώ\nεἰμι.᾿ Ὃ γὰρ ποιεῖ, τοῦτο καὶ συμφέρει τοῖς ἀνθρώποις, καὶ\nἄλλως οὐκ ἔπρεπε γενέσθαι· καὶ ὅπερ δὲ συμφέρει καὶ πρέπει,\nτούτου καὶ πρόνοιαν ποιεῖται, Ἦλθε γοῦν, ‘οὐχ ἵνα διακονηθῇ,\nἀλλʼ ἵνα διακονήσῃ,’ καὶ τὴν ἡμῶν ἐργάσηται σωτηρίαν. Ἀμέλει\nδυνάμενος ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ λαλῆσαι τὸν νόμον, εἶδεν ὅτι\nλυσιτελεῖ τοῖς ἀνθρώποις ἀπὸ τοῦ Σινᾶ λαλῆσαι· καὶ τοῦτο\nπεποίηκεν, ἵνα καὶ Μωσῆς ἀναβῆναι δυνηθῇ, κἀκεῖνοι τὸν λόγον\nἐγγύθεν ἀκούοντες μᾶλλον πιστεῦσαι δυνηθῶσι, Πλὴν καὶ τὸ\n\nεὔλογον τοῦ γενομένου θεωρεῖν ἔξεστιν ἐντεῦθεν· εἰ διὰ τὸ\nδυνατὸν εἰρήκει, καὶ ἐλέλυτο ἡ κατάρα, τοῦ μὲν κελεύσαντος ἡ\nδύναμις ἐπεδείκνυτο, ὁ μέντοι ἄνθρωπος τοιοῦτος ἐγίνετο, οἷος ἦν\nκαὶ ὁ Ἀδὰμ πρὸ τῆς παραβάσεως, ἔξωθεν λαβὼν τὴν χάριν, καὶ\nμὴ συνηρμοσμένην ἔχων αὐτὴν τῷ σώματι· τοιοῦτος γὰρ ὢν καὶ\nτότε τέθειτο ἐν τῷ παραδείσῳ· τάχα δὲ καὶ χείρων ἐγίνετο, ὅτι\nκαὶ παραβαίνειν μεμάθηκεν. Ὢν τοίνυν τοιοῦτος, εἰ καὶ παραπέπειστο\nπέπειστο ὑπὸ τοῦ ὄφεως, ἐγίνετο πάλιν χρεία ‘προστάξαι τὸν\nΘεὸν καὶ λῦσαι τὴν κατάραν·ʼ καὶ οὕτως εἰς ἄπειρον ἐγίνετο ἡ\nχρεία, καὶ οὐδὲν ἧττον οἱ ἄνθρωποι ἔμενον ὑπεύθυνοι, δουλεύοντες\nτῇ ἁμαρτίᾳ· ἀεὶ δὲ ἁμαρτάνοντες, ἀεὶ ἐδέοντο τοῦ συγχωροῦντος,\nκαὶ οὐδέποτε ἠλευθεροῦντο, σάρκες ὄντες καθʼ ἑαυτοὺς,\nκαὶ ἀεὶ ἡττώμενοι τῷ νόμῳ διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρκός.\n\n69. Πάλιν τε εἰ κτίσμα ἦν ὁ Υἱὸς, ἔμενεν ὁ ἄνθρωπος οὐδὲν\nἧττον θνητὸς, μὴ συναπτόμενος τῷ Θεῷ· οὐ γὰρ κτίσμα συνῆπτε\nτὰ κτίσματα τῷ Θεῷ, ζητοῦν καὶ αὐτὸ τὸν συνάπτοντα·\nοὐδὲ τὸ μέρος τῆς κτίσεως σωτηρία τῆς κτίσεως ἂν εἴη, δεόμενον\nκαὶ αὐτὸ σωτηρίας. Ἵνα οὖν μηδὲ τοῦτο γένηται, πέμπει\nτὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν, καὶ γίνεται υἱὸς ἀνθρώπου, τὴν κτιστὴν σάρκα\nλαβών· ἵν᾿, ἐπειδὴ πάντες εἰσὶν ὑπεύθυνοι τῷ θανάτῳ, ἄλλος ὢν\nτῶν πάντων, αὐτὸς ὑπὲρ πάντων τὸ ἴδιον σῶμα τῷ θανάτῳ\nπροσενέγκῃ, καὶ λοιπὸν, ὡς πάντων διʼ αὐτοῦ ἀποθανόντων, ὁ\nμὲν λόγος τῆς ἀποφάσεως πληρωθῇ (‘πάντες γὰρ ἀπέθανον ἐν\nΧριστῷ᾿)· πάντες δὲ διʼ αὐτοῦ γένωνται λοιπὸν ἐλεύθεροι μὲν\nἀπὸ τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς διʼ αὐτὴν κατάρας, ἀληθῶς δὲ διαμείνωσιν\nεἰσαεὶ ἀναστάντες ἐκ νεκρῶν, καὶ ἀθανασίαν καὶ ἀφθαρσίαν\nἐνδυσάμενοι. Τοῦ γὰρ Λόγου ἐνδυσαμένου τὴν σάρκα,\nκαθὼς πολλάκις δέδεικται, πᾶν μὲν δῆγμα τοῦ ὄφεως δι᾿ ὅλου\nκατεσβέννυτο ἀπʼ αὐτῆς· εἴ τι ἐκ τῶν σαρκικῶν κινημάτων\nἀνεφύετο κακὸν, ἐξεκόπτετο, καὶ συνανῃρεῖτο τούτοις ὁ τῆς\nἁμαρτίας ἀκόλουθος θάνατος, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριός φησιν, ‘ἔρχεται\nὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου, καὶ οὐδὲν εὑρίσκει ἐν ἐμοί·’\nκαὶ, εἰς τοῦτο γὰρ ἐφανερώθη,᾿ ὡς ἔγραψεν ὁ Ἰωάννης, ‘ἵνα\nλύσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου Τούτων δὲ λυθέντων ἀπὸ τῆς\nσαρκὸς, πάντες οὕτω κατὰ τὴν συγγένειαν τῆς σαρκὸς ἠλευθερώθημεν,\nκαὶ λοιπὸν συνήφθημεν καὶ ἡμεῖς τῷ Λόγῳ. Συναφθέντες\n\nδὲ τῷ Θεῷ, οὐκέτι μὲν ἐπὶ γῆς ἀπομένομεν, ἀλλʼ ὡς αὐτὸς\nεἶπεν, ‘ὅπου αὐτὸς, καὶ ἡμεῖς ἐσόμεθα·’ καὶ λοιπὸν οὔτε τὸν\nὄφιν ἔτι φοβηθησόμεθα· κατηργήθη γὰρ, ἐν τῇ σαρκὶ διωχθεὶς\nπαρὰ τοῦ Σωτῆρος, καὶ ἀκούσας, ‘Ὕπαγε ὀπίσω μου,\nΣατανᾶ·᾿ καὶ οὕτως ἔξω τοῦ παραδείσου τυγχάνει βαλλόμενος\nεἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον· οὔτε δὲ γυναῖκα παραπείθουσαν φυλαξόμεθα·\n‘ἐν γὰρ τῇ ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν, οὔτε γαμίζονται,\nἀλλʼ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι·᾿ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ‘καινὴ κτίσις᾿\nἔσται, καὶ ‘οὔτε ἄρσεν, οὔτε θῆλυ, ἀλλὰ ‘πάντα καὶ ἐν πᾶσιν᾿\nἔσται ὁ Χριστός. Ἔνθα δὲ ὁ Χριστὸς, ποῖος φόβος ἢ ποῖος\nκίνδυνος ἔτι γενήσεται;\n\n70. Τοῦτο δὲ οὐκ ἂν ἐγεγόνει, εἰ κτίσμα ἦν ὁ Λόγος. Πρὸς\nγὰρ κτίσμα, κτίσμα ὢν καὶ ὁ διάβολος, εἶχεν ἀεὶ τὴν μάχην·\nκαὶ μέσος ὢν ὁ ἄνθρωπος, ὕποπτος ἦν ἀεὶ τῷ θανάτῳ, μὴ ἔχων\nἐν ᾧ καὶ διʼ οὗ συναφθεὶς τῷ Θεῷ ἐλεύθερος παντὸς φόβου\nγένηται. Ὅθεν ἡ ἀλήθεια δείκνυσι μὴ εἶναι τῶν γενητῶν τὸν\nΛόγον, ἀλλὰ μᾶλλον τούτων αὐτὸν δημιουργόν· οὕτω γὰρ καὶ\nπροσελάβετο τὸ γενητὸν καὶ ἀνθρώπινον σῶμα, ἵνα τοῦτο ὡς\nδημιουργὸς ἀνακαινίσας, ἐν ἑαυτῷ θεοποιήσῃ, καὶ οὕτως εἰς\nβασιλείαν οὐρανῶν εἰσαγάγῃ πάντας ἡμᾶς καθʼ ὁμοιότητα κείνου.\nΟὐκ ἂν δὲ πάλιν ἐθεοποιήθη κτίσματι συναφθεὶς ὁ ἄνθρωπος,\nεἰ μὴ Θεὸς ἦν ἀληθινὸς ὁ Υίος· καὶ οὐκ ἂν παρέστη τῷ\nΠατρὶ ὁ ἄνθρωπος, εἰ μὴ φύσει καὶ ἀληθινὸς ἦν αὐτοῦ Λόγος ὁ\nἐνδυσάμενος τὸ σῶμα. Καὶ ὥσπερ οὐκ ἂν ἠλευθερώθημεν ἀπὸ\nτῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς κατάρας, εἰ μὴ φύσει σὰρξ ἦν ἀνθρωπίνη,\nἣν ἐνεδύσατο ὁ Λόγος· (οὐδὲν γὰρ κοινὸν ἦν ἡμῖν πρὸς τὸ ἀλλότριον·)\nοὕτως οὐκ ἂν ἐθεοποιήθη ὁ ἄνθρωπος, εἰ μὴ φύσει ἐκ τοῦ\nΠατρὸς καὶ ἀληθινὸς καὶ ἴδιος αὐτοῦ ἦν ὁ Λόγος, ὁ γενόμενος\nσάρξ. Διὰ τοῦτο γὰρ τοιαύτη γέγονεν ἡ συναφὴ, ἵνα τῷ κατὰ\nφύσιν τῆς θεότητος συνάψῃ τὸν φύσει ἄνθρωπον, καὶ βεβαία\nγένηται ἡ σωτηρία καὶ ἡ θεοποίησις αὐτοῦ, Οὐκοῦν οἱ ἀρνούμενοι\nἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναι φύσει καὶ ἴδιον αὐτοῦ τῆς οὐσίας τὸν\nΥἱὸν ἀρνείσθωσαν καὶ ἀληθινὴν σάρκα ἀνθρωπίνην αὐτὸν εἰληφέναι\nἐκ Μαρίας τῆς ἀειπαρθένου. Οὐδὲν γὰρ πλέον ἡμῖν\nκέρδος τοῖς ἀνθρώποις ἦν, εἰ μήτε ἀληθινὸς καὶ φύσει ἦν Υἱὸς\nτοῦ Θεοῦ ὁ Λόγος, μήτε ἀληθινὴ σὰρξ ἦν, ἣν προσελάβετο.\n\nἈλλ᾿ ἔλαβέ γε ἀληθινὴν σάρκα, κἂν μαίνηται Οὐαλεντῖνος· ἦν\nγὰρ καὶ φύσει καὶ ἀληθινὸς Θεὸς ὁ Λόγος, κἂν μαίνωνται οἱ\nἈρειομανῖται· καὶ ἐν ἐκείνῃ γέγονεν ἡμῶν ἡ ἀρχὴ τῆς καινῆς\nκτίσεως, κτισθεὶς ἄνθρωπος ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τὴν ὁδὸν ἡμῖν ἐκείνην\nἐγκαινίσας, ὥσπερ εἴρηται.\n\n71. Οὔτε οὖν κτίσμα ἐστὶν ὁ Λόγος, οὔτε ἔργον· ταὐτὸν γάρ\nἐστι κτίσμα καὶ ποίημα, καὶ ἔργον· καὶ εἴπερ κτίσμα καὶ ποίημα\nἦν, ἦν ἂν καὶ ἔργον. Διὰ τοῦτο γοῦν οὐδὲ εἴρηκεν, ‘ ἔκτισέ\nμε ἔργον,᾿ οὐδὲ, ‘σὺν τοῖς ἔργοις ἐποίησεν, ἴνα μὴ τῇ φύσει\nκαὶ τῇ οὐσίᾳ κτίσμα εἶναι δόξῃ· οὔτε ὅτι, ‘ διὰ τὸ ποιῆσαί με\nἔργα, ἔκτισεν,ʼ ἴνα μὴ πάλιν κατὰ τὴν κακόνοιαν τῶν ἀσεβῶν\nὡς ὄργανον διʼ ἡμᾶς γενόμενος νομισθῇ· ἀλλʼ οὐδʼ ὅτι ‘ πρὸ τῶν\nἔργων ἔκτισέ μεʼ ἀνήγγειλεν, ἴνα μὴ, ὥσπερ ἐστὶ γέννημα ὣν\nπρὸ πάντων, οὕτω καὶ κτιζόμενος πρὸ τῶν ἔργων, ταὐτὸν ποιήσῃ\nνομίζεσθαι τὸ ‘γέννημα᾿ καὶ τὸ ‘ ἔκτισεν·᾿ ἀλλὰ μετὰ παρατηρήσεως\nἀκριβοῦς, ‘ εἰς ἔργα᾿ εἴρηκεν· ἴσον τῷ εἰπεῖν, ‘εἰς\nσάρκα με πεποίηκεν ὁ Πατὴρ γενέσθαι ἄνθρωπον· ὥστε καὶ ἐκ\nτούτου πάλιν δείκνυσθαι μὴ εἶναι ἔργον αὐτὸν, ἀλλὰ γέννημα.\nὩς; γὰρ ὁ εἰσερχόμενος εἰς οἰκίαν οὐκ ἔστι μέρος τῆς οἰκίας,\nἀλλὰ ὅλλος ἐστὶ παρὰ τὴν οἰκίαν· οὕτως ὁ εἰς τὰ ἔργα κτιζόμενος\nἄλλος ἂν εἴη τὴν φύσιν παρὰ τὰ ἔργα· ἐπεὶ εἰ καθʼ ὑμᾶς ὁ\nτοῦ Θεοῦ Λόγος ἔργον ἐστὶν, ὦ Ἀρειανοὶ, ἐν ποίᾳ ἄρα χειρὶ καὶ\nσοφίᾳ γέγονε καὶ αὐτός; πάντα γὰρ τὰ γενόμενα ἐν τῇ χειρὶ\nκαὶ ἐν σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ γέγονε, λέγοντος μὲν αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ,\nἡ χείρ μου ἐποίησε ταῦτα πάντα· τοῦ δὲ Δαβὶδ ψάλλοντος,\n‘ Καὶ σὺ κατʼ ἀρχὰς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ τὰ ἔργα\nτῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί·᾿ καὶ πάλιν ἐν τῷ ἑκατοστῷ\nτεσσαπακοστῷ δευτέρῳ ψαλμῷ, ‘Ἐμνήσθην ἡμερῶν ἀρχαίων,\nκαὶ ἐμελέτησα ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου, ἐν ποιήμασι τῶν χειρῶν\nσου ἐμελέτων.ʼ Οὐκοῦν εἰ ἐν χειρὶ τοῦ Θεοῦ τὰ ποιήματα εἰργάσθη,\nγέγραπται δὲ, ὅτι ‘ πάντα διὰ τοῦ Λόγου ἐγένετο, καὶ\nχωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν·᾿ καὶ πάλιν, ‘ εἴς Κύριος Ἰησοῦς,\nδι᾿ οὗ τὰ πάντα,᾿ καὶ ὅτι ‘ ἐν αὐτῷ τὰ πάντα συνέστηκεν·\nεὔδηλον ὡς οὐκ ἂν εἴη ὁ Υἱὸς ἔργον, ἀλλʼ αὐτός ἐστιν ἡ χεὶρ\nτοῦ Θεοῦ καὶ ἡ σοφία. Τοῦτο γινώσκοντες καὶ οἱ ἐν Βαβυλῶνι\nγενόμενοι μάρτυρες, Ἀνανίας, Ἀζαρίας, Μισαὴλ, ἐλέγχουσι τὴν\n\nἈρειανὴν ἀσέβειαν. Εἰπόντες γὰρ, ‘Εὐλογεῖτε πόντα τὰ ἔργα\nΚυρίου τὸν Κύριον·᾿ τὰ μὲν ἐν οὐρανῷ καὶ τὰ ἐπὶ γῆς, καὶ πᾶσαν\nτὴν κτίσιν, ὡς ἔργα κατέλεξαν· τὸν δὲ Υἱὸν οὐκ ὠνόμασαν· οὐ\nγὰρ εἰρήκασιν, ‘Εὐλόγει, Λόγε, καὶ ὕμνει, Σοφία·᾿ ἵνα δείξωσιν\nὅτι τὰ μὲν ἄλλα πάντα ὑμνοῦντά ἐστι, καὶ ἔργα ἐστί· ὁ δὲ\nΛόγος οὐκ ἔστιν ἔργον οὐδὲ τῶν ὑμνούντων, ἀλλὰ σὺν τῷ Πατρὶ\nὑμνούμενος, καὶ προσκυνούμενός ἐστι καὶ θεολογούμενος, Λόγος\nμὲν αὐτοῦ καὶ Σοφία ὢν, τῶν δὲ ἔργων δημιουργός. Τοῦτο καὶ\nτὸ Πνεῦμα ἐν Ψαλμοῖς μετὰ καλλίστης διαστολῆς εἴρηκεν, ὅτι\n‘εὐθὺς ὁ Λόγος τοῦ Κυρίου, καὶ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πίστει·’\nκαθάπερ καὶ ἐν ἑτέρῳ φησὶν, ‘Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου,\nΚύριε· πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας.᾿\n\n72. Εἰ δὲ ἔργον ἦν ὁ Λόγος, πάντως ἂν καὶ αὐτὸς ‘ἐν σοφίᾳ\nἐγεγόνει, καὶ οὔτ᾿ ἂν διέστελλεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ἔργων ἡ γραφὴ,\nοὔτε τὰ μὲν ‘ἔργα᾿ ὠνφόμαζε, τὸν δὲ ‘Λόγον καὶ σοφίαν ἰδίαν τοῦ\nΘεοῦʼ εὐηγγελίζετο. Νῦν δὲ, διαστέλλουσα τῶν ἔργων αὐτὸν, ἡ\nγραφὴ δείκνυσιν ὅτι τῶν ἔργων δημιουργός ἐστιν ἡ Σοφία, καὶ\nοὐκ ἔργον. Ταύτη τῇ διαστολῇ καὶ ὁ Παῦλος κέχρηται γράφων\nἙβραίοις· ‘ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐνεργὴς, καὶ τομώτερος\nὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον, καὶ διικνούμενος ἄχρι\nμερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς\nἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας, καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς\nἐνώπιον αὐτοῦ, πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς\nαὐτοῦ, πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος.᾿ Ἰδοὺ γὰρ τὰ μὲν γενητὰ\n‘κτίσιν᾿ ὠνόμασε· τὸν δὲ Υἱὸν ‘Λόγον᾿ οἶδεν ὄντα τοῦ Θεοῦ, ὡς\nἄλλου ὄντος αὐτοῦ παρὰ τὰ κτίσματα. Πάλιν δὲ λέγων,\n‘πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀδθαλμοῖς αὐτοῦ,\nπρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος,ʼ ἄλλον αὐτὸν εἶναι σημαίνει τῶν πάντων.\nΔιὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ μὲν κρίνει, τῶν δὲ γενητῶν πάντων ἕκαστος\nὑπεύθυνός ἐστιν αὐτῷ διδόναι λόγον. Οὕτως ἄρα καὶ ‘τῆς\nκτίσεως πάσης συστεναζούσης ἡμῖν εἰς τὸ ἐλευθερωθῆναι ἀπὸ\nτῆς δουλείας τῆς φθορᾶς,ʼ ἄλλος τῶν κτισμάτων δείκνυται εἶναι\nὁ Υἱός. Εἰ γὰρ ἦν κτίσμα, εἰς ἧν καὶ αὐτὸς τῶν στεναζόντων,\nκαὶ δεόμενος τοῦ υἱοποιοῦντος καὶ ἐλευθεροῦντος καὶ αὐτὸν μετὰ\nπάντων. Εἰ δὲ πᾶσα μὲν ἡ κτίσις συστενάζει ἐλευθερίας χάριν\nτῆς ἀπὸ τῆς φθορᾶς τῆς δουλείας, ὁ δὲ Υἱὸς οὐκ ἔστι τῶν στεναζόντων,\n\nοὐδὲ τῶν δεομένων ἐλευθερίας, ἀλλʼ αὐτός ἐστιν ὁ\nυἱοποιῶν καὶ ἐλευθερῶν τὰ πάντα, λέγων τοῖς τότε Ἰουδαίοις,\n‘ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα· ὁ δὲ υἱὸς\nμένει εἰς τὸν αἰῶνα· ἐὰν οὖν ὁ Υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ, ὄντως\nἐλεύθεροι ἔσεσθε·᾿ λευκότερον φωτὸς ἀποδείκνυται καὶ ἐκ τούτων,\nὅτι οὐκ ἔστι κτίσμα ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀλλʼ Υἱὸς ἀληθινὸς\nκαὶ φύσει γνήσιος τοῦ Πατρός. Περὶ μὲν οὖν τοῦ ‘Κύριος\nἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν,᾿ εἰ καὶ δι᾿ ὀλίγων, ἀλλʼ ἱκανά ἐστιν, ὥς\nγε νομίζω, πρόφασιν παρασχεῖν ταῦτα τοῖς λογιωτέροις πλείονα\nκατασκευάζειν εἰς ἀναίρεσιν τῆς ἀρειανῆς αἱρέσεως· ἐπειδὴ δὲ\nκαὶ τὸν ἑξῆς στίχον ἀναγινώσκοντες οἱ αἱρετικοὶ, κακῶς καὶ περὶ\nτούτου ἐνθυμούμενοι, νομίζουσιν, ἐπειδὴ γέγραπται, ‘πρὸ τοῦ\nαἰῶνος ἐθεμελίωσέ με,᾿ εἰς τὴν θεότητα τοῦ Λόγου καὶ μὴ εἰς\nτὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ παρουσίαν εἰρῆσθαι καὶ ταῦτα, ἀναγκαῖον,\nκαὶ τοῦτον τὸν στίχον διαλύοντας, δεῖξαι τὴν πλάνην ἐκείνων.\n\n73. Γέγραπται, ‘ὁ Θεὸς τῇ Σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν·᾿ εἰ\nτοίνυν τῇ Σοφίᾳ ἡ γῇ τεθεμελίωται, πῶς ὁ θεμελιῶν θεμελιοῦται;\nἀλλὰ παροιμιωδῶς ἐστιν εἰρημένον καὶ τοῦτο· καὶ δεῖ\nκαὶ τούτου τὸν νοῦν ζητεῖν, ἵνα γινώσκωμεν, ὅτι τῇ μὲν Σοφίᾳ\nὁ Πατὴρ δημιουργεῖ, καὶ θεμελιοῖ τὴν γῆν εἰς τὸ εἶναι ἑδραίαν\nκαὶ διαμένειν αὐτήν· αὐτὴ δὲ ἡ Σοφία ἐθεμελιοῦτο εἰς ἡμᾶς, ἵνα\nἀρχὴ καὶ θεμέλιος τῆς καινῆς ἡμῶν κτίσεως καὶ ἀνακαινίσεως\nγένηται. Οὐκ εἴρηκε γοῦν οὐδὲ ἐν τούτοις, ‘πρὸ τοῦ αἰῶνος\nΛόγον ἢ Υἱόν με πεποίηκεν, ἵνα μὴ ὡς ἀρχὴν ἔχῃ τοῦ ποιεῖσθαι·\nτοῦτο γὰρ πρὸ πάντων δεῖ ζητεῖν, εἰ Υἱός ἐστι, καὶ περὶ τούτου\nτὰς γραφὰς προηγουμένως ἐρευνᾶν. Τοῦτο γὰρ καὶ τῶν ἀποστόλων\nἐρωτηθέντων ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο, λέγων, ‘Σὺ εἶ ὁ\nΧριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος·᾿ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ πατὴρ\nτῆς Ἀρειανῆς αἱρέσεως ἐν πρώτοις ἠρώτησεν, ‘εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ\nΟεοῦ·᾿ ᾔδει γὰρ ὅτι τοῦτό ἐστιν ἡ ἀλήθεια, καὶ τὸ κύριον τῆς\nπίστεως ἡμῶν· καὶ ὅτι, ἐὰν μὲν αὐτὸς ᾖ ὁ Υἱὸς, τέλος ἕξει ἡ\nδιαβολικὴ τυραννίς· ἐὰν δὲ κτίσμα ᾖ, εἰς ἐστι καὶ αὐτὸς τῶν ἐκ\nτοῦ Ἀδὰμ τοῦ ἀπατηθέντος παῤ αὐτοῦ, καὶ οὐδεμία φροντὶς ἦν\nαὐτῷ. Διὰ τοῦτο καὶ οἱ τότε Ἰουδαίοι ἠγανάκτουν, ὅτι ὁ Κύριος\nΥἱὸν Θεοῦ ἑαυτὸν, καὶ ‘Πατέρα ἴδιον ἔλεγεν ἑαυτοῦ᾿ εἶναι τὸν\nΘεόν. Εἰ γὰρ ἦν ἑαυτὸν ἕνα τῶν κτισμάτων εἰρηκὼς, ἢ ὅτι\n\n‘ποίημά εἰμι,᾿ οὐκ ἐξενίζοντο ἀκούοντες, οὐδὲ βλασφημίαν ἐνόμιζον\nτὰ τοιαῦτα ῥήματα, εἰδότες καὶ ἀγγέλων ἐπιδημίαν γενομένην\nπρὸς τοὺς πατέρας· ἀλλʼ ἐπειδὴ Υἱὸν ἑαυτὸν ἔλεγεν,\nἐθεώρουν μὴ κτίσματος εἶναι τὸ τοιοῦτον γνώρισμα, ἀλλὰ θεότητος\nκαὶ φύσεως πατρικῆς.\n\n74. Ἔδει τοίνυν τοὺς Ἀρειανοὺς, κἂν τὸν πατέρα ἑαυτῶν\nτὸν διάβολον μιμουμένους, περιεργάζεσθαι· καὶ εἰ μὲν εἴρηκε,\n‘Λόγον ἢ Υἱόν με ἐθεμελίωσε,᾿ φρονεῖν ὡς φρονοῦσιν· εἰ δὲ μὴ\nοὕτως εἴρηκε, μὴ ἐπινοεῖν ἑαυτοῖς τὰ μὴ ὄντα. Οὐ γὰρ εἴρηκε,\n‘πρὸ τοῦ αἰῶνος Λόγον ἢ Υἱόν με ἐθεμελίωσεν,᾿ ἀλλʼ ἁπλῶς,\n‘ἐθεμελίωσέ με,ʼ ἵνα δείξῃ πάλιν, καθάπερ εἶπον, ὅτι οὐ διʼ\nἑαυτὸν, διὰ δὲ τοὺς ἐποικοδομουμένους ἐπʼ αὐτὸν παροιμιωδῶς\nκαὶ τοῦτο λέγει. Τοῦτο γὰρ εἰδὼς καὶ ὁ ἀπόστολος γράφει,\n‘Θεμέλιον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον,\nὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός. Ἕκαστος δὲ βλεπέτω, πῶς ἐποικοδομεῖ,᾿\nἈνάγκη δὲ τὸν θεμέλιον τοιοῦτον εἶναι, οἷα καὶ τὰ\nἐποικοδομούμενά ἐστιν, ἵνα καὶ συναρμολογεῖσθαι δυνηθῇ.\nΛόγος μὲν οὖν ὢν, ᾗ Λόγος ἐστὶν, οὐκ ἔχει τοιούτους, οἷός ἐστι\nκαὶ αὐτὸς, τοὺς συναρμολογουμένους αὐτῷ· μονογενὴς γάρ ἐστιν·\nἄνθρωπος δὲ γενόμενος, ἔχει τοὺς ὁμοίους, ὧν καὶ τὴν ὁμοίαν\nἐνεδύσατο σάρκα. Οὐκοῦν κατὰ τὸ ἀνθρώπινον ‘θεμελιουται,’\nἵνα καὶ ἡμεῖς ἐπʼ αὐτὸν ὡς ‘λίθοι τίμιοι’ ἐποικοδομεῖσθαι δυνηθῶμεν,\nκαὶ γενώμεθα ‘ναὸς τοῦ ἐν ἡμῖν οἰκοῦντος ἁγίου Πνεύματος.᾿\nὭσπερ δὲ θεμέλιος αὐτὸς, ἡμεῖς δὲ λίθοι ἐποικοδομούμενοι\nἐπʼ αὐτὸν, οὕτως αὐτὸς πάλιν ‘ἄμπελός’ ἐστιν, ἡμεῖς δὲ\nὡς κλήματα συνημμένα, οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν τῆς θεότητος\n(ἀδύνατον γὰρ τοῦτό γε), ἀλλὰ πάλιν κατὰ τὸ ἀνθρώπινον·\nὅμοια γὰρ εἶναι δεῖ τὰ κλήματα τῇ ἀμπέλῳ· ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς\nὅμοιοι κατὰ τὴν σάρκα τυγχάνομεν ὄντες αὐτοῦ, Ἄλλως τε\nἀνθρώπινα φρονοῦντας τοὺς αἱρετικοὺς, ἀνθρωπίνοις παραδείγμασι\nδιελέγχειν προσήκει διὰ τῶν αὐτῶν λόγων. Οὐκ εἴρηκε\nγοῦν ὅτι ‘θεμέλιόν με πεποίηκεν, ἵνα μὴ, ὡς ποιήματος καὶ\nἀρχὴν ἔχοντος αὐτοῦ τοῦ γίνεσθαι, κἂν ἐν τούτῳ πρόφασιν\nεὕρωσιν ἀναίσχυντον πρὸς ἀσέβειαν· ἀλλʼ ὅτι ‘ἐθεμελίωσέ\nμε.᾿ Τὸ δὲ θεμελιούμενον θεμελιοῦται μὲν διὰ τοὺς ἐπιβαλλομένους\nἐπʼ αὐτὸ λίθους· γίνεται δὲ οὐχ ἀπλῶς, ἀλλʼ ὅταν ἐξ\n\nὄρους μετενεχθῇ λίθος, καὶ εἰς τὸ βάθος τῆς γῆς κατατεθῇ.\nΚαὶ ἕως μὲν ἐν τῷ ὄρει λίθος ἐστὶν, οὔπω τεθεμελίωται· ἐπειδὰν\nδὲ ἡ χρεία ἀπαιτῇ, καὶ μετενεχθῇ, καὶ περιβάληται τὸ\nβάθος τῆς γῆς, τότε λοιπὸν, εἰ λάβοι φωνὴν ὁ λίθος, εἴποι ἂν,\n‘νῦν ἐθεμελίωσέ με, ὁ ἐξ ὄρους ὧδε μεταθείς.᾿ Οὐκοῦν οὐχ ὁ\nΚύριος καὶ ὅτε τεθεμελίωται, ἀρχὴν ἔχει τοῦ εἶναι (ἦν γὰρ καὶ\nπρὸ τούτου Λόγος)· ἀλλʼ ὅτε τὸ ἡμέτερον ἐνεδύσατο σῶμα, ὅπερ\nἐκ Μαρίας τμηθὲν ἔλαβε, τότε φησὶν, ἐθεμελίωσέ με· ἴσον\nτῷ εἰπεῖν, ‘Λόγον ὄντα με περιέβαλε γηίνῳ σώματι.’ Οὕτω\nγὰρ διʼ ἡμᾶς θεμελιοῦται, τὰ ἡμῶν ἀναδεχόμενος, ἵνα ἡμεῖς, ὡς\nσύσσωμοι συναρμολογούμενοι καὶ συνδεθέντες ἐν αὐτῷ διὰ τῆς\nὁμοιώσεως τῆς σαρκὸς, ‘εἰς ἄνδρα τέλειονʼ καταντήσαντες,\nἀθάνατοι καὶ ἄφθαρτοι διαμείνωμεν.\n\n75. Τὸ δὲ, ‘πρὸ τοῦ αἰῶνος καὶ, ‘πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι,’\nκαὶ, ‘πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρασθῆναι,’ μηδένα ταραττέτω· πάνυ\nγὰρ καὶ τοῦτο καλῶς συνῆψε τῷ ‘ἐθεμελίωσε,’ καὶ τῷ ‘ἔκτισε·’\nτοῦτο γὰρ πάλιν τῆς κατὰ σάρκα οἰκονομίας ἅπτεται. Ἡ γὰρ\nπαρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰς ἡμᾶς γενομένη ‘χάρις’ ἄρτι μὲν ‘ἐπεφάνη,’\nὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος, καὶ γέγονεν ἐπιδημήσαντος αὐτοῦ·\nπροητοίμαστο δὲ αὕτη καὶ πρὶν γενέσθαι ἡμᾶς, μᾶλλον δὲ καὶ\nπρὸ τῆς καταβολῆς τοῦ κόσμου· καὶ ἡ αἰτία χρηστὴ καὶ θαυμαστή\nπως ἐστιν. Οὐκ ἔπρεπε τὸν Θεὸν ὕστερον περὶ ἡμῶν\nβουλεύεσθαι, ἵνα μὴ ὡς ἀγνοῶν τὰ καθʼ ἡμᾶς φαίνηται. Κτίζων\nτοίνυν ἡμᾶς διὰ τοῦ ἰδίου Λόγου ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ εἰδὼς τὰ\nἡμῶν ὑπὲρ ἡμᾶς, προγινώσκων τεὅτι, ‘καλοὶ’ γενόμενοι, ὕστερον\nπαραβάται τῆς ἐντολῆς ἐσόμεθα, καὶ ἐκ τοῦ παραδείσου ἐκβληθησάμεθα\nδιὰ τὴν παρακοὴν, φιλάνθρωπος καὶ ἀγαθὸς ὢν, προετοιμάζει\nἐν τῷ ἰδίῳ Λόγῳ, διʼ οὗ καὶ ἔκτισεν ἡμᾶς, τὴν περὶ τῆς\nσωτηρίας ἡμῶν οἰκονομίαν, ἵνα, κἂν ἀπατηθέντες παρὰ τοῦ\nὄφεως ἐκπέσωμεν, μὴ τέλεον ἀπομείνωμεν νεκροὶ, ἀλλʼ ἔχοντες\nἐν τῷ Λόγῳ τὴν προητοιμασμένην ἡμῖν λύτρωσίν τε καὶ σωτηπίαν,\nπάλιν ἀναστάντες, ἀθάνατοι διαμείνωμεν, ὅταν αὐτὸς ὑπὲρ\nἡμῶν ‘ἀρχὴ τῶν ὁδῶν κτισθῇ,᾿ καὶ ὁ ‘πρωτότοκος τῆς κτίσεως’\nγένηται ‘πρωτότοκος ἀδελφῶν,’ καὶ αὐτὸς ‘ἀπαρχὴ τῶν νεκρῶν’\nἀναστῇ. Τοῦτο Παῦλος ὁ μακάριος ἀπόστολος γράφων διδάσκει·\nτὸ γὰρ ἐν ταῖς Παροιμίαις, ‘πρὸ τοῦ αἰῶνος,’ καὶ ‘πρὸ\n\nτοῦ τὴν γῆν υενέσθαι,’ διερμηνεύων, οὕτω φησὶ πρὸς μὲν Τιμόθεον·\nθεον· ‘Συγκακοπάθησαον τῷ εὐαγγελίῳ κατὰ δύναμιν Θεοῦ,\nτοῦ σώσαντος ἡμᾶς καὶ καλέσαντος κλήσει ἁγίᾳ, οὐ κατὰ τὰ\nἔργα ἡμῶν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδίαν πρόθεσιν καὶ χάριν, τὴν δοθεῖσαν\nἡμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ πρὸ χρόνων αἰωνίων, φανερωθεῖσαν\nδὲ νῦν διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ,\nκαταργήσαντος μὲν τὸν θάνατον, φωτίσαντος δὲ τὴν ζωήν.’\nΠρὸς δὲ τοὺς Ἐφεσίους· ‘Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ\nΚυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ\nπνευματικῇ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ’ Ἰησοῦ· καθὼς ἐξελέξατο\nἡμᾶς ἐν αὐτῷ πρὸ καταβολῆς κόσμου εἶναι ἡμᾶς ἁγίους\nκαὶ ἀμώμους κατ᾿ ἐνώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγάπῃ, προορίσας ἡμᾶς\nεἰς υἱοθεσίαν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτόν.’\n\n76. Πῶς οὖν ἐξελέξατο πρὶν γενέσθαι ἡμᾶς, εἰ μὴ, ὡς αὐτὸς\nεἴρηκεν, ‘ἐν αὐτῷ ἦμεν προτετυπωμένοι; πῶς δὲ ὅλως, πρὶν\nἀνθρώπους κτισθῆναι, ‘ἡμᾶς προώρισεν εἰς υἱοθεσίαν,’ εἰ μὴ\nαὐτὸς ὁ Υἱὸς πρὸ τοῦ αἰῶνος τεθεμελίωτο, ἀναδεξάμενος τὴν\nὑπὲρ ἡμῶν οἰκονομίαν; ἢ πῶς, ὡς ἐπιφέρει λέγων ὁ ἀπόστολος,\n‘ἐκληρώθημεν προορισθέντες,’ εἰ μὴ αὐτὸς ὁ Κύριος πρὸ\nτοῦ αἰῶνος ἦν θεμελιωθεὶς, ὥστε αὐτὸν πρόθεσιν ἔχειν ὑπὲρ\nἡμῶν πάντα τὸν καθʼ ἡμῶν κλῆρον τοῦ κρίματος ἀναδέξασθαι\nδιὰ τῆς σαρκὸς, καὶ λοιπὸν ἡμᾶς ἐν αὐτῷ υἱοποιηθῆναι; πῶς δὲ\nκαὶ ‘πρὸ χρόνων αἰνωίων’ ἐλαμβάνομεν, μήπω γεγονότες, ἀλλʼ\nἐν χρόνῳ γεγονότες, εἰ μὴ ἐν τῷ Χριστῷ ἦν ἀποκειμένη ἡ εἰς\nἡμᾶς φθάνουσα χάρις; διὸ καὶ ἐν τῇ κρίσει, ὅταν ἕκαστος ‘κατὰ\nτὴν πρᾶξιν’ ἀπολαμβάνῃ, φησὶ, ‘Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ\nΠατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν\nἀπὸ καταβολῆς κόσμου· Πῶς οὖν, ἢ ἐν τίνι, πρὶν γενέσθαι\nἡμᾶς, ἡτοιμάσθη, εἰ μὴ ἐν τῷ Κυρίῳ τῷ πρὸ αἰῶνος εἰς τοῦτο\nθεμελιωθέντι, ἵνʼ ἡμεῖς, ὡς ἐπʼ αὐτὸν ἐποικοδομούμενοι, μεταλάβωμεν,\nὡς λίθοι εὐάρμοστοι, τῆς παῤ αὐτοῦ ζωῆς τε καὶ χάριτος;\nΤοῦτο δὲ γέγονεν, ὥς γε μετρίως ἐπέρχεταί τινι νοεῖν εὐσεβῶς,\nἵνα, καθὰ προεῖπον, ἀναστάντες ἀπὸ τοῦ πρὸς ὀλίγον θανάτου,\nαἰωνίως ζῆσαι δυνηθῶμεν, οὐκ ἂν δυνηθέντες, ἄνθρωποι τυγχάνοντες\nἀπὸ γῆς, εἰ μὴ πρὸ τοῦ αἰῶνος ἦν προετοιμασθεῖσα ἡμῖν\nἐν Χριστῷ ἡ τῆς ζωῆς καὶ σωτηρίας ἐλπίς. Οὐκοῦν εἰκότως\n\nἐπιβαίνων ὁ Λόγος εἰς τὴν ἡμετέραν σάρκα, καὶ ἐν αὐτῇ ‘κτιζόμενος\nἀρχὴ ὁδῶν εἰς ἔργα αὐτοῦ,’ θεμελιοῦται οὕτως, ὥσπερ\nἦν ἐν αὐτῷ τὸ βούλημα τοῦ Πατρὸς, καθάπερ εἴρηται, πρὸ τοῦ\nαἰῶνος, καὶ πρὸ τοῦ τὴν γῆν γενέσθαι, καὶ πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρασθῆναι,\nκαὶ πρὸ τοῦ τὰς πηγὰς προελθεῖν·’ ἵνα κἂν ‘ἡ γῆ,’ καὶ τὰ\nὄρη, καὶ τὰ σχήματα τῶν φαινομένων ‘παρέλθῃ’ ἐν τῇ συντελείᾳ\nτοῦ ἐνεστῶτος αἰῶνος, μὴ κατ᾿ αὐτὰ ‘παλαιωθῶμεν καὶ ἡμεῖς,\nἀλλὰ δυνηθῶμεν καὶ μετὰ ταῦτα ζῇν, ἔχοντες τὴν πρὸ τούτων\nἑτοιμασθεῖσαν ἡμῖν ἐν αὐτῷ τῷ Λόγῳ, κατʼ ἐκλογὴν, ζωήν τε\nκαὶ εὐλογίαν πνευματικήν. Οὕτω γὰρ δυνησόμεθα μὴ πρόσκαιρον\nἔχειν ζωὴν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα διαμεῖναι ζῶντες ἐν\nΧριστῷ· ἐπειδὴ καὶ πρὸ τούτων, ἡ ζωὴ ἡμῶν ἐτεθεμελίωτο καὶ\nἡτοίμαστο ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.\n\n77. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἐν ἄλλῳ θεμελιωθῆναι τὴν ζωὴν ἡμῶν\nἔπρεπεν ἢ ἐν τῷ Κυρίῳ τῷ πρὸ αἰώνων ὄντι, ‘δι᾿ οὗ’ καὶ οἱ αἰῶνες\nγεγόνασιν, ἵνʼ ὡς ἐν αὐτῷ αὐτῆς οὔσης, δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς\nαἰώνιον κληρονομῆσαι ζωήν. Ἀγαθὸς γὰρ ὁ Θεός· ἀγαθὸς δὲ\nὢν ἀεὶ, τοῦτο βεβούληται, γινώσκων τὴν ἡμετέραν ἀσθενῆ φύσιν\nΧρῄζουσαν τῆς παῤ αὐτοῦ βοηθείας τε καὶ σωτηρίας. Καὶ\nὥσπερ ἂν εἴ τις ἀρχιτέκτων σοφὸς, προθέμενος οἰκίαν οἰκοδομεῖν,\nβουλεύεται ἅμα ἵνα, ἐάν ποτε καὶ φθαρῇ μετὰ τὸ γενέσθαι\nταύτην, πάλιν ἀνανεώσηται, τοῦτο δὲ βουλευόμενος προετοιμάζει,\nκαὶ δίδωσι τῷ ἐργασαμένῳ τὴν εἰς ἀνανέωσιν παρασκευὴν,\nκαὶ γίνεται πρὸ τῆς οἰκίας ἡ τῆς ἀνανεώσεως προπαρασκευή·\nτὸν αὐτὸν τρόπον πρὸ ἡμῶν ἡ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας\nἀνανέωσις θεμελιοῦται ἐν τῷ Χριστῷ, ἵνʼ ἐν αὐτῷ καὶ ἀνακτισθῆναι\nδυνηθῶμεν. Καὶ ἡ μὲν βουλὴ καὶ ἡ πρόθεσις πρὸ τοῦ\nαἰῶνος ἡτοιμάσθη· τὸ δὲ ἔργον γέγονεν ὅτε ἡ χρεία ἀπῄτησε,\nκαὶ ἐπεδήμησεν ὁ Σωτήρ· αὐτὸς γὰρ ὁ Κύριος ἀντὶ πάντων ἡμῖν\nἐν τοῖς οὐρανοῖς γενήσεται, προσλαμβάνων ἡμᾶς εἰς τὴν αἰώνιον\nζωήν. Ἤρκει μὲν οὖν ταῦτα πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μὴ εἶναι\nκτίσμα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἀλλὰ καὶ ὀρθὴν εἶναι τὴν τοῦ\nῥητοῦ διάνοιαν. ἐπειδὴ δὲ διερευνώμενον τὸ ῥητὸν ὀρθὸν ἔχει\nπανταχόθεν τὸν νοῦν, ἀκόλουθον καὶ τοῦτον τὸν νοῦν εἰπεῖν·\nἴσως ἐκ πολλῶν ἐντραπῶσιν οἱ ἀνόητοι. Χρεία δὲ πάλιν τῶν\nπροειρημένων· περὶ γὰρ τῆς αὐτῆς παροιμίας καὶ τῆς αὐτῆς\n\nσοφίας ἐστὶ τὸ προκείμενον. Οὐκ εἴρηκεν ἑαυτὸν εἶναι τῇ φύσει\nκτίσμα ὁ Λόγος, ἀλλʼ ἐν παροιμίαις εἴρηκε τὸ ‘Κύριος ἔκτισέ\nμε·᾿ καὶ δῆλόν ἐστιν ὅτι νοῦν τινα οὐ παῤῥησίᾳ, ἀλλὰ τοῦτον\nκεκρυμμένον σημαίνει, ὅντινα καὶ ἡμᾶς δυνατὸν εὑρεῖν, εἰ ‘περιέλοιμεν\nτὸ κάλυμμα τῆς παροιμίας. Τίς γὰρ ἀκούων τῆς δημιουργοῦ\nΣοφίας, ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ,ʼ φασκούσης,\nοὐκ εὐθὺς ζητεῖ τὴν διάνοιαν, λογιζόμενος πῶς δύναται ἡ\nκτίζουσα κτίζεσθαι; τίς, ἀκούσας τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ\nΘεοῦ λέγοντος ‘ἀρχὴν ὁδῶν ἑαυτὸν κτίζεσθαι,ʼ οὐκ ἐρευνᾷ τὸν\nνοῦν, θαυμάζων πῶς δύναται ὁ μονογενὴς Υἱὸς ἄλλων πολλῶν\nἀρχὴ γίνεσθαι; αἴνιγμα μὲν ἔστιν· ‘ὁ δὲ νοήμων,’ φησὶ,\n‘νοήσει παραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον, ῥήσεις τε σοφῶν καὶ\nαἰνίγματα.’\n\n78. Ἡ μὲν οὖν μονογενὴς καὶ αὐτοσοφία τοῦ Θεοῦ κτίζουσα\nκαὶ δημιουργός ἐστι τῶν πάντων· ‘Πάνταʼ γὰρ, φησὶν, ‘ἐν\nσοφίᾳ ἐποίησας, καὶ ‘ἐπληρώθη ἡ γῆ τῆς κτίσεώς σου.’ Ἵνα\nδὲ μὴ μόνον ὑπάρχῃ τὰ γενόμενα, ἀλλὰ καὶ καλῶς ὑπάρχῃ,\nηὐδόκησεν ὁ Θεὸς συγκαταβῆναι τὴν ἑαυτοῦ Σοφίαν τοῖς κτίσμασιν·\nὤστε τύπον τινὰ καὶ φαντασίαν εἰκόνος αὐτῆς ἐν πᾶσί\nτε κοινῇ καὶ ἑκάστῳ ἐνθεῖναι, ἵνα καὶ σοφὰ τὰ γενόμενα, καὶ\nἄξια τοῦ Θεοῦ ἔργα δείκνυται. Ὡς γὰρ Λόγου ὄντος τοῦ Υἱοῦ\nτοῦ Θεοῦ εἰκών ἐστιν ὁ ἡμέτερος λόγος, οὕτως ὄντος αὐτοῦ\nΣοφίας εἰκὼν πάλιν ἐστὶν ἡ ἐν ἡμῖν γενομένη σοφία· ἐν ᾗ τὸ\nεἰδέναι καὶ τὸ φρονεῖν ἔχοντες, δεκτικοὶ γινόμεθα τῆς δημιουργοῦ\nΣοφίας, καὶ διʼ αὐτῆς γινώσκειν δυνάμεθα τὸν αὐτῆς Πατέρα.\n‘Ὁ γὰρ ἔχων,’ φησὶ, ‘τὸν Υἱὸν, ἔχει καὶ τὸν Πατέρα·’ καὶ,\n‘ὁ δεχόμενός με, δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με.᾿ Τοιούτου\nτοίνυν τύπου τῆς Σοφίας κτισθέντος ἐν ἡμῖν τε καὶ ἐν πᾶσι τοῖς\nἔργοις ὄντος, εἰκότως ἡ ἀληθινὴ καὶ δημιουργὸς Σοφία, τὰ τοῦ\nτύπου ἑαυτῆς εἰς ἑαυτὴν ἀναλαμβάνουσα, φησὶ τὸ ‘Κύριος\nἔκτισέ με εἰς ἔργα αὐτοῦ.’ Ἃ γὰρ ἡ ἐν ἡμῖν σοφία εἶπε, ταῦτα\nαὐτὸς ὁ Κύριος ὡς ἴδια λέγει· καὶ οὐκ ἔστι μὲν αὐτὸς κτιζόμενος\nκτίστης ὢν, διὰ δὲ τὴν ἐν τοῖς ἔργοις εἰκόνα κτισθεῖσαν\nαὐτοῦ, ταῦτα αὐτὸς ὡς περὶ ἑαυτοῦ λέγει. Καὶ ὥσπερ αὐτὸς ὁ\nΚύριος εἴρηκεν, ‘Ὁ δεχόμενος ὑμᾶς ἐμὲ δέχεται,᾿ διὰ τὸ τὸν\nτύπον αὐτοῦ ἐν ἡμῖν εἶναι· οὕτως, καίτοι μὴ ὢν τῶν κτιζομένων,\n\nὅμως διὰ τὸ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ καὶ τύπον ἐν τοῖς ἔργοις κτίζεσθαι,\nὡς αὐτὸς ὢν, λέγει· ‘Κύριος ἕκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς\nἔργα αὐτοῦ Οὕτω δὲ γέγονεν ὁ ἐν τοῖς ἔργοις τῆς Σοφίας\nτύπος, ἵνα, καθὰ προεῖπον, ὁ κόσμος ἐν αὐτῇ γινώσκῃ τὸν\nἑαυτοῦ δημιουργὸν Λόγον, καὶ διʼ αὐτοῦ τὸν Πατέρα. Καὶ\nτοῦτό ἐστιν ὃ ἔλεγεν ὁ Παῦλος, ‘διότι τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ\nφανερόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς· ὁ γὰρ Θεὸς αὐτοῖς ἐφανέρωσε· τὰ\nγὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα\nκαθορᾶται Ὥστε οὐκ ἔστι κτίσμα τῇ οὐσίᾳ ὁ Λόγος, ἀλλὰ\nπερὶ τῆς ἐν ἡμῖν οὔσης καὶ λεγομένης σοφίας, ἐστὶ τὸ ἐν ταῖς\nΠαροιμίαις ῥητόν.\n\n79. Εἰ δὲ καὶ τούτοις ἀπιστοῦσι, λεγέτωσαν ἡμῖν αὐτοὶ, εἰ\nἔστι τις σοφία ἐν τοῖς κτίσμασι, ἢ οὐκ ἔστιν; Εἰ μὲν οὖν οὐκ\nἔστι, πῶς ὁ ἀπόστολος αἰτιᾶται, λέγων, ‘ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ\nσοφίᾳ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν Θεόν;’\nἢ πῶς, εἰ μή ἐστι σοφία, ‘πλῆθος σοφῶνʼ ἐν τῇ γραφῇ εὑρίσκεται;\nκαὶ, σοφὸς γὰρ φοβηθεὶς ἐξέκλινεν ἀπὸ κακοῦ·’ καὶ,\n‘Μετὰ σοφίας οἰκοδομεῖται οἷκος.’ Ὁ δὲ Ἐκκλησιαστὴς λέγει,\n‘Σοφία ἀνθρώπου φωτιεῖ πρόσωπον αὐτοῦ·’ καὶ μέμφεται τοῖς\nπροπετευομένοις, λέγων, ‘Μὴ εἴπῃς, Τί ἐγένετο, ὅτι αἱ ἡμέραι\nαἱ πρότερον ἦσαν ἀγαθαὶ ὑπὲρ ταύτας; ὅτι οὐκ ἐν σοφίᾳ ἠρώτησας\nπερὶ τούτου· Εἰ δέ ἐστιν, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ τοῦ Σιράχ\nφησιν· ‘ἐξέχεεν αὐτὴν ἐπὶ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ μετὰ πάσης\nσαρκὸς κατὰ τὴν δόσιν αὐτοῦ, καὶ ἐχορήγησεν αὐτὴν τοῖς ἀγαπῶσιν\nαὐτόν·’ ἡ δὲ τοιαύτη ἔκχυσις οὐ τῆς οὐσίας τῆς αὐτοσοφίας\nκαὶ μονογενοῦς ἐστι γνώρισμα, ἀλλὰ τῆς ἐν τῷ κόσμῳ\nἐξεικονισθείσης· τί ἄπιστον εἰ αὐτὴ ἡ δημιουργὸς καὶ ἀληθινὴ\nΣοφία, ἧς τύπος ἐστὶν ἡ ἐν κόσμῳ ἐκχυθεῖσα σοφία καὶ ἐπιστήμη,\nὡς περὶ ἑαυτῆς ἐστι, καθὰ προεῖπον, λέγουσα, ‘Κύριος\nἔκτισέ με εἰς ἔργα αὐτοῦ;’ οὐ γὰρ ἡ ἐν κόσμῳ σοφία κτίζουσά\nἐστιν, ἀλλʼ ἡ ἐγκτιζομένη τοῖς ἔργοις, καθʼ ἣν ‘οἱ μὲν οὐρανοὶ\nδιηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ\nστερέωμα Οἱ δὲ ἄνθρωποι, εἰ ταύτην ἐν ἑαυτοῖς φέροιεν,\nἐπιγνώσονται τὴν ἀληθινὴν τοῦ Θεοῦ Σοφίαν· καὶ γνωσθήσονται,\nὅτι ὄντως κατʼ εἰκόνα Θεοῦ γεγόνασι. Καὶ ὥσπερ ἂν\nεἴ τις βασιλέως υἱὸς, θέλοντος πατρὸς οἰκοδομῆσαι πόλιν, καὶ\n\nποιῶν ἐν ἑκάστῳ τῶν γινομένων ἔργων ἐγγραφῆναι τὸ ἑαυτοῦ\nὄνομα, ἀσφαλείας τε χάριν τοῦ διαμένειν τὰ ἔργα διὰ τὴν ἐν\nἑκάστῳ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ φαντασίαν, καὶ ἵνʼ ἐκ τοῦ ὀνόματος\nἀναμιμνήσκεσθαι αὐτοῦ τε καὶ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ δύνωνται,\nτελειώσας δὲ εἰ ἐρωτηθείη περὶ τῆς πόλεως, πῶς γέγονεν, εἴποι\nἄν· ’Ἀσφαλῶς γέγονε· κατὰ γὰρ τὸ βούλημα τοῦ πατρὸς, ἐν\nἑκάστῳ ἔργῳ ἐξεικονίσθην· τὸ γὰρ ἐμὸν ὄνομα ἐν τοῖς ἔργοις\nἐνεκτίσθη·’ τοῦτο δὲ λέγων, οὐ τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν κτισθεῖσαν\nσημαίνει, ἀλλὰ τὸν ἑαυτοῦ τύπον διὰ τοῦ ὀνόματος· τὸν αὐτὸν\nτρόπον κατὰ τὴν ὁμοιότητα τοῦ παραδείγματος τοῖς θαυμάζουσι\nτὴν ἐν τοῖς κτίσμασι σοφίαν ἀποκρίνεται ἡ ἀληθινὴ Σοφία,\n‘Κύριος ἔκτισέ με εἰς ἔργα· ἐμοῦ γὰρ τύπος ἐστὶν ὁ ἐν αὐτοῖς·\nκἀγὼ οὕτω συγκατέβην τῇ δημιουργίᾳ.’\n\n80. Οὐ δεῖ δὲ πάλιν ξενίζεσθαι, εἰ τὸν ἐν ἡμῖν τύπον ὄντα\nὡς περὶ ἑαυτοῦ ἐστι λέγων ὁ Υἱὸς, ὅπου γε (τὸ αὐτὸ γὰρ λέγειν\nοὐκ ὀκνητέον) καὶ Σαύλου τότε διώκοντος τὴν ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ\nτύπος ἦν αὐτοῦ καὶ εἰκὼν, ὡς αὐτὸς διωκόμενος ἔλεγε· ‘Σαῦλε,\nτί με διώκεις;’ Οὐκοῦν, ὥσπερ εἴρηται, εἰ ἔλεγεν αὐτὸς ὁ τύπος\nτῆς Σοφίας ὁ ὢν ἐν τοῖς ἔργοις τὸ ‘Κύριος ἔκτισέ με εἰς ἔργα,’\nοὐκ ἄν τις ἐξενίσθη· οὕτως ἐὰν καὶ αὐτὴ ἡ ἀληθινὴ καὶ δημιουργὸς\nΣοφία, ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, λέγῃ τὰ τῆς εἰκόνος\nἑαυτοῦ ὡς περὶ ἑαυτοῦ, τὸ ‘Κύριος ἔκτισέ με εἰς ἔργα,᾿ μηδεὶς,\nἀφεὶς τὴν ἐν κόσμῳ καὶ τοῖς ἔργοις ἐγκτισθεῖσαν, νομιζέτω περὶ\nτῆς οὐσίας τῆς αὐτοσοφίας εἰρῆσθαι τὸ ‘ἔκτισεν·᾿ ἵνα μὴ, ‘τὸν\nοἶνον ὕδατι μίσγων, κλέπτειν δοκῇ τὴν ἀλήθειαν. Αὕτη μὲ γὰρ\nκτίζουσα καὶ δημιουργός ἐστιν· ὁ δὲ ταύτης τύπος ἐγκτίζεται τοῖς\nἔργοις, ὥσπερ καὶ τῆς εἰκόνος τὸ κατʼ εἰκόνα. ‘Ἀρχὴν δὲ ὁδῶν’\nλέγει, ἐπειδὴ ἡ τοιαύτη σοφία ἀρχή τις καὶ ὥσπερ στοιχείωσις\nτῆς ἐπὶ Θεὸν γνώσεως γίνεται· ταύτῃ γὰρ πρώτῃ ὥσπερ ἐπιβάς\nτις τῇ ὁδῷ, καὶ ταύτην φυλάττων τῷ φόβῳ τοῦ Θεοῦ (ὡς εἶπεν ὁ\nΣολομὼν, ‘ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίουʼ) εἶτα ἐπαναβαίνων τῇ\nδιανοίᾳ, καὶ νοήσας τὴν ἐν τῇ κτίσει δημιουργὸν Σοφίαν, νοήσει\nἐν αὐτῇ καὶ τὸν αὐτῆς Πατέρα, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος εἴρηκεν, ‘Ὁ ἐμὲ\nἑωρακὼς, ἑώρακε τὸν Πατέρα·’ καὶ ὡς ὁ Ἰωάννης γράφει, ‘ὁ ὁμολογῶν\nτὸν Υἱὸν, καὶ τὸν Πατέρα ἔχει ‘Πρὸ τοῦ αἰῶνος δὲ,\nφησὶν, ‘ἐθεμελίωσέ με,’ ἐπειδὴ ἐν τῷ αὐτῆς τύπῳ ἑδραῖα καὶ ἀεὶ\n\nμένει τά ἔργα. Εἶτα ἵνα μή τις, ἀκούων περὶ τῆς οὕτως ἐν τοῖς\nἔργοις κτισθείσης σοφίας, νομίσῃ τὴν ἀληθινὴν Σοφίαν τὸν τοῦ\nΘεοῦ Υἱὸν εἶναι τῇ φύσει κτίσμα, ἀναγκαίως ἐπήγαγε, ‘πρὸ τοῦ\nὄρη,’ καὶ, ‘πρὸ τοῦ τὴν γῆν,’ καὶ, πρὸ τῶν ὑδάτων,’ καὶ, ‘πρὸ\nπάντων βουνῶν γεννᾷ με·’ ἵνα ἐν μὲν τῷ λέγειν ‘πρὸ πάσης\nκτίσεως (τὴν γὰρ πᾶσαν κτίσιν ἐν τούτοις ἐδήλωσε) δείξῃ ὅτι\nμὴ κατʼ οὐσίαν συνεκτίσθη τοῖς ἔργοις. Εἰ γὰρ ‘εἰς τὰ ἔργα’\nἐκτίσθη, πρὸ δὲ τῶν ἔργων ἐστὶ, δῆλον ὅτι καὶ πρὸ τοῦ ἐκτίσθαι\nἐστίν. Οὐκ ἄρα τῇ φύσει καὶ οὐσίᾳ κτίσμα ἐστὶν, ἀλλʼ, ὡς\nαὐτὸς ἐπήγαγε, γέννημά ἐστι. Τί δὲ διαφέρει ἢ πῶς διέστηκε\nτὴν φύσιν κτίσμα γεννήματος, δέδεικται ἐν τοῖς ἔμπροσθεν.\n\n81, Ἐπειδὴ δὲ ἐπάγει λέγουσα, ‘ἡνίκα ἡτοίμαζε τὸν οὐρανὸν,\nσυμπαρήμην αὐτῷ,ʼ εἰδέναι χρὴ ὅτι οὐχ ὡς μὴ διʼ αὐτῆς ἑτοιμάζοντος\nτὸν οὐρανὸν τοῦ Πατρὸς, ἢ τὰ ἄνω νέφη, ταῦτά φησιν·\n(οὐ γὰρ ἀμφίβολον ὅτι πάντα ἐν Σοφίᾳ ἐκτίσθη, καὶ ‘χωρὶς\nαὐτῆς ἐγένετο οὐδὲ ἕν·’ ἀλλὰ τοῦτό ἐστιν ὃ λέγει·) ‘Πάντα μὲν\nἐν ἐμοὶ καὶ διʼ ἐμοῦ γέγονε· χρείας δὲ οὔσης ἐγκτίζεσθαι σοφίαν\nτοῖς ἔργοις, τὴν μὲν οὐσίαν ἤμην σὺν τῷ Πατρὶ, τῇ δὲ πρὸς τὰ\nγενητὰ συγκαταβάσει ἤμην ἁρμόζουσα τὸν παῤ ἐμοὶ τύπον τοῖς\nἔργοις, ὥστε καὶ ὡς ἑνὶ σώματι πάντα τὸν κόσμον μὴ στασιάζειν,\nἀλλʼ ὁμονοεῖν πρὸς ἑαυτόν.’ Ὅσοι μὲν οὖν ὀρθῇ τῇ διανοίᾳ\nκατὰ τὴν ἑαυτοῖς δοθεῖσαν σοφίαν θεωροὶ τῶν κτισμάτων γίνονται,\nδύνανται λέγειν καὶ αὐτοὶ, ‘τῇ διατάξει σου διαμένει τὰ\nπάντα·’ οἱ δὲ τούτου κατολιγωρήσαντες ἀκούσονται, ‘φάσκοντες\nεἶναι σοφοὶ, ἐμωράνθησαν· τὸ γὰρ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν\nἐστιν ἐν αὐτοῖς· ὁ Θεὸς γὰρ αὐτοῖς ἐφανέρωσε· τὰ γὰρ ἀόρατα\nαὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου, τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἥ\nτε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θεότης, εἰς τὸ εἶναι αὐτοὺς ἀναπολογήτους,\nδιότι, γνόντες τὸν Θεὸν, οὐχ ὡς Θεὸν ἐδόξασαν, ἀλλʼ\nἐλάτρευσαν τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα τὰ πάντα, ὅς ἐστιν\nεὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας, ἀμήν.’ Καὶ ἐντραπήσονταί γε\nἀκούοντες, ‘ἐπειδὴ γάρ ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ,ʼ κατὰ τὸν\nπροειρημένον τρόπον, ‘οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν\nΘεὸν, ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι\nτοὺς πιστεύοντας.’ Οὐκέτι γὰρ, ὡς ἐν τοῖς προτέροις χρόνοις,\nδι᾿ εἰκόνος καὶ σκιᾶς τῆς Σοφίας, τῆς ἐν τοῖς κτίσμασιν οὔσης,\n\nἠθέλησε γινώσκεσθαι ὁ Θεός· ἀλλʼ αὐτὴν τὴν ἀληθινὴν Σοφίαν\nἐποίησε σάρκα λαβεῖν, καὶ γενέσθαι ἄνθρωπον, θάνατόν τε\nὑπομεῖναι σταυροῦ, ἵνα διὰ τῆς ἐν τούτῳ πίστεως πάντες λοιπὸν\nοἱ πιστεύοντες σώζεσθαι δύνωνται. Ἡ αὐτὴ μέντοι Σοφία τοῦ\nΘεοῦ ἐστιν, ἥτις πρότερον μὲν διὰ τῆς ἐν τοῖς κτίσμασιν εἰκόνος\nἑαυτῆς, δι᾿ ἣν καὶ λέγεται ‘κτίζεσθαι,’ ἐφανέρου ἑαυτὴν, καὶ διʼ\nἑαυτῆς τὸν ἑαυτῆς Πατέρα· ὕστερον δὲ αὐτὴ, οὖσα Λόγος,\n‘γέγονε σὰρξ,ʼ ὡς εἶπεν ὁ Ἰωάννης, καὶ μετὰ τὸ ‘καταργῆσαι\nτὸν θάνατονʼ καὶ σῶσαι τὸ γένος ἡμῶν, ἔτι καὶ πλέον ἀπεκάλυψεν\nἑαυτόν τε καὶ διʼ ἑαυτοῦ τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, λέγων· ‘Δὸς αὐτοῖς,\nἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας\nἸησοῦν Χριστόν.’\n\n82. Ἐπληρώθη γοῦν πᾶσα ἡ γῆ τῆς γνώσεως αὐτοῦ· μία γὰρ\nγνῶσις Πατρὸς δι᾿ Υἱοῦ ἐστι, καὶ Υἱοῦ παρὰ Πατρὸς, καὶ χαίρει\nτούτῳ ὁ Πατήρ· καὶ τῇ χαρᾷ ταύτῃ εὐφραίνεται ἐν τῷ Πατρὶ ὁ\nΥἱὸς λέγων, ‘ἐγὼ ἤμην, ᾗ προσέχαιρε· καθʼ ἡμέραν δὲ ηὐφραινόμην\nἐν προσώπῳ αὐτοῦ Ταῦτα δὲ δείκνυσι πάλιν μὴ εἶναι\nτὸν Υἱὸν ἀλλότριον, ἀλλʼ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας. Ἰδοὺ\nγὰρ οὐ δι᾿ ἡμᾶς, ὡς οἱ ἀσεβεῖς λέγουσι, γέγονεν, οὐδὲ ὅλως ‘ἐξ\nοὐκ ὄντων ἐστὶν (οὐδὲ γὰρ ἔξωθεν ἑαυτῷ ὁ Θεὸς περιεποιήσατο\nχαρᾶς ποιητικὸν), ἀλλʼ ἰδίου καὶ ὁμοίου γνώρισμά ἐστι τὸ λεγόμενον.\nΠότε οὖν ἦν ὅτε οὐκ ἔχαιρεν ὁ Πατήρ; εἰ δὲ ἀεὶ\nἔχαιρεν, ἀεὶ ἦν ἐν ᾧ ἔχαιρεν. Ἐν τίνι δὲ ὁ Πατὴρ χαίρει, ἢ\nβλέπων ἑαυτὸν ἐν τῇ ἰδίᾳ εἰκόνι, ἥτις ἐστὶν ὁ Λόγος αὐτοῦ; εἰ\nδὲ καὶ ‘ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων ηὐφραίνετο τὴν οἰκουμένην συντελέσας,\nὡς ἐν αὐταῖς ταῖς Παροιμίαις γέγραπται, ἀλλὰ καὶ τοῦτο\nτὴν αὐτὴν ἔχει διάνοιαν. Ηὐφραίνετο γὰρ καὶ οὕτως, οὐκ ἐπιγενομένης\nαὐτῷ χαρᾶς, ἀλλὰ πάλιν βλέπων κατὰ τὴν ἑαυτοῦ\nεἰκόνα γενόμενα τὰ ἔργα· ὥστε καὶ τὸ οὕτω χαίρειν τὸν Θεὸν\nτῆς εἰκόνος αὐτοῦ τὴν πρόφασιν εἶναι. Πῶς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς\nεὐφραίνεται, ἢ βλέπων ἑαυτὸν ἐν τῷ Πατρί; ἴσον γάρ ἐστι καὶ\nτοῦτο τῷ λέγειν, ‘ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς, ἑώρακε τὸν Πατέρα,’ καὶ,\n‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.’ Κενὸν ὑμῶν ἄρα τὸ\nκαύχημα πανταχόθεν δέδεικται, ὦ Χριστομάχοι, καὶ μάτην ἐνεπομπεύσατε\nκαὶ τεθρυλήκατε πανταχοῦ τὸ ‘Κύριος ἔκτισέ με\nἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ,’ παρεξηγούμενοι τὴν διάνοιαν αὐτοῦ, καὶ\n\nμᾶλλον τὴν ἑαυτῶν ἐπίνοιαν ἣ τὸν νοῦν τοῦ Σολομῶνος ἀπαγγέλλοωτες.\nἸδοὺ γὰρ τὸ μὲν ὑμῶν φρόνημα δέδεικται μόνον\nφαντασία· τὸ δὲ ἐν ταῖς Παροιμίαις ῥητὸν καὶ πάντα τὰ προειρημένα\nδείκνυσι μὴ εἶναι τῇ φύσει καὶ τῇ οὐσίᾳ κτίσμα τὸν\nΥἱὸν, ἀλλʼ ἴδιον γέννημα τοῦ Πατρὸς, Σοφίαν καὶ Λόγον ἀληθινὸν,\n‘δι᾿ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν.’,\n\nΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΚΑΤΑ ΑΡΕΙΑΝΩΝ\nΛΟΓΟΣ ΤΡΙΤΟΣ.\n\n1. ΟΙ Ἀρειομανῖται, ὡς ἔοικε, κρίναντες ἅπαξ ἀποστάται\nγενέσθαι καὶ παραβάται τῆς ἀληθείας, φιλονεικοῦσιν εἰς ἑαυτοὺς\nἑλκῦσαι τὸ γεγραμμένον, ‘ὅταν ἔλθῃ ἀσεβὴς εἰς βάθος κακῶν,\nκαταφρονεῖ·’ οὔτε γὰρ ἐλεγχόμενοι παύονται, οὔτε ἀποροῦντες\nἐντρέπονται· ἀλλʼ ὡς ‘πόρνης ὄψις, ἀπηναισχύνθησαν πρὸς\nπάντας’ ἐν ταῖς ἀσεβείαις. Καὶ γὰρ ὧν προεφασίζοντο ῥητῶν,\nτοῦ ‘Κύριος ἔκτισέ με, καὶ τοῦ ‘κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων,’\nκαὶ τοῦ ‘πρωτότοκος, καὶ τοῦ ‘πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι\nαὐτὸν,’ ὀρθὴν ἐχόντων τὴν διάνοιαν, καὶ δεικνύντων τὴν εἰς\nΧριστὸν εὐσέβειαν, οὐκ οἶδʼ ὅπως πάλιν αὐτοὶ ὡς περιχυθέντες\nτὸν τοῦ ὄφεως ἰὸν, καὶ μὴ βλέποντες ἃ δεῖ βλέπειν, μηδὲ\nνοοῦντες ἃ ἀναγινώσκουσιν, ὥσπερ ἐκ βάθους τῆς ἀσεβοῦς\nαὐτῶν καρδίας ἐρευγόμενοι, ἤρξατο λοιπὸν καὶ διασύρειν τὸ ὑπὸ\nτοῦ Κυρίου λεγόμενον, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν\nἐμοί·’ λέγοντες, ‘Πῶς δύναται οὗτος ἐν ἐκείνῳ, κἀκεῖνος ἐν\nτούτῳ χωρεῖν; ἢ πῶς ὅλως δύναται ὁ Πατὴρ, μείζων ὢν, ἐν\nτῷ Υἱῷ ἐλάττονι ὄντι χωρεῖν; ἢ τί θαυμαστὸν, εἰ ὁ Υἱὁς ἐν τῷ\nΠατρὶ, ὅπουγε καὶ περὶ ἡμῶν γέγραπται· “Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν,\nκαὶ κινούμεθα, καί ἐσμεν;”’ Πάσχουσι δὲ τοῦτο ἀκολούθως\nτῇ κακονοίᾳ ἑαυτῶν, σῶμα νομίζοντες εἶναι τὸν Θεὸν, καὶ μὴ\nνοοῦντες μήτε τί ἐστιν ‘ἀληθινὸς Πατὴρ,’ καὶ ‘ἀληθινὸς Υἱὸς,’\nμήτε τί ἐστι ‘φῶς ἀόρατον,’ καὶ ‘ἀΐδιον,’ καὶ ‘ἀπαύγασμα αὐτοῦ\nἀόρατον,’ μήτε τί ἐστιν ἀόρατος ‘ὑπόστασις,’ καὶ ‘χαρακτῆρ’\nἀσώματος, καὶ ‘εἰκὼν’ ἀσώματος. ‘Εἰ γὰρ ἐγίνωσκον, οὐκ ἂν\nτὸν Κύριον τῆς δόξης’ μετὰ γέλωτος ἐδυσφήμουν, οὔτε τὰ ἀσώματα\nσωματικῶς ἐκλαμβάνοντες, τὰ καλῶς λεγόμενα παρεξηγοῦντο.\n\nἬρκει μὲν οὖν καὶ μόνον ἀκούοντας ταῦτα, λέγοντος\nτοῦ Κυρίου, πιστεύειν, ἐπεὶ καὶ ἡ τῆς ἁπλότητος πίστις βελτίων\nἐστὶ τῆς ἐκ περιεργίας πιθανολογίας· ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῦτο βεβηλοῦν\nἐπεχείρησαν πρὸς τὴν ἰδίαν αἵρεσιν, ἀναγκαῖον τὴν μὲν\nἐκείνων κακόνοιαν διελέγξαι, τὴν δὲ τῆς ἀληθείας διάνοιαν δεῖξαι,\nἕνεκά γε τῆς τῶν πιστῶν ἀσφαλείας. Οὐ γὰρ, ὡς ἐκεῖνοι\nνομίζουσιν, ἀντεμβιβαζόμενοι εἰς ἀλλήλους εἰσὶν, ἐν τῷ λέγεσθαι,\n‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ,’ ὥσπερ ἐν\nἀγγείοις κενοῖς ἐξ ἀλλήλων πληρούμενοι· ὥστε τὸν μὲν Υἱὸν\nπληροῦν τὸ κενὸν τοῦ Πατρὸς, τὸν δὲ Πατέρα πληροῦν τὸ\nκενὸν τοῦ Υἱοῦ, καὶ ἑκάτερον αὐτῶν μὴ εἶναι πλήρη καὶ τέλειον·\n(σωμάτων μὲν ἴδιον τοῦτό γε· διὸ καὶ τὸ μόνον εἰπεῖν τοῦτο\nπλέον ἐστὶν ἀσεβείας·) πλήρης γὰρ καὶ τέλειός ἐστιν ὁ Πατὴρ,\nκαὶ ‘πλήρωμα θεότητός’ ἐστιν ὁ Υἱός. Οὐδ’ αὖ πάλιν, ὥσπερ ἐν\nτοῖς ἁγίοις γινόμενος ὁ Θεὸς ἐνδυναμοῖ αὐτοὺς, οὕτως ἐστὶ καὶ\nἐν τῷ Υἱῷ· αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ τοῦ Πατρὸς δύναμις καὶ Σοφία·\nκαὶ τὰ μὲν γενητὰ μετοχῇ τούτου ἐν Πνεύματι ἁγιάζεται, αὐτὸς\nδὲ ὁ Υἱὸς οὐ μετουσίᾳ υἱός ἐστιν, ἀλλὰ γέννημα τοῦ Πατρὸς\nἴδιόν ἐστιν. Οὐκ ἔστι δὲ πάλιν οὕτως ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, ὡς\nτὸ ‘ἐν αὐτῷ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καί ἐσμεν·’ αὐτὸς γὰρ ὡς\nἐκ πηγῆς τοῦ Πατρός ἐστιν ἡ ζωὴ, ἐν ᾗ τὰ πάντα ζωογονεῖταί τε\nκαὶ συνέστηκεν· οὐ γὰρ ἡ ζωὴ ἐν ζωῇ ζῇ· ἐπεὶ οὐκ ἂν εἴη ζωή·\nἀλλʼ αὐτὸς μᾶλλον ζωογονεῖ τὰ πάντα.\n\n2. Ἴδωμεν δὲ καὶ τὰ τοῦ συνηγόρου τῆς αἱρέσεως Ἀστερίου\nτοῦ σοφιστοῦ· γέγραφε γὰρ καὶ αὐτὸς, εἰς τοῦτο ζηλώσας τοὺς\nἸουδαίους, ταῦτα· Ἑὔδηλον γὰρ, ὅτι διὰ τοῦτο εἴρηκεν ἑαυτὸν\nμὲν ἐν τῷ Πατρὶ, ἐν ἑαυτῷ δὲ πάλιν τὸν Πατέρα, ἐπεὶ μήτε τὸν\nλόγον, ὃν διεξήρχετο, ἑαυτοῦ φησιν εἶναι, ἀλλὰ τοῦ Πατρὸς,\nμήτε οἰκεῖα τὰ ἔργα, ἀλλὰ τοῦ Πατρὸς δεδωκότος τὴν δύναμιν.’\nΤοῦτο δὲ εἰ καὶ παιδάριον ἦν ἁπλῶς εἰρηκὸς, συγγνώμην εἶχεν\nἐκ τῆς ἡλικίας· ἐπειδὴ δὲ ὁ καλούμενος ‘σοφιστὴς,’ καὶ πάντα\nγινώσκειν ἐπαγγελλόμενος, ἔστιν ὁ γράψας, πόσης ἄξιος καταγνώσεως\nὁ τοιοῦτος; πῶς δὲ καὶ οὐκ ἀλλότριον ἑαυτὸν τοῦ\nἀποστόλου δείκνυσιν, ἐπαιρόμενος ἐν ‘πειθοῖς σοφίας λόγοις,’\nκαὶ νομίζων ἐν τούτοις ἐξαπατᾶν δύνασθαι, ‘μὴ νοῶν αὐτὸς ἃ\nλέγει, μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦται;’ Ἃ γὰρ ὁ Υἱὸς ἴδια καὶ\n\nἁρμόζοντα μόνῳ Υἱῷ, Λόγῳ καὶ Σοφίᾳ ὄντι, καὶ εἰκόνι τῆς τοῦ\nΠατρὸς οὐσίας εἴρηκε, ταῦτα οὗτος εἰς πάντα τὰ κτίσματα καταφέρει,\nκαὶ κοινὰ τῷ τε Υἱῷ καὶ τούτοις ταῦτα ποιεῖ· τὴν δὲ δύναμιν\nτοῦ Πατρὸς λέγει λαμβάνειν δύναμιν ὁ παράνομος, ἵνα ἀκολουθήσῃ\nτῇ δυσσεβείᾳ αὐτοῦ εἰπεῖν ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς ἐν Υἱῷ υἱοποιήθη, καὶ ὁ\nΛόγος ἔλαβε Λόγου ἐξουσίαν· καὶ οὐκ ἔτι μὲν αὐτὸν, ὡς Υἱὸν,\nθέλει εἰρηκέναι ταῦτα, ὡς δὲ μαθόντα καὶ αὐτὸν ὁμοίως συντάσσει\nπᾶσι τοῖς ποιήμασιν. Εἰ γὰρ διὰ τὸ μὴ εἶναι τὰ ῥήματα\nτοῦ Υἱοῦ, ἃ διεξήρχετο, ἀλλʼ ὅτι τοῦ Πατρὸς ἧν, καὶ τὰ ἔργα,\nἔλεγεν, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·’ καὶ ὁ μὲν\nΔαβὶδ λέγει, ‘Ἀκούσομαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύριος ὁ Θεός·’ ὁ\nδὲ Σολομὼν, Ὁἱ ἐμοὶ λόγοι εἴρηνται ὑπὸ Θεοῦ·’ καὶ ὁ μὲν\nΜωσῆς τοὺς παρὰ τοῦ Θεοῦ διηκόνει λόγους, ἕκαστος δὲ τῶν\nπροφητῶν οὐ τὰ ἴδια, ἀλλὰ τὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ ἕλεγε, ‘Τάδε\nλέγει Κύριος·’ καὶ τὰ ἔργα ἃ ἐποίουν οἱ ἅγιοι, οὐκ ἴδια, ἀλλὰ\nτοῦ δεδωκότος τὴν δύναμιν Θεοῦ ἔλεγον εἶναι· ὡς ὁ μὲν Ἡλίας\nκαὶ Ἐλισσαῖος ἐπικαλούμενοι τὸν Θεὸν, ἵνα τοὺς νεκροὺς αὐτὸς\nἐγείρῃ· ὅτεκαὶ τῷ Ναιεμὰν λέγει ὁ Ἐλισσαῖος, καθαρίσας αὐτὸν\nἀπὸ τῆς λέπρας, ‘ἵνα γνῷς, ὅτι ἐστὶ Θεὸς ἐν Ἰσραήλ·’ ὁ δὲ\nΣαμουὴλ καὶ αὐτὸς ἐν ἡμέραις θερισμοῦ ηὔχετο τὸν Θεὸν ‘δοῦναι\nὑετόν·’ οἵ τε ἀπόστολοι ἔλεγον, οὐκ ‘ἰδίᾳ δυνάμει’ ποιεῖν τὰ\nσημεῖα, ἀλλὰ τῇ τοῦ Κυρίου χάριτι· δῆλον ὅτι κατʼ αὐτὸν κοινὴ\nἂν εἴη πάντων καὶ ἡ τοιαύτη φωνὴ, ὥστε καὶ ἕκαστον λέγειν\nδύνασθαι, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·’ καὶ λοιπὸν\nμηκέτι ἕνα εἶναι τοῦτον Υἱὸν Θεοῦ καὶ Λόγον καὶ Σοφίαν, ἀλλ’\nἐκ πολλῶν ἕνα καὶ τοῦτον τυγχάνειν.\n\n3. Ἀλλʼ εἴπερ ἦν οὕτως ὁ Κύριος εἰρηκὼς, ἔδει μὴ εἰπεῖν\nαὐτὸν, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·’ ἀλλὰ μᾶλλον,\n‘κἀγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ δὲ καὶ ἐν ἐμοί ἐστιν,’ ἵνα\nμηδὲ ἴδιον καὶ ἐξαίρετον ἔχῃ πρὸς τὸν Πατέρα ὡς Υἱὸς, κοινὴν\nδὲ μετὰ πάντων ἔχῃ τὴν αὐτὴν χάριν. Ἀλλʼ οὐκ ἔστιν, ὡς\nνομίζουσιν ἐκεῖνοι· μὴ φρονοῦντες γὰρ Υἱὸν εἶναι γνήσιον ἐκ\nΠατρὸς, καταψεύδονται τοῦ γνησίου, ᾧ μόνῳ ἁρμόζει λέγειν,\n‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.’ Ἔστι γὰρ ὁ Υἱὸς\n‘ἐν τῷ Πατρὶ,’ ὥς γε νοεῖν ἔξεστιν, ἐπειδὴ σύμπαν τὸ εἶναι τοῦ\nΥἱοῦ, τοῦτο τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἴδιόν ἐστιν, ὡς ἐκ φωτὸς\n\nἀπαύγασμα, καὶ ἐκ πηγῆς ποταμὸς, ὥστε τὸν ὁρῶντα τὸν Υἱὸν\nὁρᾷν τὸ τοῦ Πατρὸς ἴδιον, καὶ νοεῖν ὅτι τοῦ Υἱοῦ τὸ εἶναι, ἐκ\nτοῦ Πατρὸς ὂν, οὕτως ἐν τῷ Πατρί ἐστιν. Ἔστι δὲ καὶ ὁ\nΠατὴρ ‘ἐν τῷ Υἱῷ,’ ἐπειδὴ τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἴδιον, τοῦτο ὁ Ὑἱὸς\nτυγχάνει ὢν, ὡς ἐν τῷ ἀπαυγάσματι ὁ ἥλιος, καὶ ἐν τῷ λόγῳ ὁ\nνοῦς, καὶ ἐν τῷ ποταμῷ ἡ πηγή· οὕτω γὰρ ὁ θεωρῶν τὸν Υἱὸν\nθεωρεῖ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας τὸ ἴδιον, καὶ νοεῖ ὅτι ὁ Πατὴρ ἐν\nτῷ Υἱῷ ἐστι. Τοῦ γὰρ εἴδους καὶ τῆς θεότητος τοῦ Πατρὸς\nοὔσης τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ, ἀκολούθως ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρί ἐστι,\nκαὶ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ εἰκότως εἰρηκὼς\nπρότερον, ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,’ ἐπήγαγε τὸ ‘ἐγὼ ἐν\nτῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·’ ἵνα τὴν μὲν ταὐτότητα τῆς\nθεότητος, τὴν δὲ ἑνότητα τῆς οὐσίας δείξῃ.\n\n4.\"‘Ἒν’ γάρ εἰσιν, οὐχ ὡς ἑνὸς πάλιν εἰς δύο μέρη διαιρεθέντος,\nκαὶ μηδὲν ὄντων πλὴν ἑνός· οὐδὲ ὡς τοῦ ἑνὸς δὶς ὀνομαζομένου,\nὥστε τὸν αὐτὸν ἄλλοτε μὲν Πατέρα, ἄλλοτε δὲ Υἱὸν\nἑαυτοῦ γίνεσθαι· τοῦτο γὰρ Σαβέλλιος φρονήσας, αἱρετικὸς\nἐκρίθη. Ἀλλὰ δύο μέν εἰσιν, ὅτι ὁ Πατὴρ Πατήρ ἐστι, καὶ\nοὐχ ὁ αὐτὸς Υἱός ἐστι· καὶ ὁ Υἱὸς Υἱός ἐστι, καὶ οὐχ ὁ αὐτὸς\nΠατήρ ἐστι. Μία δὲ ἡ φύσις (οὐ γὰρ ἀνόμοιον τὸ γέννημα\nτοῦ γεννήσαντος· εἰκὼν γάρ ἐστιν αὐτοῦ,) καὶ πάντα τὰ\nΠατρὸς τοῦ Υἱοῦ ἐστι. Διὸ οὐδὲ ἄλλος Θεὸς ὁ Υἱός· οὐ γὰρ\nἔξωθεν ἐπενοήθη· ἐπεὶ πάντως καὶ πολλοὶ, ξένης παρὰ τὴν τοῦ\nΠατρὸς ἐπινοουμένης θεότητος· εἰ γὰρ καὶ ἕτερόν ἐστιν ὡς\nγέννημα ὁ Υἱὸς, ἀλλὰ ταὐτόν ἐστιν ὡς Θεός· καὶ ‘ἕν’ εἰσιν αὐτὸς\nκαὶ ὁ Πατὴρ τῇ ἰδιότητι καὶ οἰκειότητι τῆς φύσεως, καὶ τῇ\nταὐτότητι τῆς μιᾶς θεότητος, ὥσπερ εἴρηται. Καὶ γὰρ καὶ τὸ\nἀπαύγασμα φῶς ἐστιν, οὐ δεύτερον τοῦ ἡλίου, οὐδὲ ἕτερον φῶς,\nοὐδὲ κατὰ μετουσίαν αὐτοῦ, ἀλλʼ ὅλον ἴδιον αὐτοῦ γέννημα. Τὸ\nδὲ τοιοῦτον γέννημα ἐξ ἀνάγκης ἕν ἐστι φῶς· καὶ οὐκ ἄν τις\nεἴποι δύο φῶτα εἶναι ταῦτα, ἀλλὰ δύο μὲν ἥλιον καὶ ἀπαύγασμα,\nἓν δὲ τὸ ἐξ ἡλίου φῶς ἐν τῷ ἀπαυγάσματι φωτίζον τὰ πανταχοῦ.\nΟὕτω καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ θεότης τοῦ Πατρός ἐστιν· ὅθεν καὶ ἀδιαίρετός\nἐστι· καὶ οὕτως ‘εἶς Θεὸς, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν\nαὐτοῦ.’ Οὕτω γοῦν ἓν αὐτῶν ὄντων, καὶ μιᾶς αὐτῆς οὔσης τῆς\nθεότητος, τὰ αὐτὰ λέγεται περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅσα λέγεται καὶ περὶ\n\nτοῦ Πατρὸς, χωρὶς τοῦ λέγεσθαι ‘Πατήρ·’ οἶον τὸ ‘Θεὸς,’ ‘καὶ\nΘεὸς ἦν ὁ Λόγος·’ τὸ ‘Παντοκράτωρ,’ ‘Τάδε λέγει ὁ ἦν, καὶ ὁ\nὢν, καὶ ὁ ἐρχόμενος, ὁ Παντοκράτωρ·’ τὸ ‘Κύριος,’ ‘εἷς Κύριος\nἸησοῦς Χριστός·’ τὸ εἶναι ‘φῶς,’ ‘Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς·’ τὸ\nἐξαλείφειν ἁμαρτίας, ‘ἵνα δὲ,’ φησὶν, ‘εἰδῆτε, ὅτι ἔχει ἐξουσίαν\nὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας·’ καὶ ὅσα\nἄλλα ἂν εὕροις. ‘Πάνταʼ γὰρ, φησὶν αὐτὸς ὁ Υἱὸς, ‘ὅσα ἔχει\nὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστι·’ καὶ πάλιν, ‘τὰ ἐμὰ σά ἐστιν.’\n\n5. ‘Ο δὲ ἀκούων τὰ τοῦ Πατρὸς λεγόμενα ἐφʼ Υἱοῦ ὄψεται\nκαὶ οὕτω τὸν Πατέρα ‘ἐν τῷ Υἱῷ·’ θεωρήσει δὲ καὶ τὸν Υἱὸν ‘ἐν\nτῷ Πατρὶ,’ ὅταν τὰ λεγόμενα ἐφ᾿ Υἱοῦ ταῦτα λέγηται καὶ ἐπὶ\nΠατρός. Διὰ τί δὲ τὰ τοῦ Πατρὸς ἐφʼ Υἱλοῦ λέγεται, ἢ| ὅτι\nἐξ αὐτοῦ γέννημά ἐστιν ὁ Υἱός; διὰ τί δὲ καὶ τὰ τοῦ Υἱοῦ ἴδιά\nἐστι τοῦ Πατρὸς, ἢ ὅτι πάλιν τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἴδιόν ἐστι γέννημα\nὁ Υἱός; τῆς δὲ οὐσίας τοῦ Πατρὸς ἴδιον ὢν γέννημα\nὁ Υἱὸς, εἰκότως καὶ τὰ τοῦ Πατρὸς λέγει ἑαυτοῦ εἶναι·\nὅθεν πρεπόντως καὶ ἀκολούθως τῷ μὲν λέγειν, ‘ἐγὼ καὶ ὁ\nΠατὴρ ἕν ἐσμεν,’ ἐπήγαγεν, ‘ἵνα γνῶτε, ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ,\nκαὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·’ τούτῳ δὲ πάλιν προσείρηκεν· ‘ὁ ἑωρακὼς\nἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα·’ καὶ ἔστιν εἶς καὶ ὁ αὐτὸς νοῦς\nἐν τοῖς τρισὶ τούτοις ῥητοῖς. Ὁ γὰρ οὕτως ἐγνωκὼς ὅτι ἕν\nεἰσιν ὁ Υἱὸς καὶ ὁ Πατὴρ, οἶδεν ὅτι αὐτὸς ἐν τῷ Πατρί ἐστι,\nκαὶ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ· ἡ γὰρ τοῦ Υἱοῦ θεότης τοῦ Πατρός\nἐστι, καὶ αὐτὴ ἐν τῷ Υἱῷ ἐστι· καὶ ὁ τοῦτο δὲ καταλαβὼν\nπέπεισται ὅτι ὁ ἑωρακὼς τὸν Υἱὸν ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἐν γὰρ\nτῷ Υἱῷ ἡ τοῦ Πατρὸς θεότης θεωρεῖται. Τοῦτο δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ\nπαραδείγματος τῆς εἰκόνος τοῦ βασιλέως προσεχέστερόν τις\nκατανοεῖν δυνήσεται. Ἐν γὰρ τῇ εἰκόνι τὸ εἶδος καὶ ἡ μορφὴ\nτοῦ βασιλέως ἐστὶ, καὶ ἐν τῷ βασιλεῖ δὲ τὸ ἐν τῇ εἰκόνι εἶδός\nἐστιν. Ἀπαράλλακτος γάρ ἐστιν ἡ ἐν τῇ εἰκόνι τοῦ βασιλέως\nὁμοιότης· ὥστε τὸν ἐνορῶντα τῇ εἰκόνι ὁρᾷν ἐν αὐτῇ τὸν βασιλέα,\nκαὶ τὸν πάλιν ὁρῶντα τὸν βασιλέα ἐπιγινώσκειν ὅτι οὗτός\nἐστιν ὁ ἐν τῇ εἰκόνι, Ἐκ δὲ τοῦ μὴ διαλλάττειν τὴν ὁμοιότητα,\nτῷ θέλοντι μετὰ τὴν εἰκόνα θεωρῆσαι τὸν βασιλέα εἴποι ἂν ἡ\nεἰκών· ‘Ἐγὼ καὶ ὁ βασιλεὺς ἕν ἐσμεν·’ ἐγὼ γὰρ ἐν ἐκείνῳ\nεἰμὶ, κἀκεῖνος ἐν ἐμοί· καὶ ὃ ὁρᾷς ἐν ἐμοὶ, τοῦτο ἐν ἐκείνῳ\n\nβλέπεις· καὶ ὃ ἑώρακας ἐν ἐκείνῳ, τοῦτο βλέπεις ἐν ἐμοί.’ Ὁ\nγοῦν προσκυνῶν τὴν εἰκόνα, ἐν αὐτῇ προσκυνεῖ καὶ τὴν βασιλέα·\nἡ γὰρ ἐκείνου μορφὴ καὶ τὸ εἶδός ἐστιν ἡ εἰκών. Ἐπεὶ τοίνυν\nκαὶ ὁ Υἱὸς εἰκών ἐστι τοῦ Πατρὸς, ἐξ ἀνάγκης ἐστὶ νοεῖν, ὅτι ἡ\nθεότης καὶ ἡ ἰδιότης τοῦ Πατρὸς τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ ἐστι. Καὶ\nτοῦτό ἐστιν, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων,’ καὶ, ‘ὁ Πατὴρ ἐν\nἐμο.’\n\n6. Οὐκ ἐκ μέρους δὲ ἡ τῆς θεότητος μορφὴ, ἀλλὰ τὸ πλήρωμα\nτῆς τοῦ Πατρὸς θεότητός ἐστι τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ, καὶ ὅλος Θεός\nἐστιν ὁ Υἱός. Διὰ τοῦτο καὶ ἴσα Θεῷ ὢν, ‘οὐχ ἁρπαγμὸν\nἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ·’ καὶ πάλιν ἐπειδὴ τοῦ Υἱοῦ ἡ θεότης\nκαὶ τὸ εἶδος οὐδενὸς ἄλλου, ἢ τοῦ Πατρός ἐστι, τοῦτό ἐστιν\nὅπερ εἷπε, τὸ ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρί.’ Οὕτω ‘Θεὸς ἦν ἐν Χριστῷ\nκόσμον ἑαυτῷ καταλλάσσων·’ τὸ γὰρ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς\nοὐσίας ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ἐν ᾧ ἡ κτίσις πρὸς τὸν Θεὸν κατηλλάσσετο·\nΟὕτως εἰργάζετο ὁ Υἱὸς, τοῦ Πατρός ἐστιν ἔργα· τὸ γὰρ εἶδος\nτῆς τοῦ Πατρὸς θεότητός ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἥτις εἰργάζετο τὰ ἔργα·\nοὕτω δὲ ὁ βλέπων τὸν Υἱὸν ὁρᾷ τὸν Πατέρα· ἐν γὰρ τῇ πατρῴᾳ\nθεότητί ἐστι καὶ θεωρεῖται ὁ Υἱός· καὶ τὸ ἐν αὐτῷ πατρικὸν\nεἶδος δείκνυσιν ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα· καὶ οὕτως ἐστὶν ὁ Πατὴρ\n‘ἐν τῷ Υἱῷ’. Καὶ ἡ ἐκ τοῦ Πατρὸς δὲ ἐν Υἱῷ ἰδιότης καὶ θεότης\nδείκνυσι τὸν Υἱὸν ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ τὸ ἀεὶ ἀδιαίρετον αὐτοῦ·\nκαὶ ὁ ἀκούων δὲ καὶ βλέπων τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ Πατρὸς,\nταῦτα λεγόμενα περὶ τοῦ Υἱοῦ, οὐ κατὰ χάριν ἢ μετοχὴν ἐπιγενόμενα\nτῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ, ἀλλʼ ὅτι αὐτὸ τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ\nἴδιον τῆς πατρικῆς οὐσίας ἐστὶ γέννημα, νοήσει καλῶς τὸ εἰρημένον,\nκαθὰ προεῖπον, ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν\nἐμοί·’ καὶ, ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν·’ Ἔστι γὰρ ὁ Υἱὸς,\nοἷος ὁ Πατὴρ, τῷ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχειν· διὸ καὶ μετὰ τοῦ\nΠατρὸς σημαίνεται. ‘Πατέρα’ γὰρ οὐκ ἄν τις εἴποι, μὴ ὑπάρχοντος\nυἱοῦ. Ὁ μέντοι ‘ποιητὴν’ λέγων τὸν Θεὸν, οὐ πάντως\nκαὶ τὰ γενόμενα δηλοῖ· ἔστι γὰρ καὶ πρὸ τῶν ποιημάτων ποιητής·\nὁ δὲ ‘Πατέρα’ λέγων, εὐθὺς μετὰ τοῦ Πατρὸς σημαίνει καὶ\nτὴν τοῦ Υἱοῦ ὕπαρξιν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν\nεἰς τὸν Πατέρα πιστεύει· εἰς γὰρ τὸ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς\nοὐσίας πιστεύει· καὶ οὕτω μία ἐστὶν ἡ πίστις εἰς ἕνα Θεόν· καὶ\n\nὁ προσκυνῶν δὲ καὶ τιμῶν τὸν Υἱὸν ἐν Υἱῷ προσκυνεῖ καὶ τιμᾷ\nτὸν Πατέρα. Μία γάρ ἐστιν ἡ θεότης· καὶ διὰ τοῦτο μία τιμὴ\nκαὶ μία ἐστὶ προσκύνησις ἡ ἐν Υἱῷ καὶ διʼ αὐτοῦ γινομένη τῷ\nΠατρί· καὶ ὁ οὕτω προσκυνῶν ἕνα Θεὸν προσκυνεῖ· ‘εἷς γὰρ\nΘεός ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν αὐτοῦ.’ Ὅτε γοῦν ‘μόνος\nλέγεται ὁ Πατὴρ ‘Θεὸς,’ καὶ ὅτι εἷς Θεός ἐστι, καὶ τὸ ‘Ἐγώ\nεἰμι,’ καὶ, ‘πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστι Θεὸς,’ καὶ τὸ ‘Ἐγὼ πρῶτος,\nκαὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα,’ καλῶς λέγεται· εἶς γὰρ Θεὸς καὶ μόνος καὶ\nπρῶτός ἐστιν. Οὐκ εἰς ἀναίρεσιν δὲ τοῦ Υἱοῦ λέγεται· μὴ\nγένοιτο· ἔστι γὰρ καὶ αὐτὸς ἐν τῷ ἑνὶ, καὶ πρώτῳ, καὶ μόνῳ,\nὡς τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου καὶ πρώτου καὶ μόνος Λόγος, καὶ Σοφία,\nκαὶ ἀπαύγασμα ὤν. Ἔστι δὲ καὶ πρῶτος καὶ αὐτὸς, πλήρωμα\nτῆς τοῦ πρώτου καὶ μόνου θεότητος, ὅλος καὶ πλήρης ὢν Θεός.\nΟὐκοῦν οὐ διʼ αὐτὸν εἴρηται, ἀλλʼ εἰς ἀναίρεσιν τοῦ μὴ εἶναι\nἕτερον οἷός ἐστιν ὁ Πατὴρ, καὶ ὁ τούτου Λόγος· καὶ ἔστι μὲν\nαὐτὸς ὁ νοῦς τοῦ προφήτου φανερὸς καὶ πᾶσι πρόδηλος.\n\n7. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἀσεβεῖς καὶ ταῦτα φέροντες δυσφημοῦσι μὲν τὸν\nΚύριον, ὀνειδίζουσι δὲ ἡμῖν λέγοντες, ‘Ἰδοὺ “εἷς,” καὶ “μόνος,”\nκαὶ “πρῶτος” λέγεται ὁ Θεός· πῶς ὑμεῖς λέγετε τὸν Υἱὸν εἶναι\nΘεόν; εἰ γὰρ ἦν Θεὸς, οὐκ ἂν ἔλεγεν, “Ἐγὼ μόνος,” οὐδὲ ὅτι\n“εἷς ἐστιν ὁ Θεὸς·”’ ἀναγκαῖον τὸν νοῦν καὶ τούτων τῶν ῥητῶν,\nὡς δυνατόν ἐστιν, εἰπεῖν, ἵνα πάντες γνῶσι καὶ ἐκ τούτων ὅτι\nὄντως εἰσὶν οἱ Ἀρειανοὶ θεομάχοι. Εἰ μὲν οὖν ἅμιλλα τῷ Υἱῷ\nἐστι πρὸς τὸν Πατέρα, τοιαύτας ἀκουέτω φωνάς· καὶ εἰ ὥσπερ\nΔαβὶδ ἤκουσε περὶ τοῦ Ἀδωνίου καὶ τοῦ Ἀβεσσαλὼμ, οὕτω καὶ\nὁ Πατὴρ βλέπει τὸν Υἱὸν, πρὸς ἑαυτὸν λεγέτω καὶ προφερέτω\nτοιαῦτα ῥήματα, μήποτε ὁ Υἱὸς, λέγων ἑαυτὸν Θεὸν, ἀποστήσῃ\nτινὰς ἀπὸ τοῦ Πατρός· εἰ δὲ ὁ γινώσκων τὸν Υἱὸν γινώσκει\nμᾶλλον τὸν Πατέρα, ἀποκαλύπτοντος τοῦτον αὐτῷ τοῦ Υἱοῦ, καὶ\nἐν τῷ Λόγῳ ὄψεται μᾶλλον τὸν Πατέρα, καθάπερ εἴρηται·\nἐλθὼν δὲ ὁ Υἱὸς, οὐχ ἑαυτὸν, ἀλλὰ τὸν Πατέρα ἐδόξασε, λέγων\nμὲν τῷ προσερχομένῳ, ‘Τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς,\nεἰ μὴ εἷς ὁ Θεός·’ ἀποκρινόμενος δὲ τῷ ἐρωτῶντι, ποία ἐντολὴ\nἐν τῷ νόμῳ μείζων, ὅτι, ‘Ἄκουε Ἰσραὴλ, Κύριος ὁ Θεός σου\nΚύριος εἷς ἐστι·’ καὶ τοῖς μὲν ὄχλοις λέγων, ‘ἐγὼ ἐκ τοῦ\nοὐρανοῦ καταβέβηκα οὐχ ἵνα ποιήσω τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ\n\nτὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός·’ τοὺς δὲ μαθητὰς διδάσκων,\nὅτι ‘ὁ Πατήρ μου μείζων μού ἐστι·’ καὶ, ‘ὁ ἐμὲ τιμῶν\nτιμᾷ τὸν πέμψαντά με.’ καὶ εἰ τοιοῦτός ἐστιν ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν\nἑαυτοῦ Πατέρα, ποία ἐναντιότης, ἵνα καὶ τοιαύτην τις ὑπόνοιαν\nλάβῃ περὶ τῶν τοιούτων ῥητῶν; ἄλλως τε εἰ Λόγος ἐστὶ τοῦ\nΠατρὸς ὁ Υἱὸς, τίς οὕτως ἐστὶν ἄφρων, πλὴν τῶν Χριστομάχων,\nὡς νομίζειν ὅτι τὸν ἑαυτοῦ Λόγον διαβάλλων καὶ ἀναιρῶν τὰ\nτοιαῦτα λελάληκεν ὁ Θεός; Οὐκ ἔστιν οὗτος ὁ νοῦς Χριστιανῶν·\nμὴ γένοιτο· οὐ γὰρ διὰ τὸν Υἱὸν ταῦτα γέγραπται,\nἀλλʼ εἰς ἀναίρεσιν τῶν πλασθέντων παρὰ τῶν ἀνθρώπων ψευδωνύμων\nθεῶν· καὶ ἡ διάνοια τῶν τοιούτων ῥητῶν ἔχει τὴν αἰτίαν\nεὔλογον.\n\n8. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ προσκείμενοι τοῖς ψευδωνύμοις θεοῖς ἀφί\nτοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, διὰ τοῦτο ἀγαθὸς ὢν καὶ κηδόμενος\nτῶν ἀνθρώπων ὁ Θεὸς, ἀνακαλούμενος τοὺς πλανηθέντας, φησίν·\n‘Ἐγὼ Θεὸς μόνος,’ καὶ ‘Ἐγώ εἰμι,’ καὶ ‘πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστι\nΘεὸς,ʼ καὶ ὅσα τοιαῦτά ἐστι ῥητά· ἵνα τὰ μὲν μὴ ὄντα διαβάλῃ,\nἐπιστρέψῃ δὲ πάντας εἰς ἑαυτόν. Καὶ ὥσπερ ἂν εἴ τις, ἡμέρας\nοὔσης καὶ ἡλίου φαίνοντος, ζωγραφοίη ξύλον ἁπλῶς, οὐδὲ κἂν\nφαντασίαν ἔχον φωτὸς, καὶ λέγοι τὴν εἰκόνα ταύτην αἰτίαν εἶναι\nτοῦ φωτός· ὁ δὲ ἥλιος τοῦτο βλέπων εἰ λέγοι, ‘Ἐγὼ μόνος\nεἰμὶ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλο φῶς τῆς ἡμέρας\nπλὴν ἐμοῦ·ʼ οὐ πρὸς τὸ ἑαυτοῦ ἀπαύγασμα βλέπων ταῦτα\nλέγει, ἀλλὰ πρὸς τὴν πλάνην διὰ τὴν εἰκόνα τοῦ ξύλου καὶ\nἀνομοιότητα τῆς ματαίας φαντασίας· οὕτως ἐστὶ καὶ τὰ ‘Ἐγώ\nεἰμι,’ καὶ ‘Ἐγὼ μόνος Θεὸς,’ καὶ ‘οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν\nἐμοῦ·’ ἵνα τῶν ψευδωνύμων ἀποστήσῃ τοὺς ἀνθρώπους, καὶ\nμάθωσιν αὐτὸν λοιπὸν τὸν ἀληθινὸν Θεόν. Ἀμέλει ταῦτα\nλέγων ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Λόγου ἑαυτοῦ ἔλεγεν· εἰ μὴ ἄρα καὶ\nτοῦτο προσθῶσιν οἱ νῦν Ἰουδαῖοι, ὅτι μὴ διὰ τοῦ Λόγου ταῦτα\nλελάληκεν· ἀλλʼ οὕτως εἴρηται, κἂν μαίνωνται οἱ διαβολικοί.\n‘Ἐγένετο γὰρ λόγος Κυρίουʼ πρὸς τὸν προφήτην, καὶ ταῦτα\nἠκούετο Εἰ δὲ αὐτοῦ ἦν ὁ Λόγος, καὶ δι᾿ αὐτοῦ ταῦτʼ ἐλέγετο,\nκαὶ οὐκ ἔστι τι ὃ λέγει καὶ ποιεῖ ὁ Θεὸς, ὃ μὴ ἐν τῷ Λόγῳ\nλέγει καὶ ποιεῖ, οὐκ ἄρα δι᾿ αὐτὸν εἴρηται, ὦ θεομάχοι, ἀλλὰ\nδιὰ τὰ ἀλλότρια καὶ μὴ ὄντα παῤ αὐτοῦ, Καὶ γὰρ καὶ κατὰ\n\nτὴν εἰρημένην εἰκόνα, καὶ ὁ ἥλιος εἰ τὰς φωνὰς ἔλεγεν ἐκείνας,\nοὐκ ἐκτὸς ἔχων τὸ ἑαυτοῦ ἀπαύγασμα, ἀλλʼ ἐν τῷ ἀπαυγάσματι\nδεικνὺς ἑαυτοῦ τὸ φῶς ἤλεγχε τὴν πλάνην, καὶ εἷπεν ἂν τοιαῦτα.\nΟὐκοῦν οὐκ εἰς ἀναίρεσιν τοῦ Υἱοῦ, οὐδὲ δι᾿ αὐτόν ἐστι τὰ τοιαῦτα\nῥητὰ, ἀλλʼ εἰς ἀθέτησιν τοῦ ψεύδους. Ἐξ ἀρχῆς γοῦν ὁ\nΘεὸς οὐκ εἶπε τῷ Ἀδὰμ τὰς τοιαύτας φωνὰς, καίτοι ὄντος τοῦ\nΛόγου σὺν αὐτῷ, ‘δι᾿ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο·’ οὐ γὰρ ἦν χρεία,\nμήπω γενομένων εἰδώλων. Ὅτε δὲ ἀντῆραν ἄνθρωποι κατὰ τῆς\nἀληθείας, καὶ ὠνόμασαν ἑαυτοῖς οὓς ἤθελον ‘θεοὺς,’ τότε δὴ καὶ\nτοιούτων χρεία γέγονε ῥημάτων εἰς ἀναίρεσιν τῶν μὴ ὄντων\nθεῶν. Ἐγὼ δʼ ἂν εἴποιμι προσθεὶς, ὅτι καὶ πρὸς τὴν τῶν\nΧριστομάχων ἀφροσύνην προείρηται τὰ τοιαῦτα ῥητὰ, ἵνα γνῶσιν\nὅτι ὃν ἂν ἔξωθεν τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ἐπινοήσωσι ‘θεὸν,’\nοὗτος οὐκ ἔστιν ἀληθινὸς, οὐδὲ τοῦ μόνου καὶ πρώτου εἰκὼν\nκαὶ υἱός.\n\n9. Ἐὰν τοίνυν καὶ ‘μόνος ἀληθινὸς Θεὸς’ ὁ Πατὴρ λέγηται,\nοὐκ εἰς ἀθέτησιν τοῦ λέγοντος, ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια,’ εἴρηται,\nἀλλʼ εἰς ἀναίρεσιν πάλιν τῶν μὴ πεφυκότων εἶναι ἀληθινῶν,\nοἷός ἐστιν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ τούτου Λόγος. Οὕτω γὰρ καὶ αὐτὸς\nὁ Κύριος εὐθὺς συνῆψε, ‘καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν.’\nΕἰ δὲ κτίσμα ἦν, οὐκ ἂν συνῆψε, καὶ συνηρίθμησεν ἑαυτὸν τῷ\nκτίσαντι αὐτόν· ποία γὰρ κοινωνία τῷ ἀληθινῷ καὶ τῷ μὴ\nἀληθινῷ ; νῦν δὲ, συνάψας ἑαυτὸν τῷ Πατρὶ, ἔδειξεν ὅτι τῆς\nφύσεως τοῦ Πατρός ἐστι, καὶ ἔδωκεν ἡμῖν γινώσκειν ὅτι τοῦ\nἀληθινοῦ Πατρὸς ἀληθινόν ἐστι γέννημα. Τοῦτο καὶ Ἰωάννης\nμαθὼν ἐδίδαξε, γράφων ἐν τῇ ἐπιστολῇ, ‘καί ἐσμεν ἐν τῷ\nἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ· οὖτός ἐστιν ὁ\nἀληθινὸς Θεὸς, καὶ ζωὴ αἰώνιος.’ Καὶ τοῦ μὲν προφήτου περὶ\nτῆς κτίσεως λέγοντος, ‘ὁ τανύσας τὸν οὐρανὸν μόνος·’ τοῦ δὲ\nΘεοῦ, ‘Ἐγὼ μόνος τὸν οὐρανὸν ἐξέτεινα·’ παντὶ δῆλον γέγονεν\nὅτι ἐν τῷ ‘μόνῳ’ καὶ ὁ τοῦ μόνου σημαίνεται Λόγος, ἐν ᾧ ‘τὰ\nπάντα ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν,’ Οὐκοῦν εἰ\nδιὰ τοῦ Λόγου γέγονε, φησὶ δὲ, ‘Ἐγὼ μόνος,᾿ νοεῖται δὲ σὺν\nτῷ μόνῳ καὶ ὁ Υἱὸς, δι’ οὖ γέγονεν ὁ οὐρανός· οὕτως ἄρα καὶ\nἐὰν λέγηται, ‘Εἶς Θεὸς,’ καὶ, ‘ Ἐγὼ μόνος,’ καὶ, ‘Ἐγὼ πρῶτος,’\nἐν τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ καὶ πρώτῳ συνὼν νοεῖται ὁ Λόγος, ὥσπερ\n\nἐν τῷ φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα. Τοῦτο δὲ οὐκ ἂν ἐπὶ ἄλλου νοηθείη,\nεἰ μὴ ἐπὶ μόνου τοῦ Λόγου. Τὰ μὲν γὰρ ἄλλα πάντα ἐκ τοῦ μὴ\nὄντος ὑπέστη διὰ τοῦ Υἱοῦ, καὶ πολλὴν ἔχει τῇ φύσει τὴν διάστασιν·\nαὐτὸς δὲ ὁ Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρός ἐστι φύσει καὶ ἀληθινὸν\nγέννημα· διὸ καὶ ὃ προφέρειν ἔδοξαν οἱ ἀνόητοι ῥητὸν, τὸ\n‘Ἐγὼ πρῶτος,’ εἰς ἀπολογίαν τῆς αἱρέσεως αὐτῶν, τοῦτο μᾶλλον\nἐλέγχει αὐτῶν τὴν κακόνοιαν. Φησὶν ὁ Θεὸς, ‘Ἐγὼ πρῶτος,\nκαὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα.’ Εἰ μὲν οὖν ὡς συναριθμούμενος τοῖς\nμετ’ αὐτὸν λέγεται τούτων ‘πρῶτος,’ ἵνα κἀκεῖνα δεύτερα τούτου\nᾖ, ἔσται καθʼ ὑμᾶς τῶν ποιημάτων καὶ αὐτὸς μόνῳ τῷ χρόνῳ\nπροάγων· ἀλλὰ τοῦτο μόνον πᾶσαν ἀσέβειαν ὑπερβάλλει. Εἰ\nδὲ εἰς ἀπόδειξιν τοῦ μὴ εἶναι αὐτὸν ἔκ τινος, μηδὲ πρὸ αὐτοῦ\nτινα, ἀλλʼ αὐτὸν εἶναι τῶν πάντων ἀρχὴν καὶ αἴτιον, καὶ εἰς\nἀναίρεσιν τῶν παῤ Ἕλλησι μύθων εἴρηκεν, ‘Ἐγὼ πρῶτος·’\nδῆλον ὅτι καὶ τὸ λέγεσθαι τὸν Υἱὸν πρωτότοκον,’ οὐ διὰ τὸ\nσυναριθμεῖσθαι αὐτὸν τῇ κτίσει λέγεται πρωτότοκος, ἀλλʼ εἰς\nἀπόδειξιν τῆς τῶν πάντων διὰ τοῦ Υἱοῦ δημιουργίας καὶ υἱοποιήσεως.\nΚαὶ γὰρ ὥσπερ ὁ Πατὴρ ‘πρῶτός’ ἐστιν, οὕτω καὶ αὐτὸς\nπρῶτος μέν ἐστιν, ὡς εἰκὼν τοῦ πρώτου, καὶ ἐν αὐτῷ ὄντος τοῦ\nπρώτου, γέννημα δὲ ἐκ τοῦ Πατρός· καὶ ἐν αὐτῷ πᾶσα ἡ κτίσις\nκτίζεται καὶ υἱοποιεῖται.\n\n10. Ἀλλὰ καὶ πρὸς ταῦτα πάλιν ἐπιχειροῦσι φιλονεικεῖν ταῖς·\nἰδίαις μυθοπλαστίαις, λέγοντες μὴ οὕτως εἶναι τὸν Υἱὸν καὶ τὸν\nΠατέρα ‘ἕν,ʼ μηδὲ ‘ὅμοιον,’ ὡς ἡ ἐκκλησία κηρύσσει, ἀλλʼ ὡς\nαὐτοὶ θέλουσι. Φασὶ γάρ· ‘Ἐπεὶ ἃ θέλει ὁ Πατὴρ, ταῦτα\nθέλει καὶ ὁ Υἱὸς, καὶ οὔτε τοῖς νοήμασιν οὔτε τοῖς κρίμασιν\nἀντίκειται, ἀλλʼ ἐν πᾶσίν ἐστι σύμφωνος αὐτῷ, τὴν ταὐτότητα\nτῶν δογμάτων καὶ τὸν ἀκόλουθον καὶ συνηρτημένον τῇ τοῦ\nΠατρὸς διδασκαλίᾳ ἀποδιδοὺς λόγον, διὰ τοῦτο αὐτὸς καὶ ὁ\nΠατὴρ ἕν εἰσι.’ Ταῦτα γὰρ οὐ μόνον εἰπεῖν, ἀλλὰ καὶ γράψαι\nτινὲς ἐξ αὐτῶν τετολμήκασι. Τούτου δὲ τί ἄν τις ἀτοπώτερον\nἢ ἀλογώτερον εἴποι ; εἰ γὰρ διὰ ταῦτα ἕν εἰσιν ὁ Υἱὸς καὶ ὁ\nΠατὴρ, καὶ εἰ οὕτως ὅμοιός ἐστιν ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ, ὥρα καὶ\nτοὺς ἀγγέλους, καὶ τὰ ἄλλα ἡμῶν τὰ ὑπερκείμενα, ἀρχάς τε καὶ\nἐξουσίας, καὶ θρόνους καὶ κυριότητας, καὶ τὰ φαινόμενα, ἥλιόν\nτε καὶ σελήνην, καὶ τοὺς ἀστέρας εἶναι καὶ αὐτοὺς, ὡς τὸν Υἱὸν,\n\nυἱοὺς, λέγεσθαι δὲ καὶ περὶ τούτων ὅτι αὐτοὶ καὶ ὁ Πατὴρ ‘ἕνʼ\nεἰσι, καὶ ἕκαστος εἰκὼν καὶ Λόγος ἐστι τοῦ Θεοῦ. Ἃ γὰρ θέλει\nὁ Θεὸς, ταῦτα θέλουσι καὶ αὐτοί· καὶ οὔτε τοῖς κρίμασιν οὔτε\nτοῖς δόγμασι διαφωνοῦσιν, ἀλλʼ ἐν πᾶσίν εἰσιν ὑπήκοοι τῷ\nπεποιηκότι. Οὐκ ἂν γὰρ ἔμειναν ἐν τῇ ἰδίᾳ δόξῃ, εἰ μὴ ἅπερ\nἤθελεν ὁ Πατὴρ, ταῦτα καὶ αὐτοὶ ἠβούλοντο. Ὁ γοῦν μὴ\nμείνας, ἀλλὰ παραφρονήσας, ἤκουσε· ‘Πῶς ἐξέπεσεν ἐκ τοῦ\nοὐρανοῦ ὁ ἑωσφόρος, ὁ πρωῒ ἀνατέλλων ;ʼ πῶς οὖν, τούτων\nοὕτως ὄντων, μόνος οὗτος Υἱὸς μονογενὴς καὶ Λόγος καὶ Σοφία\nἐστίν ; ἢ πῶς, τοσούτων ὄντων ὁμοίων τῷ Πατρὶ, μόνος οὗτος\nεἰκών ἐστι ; καὶ γὰρ καὶ ἐν ἀνθρώποις εὑρεθήσονται πολλοὶ\nὅμοιοι τῷ Πατρὶ, πλεῖστοι μὲν μάρτυρες γενόμενοι, καὶ πρὸ\nαὐτῶν οἱ ἀπόστολοι καὶ προφῆται, καὶ πάλιν πρὸ τούτων οἱ\nπατριάρχαι· πολλοί τε καὶ νῦν ἐφύλαξαν τὴν τοῦ Σωτῆρος\nἐντολὴν, γενόμενοι ‘οἰκτίρμονες, ὡς ὁ Πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς,᾿\nκαὶ τηρήσαντες τὸ ‘Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ Θεοῦ, ὡς τέκνα\nἀγαπητά· καὶ περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς\nἠγάπησεν ἡμᾶς.’ ‘Μιμηταὶ δὲ γεγόνασιʼ κοί τοῦ Παύλου πολλοὶ,\nὡς κἀκεῖνος ‘τοῦ Χριστοῦ·’ καὶ ὅμως οὐδεὶς τούτων οὔτε ‘Λόγος,’\nοὔτε ‘Σοφία,’ οὔτε ‘μονογενὴς Υἱὸς,’ οὔτε ‘εἰκών’ ἐστιν, οὔτε\nτις τούτων ἀπετόλμησεν εἰπεῖν· ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,’\nἢ, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.᾿ Ἁλλὰ περὶ μὲν\nπάντων εἴρηται, ‘Τίς ὅμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε ;’ καὶ, ‘Τίς\nὁμοιωθήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ ;’ περὶ δὲ αὐτοῦ, ὅτι\nμόνος εἰκὼν ἀληθινὴ καὶ φύσει τοῦ Πατρός ἐστιν. Εἰ γὰρ καὶ\n‘κατʼ εἰκόνα’ γεγόναμεν, καὶ ‘εἰκὼν καὶ δόξα Θεοῦ’ ἐχρηματίσαμεν,\nἀλλʼ οὐ δι᾿ ἑαυτοὺς πάλιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐνοικήσασαν ἐν\nἡμῖν εἰκόνα καὶ ἀληθῆ δόξαν τοῦ Θεοῦ, ἥτις ἐστὶν ὁ Λόγος\nαὐτοῦ, ὁ δι’ ἡμᾶς ὕστερον γενόμενος σὰρξ, ταύτην τῆς κλήσεως\nἔχομεν τὴν χάριν.\n\n11. Ἀπρεποῦς δὴ οὖν καὶ ἀλόγου καὶ τῆς τοιαύτης φρονήσεως\nἐκείνων φαινομένης, ἀνάγκη τὴν ὁμοίωσιν καὶ τὴν ἑνότητα ἐπʼ\nαὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ Υἱοῦ φέρειν· εἰ γὰρ μὴ οὕτω τις λάβοι,\nοὔτε πλέον τι τῶν γενητῶν ἔχων φανήσεται, ὥσπερ εἴρηται,\nοὔτε τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ἔσται, ἀλλὰ τῶν τοῦ Πατρὸς ὅμοιος\nἔσται δογμάτων· καὶ τοῦ Πατρὸς διαφέρει ὅτι ὁ μὲν Πατὴρ\n\nΠατήρ ἐστι, τὰ δὲ δόγματα καὶ ἡ διδασκαλία τοῦ Πατρός ἐστιν.\nΕἰ τοίνυν κατὰ τὰ δόγματα καὶ τὴν διδασκαλίαν ὅμοιός ἐστιν ὁ\nΥἱὸς τῷ Πατρὶ, ὁ μὲν Πατὴρ κατʼ αὐτοὺς ὀνόματι μόνον Πατὴρ\nἔσται· ὁ δὲ Υἱὸς οὐκ ἀπαράλλακτος εἰκὼν, μᾶλλον οὐδὲ ὅλως\nἰδιότητα ἢ ὁμοίωσίν τινα τοῦ Πατρὸς ἔχων φανήσεται. Ποία\nγὰρ ὁμοίωσις καὶ ἰδιότης τῷ παρεξηλλαγμένῳ παρὰ τὸν Πατέρα ;\nκαὶ γὰρ καὶ ὁ Παῦλος, ὅμοια τῷ Σωτῆρι διδάσκων, οὐκ ἦν κατ’\nοὐσίαν ὅμοιος αὐτῷ. κεῖνοι μὲν οὖν, τοιαῦτα φρονοῦντες,\nψεύδονται· ὁ δέ γε Υἱὸς καὶ ὁ Πατὴρ οὕτως εἰσὶν ἓν, καθάπερ\nεἴρηται· καὶ οὕτως ἐστὶν ὁ Υἱὸς ὅμοιος καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς,\nὡς ἔστιν ἰδεῖν καὶ νοεῖν υἱὸν πρὸς πατέρα, καὶ ὡς ἔστιν ἰδεῖν τὸ\nἀπαύγασμα πρὸς τὸν ἥλιον. Διὰ γὰρ τὸ οὕτως εἶναι τὸν Υἱὸν,\nἐργαζομένου τοῦ Υἱοῦ, ὁ Πατήρ ἐστιν ὁ ἐργαζόμενος, καὶ ἐρχομένου\nτοῦ Υἱοῦ πρὸς τοὺς ἁγίους, ὁ Πατήρ ἐστιν ὁ ἐρχόμενος ἐν\nτῷ Υἱῷ, ὡς αὐτὸς ἐπηγγείλατο λέγων, ‘ἐλευσόμεθα ἐγὼ καὶ ὁ\nΠατὴρ, καὶ μονὴν παρ᾿ αὐτῷ ποιήσομεν.’ Ἐν γὰρ τῇ εἰκόνι\nθεωρεῖται ὁ Πατὴρ, καὶ ἐν τῷ ἀπαυγάσματί ἐστι τὸ φῶς. Διὰ\nτοῦτο, καθάπερ μικρῷ πρόσθεν εἴπομεν, καὶ διδόντος τοῦ Πατρὸς\nχάριν καὶ εἰρήνην, αὐτὴν καὶ ὁ Υἱὸς δίδωσιν, ὡς ὁ Παῦλος\nἐπισημαίνεται διὰ πάσης ἐπιστολῆς γράφων· ‘Χάρις ὑμῖν καὶ\nεἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.’\nΜία γὰρ καὶ ἡ αὐτὴ χάρις ἐστὶ παρὰ Πατρὸς ἐν Υἱῷ, ὡς ἔστιν\nἓν τὸ φῶς τοῦ ἡλίου καὶ τοῦ ἀπαυγάσματος, καὶ τὸ φωτίζειν\nτοῦ ἡλίου διὰ τοῦ ἀπαυγάσματος γίνεται. Οὕτω γοῦν πάλιν\nἐπευχόμενος Θεσσαλονικεῦσι, καὶ λέγων, ‘Ἀὐτὸς δὲ ὁ Θεὸς\nκαὶ Πατὴρ ἡμῶν, καὶ ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς κατευθύναι τὴν\nὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς,’ τὴν ἑνότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ\nἐφύλαξεν· οὐ γὰρ εἷπε, ‘κατευθύνοιεν,’ ὡς παρὰ δύο διδομένης,\nπαρὰ τούτου καὶ τούτου, διπλῆς χάριτος, ἀλλὰ ‘κατευθύναι,’ ἵνα\nδείξῃ ὅτι ὁ Πατὴρ δι᾿ Υἱοῦ δίδωσι ταύτην· ἐξ ὧν κἂν ἐρυθριᾷν\nοἱ ἀσεβεῖς δυνάμενοι, οὐ βούλονται.\n\n12. Εἰ γὰρ μὴ ἦν ἑνότης, καὶ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας\nγέννημα ὁ Λόγος, ὡς τὸ ἀπαύγασμα τοῦ φωτὸς, ἀλλὰ διειστήκει\nτῇ φύσει ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, ἤρκει τὸν Πατέρα δοῦναι μόνον,\nοὐδενὸς τῶν γενητῶν ἐπικοινωνοῦντος πρὸς τὸν πεποιηκότα ἐν\nτοῖς διδομένοις· νῦν δὲ ἡ τοιαύτη δόσις δείκνυσι τὴν ἑνότητα\n\nτοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ. Οὐκ ἂν γοῦν εὔξαιτό τις λαβεῖν\nπαρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἢ παρά τινος τῶν ἄλλων\nκτισμάτων, οὐδʼ ἂν εἴποι τις, ‘Δῴη σοι ὁ Θεὸς καὶ ὁ ἄγγελος,’\nἀλλὰ παρὰ Πατρὸς κοὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὴν ἑνότητα καὶ τὴν ἑνοειδῆ\nδόσιν. Διὰ γὰρ τοῦ Υἱοῦ δίδοται τὰ διδόμενα· οὐδὲν δέ ἐστιν,\nὃ μὴ δι’ Υἱοῦ ἐνεργεῖ ὁ Πατήρ· οὕτω γὰρ καὶ ὁ λαβὼν ἀσφαλῆ\nτὴν χάριν ἔχει. Εἰ δὲ ὁ πατριάρχης Ἰακὼβ, εὐλογῶν τοὺς\nἐγγόνους Ἐφραῒμ καὶ Μανασσῆ, ἔλεγεν, ‘Ὁ Θεὸς ὁ τρέφων\nμε ἐκ νεότητός μου ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης, ὁ ἄγγελος ὁ ῥυόμενός\nμε ἐκ πάντων τῶν κακῶν, εὐλογήσαι τὰ παιδία ταῦτα,’\nοὐ τῶν κτισθέντων καὶ τὴν φύσιν ἀγγέλων ὄντων ἕνα συνῆπτε\nτῷ κτίσαντι αὐτοὺς Θεῷ· οὐδὲ ἀφεὶς τὸν τρέφοντα αὐτὸν Θεὸν,\nπαῤ ἀγγέλου τὴν εὐλογίαν ᾔτει τοῖς ἐγγόνοις· ἀλλʼ εἰρηκὼς,\n‘ὁ ῥυόμενός με ἐκ πάντων τῶν κακῶν.᾿ ἔδειξε μὴ τῶν κτισθέντων\nτινὰ ἀγγέλων, ἀλλὰ τὸν Λόγον εἶναι τοῦ Θεοῦ, ὃν τῷ\nΠατρὶ συνάπτων ηὔχετο· διʼ οὗ καὶ οὓς ἐὰν θέλῃ, ῥύεται ὁ Θεός.\nΤοῦτον γὰρ καὶ μεγάλης βουλῆς ἄγγελον’ τοῦ Πατρὸς εἰδὼς\nκαλούμενον, οὐκ ἄλλον ἢ αὐτὸν εἶναι τὸν εὐλογοῦντα, καὶ ῥυόμενον\nἐκ τῶν κακῶν ἔλεγεν. Οὐ γὰρ αὐτὸς μὲν παρὰ Θεοῦ\nἠξίου εὐλογεῖσθαι, τοὺς δὲ ἐκγόνους ἤθελε παῤ ἀγγέλου· ἀλλʼ\nὃν αὐτὸς παρεκάλει λέγων, Ὁὐ μή σε ἀποστείλω, ἐὰν μή με\nεὐλογήσῃς,’ (Θεὸς δὲ ἦν οὖτος, ὡς αὐτός φησιν· Ἑἶδον Θεὸν\nπρόσωπον πρὸς πρόσωπον᾿ ), τοῦτον εὐλογῆσαι καὶ τοὺς υἱοὺς\nτοῦ Ἰωσὴφ ηὔχετο. Ἀγγέλου μὲν οὖν ἴδιον τὸ διακονεῖν τῇ\nτοῦ Θεοῦ προστάξει· πολλάκις δὲ καὶ ‘προπορεύεται’ ἐκβάλλειν\nτὸν Ἀμοῤῥαῖον, καὶ πέμπεται φυλάξαι τὸν λαὸν ἐν τῇ ὁδῷ·\nἀλλὰ καὶ ταῦτα οὐκ ἔστιν αὐτοῦ, τοῦ δὲ προστάξαντος καὶ ἀποστείλαντος\nαὐτὸν Θεοῦ, οὗ καὶ τὸ ῥύεσθαι ἔστιν, οὓς ἂν αὐτὸς\nθελήσῃ ῥύεσθαι· διὰ τοῦτο οὐκ ἄλλος ἢ αὐτὸς Κύριος ὁ Θεὸς ὁ\nὀφθεὶς εἷπεν αὐτῷ· ‘Καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μετὰ σοῦ, διαφυλάσσων σε\nἐν τῇ ὁδῷ πάσῃ, οὗ ἂν πορευθῇς·’ καὶ οὐκ ἄλλος, ἀλλὰ πάλιν ὁ\nΘεὸς ὁ ὀφθεὶς ἐπέσχε τοῦ Λάβαν τὴν ἐπιβουλὴν, κελεύσας αὐτῷ\n‘μὴ λαλῆσαι πονηρὰ τῷ Ἰακώβ·’ καὶ αὐτὸς δὲ οὐκ ἄλλον ἢ τὸν\nΘεὸν παρεκάλει λέγων· ‘Ἐξελοῦ με ἐκ χειρὸς τοῦ ἀδελφοῦ μου\nἨσαῦ, ὅτι φοβοῦμαι αὐτόν·’ καὶ γὰρ καὶ ταῖς γυναιξὶν ὁμιλῶν\nἔλεγεν, ὅτι ‘οὐκ ἔδωκεν ὁ Θεὸς τῷ Λάβαν κακοποιῆσαί με.’\n\n13. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Δαβὶδ οὐκ ἄλλον ἢ αὐτὸν τὸν Θεὸν\nπαρεκάλει περὶ τοῦ ῥυσθῆναι, ‘Πρός σε, Κύριε, ἐν τῷ θλίβεσθαί\nμε, ἐκέκραξα, καὶ ἐπήκουσάς μου· Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου\nἀπὸ χειλέων ἀδίκων, καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας·’ τούτῳ καὶ τὴν\nχάριν ἀνατιθεὶς, ‘ἐλάλησε καὶ τοὺς λόγους τῆς ᾠδῆς’ ἐν τῷ ἑπτακαιδεκάτῳ\nψαλμῷ, ‘ἐν ἧ ἡμέρᾳ ἐῤῥύσατο αὐτὸν ὁ Κύριος ἐκ\nχειρὸς πόντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, καὶ ἐκ χειρὸς Σαοὺλ, καὶ\nεἶπεν, Ἀγαπήσω σε, Κύριε, ἡ ἰσχύς μου, Κύριος στερέωμά\nμου καὶ καταφυγή μου, καὶ ῥύστης μου.’ Ὁ δὲ Παῦλος, πολλοὺς\nδιωγμοὺς ὑπομείνας, οὐκ ἄλλῳ ἢ τῷ Θεῷ ηὐχαρίστει\nλέγων, ‘ἐκ πάντων με ἐῤῥύσατο ὁ Κύριος, καὶ ῥύσεται, εἰς ὃν\nἠλπίκαμεν·’ καὶ οὐκ ἄλλος δὲ ἢ ὁ Θεὸς ηὐλόγησε τὸν Ἀβραὰμ\nκαὶ τὸν Ἰσαάκ· καὶ ὁ Ἰσαὰκ δὲ, ἐπευχόμενος τῷ Ἰακὼβ, ἔλεγεν,\n‘Ὁ Θεός μου εὐλογήσαι σε, καὶ αὐξήσαι σε, καὶ πληθυνεῖ σε,\nκαὶ ἔσῃ εἰς συναγωγὰς ἐθνῶν· καὶ δῴη σοι τὴν εὐλογίαν\nἈβραὰμ τοῦ πατρός μου.’ Εἰ δὲ οὐκ ἄλλου τινός ἐστι τὸ\nεὐλογεῖν καὶ τὸ ῥύεσθαι ἢ τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐκ ἄλλος τις ἦν ὁ\nῥυόμενος τὸν Ἰακὼβ ἢ αὐτὸς ὁ Κύριος, τὸν δὲ ῥυόμενον αὐτὸν ὁ\nπατριάρχης ἐπεκαλεῖτο ἐπὶ τοὺς ἐκγόνους· δῆλόν ἐστιν ὡς οὐκ\nἄλλον ἐν τῇ εὐχῇ συνῆπτε τῷ Θεῷ ἢ τὸν τούτου Λόγον, ὃν διὰ\nτοῦτο καὶ ‘ἄγγελον’ ἐκάλεσεν, ὅτι μόνος οὗτός ἐστιν ὁ ἀποκαλύπτων\nτὸν Πατέρα. Ὅπερ καὶ ὁ ἀπόστολος ἐποίει λέγων,\n‘χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου\nἸησοῦ Χριστοῦ·’ οὕτω γὰρ καὶ ἀσφαλὴς ἦν ἡ εὐλογία διὰ τὸ\nἀδιαίρετον τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ὅτι μία καὶ ἡ αὐτή\nἐστιν ἡ διδομένη χάρις. Κἂν γὰρ ὁ Πατὴρ δῴῃ, διὰ τοῦ Υἱοῦ\nἐστι τὸ διδόμενον· κἂν ὁ Υἱὸς λέγηται χαρίζεσθαι, ὁ Πατήρ\nἐστιν ὁ διὰ τοῦ Υἱοῦ καὶ ἐν τῷ Υἱῷ παρέχων· ‘εὐχαριστῶ’\nγὰρ, φησὶν ὁ ἀπόστολος γράφων Κορινθίοις, ‘τῷ Θεῷ μου\nπάντοτε περὶ ὑμῶν ἐπὶ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν\nΧριστῷ Ἰησοῦ,’ Τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ φωτὸς καὶ ἀπαυγάσματος ἄν\nτις ἴδοι· καὶ γὰρ ὅπερ φωτίζει τὸ φῶς, τοῦτο τὸ ἀπαύγασμα\nκαταυγάζει· ὅπερ δὲ καταυγάζει τὸ ἀπαύγασμα, ἐκ τοῦ φωτός\nἐστιν ὁ φωτισμός. Οὔτω καὶ βλεπομένου τοῦ Υἱοῦ, βλέπεται\nὁ Πατήρ· τοῦ γὰρ Πατρός ἐστι τὸ ἀπαύγασμα· καὶ οὕτως ὁ\nΠατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς ‘ἕν εἰσι.’\n\n14. Τοῦτο δὲ ἐπὶ τῶν γενητῶν καὶ κτισμάτων οὐκ ἄν τις\nεἴποι. Οὔτε γὰρ, ἐργαζομένου τοῦ Πατρὸς, ἐργάζεταί τις αὐτὰ\nτῶν ἀγγέλων, ἢ ἄλλος τις τῶν κτισμάτων· οὐδὲν γὰρ τούτων\nποιητικὸν αἴτιόν ἐστιν, ἀλλὰ τῶν γινομένων εἰσίν· ἄλλως τε\nκαὶ κεχωρισμένοι, καὶ διεστηκότες τοῦ μόνου, καὶ ἄλλο τὴν\nφύσιν ὄντες, καὶ ἔργα τυγχάνοντες, οὔτε ἅπερ ἐργάζεται ὁ\nΘεὸς δύνανται ἐργάζεσθαι, οὔτε, καθὰ προεῖπον, χαριζομένου\nτοῦ Θεοῦ συγχαρίζεσθαι· οὔτε βλεπομένου ἀγγέλου, εἴποι ἄν\nτις ἑωρακέναι τὸν Πατέρα. Ἄγγελοι μὲν γὰρ, ὡς γέγραπται,\n‘λειτουργικὰ πνεύματά εἰσιν εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενοι,’ καὶ\nτὰς παῤ αὐτοῦ διὰ τοῦ Λόγου δωρεὰς διδομένας ἀπαγγέλλοντές\nεἰσι τοῖς λαμβάνουσι. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ ἄγγελος, ὁρώμενος,\nὁμολογεῖ ἀπεστάλθαι παρὰ τοῦ Δεσπότου, ὡς ἐπὶ Ζαχαρίου ὁ\nΓαβριὴλ, καὶ ἐπὶ τῆς Θεοτόκου Μαρίας ὁ αὐτὸς ὡμολόγησε.\nΚαὶ ὁ βλέπων δὲ ‘ἀγγέλων ὀπτασίαν’ οἶδεν, ὅτι τὸν ἄγγελον\nεἶδε, καὶ οὐ τὸν Θεόν. Εἶδε γὰρ Ζαχαρίας ἄγγελον· ‘εἶδε καὶ\nἩσαΐας τὸν Κύριον.’ Εἶδε Μανωὲ ὁ πατὴρ τοῦ Σαμψὼμ ἄγγελον·\nἐθεώρησε δὲ καὶ Μωσῆς τὸν Θεόν. Εἶδε Γεδεὼν ἄγγελον,\n‘ὤφθη δὲ καὶ τῷ Ἀβραὰμ ὁ Θεός.’ Καὶ οὔτε ὁ τὸν Θεὸν ὁρῶν,\nἄγγελον ἔβλεπεν, οὔτε ὁ τὸν ἄγγελον ὁρῶν ἐνόμιζε τὸν Θεὸν\nὁρᾷν· πολὺ γὰρ, μᾶλλον δὲ τὸ ὅλον διέστηκε τῇ φύσει τὰ\nγενητὰ πρὸς τὸν κτίσαντα Θεόν, Εἰ δὲ καί ποτε ὀφθέντος\nἀγγέλου, ὁ ὁρῶν φωνῆς ἤκουε Θεοῦ, ὡς ἐπὶ τῆς βάτου γέγονεν·\n‘ὤφθηʼ γὰρ ‘ἄγγελος Κυρίου ἐν φλογὶ πυρὸς ἐκ τῆς βάτου·\nκαὶ ἐκάλεσε Κύριος Μωσῆν ἐκ τῆς βάτου λέγων, Ἐγώ εἰμι ὁ\nΘεὸς τοῦ πατρός σου, ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ, καὶ ὁ Θεὸς Ἰσαὰκ, καὶ\nὁ Θεὸς Ἰακώβ·’ ἀλλʼ οὐκ ἦν ὁ ἄγγελος ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ, ἐν\nδὲ ἀγγέλῳ λαλῶν ἦν ὁ Θεός. Καὶ ὁ μὲν φαινόμενος ἦν\nἄγγελος· ὁ δὲ Θεὸς ἐν αὐτῷ ἐλάλει. Ὡς γὰρ ἐν στύλῳ νεφέλης\nἐλάλει τῷ Μωσῇ ἐν τῇ σκηνῇ, οὕτω καὶ ἐν ἀγγέλοις φαίνεται\nλαλῶν ὁ Θεός· οὕτω καὶ τῷ τοῦ Ναυῆ διʼ ἀγγέλου ἐλάλει.\nἋ δὲ λαλεῖ ὁ Θεὸς, πρόδηλον ὅτι διά τοῦ Λόγου λαλεῖ, καὶ οὐ\nδιʼ ἄλλου. Ὁ δὲ Λόγος οὐ κεχωρισμένος τοῦ Πατρὸς, οὐδὲ\nἀνόμοιος καὶ ξένος τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς τυγχάνων, ἃ ἐργάζεται,\nταῦτα τοῦ Πατρός ἐστιν ἔργα, καὶ μίαν ποιεῖ τὴν δημιουργίαν·\nκαὶ ἃ δίδωσιν ὁ Υἱὸς, ταῦτα τοῦ Πατρός ἐστιν ἡ δόσις.\n\nΚαὶ ὁ ἑωρακὼς τὸν Υἱὸν οἶδεν ὅτι, τοῦτον ἑωρακὼς, οὐκ ἄγγελον,\nοὐδὲ μείζονά τινα τῶν ἀγγέλων, οὐδὲ ὅλως τινά τῶν κτισμάτων,\nἀλλʼ αὐτὸν ἑώρακε τὸν Πατέρα· καὶ ὁ τοῦ Λόγου\nἀκούων, οἶδεν ὅτι τοῦ Πατρὸς ἀκούει· ὥσπερ καὶ ὁ τῷ ἀπαυγάσματι\nκαταυγαζόμενος οἶδεν ὅτι καὶ ὑπὸ ἡλίου φωτίζεται.\n\n15. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς βουλομένη νοεῖν ἡ θεία γραφὴ, τοιαῦτα\nτὰ παραδείγματα δέδωκεν, ὡς καὶ ἐν τοῖς προτέροις εἰρήκαμεν,\nἐξ ὧν καὶ τοὺς προδότας Ἰουδαίους δυσωπεῖν δυνάμεθα, καὶ τὴν\nἙλλήνων διαλύειν κατηγορίαν, φασκόντων καὶ νομιζόντων διὰ\nτὴν Τριάδα λέγειν καὶ ἡμᾶς πολλοὺς θεούς. Οὐδὲ γὰρ, ὥσπερ\nκαὶ τὸ παράδειγμα δείκνυσι, τρεῖς ἀρχὰς ἢ τρεῖς πατέρας εἰσάγομεν,\nὡς οἱ περὶ Μαρκίωνα καὶ Μανιχαῖον· ἐπεὶ μηδὲ τριῶν\nἡλίων ὑπεθέμεθα τὴν εἰκόνα, ἀλλὰ ἥλιον καὶ ἀπαύγασμα, καὶ ἓν\nτὸ ἐξ ἡλίου ἐν τῷ ἀπαυγάσματι φῶς· οὕτω μίαν ἀρχὴν οἴδαμεν·\nτόν τε δημιουργὸν Λόγον φάσκομεν οὐχ ἕτερόν τινα τρόπον\nἔχειν θεότητος ἢ τὴν τοῦ μόνου Θεοῦ, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ πεφυκέναι.\nΜᾶλλον μὲν οὖν οἱ Ἀρειομανῖται δικαίως ἂν σχοῖεν τὸ\nἔγκλημα τῆς πολυθεότητος ἢ καὶ ἀθεότητος, ὅτι ἔξωθεν τὸν\nΥἱὸν κτίσμα, καὶ πάλιν τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος βαττολογοῦσιν.\nἪ γὰρ οὐκ εἶναι Θεὸν τὸν Λόγον φήσουσιν· ἢ\nλέγοντες ‘Θεὸν’ μὲν διὰ τὸ γεγραμμένον, μὴ ἴδιον δὲ τῆς\nοὐσίας τοῦ Πατρὸς, πολλοὺς ἂν εἰσάγοιεν διὰ τὸ ἑτεροειδὲς\nαὐτῶν· εἰ μὴ ἄρα κατὰ μετοχὴν, ὥσπερ καὶ τὰ πάντα, ‘Θεὸνʼ\nλέγεσθαι καὶ αὐτὸν λέγειν τολμήσουσιν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο\nνομίζοντες ὁμοίως ἀσεβοῦσιν, ἕνα τῶν πάντων λέγοντες εἶναι\nτὸν Λόγον. Ἡμῶν δὲ τοῦτο μηδὲ εἰς τὸν νοῦν ποτε εἰσέλθοι·\nἓν γὰρ εἶδος θεότητος, ὅπερ ἐστὶ καὶ ἐν τῷ Λόγῳ· καὶ εἶς\nΘεὸς ὁ Πατὴρ, ἐφʼ ἑαυτῷ ὢν κατὰ τὸ ἐπὶ πάντων εἶναι, καὶ\nἐν τῷ Υἱῷ δὲ φαινόμενος κατὰ τὸ διὰ πάντων διήκειν, καὶ\nἐν τῷ Πνεύματι δὲ κατὰ τὸ ἐν ἅπασι διὰ τοῦ Λόγου ἐν αὐτῷ\nἐνεργεῖν. Οὕτω γὰρ καὶ ἕνα διὰ τῆς Τριάδος ὁμολογοῦμεν\nεἶναι τὸν Θεὸν, καὶ πολὺ μᾶλλον εὐσεβέστερον λέγομεν τῆς\nπολυειδοῦς καὶ πολυμεροῦς τῶν αἱρετικῶν θεότητος, ὅτι τὴν μίαν\nἐν Τριάδι θεότητα φρονοῦμεν.\n\n16. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἔχει, ἀλλʼ ‘ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶ κτίσμα\nκαὶ ποίημα ὁ Λόγος,’ ἢ οὐκ ἔστι Θεὸς ἀληθινὸς, διὰ τὸ εἶναι\n\nαὐτὸν ἕνα τῶν κτισμάτων· ἢ εἰ ‘Θεὸν’ αὐτὸν ὀνομάζουσιν ἐντρεπόμενοι\nπαρὰ τῶν γραφῶν, ἀνάγκη λέγειν αὐτοὺς δύο θεοὺς, ἕνα\nμὲν κτίστην, τὸν δὲ ἕτερον κτιστόν· καὶ δύο κυρίοις λατρεύειν,\nἑνὶ μὲν ἀγενήτῳ, τῷ δὲ ἑτέρῳ γενητῷ καὶ κτίσματι· δύο τε\nπίστεις ἔχειν, μίαν μὲν εἰς τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, ἑτέραν δὲ εἰς τὸν\nποιηθέντα καὶ πλασθέντα παῤ αὐτῶν καὶ λεχθέντα Θεόν.\nἈνάγκη δὲ αὐτοὺς, οὕτω τυφλωθέντας, ὅτε μὲν προσκυνοῦσι\nτῷ ἀγενήτῳ, κατανωτίζεσθαι τὸν γενητὸν, ὅτε δὲ προσέρχονται\nτῷ κτίσματι, ἀποστρέφεσθαι τὸν κτίστην. Οὐ γάρ ἔστιν ἰδεῖν\nτοῦτον ἐν ἐκείνῳ, διὰ τὸ ξένας καὶ διαφόρους αὐτῶν εἶναι τάς τε\nφύσεις καὶ τὰς ἐνεργείας. Οὔτω δὲ φρονοῦντες, πάντως καὶ\nπλείονας συνάψουσι θεούς· τοῦτο γάρ τῶν ἐκπεσόντων ἀπὸ τοῦ\nἑνὸς Θεοῦ τὸ ἐπιχείρημα. Διά τί οὖν οἱ Ἀρειανοὶ, τοιαῦτα\nλογιζόμενοι καὶ νοοῦντες, οὐ συναριθμοῦσιν ἑαυτοὺς μετὰ τῶν\nἙλλήνων; καὶ γὰρ κἀκεῖνοι, ὥσπερ καὶ οὗτοι, ‘τῆ κτίσει λατρεύουσι\nπαρὰ τὸν κτίσαντα τὰ πάντα Θεόν,’ Ἀλλὰ τὸ μὲν ὄνομα\nτὸ Ἑλληνικὸν φεύγουσι διὰ τὴν τῶν ἀνοήτων ἀπάτην, τὴν δὲ\nὁμοίαν ἐκείνοις διάνοιαν ὑποκρίνονται. Καὶ γὰρ καὶ τὸ σοφὸν\nαὐτῶν, ὥσπερ εἰώθασι λέγειν, ‘Οὐ λέγομεν δύο ἀγένητα,’ φαίνονται\nπρὸς ἀπάτην τῶν ἀκεραίων λέγοντες· φάσκοντες γὰρ,\n‘Οὐ λέγομεν δύο ἀγένητα,’ λέγουσι δύο θεοὺς, καὶ τούτους διαφόρους\nἔχοντας τὰς φύσεις, τὸν μὲν γενητὴν, τὸν δὲ ἀγένητον.\nΕἰ δὲ οἱ μὲν Ἕλληνες ἑνὶ ἀγενήτῳ καὶ πολλοῖς γενητοῖς λατρεύουσιν,\nοὗτοι δὲ ἑνὶ ἀγενήτῳ καὶ ἑνὶ γενητῷ, οὐδʼ οὕτω διαφέρουσιν\nἘλλήνων. Ὅ τε γὰρ παῤ αὐτῶν λεγόμενος ‘γενητὸς’ εἷς\nἐκ πολλῶν ἐστι· καὶ οἱ πολλοὶ δὲ πάλιν τῶν Ἑλλήνων τὴν\nαὐτὴν τῷ ἑνὶ τούτῳ φύσιν ἔχουσι, καὶ οὗτος γὰρ κἀκεῖνοι\nκτίσματά εἰσιν. Ἄθλιοι, καὶ πλεῖον ὅσον ἐβλάβησαν κατὰ\nΧριστοῦ φρονήσαντες· ἐξέπεσαν γὰρ τῆς ἀληθείας, καὶ τὴν\nμὲν Ἰουδαίων προδοσίαν ὑπερέβησαν ἀρνούμενοι τὸν Χριστὸν,\nτοῖς δὲ Ἕλλησι συγκυλίονται, κτίσματι καὶ διαφόροις θεοῖς\nλατρεύοντες οἱ θεοστυγεῖς. Εἶς γὰρ Θεός ἐστι, καὶ οὐ πολλοὶ,\nκαὶ εἷς ὁ τούτου Λόγος, καὶ οὐ πολλοί· ‘Θεὸς γὰρ ἐστιν ὁ\nΛόγος,’ καὶ μόνος αὐτὸς ἔχει τὸ πατρικὸν εἶδος· ὅσπερ ὢν\nαὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἐδυσώπει τοὺς Ἰουδαίους λέγων, ‘ὁ πέμψας\nμε Πατὴρ, ἐκεῖνος μεμαρτύρηκε περὶ ἐμοῦ· οὔτε φωνὴν αὐτοῦ\n\nπώποτε ἀκηκόατε, οὔτε εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε· καὶ τὸν Λόγον\nαὐτοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος,\nτούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε,’ Τὸν δὲ Λόγον συνῆψε τῷ εἴδει\nκαλῶς, ἵνα δείξῃ ὅτι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, αὐτὸς καὶ εἰκὼν καὶ\nχαρακτὴρ καὶ εἶδός ἐστι τοῦ Πατρὸς ἑαυτοῦ· καὶ ὅτι οἱ τὸν\nλαλοῦντα μὴ δεξάμενοι Ἰουδαῖοι οὐκ ἐδέξαντο τὸν Λόγον, ὅσπερ\nἐστὶ ‘τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ.’ Τοῦτο καὶ ὁ πατριάρχης Ἰακὼβ\nἑωρακὼς ηὐλογήθη, καὶ ἀντὶ Ἰακὼβ ‘Ἰσραὴλ’ ἐκλήθη παῤ αὐτοῦ,\nὡς ἡ θεία γραφὴ μαρτυρεῖ λέγουσα· ‘Ἀνέτειλε δὲ ὁ ἥλιος\nαὐτῷ, ἡνίκα παρῆλθε τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ.’ Τοῦτο δὲ ἦν ὁ\nλέγων, ‘Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν Πατέρα·’ καὶ, ‘ἐγὼ ἐν\nτῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί ἐστι· κἀγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν\nἐσμεν·’ οὕτω γὰρ εἷς ἐστιν ὁ Θεὸς, καὶ μία ἡ εἰς τὸν Πατέρα\nκαὶ Υἱὸν πίστις. Καὶ γὰρ τοῦ Λόγου ὄντος Θεοῦ, πάλιν ‘Κύριος\nὁ Θεὸς ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι.’ Τοῦ γὰρ ἑνὸς ἴδιος καὶ ἀδιαίρετός\nἐστιν ὁ Υἱὸς κατὰ τὴν ἰδιότητα καὶ οἰκειότητα τῆς οὐσίας.\n\n17. Ἀλλʼ οὐδʼ οὕτως ἐντραπέντες, οἱ Ἀρειανοί φασιν· Ὁὐχ\nὡς ὑμεῖς λέγετε, ἀλλʼ ὡς ἡμεῖς θέλομεν· ἀνατρεπόντων γὰρ\nὑμῶν τὰς προτέρας ἡμῶν ἐπινοίας, ἐφεύρομεν καινοτέραν, καὶ\nλέγομεν· Οὕτως ἐστὶν ὁ Υἱὸς καὶ ὁ Πατὴρ ἓν, καὶ οὕτως ἐστὶν\nὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ, καὶ ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς\nἐν αὐτῷ γενοίμεθα· τοῦτο γὰρ ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγελίῳ\nγέγραπται, ὅπερ περὶ ἡμῶν ὁ Χριστὸς ἠξίου λέγων· ‘Πάτερ\nἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, ᾧ δέδωκάς μοι, ἵνα\nὦσιν ἓν, καθὼς καὶ ἡμεῖς·’ καὶ πάλιν μετʼ ὀλίγα· Ὁὐ περὶ\nτούτων δὲ ἐρωτῶ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστευόντων διὰ τοῦ\nλόγου αὐτῶν εἰς ἐμέ· ἵνα πάντες ἓν ὦσι, καθὼς σὺ, Πάτερ, ἐν\nἐμοὶ, κἀγὼ ἐν σοὶ, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἓν ὦσιν· ἵνα ὁ κόσμος\nπιστεύσῃ, ὅτι σύ με ἀπέστειλας· κἀγὼ τὴν δόξαν, ἣν δέδωκάς\nμοι, δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἓν, καθὼς καὶ ἡμεῖς ἕν ἐσμεν, ἐγὼ\nἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοί· ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς ἓν, καὶ\nἵνα γινώσκῃ ὁ κόσμος, ὅτι σύ με ἀπέστειλας.’ Εἶτα ὥσπερ\nεὑρόντες πρόφασιν, ἐπιλέγουσιν οἱ δόλιοι ταῦτα· ‘Εἰ ὥσπερ\nἡμεῖς ἐν τῷ Πατρὶ γινόμεθα ἓν, οὕτω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ Πατὴρ ἕν\nἐστι, καὶ οὕτως ἐν τῷ Πατρί ἐστι καὶ αὐτός· πῶς ὑμεῖς ἐκ τοῦ\nλέγειν αὐτὸν, “Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,” καὶ, “ἐγὼ ἐν τῷ\n\nΠατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ,” ἴδιον καὶ ὅμοιον τῆς τοῦ Πατρὸς\nοὐσίας αὐτὸν φάσκετε; ἀνάγκη γὰρ ἢ καὶ ἡμᾶς ἰδίους εἶναι τῆς\nοὐσίας τοῦ Πατρὸς, ἢ κἀκεῖνον ἀλλότριον εἶναι, ὥσπερ καὶ\nἡμεῖς ἐσμεν ἀλλότριοι.’ Ταῦτα μὲν ἐκεῖνοι ληροῦντες φλυαροῦσιν·\nἐγὼ δὲ οὐδὲν ἕτερον ἐν τῇ τοιαύτῃ αὐτῶν κακονοίᾳ\nβλέπω ἢ ἀλόγιστον τόλμαν καὶ διαβολικὴν ἀπόνοιαν, λεγόντων\nκαὶ αὐτῶν κατʼ ἐκεῖνον, ‘εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβησόμεθα, ἐσόμεθα\nὅμοιοι τῷ ὑψίστῳ·’ τὰ γὰρ κατὰ χάριν διδόμενα τοῖς ἀνθρώποις,\nταῦτα θέλουσιν ἴσα τῆς τοῦ διδόντος εἶναι θεότητος.\nἈκούοντες γοῦν ‘υἱοὺς’ χρηματίζοντας τοὺς ἀνθρώπους, ἐνόμισαν\nκαὶ ἑαυτοὺς ἴσους εἶναι τοῦ ἀληθινοῦ καὶ φύσει Υἱοῦ· καὶ\nνῦν πάλιν ἀκούοντες τοῦ Σωτῆρος, ‘ἵνα ὦσιν ἓν, καθὼς καὶ\nἡμεῖς,ʼ πλανῶσιν ἑαυτοὺς, καὶ θρασυνόμενοι νομίζουσιν οὕτως\nἔσεσθαι ἑαυτοὺς, ὡς ἔστιν ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν\nτῷ Υἱῷ· οὐχ ὁρῶντες τὸ ἐκ τῆς τοιαύτης οἰήσεως γενόμενον τοῦ\nπατρὸς αὐτῶν τοῦ διαβόλου πτῶμα.\n\n18. Εἰ μὲν οὖν, ὡς πολλάκις εἴπομεν, ὁ αὐτός ἐστιν ἡμῖν ὁ\nτοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ οὐδὲν ἡμῶν διαφέρει ἢ χρόνῳ, ἔστω ἡμῖν\nὅμοιος, καὶ τὴν αὐτὴν ἐχέτω χώραν παρὰ τῷ Πατρὶ, ἣν καὶ\nἡμεῖς ἔχομεν· καὶ μήτε μονογενὴς, μήτε μόνος Λόγος, ἢ Σοφία\nτοῦ Πατρὸς λεγέσθω· ἀλλὰ κοινὸν ἔστω κατὰ πάντων ἡμῶν τῶν\nὁμοίων τὸ αὐτὸ ὄνομα. Δίκαιον γὰρ, ὧν ἐστι φύσις μία, τούτων\nεἶναι καὶ τὸ ὄνομα κοινὸν, κἂν τοῖς χρόνοις ἀλλήλων διαφέρωσιν.\nἌνθρωπος γὰρ ὁ Ἀδὰμ, ἄνθρωπος δὲ καὶ ὁ Παῦλος,\nἄνθρωπος δὲ καὶ ὁ νῦν γενόμενος· καὶ οὐχ ὁ χρόνος ἀλλοιοῖ τὴν\nφύσιν τοῦ γένους. Εἰ τοίνυν καὶ ὁ Λόγος χρόνῳ μόνον ἡμῶν\nδιαφέρει, ἔδει καὶ ἡμᾶς ὡς ἐκεῖνον εἶναι. Ἀλλʼ οὔτε ἡμεῖς Λόγος\nἢ Σοφία, οὔτε ἐκεῖνος κτίσμα ἢ ποίημα τυγχάνει ὤν· ἐπεὶ διὰ\nτί οἱ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς γεγόναμεν, καὶ μόνος ἐστὶν αὐτὸς\nΛόγος; Ἀλλὰ γὰρ, εἰ καὶ ἐκείνους λέγειν τοιαῦτα πρέπει, ἀλλ’\nἡμῖν ἀπρεπὲς ἐνθυμεῖσθαι τὰς ἐκείνων βλασφημίας· καὶ εἰ καὶ\nοὐδὲ περιεργάζεσθαί τι τῶν ῥητῶν ἐχρῆν πρὸς τὴν οὕτω φανερὰν\nκαὶ εὐσεβῇ διάνοιαν, καὶ τὴν ἐν ἡμῖν ὀρθὴν πίστιν· ὅμως ἵνα\nκαὶ ἐντεῦθεν δειχθῶσιν ἀσεβεῖς, φέρε συντόμως, ὡς παρὰ τῶν\nπατέρων μεμαθήκαμεν, ἐκ τοῦ ῥητοῦ τὴν ἑτεροδοξίαν ἐκείνων\nἐλέγξωμεν. Ἔθος τῇ θείᾳ γραφῇ τὰ κατὰ φύσιν ὄντα πράγματα,\n\nταῦτα τοῖς ἀνθρώποις εἰς εἰκόνας καὶ παραδείγματα λαμβάνειν·\nτοῦτο δὲ ποιεῖ, ἵνʼ ἐκ τῶν κατὰ φύσιν ἐκείνων τὰ ἐκ\nπροαιρέσεως φαίνηται τῶν ἀνθρώπων κινήματα· καὶ οὕτως ἢ\nφαῦλος ἢ δίκαιος ὁ τούτων δείκνυται τρόπος. Ἐπὶ μὲν οὖν\nτῶν φαύλων, ὡς ἐὰν παραγγέλλῃ, ‘Μὴ γίνεσθε ὡς ἵππος καὶ\nἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις· ἢ καὶ ὅταν, μεμφόμενος τοὺς\nοὕτω γενομένους, λέγῃ, ‘Ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε·\nπαρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις, καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς·\nκαὶ πάλιν ‘ἵπποι θηλυμανεῖς ἐγενήθησαν Καὶ ὁ Σωτὴρ δὲ.\nτὸν μὲν Ἡρώδην δεικνὺς ὁποῖός ἐστιν, ἔλεγεν, ‘εἴπατε τῇ\nἀλώπεκι ταύτῃ·’ τοῖς δὲ μαθηταῖς παρήγγελλεν, ‘Ἰδοὺ ἀποστέλλω\nὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων· γίνεσθε οὖν φρόνιμοι\nὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί.’ Ἔλεγε δὲ τοῦτο,\nοὐχ ἵνα τῇ φύσει γενώμεθα κτήνη, ἢ γενώμεθα ὄφεις καὶ περιστεραί·\nοὐ γὰρ οὕτως ἡμᾶς αὐτὸς πεποίηκε· διὸ οὐδὲ τοῦτο οἶδεν\nἡ φύσις· ἀλλʼ ἵνʼ ἡμεῖς τῶν μὲν τὰς ἀλόγους ὁρμὰς φεύγωμεν,\nτοῦ δὲ τὸ φρόνιμον ἵνα γινώσκοντες, μὴ ἀπατώμεθα παῤ αὐτοῦ,\nκαὶ τῆς περιστερᾶς τὸ πρᾶον ἀναλάβωμεν.\n\n19. Ἐπὶ δὲ τῶν θείων πάλιν εἰκόνας τοῖς ἀνθρώποις λαμβάνων,\nφησὶν ὁ Σωτήρ· ‘Γίνεσθε οἰκτίρμονες, ὡς ὁ Πατὴρ\nὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς οἰκτίρμων ἐστὶ,’ καὶ, ‘Ἔσεσθε ὑμεῖς\nτέλειοι, ὡς ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τέλειός ἐστιν.’ Ἔλεγε δὲ\nκαὶ τοῦτο, οὐχ ἵνα γινώμεθα πάλιν ὡς ὁ Πατήρ· γενέσθαι γὰρ\nἡμᾶς ὡς ὁ Πατὴρ ἀδύνατον, κτίσμα ὄντας, καὶ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος\nεἰς τὸ εἶναι γενομένους· ἀλλʼ ὥσπερ οὐχ ἵνα μὴ γενώμεθα\nκτήνη παρήγγειλε, ‘Μὴ γίνεσθε ὡς ἵππος,ʼ ἵνα δὲ μὴ τὸ ἄλογον\nἐκείνων μιμησώμεθα, οὕτως οὐχ ἵνα γενώμεθα ὡς ὁ Θεὸς, ἔλεγε,\n‘Γίνεσθε οἰκτίρμονες ὡς ὁ Πατὴρ,’ ἀλλʼ ἵνα πρὸς τὰς εὐεργεσίας\nἐκείνου βλέποντες, ἃ ποιοῦμεν καλὰ, μὴ διʼ ἀνθρώπους, ἀλλὰ\nδι᾿ αὐτὸν ποιῶμεν, ὥστε παῤ αὐτοῦ, καὶ μὴ παῤ ἀνθρώπων τὸν\nμισθὸν ἔχειν. Ὡς γὰρ ἑνὸς ὄντος Υἱοῦ φύσει, καὶ ἀληθινοῦ,\nκαὶ μονογενοῦς, γινόμεθα καὶ ἡμεῖς ‘υἱοὶ,ʼ οὐχ ὡς ἐκεῖνος φύσει\nκαὶ ἀληθείᾳ, ἀλλὰ κατὰ χάριν τοῦ καλέσαντος· καὶ ἄνθρωποι\nτυγχάνοντες ἀπὸ γῆς, ‘θεοὶ’ χρηματίζομεν, οὐχ ὡς ὁ ἀληθινὸς\nΘεὸς, ἢ ὁ τούτου Λόγος, ἀλλʼ ὡς ἠθέλησεν ὁ τοῦτο χαρισάμενος\nΘεός· οὕτω καὶ ὡς ὁ Θεὸς οἰκτίρμονες γινόμεθα, οὐκ ἐξισούμενοι\n\nτῷ Θεῷ, οὐδὲ φύσει καὶ ἀληθινοὶ εὐεργέται γινόμενοι· (οὐ γὰρ\nἡμῶν εὕρεμα τὸ εὐεργετεῖν, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ) ἵνα δὲ τὰ παῤ\nαὐτοῦ τοῦ Θεοῦ κατὰ χάριν εἰς ἡμᾶς γενόμενα, ταῦτα καὶ ἡμεῖς\nμεταδιδῶμεν εἰς ἑτέρους, μὴ διακρινόμενοι, ἁπλῶς δὲ εἰς πάντας\nἐκτείνοντες τὴν εὐποιίαν· κατὰ τοῦτο γὰρ μόνον δυνάμεθά πως\nαὐτοῦ μιμηταὶ γενέσθαι, καὶ οὐκ ἄλλως, ὅτι τὰ παῤ αὐτοῦ\nδιακονοῦμεν ἀλλήλοις. Ὥσπερ δὲ ταῦτα καλῶς καὶ ὀρθῶς διανοούμεθα,\nοὕτω καὶ τὸ κατὰ Ἰωάννην ἀνάγνωσμα τὴν αὐτὴν ἔχει\nδιάνοιαν. Οὐ γὰρ ὡς ἔστιν ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, οὕτως ἵνα καὶ\nἡμεῖς γενώμεθά φησι· πόθεν, ὅπου γε ὁ μὲν Λόγος καὶ Σοφία\nτοῦ Θεοῦ ἐστιν, ἡμεῖς δὲ ἐκ γῆς ἐπλάσθημεν· καὶ ὁ μὲν φύσει\nκαὶ τῇ οὐσίᾳ Λόγος καὶ Θεὸς ἀληθινός ἐστιν, (οὕτω γὰρ καὶ ὁ\nἸωάννης φησίν· ‘οἴδαμεν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἥκει, καὶ ἔδωκεν\nἡμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσκωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεόν· καί ἐσμεν ἐν\nτῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, Ἰησοῦ Χριστῷ· οὗτός ἐστιν ὁ\nἀληθινὸς Θεὸς, καὶ ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος·’) ἡμεῖς δὲ θέσει καὶ χάριτι\nυἱοποιούμεθα δι᾿ αὐτοῦ, μετέχοντες τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ;\n‘ὅσοι’ γὰρ, φησὶν, ‘ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν\nτέκνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ,’\nΔιὸ καὶ αὐτὸς μὲν ἔστιν ἡ ἀλήθεια, λέγων, ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια·’\nὅτε καὶ τῷ Πατρὶ αὐτοῦ προσομιλῶν ἔλεγεν, ‘Ἁγίασον\nαὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου· ὁ Λόγος ὁ σὸς ἀλήθειά ἐστιν·’ ἡμεῖς\nδὲ κατὰ μίμησιν γινόμεθα ἐνάρετοι καὶ υἱοί.\n\n20. Οὐκοῦν οὐχ ἵνα ὡς αὐτὸς γινώμεθα, ἔλεγεν, ‘ἵνα ὦσιν\nἓν, καθὼς καὶ ἡμεῖς,’ ἀλλ᾿ ἵνα ὥσπερ ἐκεῖνος, Λόγος ὢν, ἔστιν ἐν\nτῷ ‘ἰδίῳ Πατρὶ,’ οὕτως ἵνα καὶ ἡμεῖς, τύπον τινὰ λαβόντες, καὶ\nεἰς ἐκεῖνον βλέποντες, ‘γενώμεθα ἓν’ πρὸς ἀλλήλους τῃ ὁμοψυχίᾳ\nΧίᾳ καὶ τῇ τοῦ πνεύματος ἑνότητι, μὴ διαφωνῶμέν τε, ὡς οἱ\nΚορίνθιοι, τὸ αὐτὸ δὲ φρονῶμεν, ὡς οἱ ἐν ταῖς Πράξεσι πεντακισχίλιοι,\nοἵτινες ὡς εἶς ἐτύγχανον ὄντες. Ὡς γὰρ ‘υἱοὶ,ʼ οὐχ\nὡς ὁ Υἱός· καὶ θεοὶ, οὐχ ὡς αὐτός· καὶ ‘οἰκτίρμονες ὡς ὁ\nΠατὴρ οὐχ ‘ὡς ὁ Πατήρ Ἀλλʼ ὥσπερ εἴρηται, οὕτω γινόμενοι\nἓν, καθὼς ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υὁὸς, οὐχ οὕτως ἐσόμεθα ὡς ἔστι\nφύσει ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ, καὶ ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, ἀλλ’ ὡς\nἔχομεν φύσεως, καὶ δυνατὸν ἡμῖν ἐστιν ἐκεῖθεν τυπωθῆναι, καὶ\nμαθεῖν πῶς ὀφείλομεν ἓν γενέσθαι, ὥσπερ καὶ τὸ οἰκτείρειν ἐμάθομεν.\n\nΤὰ γὰρ ὅμοια πρὸς τὰ ὅμοια πέφυκε τὴν ἕνωσιν ἔχειν·\nἐπειδὴ καὶ πᾶσα σὰρξ κατὰ γένος συνάγεται. Ἡμῶν μὲν οὖν\nἀνόμοιός ἐστιν ὁ Λόγος, τοῦ δὲ Πατρὸς ὅμοιος· διὰ τοῦτο ἐκεῖνος\nμὲν ἔστι φύσει καὶ ἀληθείᾳ ἓν μετὰ τοῦ ἑαυτοῦ Πατρός· ἡμεῖς\nδὲ ἀλλήλων ὄντες ὁμογενεῖς (ἐκ γὰρ ἑνὸς οἱ πάντες γεγόναμεν,\nκαὶ μία πάντων ἀνθρώπων ἡ φύσις), ἓν πρὸς ἀλλήλους τῇ διαθέσει\nγινόμεθα, ἔχοντες ὑπογραμμὸν τὴν τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν\nΠατέρα φυσικὴν ἑνότητα· καθάπερ γὰρ τὴν πραότητα ἐξ ἑαυτοῦ\nἐδίδασκε, λέγων, ‘μάθετε ἀπʼ ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς\nτῇ καρδίᾳ·’ οὐχ ἵνα ἐξισωθῶμεν αὐτῷ· (ἀδύνατον γάρ·) ἀλλʼ ἵνα\nβλέποντες εἰς ἐκεῖνον διαμείνωμεν πρᾶοι διὰ παντός· οὕτω καὶ\nἐνταῦθα, θέλων ἡμᾶς ἀληθῇ καὶ βεβαίαν καὶ ἀδιάλυτον τὴν διάθεσιν\nἔχειν πρὸς ἀλλήλους, ἐξ ἑαυτοῦ λαμβάνει τὸ παράδειγμα,\nκαί φησιν· ‘ἵνα ὦσιν ἓν, καθὼς καὶ ἡμεῖς· ἀδιαίρετος δέ ἐστιν\nἡ ἐν ἡμῖν ἑνότης· οὕτως ἵνα καὶ αὐτοὶ μαθόντες ἐξ ἡμῶν τὴν\nἀδιαίρετον φύσιν, οὕτω καὶ τὴν πρὸς ἀλλήλους συμφωνίαν\nδιαφυλάττωσιν.’ Ἀσφαλεστέρα δὲ ἡ μίμησις ἐκ τῶν κατὰ φύσιν\nλαμβάνεται τοῖς ἀνθρώποις, ὥσπερ εἴρηται· ἐπειδὴ γὰρ ταῦτα\nμὲν μένει, καὶ οὔποτε μεταβάλλεται, ὁ δὲ τῶν ἀνθρώπων τρόπος\nεὐμετάβλητος τυγχάνει· δύναται, πρὸς τὸ ἀμετάβλητον τῇ φύσει\nβλέπων, τὰ μὲν φαῦλα φεύγειν, ἐν δὲ τοῖς βελτίστοις ἑαυτὸν\nἀνατυποῦν, Καὶ γὰρ οὕτω καὶ τὸ λεγόμενον, ‘ἵνα καὶ αὐτοὶ\nἐν ἡμῖν ἓν ὦσιν,’ ὀρθὴν πάλιν ἔχει τὴν διάνοιαν.\n\n21. Εἰ γοῦν δυνατὸν ἦν γενέσθαι ἡμᾶς ὡς ὁ Υἱὸς ἐν τῷ\nΠατρὶ, ἔδει λέγειν, ‘ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν σοὶ ἓν ὦσιν,’ ὥσπερ\nἐστὶν ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρί· νῦν δὲ τοῦτο μὲν οὐκ εἴρηκε· λέγων\nδὲ τὸ ‘ἐν ἡμῖν,’ ἔδειξε τὴν διάστασιν καὶ τὴν διαφοράν· ὅτι\nαὐτὸς μὲν μόνος ἐν μόνῳ τῷ Πατρί ἐστιν, ὡς μόνος Λόγος καὶ\nΣοφία, ἡμεῖς δὲ ἐν Υἱῷ, καὶ δι᾿ αὐτοῦ τῷ Πατρί. Τοῦτο δὲ\nλέγων, οὐδὲν ἕτερον ἐσήμανεν ἢ ὅτι ‘τῇ ἡμῶν ἑνότητι γένοιντο\nκαὶ αὐτοὶ ἓν πρὸς ἀλλήλους οὕτως, ὡς ἡμεῖς ἕν ἐσμεν φύσει καὶ\nἀληθείᾳ· ἄλλως δὲ οὐκ ἂν γένοιντο ἓν, εἰ μὴ ἐν ἡμῖν μάθωσι τὴν\nἑνότητα.’ Καὶ ὅτι τὸ ‘ἐν ἡμῖν’ ταύτην ἔχει τὴν σημασίαν,\nἀκοῦσαι Παύλου λέγοντος ἔστι· ‘Ταῦτα δὲ μετεσχημάτισα εἰς\nἐμαυτὸν καὶ Ἀπολλὼ, ἵνα ἐν ἡμῖν μάθητε τὸ μὴ ὑπὲρ ἃ γέγραπται\nφυσιοῦσθαι.’ Τὸ ἄρα ἐν ἡμῖν οὐκ ἔστιν ‘ἐν τῷ Πατρὶ, ὡς\n\nἔστιν ὁ Υἱὸς ἐν αὐτῷ,’ ἀλλὰ παράδειγμα καὶ εἰκὼν, ἀντὶ τοῦ\nεἰπεῖν ‘ἐξ ἡμῶν μαθέτωσαν.’ Ὡς γὰρ ὁ Παῦλος τοῖς\nΚορινθίοις, οὕτως ἡ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς ἑνότης τοῖς πᾶσιν\nὑπογραμμὸς καὶ μάθησίς ἐστι, καθʼ ἣν δύνανται μανθάνειν,\nβλέποντες εἰς τὴν κατὰ φύσιν ἑνότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ\nΥἱοῦ, πῶς καὶ αὐτοὶ ὀφείλουσιν ‘ἕν’ πρὸς ἀλλήλους γίνεσθαι τῷ\nφρονήματι. Εἰ δὲ δεῖ καὶ ἑτέρως ἀπολογήσασθαι περὶ τοῦ\nῥητοῦ, δύναται πάλιν τὸ ‘ἐν ἡμῖν’ ἴσον εἶναι τῷ λέγειν, ‘τῇ\nδυνάμει τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ,’ ἵνα ἓν γένωνται, ‘τὸ αὐτὸ\nλέγοντες·’ ἄνευ γὰρ Θεοῦ τοῦτο γενέσθαι ἀδύνατον· καὶ τοῦτο\nπάλιν ἔστιν εὑρεῖν ἐν τοῖς θείοις λόγοις, ὡς τὸ ‘ἐν τῷ Θεῷ\nποιήσομεν δύναμιν,’ καὶ, ‘ἐν σοὶ τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν κερατιοῦμεν.’\nΟὐκοῦν δῆλον ὅτι ἐν ὀνόματι Πατρὸς καὶ Υἱοῦ δυνάμεθα,\nτὸ ἓν γενόμενοι, βέβαιον ἔχειν τῆς ἀγάπης ‘τὸν σύνδεσμον.’\nΠάλιν γὰρ, τὴν αὐτὴν διάνοιαν ἐπεκτείνων. φησὶν ὁ Κύριος·\n‘Κἀγὼ τὴν δόξαν, ἣν δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἓν,\nκαθὼς ἡμεῖς ἕν.’ Καλῶς καὶ ἐνταῦθα οὐκ εἶπεν, ‘ἵνα ὦσιν ἐν\nσοὶ, ὡς κἀγώ εἰμι·’ ἀλλὰ, ‘καθὼς ἡμεῖς,’ εἶπεν· ὁ δὲ λέγων\n‘καθὼς’ οὐ ταυτότητα δείκνυσιν, ἀλλ’ εἰκόνα καὶ παράδειγμα\nτοῦ λεγομένου.\n\n22. Ὁ μὲν οὖν Λόγος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς ταυτότητα τῆς\nφύσεως τῷ Πατρὶ ἔχει· ἡμῖν δὲ ἄρα τὸ μιμεῖσθαι πρόσεστιν,\nὥσπερ εἴρηται· καὶ γὰρ εὐθὺς ἐπήγαγε, λέγων, ‘ἐγὼ ἐν\nαὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς ἕν.’ Ἐνταῦθα\nλοιπὸν μεῖζόν τι καὶ τελειότερον περὶ ἡμῶν ὁ Κύριος\nαἰτεῖ· δῆλον γὰρ ὡς ἐν ἡμῖν γέγονεν ὁ Λόγος· τὸ γὰρ ἡμέτερον\nἐνεδύσατο σῶμα. ‘Καὶ σὺ δὲ ἐν ἐμοὶ, Πάτερ· σοῦ γάρ\nεἰμι Λόγος, καὶ ἐπειδὴ σὺ μὲν ἐν ἐμοὶ, ὅτι σοῦ Λόγος εἰμὶ,\nἐγὼ δὲ ἐν αὐτοῖς διὰ τὸ σῶμα, καὶ διὰ σὲ τετελείωται ἐν ἐμοὶ\nτῶν ἀνθρώπων ἡ σωτηρία, ἐρωτῶ ἵνα καὶ αὐτοὶ γένωνται ἓν,\nκατὰ τὸ ἐν ἐμοὶ σῶμα, καὶ κατὰ τὴν αὐτοῦ τελείωσιν· ἵνα καὶ\nαὐτοὶ γένωνται τέλειοι, ἕχοντες πρὸς τοῦτο τὴν ἑνότητα, καὶ εἰς\nαὐτὸ ἓν γενόμενοι· ἵνα, ὡς ἂν πάντες φορεσθέντες παῤ ἐμοῦ,\nπάντες ὦσιν “ἓν σῶμα καὶ ἓν πνεῦμα,” καὶ “εἰς ἄνδρα τέλειον\nκαταντήσωσιν.”’ Οἱ γὰρ πάντες, ἐκ τοῦ αὐτοῦ μεταλαμβάνοντες,\n‘ἓν’ γινόμεθα ‘σῶμα,’ τὸν ἕνα Κύριον ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς.\n\nΤαύτην ἔχοντος τοῦ ῥητοῦ τὴν διάνοιαν, μᾶλλον ἐλέγχεται ἡ\nἀλλοδοξία τῶν Χριστομάχων· πάλιν γὰρ ἐπαναλαμβάνων φημί.\nΕἰ μὲν ἁπλῶς καὶ ἀπολελυμένως εἴρηκεν, ‘ἵνα ὦσιν ἐν σοὶ ἓν,’\nἢ, ‘ἵνα αὐτοὶ κἀγὼ ἐν σοὶ ἓν ὦμεν,’ εἶχον κἂν ἀναίσχυντον\nπρόφασιν οἱ θεομάχοι· νῦν δὲ οὐχ ἁπλῶς εἶπεν, ἀλλὰ, ‘καθὼς\nσὺ, Πάτερ, ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν σοὶ, ἵνα πάντες ἓν ὦσι.’ Λέγων δὲ\nπάλιν ‘καθὼς,’ πόῤῥωθεν δείκνυσι τοὺς γινομένους, ὡς αὐτός\nἐστιν ἐν τῷ Πατρὶ, ‘πόῤῥωθεν’ δέ ἐστιν, οὐ τόπῳ, ἀλλὰ τῇ\nφύσει· οὐδὲν γὰρ τόπῳ μακρὰν τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ μόνῃ τῇ φύσει\nπάντα μακράν ἐστιν αὐτοῦ· καὶ, καθὰ προεῖπον, οὐ ταυτότητα,\nοὐδὲ ἰσότητα δείκνυσιν ὁ λέγων τὸ ‘καθὼς’ ἐπίῤῥημα, ἀλλὰ\nπαράδειγμα τοῦ λεγομένου κατά τι θεωρούμενον.\n\n23. Καὶ τοῦτο πάλιν παῤ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρός ἐστι μαθεῖν λέγοντος·\n‘Καθὼς γὰρ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας\nρας καὶ τρεῖς νύκτας, οὕτως ἔσται καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ\nκαρδίᾳ τῆς γῆς. Οὔτε δὲ Ἰωνᾶς ἦν ὥσπερ ὁ Σωτὴρ, οὔτε Ἰωνᾶς\nεἰς τὸν ᾅδην κατῆλθεν· οὔτε τὸ κῆτος ἦν ὁ ᾅδης· ἀλλʼ οὐδὲ καταποθεὶς\nὁ Ἰωνᾶς, ἀνήγαγε τοὺς προκαταποθέντας ὑπὸ τοῦ κήτους,\nἀλλὰ μόνος προσταχθέντος τοῦ κήτους ἐξῆλθεν. Οὐκοῦν οὐδεμία\nταυτότης οὐδὲ ἰσότης ἐν τῇ ‘καθὼς’ λέξει σημαίνεται, ἀλλὰ\nἄλλο μὲν καὶ ἄλλο· ὁμοιότητα δέ πως δείκνυσι τοῦ Ἰωνᾶ διὰ\nτὸ τριήμερον. Οὕτως ἄρα καὶ ἡμεῖς, λέγοντος τοῦ Κυρίου,\n‘καθὼς,’ οὔτε ὡς ὁ Υἱὸς γινόμεθα ἐν τῷ Πατρὶ, οὔτε ὡς ὁ\nΠατήρ ἐστιν ἐν τῷ Υἱῷ, οὕτω γινόμεθα. Ἡμεῖς μὲν γὰρ,\nκαθὼς ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς, οὕτω γινόμεθα ἓν τῷ φρονήματι καὶ\nτῇ τοῦ πνεύματος συμφωνίᾳ· ὁ δὲ Σωτὴρ, καθὼς Ἰωνᾶς, ἔσται\nἐν τῇ γῇ· ὥσπερ δὲ οὐκ ἔστιν Ἰωνᾶς ὁ Σωτὴρ, οὐδὲ ὡς ἐκεῖνος\nκατεπόθη, οὕτω καὶ ὁ Κύριος κατῆλθεν εἰς τὸν ᾅδην· ἀλλὰ ἄλλο\nκαὶ ἄλλο ἐστίν. Οὕτως ἐὰν καὶ ἡμεῖς γενώμεθα ἓν, καθὼς ὁ\nΥἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, οὐκ ἐσόμεθα ὥσπερ ὁ Υἱὸς, οὐδὲ ἴσοι αὐτῷ·\nἄλλο γὰρ καὶ ἄλλο ἐσμέν· διὰ τοῦτο γὰρ ἐφ’ ἡμῶν τὸ ‘καθὼς\nπρόκειται, ἐπεὶ τὰ μὴ κατὰ φύσιν ὄντα πρὸς ἄλλο τι βλέποντα\nγίνεται ὥσπερ ἐκεῖνα. Ὅθεν αὐτὸς μὲν ὁ Υἱὸς, ἁπλῶς καὶ\nχωρὶς συμπλοκῆς τινός ἐστιν ἐν τῷ Πατρί· φύσει γὰρ ὑπάρχει\nτοῦτʼ αὐτῷ· ἡμεῖς δὲ, οὐκ ἔχοντες τὸ κατὰ φύσιν, δεόμεθα εἰκόνος\nκαὶ παραδείγματος, ἵνα περὶ ἡμῶν εἴπῃ· καθὼς σὺ ἐν ἐμοὶ,\n\nκἀγὼ ἐν σοί, Ὅταν δέ,᾿ φησιν, οὖτοι τελειωθῶσιν οὕτως, τότε\nγινώσκει ὁ κόσμος, ὅτι σύ με ἀπέστειλας· εἰ γὰρ μὴ ἤμην ἐλθὼν\nκαὶ φορέσας τὸ τούτων σῶμα, οὐδεὶς ἂν αὐτῶν ἐτελειώθη, ἀλλʼ\nἔμενον οἱ πάντες φθαρτοί. Ἐνέργησον τοίνυν ἐν αὐτοῖς, Πάτερ·\nκαὶ ὥσπερ δέδωκάς μοι τοῦτο φορέσαι, δὸς αὐτοῖς τὸ Πνεῦμά\nσου, ἵνα καὶ οὗτοι ἐν τούτῳ ἓν γένωνται, καὶ τελειωθῶσιν ἐν\nἐμοί. Ἡ γὰρ τούτων τελείωσις δείκνυσιν ἐπιδημίαν γεγενῆσθαι\nτοῦ σοῦ Λόγου· καὶ ὁ κόσμος δὲ, βλέπων τούτους τελείους καὶ\nθεοφορουμένους, πιστεύσει πάντως, ὅτι σύ με ἀπέστειλας, καὶ\nἐπεδήμησα. Πόθεν γὰρ τούτοις ἡ τελείωσις, εἰ μὴ ἐγὼ ὁ σὸς\nΛόγος, τὸ σῶμα τούτων λαβὼν, ἐγενόμην ἄνθρωπος, καὶ ἐτελείωσα\nτὸ ἔργον ὃ δέδωκάς μοι, Πάτερ; τετελείωται δὲ τὸ\nἔργον, ὅτι, λυτρωθέντες ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας οἱ ἄνθρωποι, οὐκέτι\nμένουσι νεκροί· ἀλλὰ καὶ θεοποιηθέντες ἔχουσιν, ἐν ἡμῖν βλέποντες,\nἐν ἀλλήλοις τὸν σύνδεσμον τῆς ἀγάπης.’\n\n24. Ἡμεῖς μὲν οὖν, ὅσον αὐτὰς τὰς λέξεις τοῦ ῥητοῦ δυνατὸν\nἦν ἁπλούστερον θεωρῆσαι, ταῦτα διὰ πολλῶν εἰρήκαμεν· ὁ δὲ\nμακάριος Ἰωάννης ἐκ τῆς ἐπιστολῆς ἐν ὀλίγοις καὶ τελειώτερον\nμᾶλλον ἡμῶν δείξει τῶν γεγραμμένων τὸν νοῦν, καὶ διελέγξει\nμὲν τὴν τῶν ἀσεβῶν διάνοιαν, διδάξει δὲ πῶς τε ἡμεῖς ἐν τῷ\nΘεῷ γινόμεθα, καὶ ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν· καὶ πῶς πάλιν ἡμεῖς μὲν ἐν\nαὐτῷ γινόμεθα ἓν, πόσον δὲ διέστηκε τὴν φύσιν ὁ Υἱὸς ἀφʼ\nἡμῶν· καὶ παύσει λοιπὸν τοὺς Ἀρειανοὺς μηκέτι νομίζειν ἑαυτοὺς\nἔσεσθαι ὡς τὸν Υἱὸν, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἀκούσωσι, ‘σὺ δὲ\nεἶ ἄνθρωπος καὶ οὐ Θεός·’ καὶ, ‘Μὴ συμπαρεκτείνου πένης ὢν\nπλουσίῳ.’ Γράφει τοίνυν ὁ Ἰωάννης οὕτω λέγων· ‘ἐν τούτῳ\nγινώσκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν, καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ\nΠνεύματος αὐτοῦ δέδωκεν ἡμῖν.’ Οὐκοῦν διὰ τὴν δεδομένην ἡμῖν\nτοῦ Πνεύματος χάριν ἡμεῖς τε ἐν αὐτῷ γινόμεθα, καὶ αὐτὸς ἐν\nἡμῖν· καὶ ἐπειδὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐστι, διὰ τούτου γινομένου\nἐν ἡμῖν εἰκότως καὶ ἡμεῖς, ἔχοντες τὸ Πνεῦμα, νομιζόμεθα ἐν τῷ\nΘεῷ γενέσθαι· καὶ οὕτως ἐστὶν ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν. Οὐκ ἄρα ὡς ἔστιν\nὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, οὕτω καὶ ἡμεῖς γινόμεθα ἐν τῷ Πατρί· οὐ γὰρ\nκαὶ ὁ Υἱὸς μετέχων ἐστὶ τοῦ Πνεύματος, ἵνα διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῷ\nΠατρὶ γένηται· οὐδὲ λαμβάνων ἐστὶ τὸ Πνεῦμα, ἀλλὰ μᾶλλον\nαὐτὸς τοῖς πᾶσι τοῦτο χορηγεῖ· καὶ οὐ τὸ Πνεῦμα τὸν Λόγον\n\nσυνάπτει τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ μᾶλλον τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Λόγου\nλαμβάνει. Καὶ ὁ μὲν Υἱὸς ἐν τῷ Πατρί ἐστιν, ὡς Λόγος ἴδιος\nκαὶ ἀπαύγασμα αὐτοῦ· ἡμεῖς δὲ χωρὶς μὲν τοῦ Πνεύματος ξένοι\nκαὶ μακράν ἐσμεν τοῦ Θεοῦ, τῇ δὲ τοῦ Πνεύματος μετοχῇ\nσυναπτόμεθα τῇ θεότητι· ὥστε τὸ εἶναι ἡμᾶς ἐν τῷ Πατρὶ μὴ\nἡμέτερον εἶναι, ἀλλὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἐν ἡμῖν ὄντος καὶ ἐν\nἡμῖν μένοντος, ἕως αὐτὸ τῇ ὁμολογίᾳ φυλάττομεν ἐν ἡμῖν,\nλέγοντος πάλιν τοῦ Ἰωάννου· ‘ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοῦς\nἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει, καὶ αὐτὸς ἐν τῷ\nΘεῷ.’ Ποία τοίνυν ὁμοιότης καὶ ποία ἰσότης ἡμῶν πρὸς τὸν\nΥἱόν; ἢ πῶς οὐκ ἐλέγχονται πανταχόθεν οἱ Ἀρειανοὶ, καὶ\nμάλιστα παρὰ τοῦ Ἰωάννου, ὅτι ἄλλως μὲν ὁ Υἱός ἐστιν ἐν τῷ\nΠατρὶ, ἄλλως δὲ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ γινόμεθα· καὶ οὔτε ἡμεῖς ὡς\nἐκεῖνος ἐσόμεθά ποτε, οὔτε ὁ Λόγος ὡς ἡμεῖς τυγχάνει ὢν, εἰ μὴ\nἄρα τολμήσουσιν, ὡς ἐν πᾶσι, καὶ νῦν εἰπεῖν, ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς\nμετοχῇ τοῦ Πνεύματος καὶ βελτιώσει πράξεως γέγονε καὶ αὐτὸς\nἐν τῷ Πατρί. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο πάλιν ὑπερλίαν ἐστὶν ἀσεβὲς\nκἂν ὅλως εἰς ἐνθύμησιν λαβεῖν. Αὐτὸς γὰρ, ὥσπερ εἴρηται, τῷ\nΠνεύματι δίδωσι· καὶ ὅσα ἔχει τὸ Πνεῦμα, παρὰ τοῦ Λόγου ἔχει.\n\n25. Οὐκοῦν ὁ Σωτὴρ λέγων περὶ ἡμῶν τὸ ‘καθὼς σὺ,\nΠάτερ, ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν σοὶ, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἓν ὦσιν,’\nοὐ τὴν ταυτότητα ἡμᾶς αὐτῷ μέλλοντας ἔχειν σημαίνει· ἐδείχθη\nγὰρ ἐκ τοῦ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν παραδείγματος καὶ τοῦτο ἀλλὰ\nἀξίωσίς ἐστι πρὸς τὸν Πατέρα, ὡς ὁ Ἰωάννης ἔγραψεν, ἵνα\nτὸ Πνεῦμα χαρίσηται διʼ αὐτοῦ τοῖς πιστεύουσι, δι᾿ οὗ καὶ\nδοκοῦμεν ἐν τῷ Θεῷ γίνεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο συνάπτεσθαι ἐν\nαὐτῷ. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ Λόγος ἐστὶν ἐν τῷ Πατρὶ, τὸ δὲ Πνεῦμα\nἐκ τοῦ Λόγου δίδοται, θέλει λαβεῖν ἡμᾶς τὸ Πνεῦμα, ἵνα, ὅταν\nἐκεῖνο λάβωμεν, τότε ἔχοντες τὸ Πνεῦμα τοῦ Λόγου τοῦ ὄντος\nἐν τῷ Πατρὶ, δόξωμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τὸ Πνεῦμα ἓν γίνεσθαι ἐν\nτῷ λόγῳ, καὶ δι᾿ αὐτοῦ τῷ Πατρί. Τὸ δὲ ‘ὡς ἡμεῖς’ ἐὰν λέγῃ,\nοὐδὲν ἕτερον πάλιν ἐστὶν, ἢ ἵνα ἡ γινομένη τοιαύτη τοῦ Πνεύματος\nχάρις εἰς τοὺς μαθητὰς ἀδιάπτωτος καὶ ἀμεταμέλητος\nγένηται. Τὸ γὰρ κατὰ φύσιν, ὡς προεῖπον, ὑπάρχον τῷ Λόγῳ\nἐν τῷ Πατρὶ, τοῦτο ἡμῖν ἀμεταμελήτως διὰ τοῦ Πνεύματος\nδοθῆναι βούλεται· ὅπερ ὁ ἀπόστολος γινώσκων, ἔλεγε, ‘Τίς\n\nἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;’ ‘ἀμεταμέλητα γὰρ\nτὰ χαρίσματα τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ χάρις τῆς κλήσεως.’ Τὸ ἄρα\nΠνεῦμά ἐστι τὸ ἐν τῷ Θεῷ τυγχάνον, καὶ οὐχ ἡμεῖς καθʼ ἑαυτούς·\nκαὶ ὥσπερ υἱοὶ καὶ θεοὶ διὰ τὸν ἐν ἡμῖν Λόγον, οὕτως\nἐν τῷ Υἱῷ καὶ ἐν τῷ Πατρὶ ἐσόμεθα, καὶ νομισθησόμεθα ἐν\nΥἱῷ καὶ ἐν Πατρὶ ἓν γεγενῆσθαι διὰ τὸ ἐν ἡμῖν εἶναι Πνεῦμα,\nὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ λόγῳ τῷ ὄντι ἐν τῷ Πατρί. Ὅτε γοῦν ἐκπίπτει\nτις ἀπὸ τοῦ Πνεύματος διά τινα κακίαν, ἡ μὲν χάρις\nἀμεταμέλητος διαμένει τοῖς βουλομένοις, κἄν τις ἐκπεσὼν\nμετανοῇ· οὐκέτι δὲ ἐν τῷ Θεῷ ἐστιν ἐκεῖνος ὁ πεσὼν, διὰ τὸ\nἀποστῆναι ἀπʼ αὐτοῦ τὸ ἐν τῷ Θεῷ ἅγιον καὶ παράκλητον\nΠνεῦμα, ἀλλʼ ἐν ἐκείνῳ ἔσται ᾦ ἑαυτὸν ὑπέταξεν ὁ ἁμαρτάνων,\nὡς ἐπὶ τοῦ Σαοὺλ γέγονεν· ‘ἀπέστη γὰρ ἀπʼ αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα’\nτοῦ Θεοῦ, καὶ ἔθλιβεν ‘αὐτὸν πνεῦμα πονηρόν.’ Ταῦτα ἀκούοντας\nτοὺς θεομάχους ἔδει λοιπὸν ἐντρέπεσθαι, καὶ μηκέτι ἑαυτοὺς\nἀναπλάπτειν ἴσα Θεῷ. Οὔτε δὲ νοοῦσιν· ‘ὁ γὰρ ἀσεβής,’\nφησιν, ‘οὐ νοεῖ γνῶσιν·’ οὔτε λόγων εὐσεβῶν ἀνέχονται· βαρεῖς\nγὰρ αὐτοῖς εἰσι καὶ λεγόμενοι.\n\n26. Ἰδοὺ γὰρ, ὥσπερ οὐκ ἀποκάμνοντες ἐν ταῖς δυσσεβείαις,\nἀλλὰ κατὰ τὸν Φαραὼ σκληρυνόμενοι, τὰ ἀνθρώπινα πάλιν τοῦ\nΣωτῆρος ἀκούοντες καὶ βλέποντες ἐν τοῖς εὐαγγελίοις, ἐπελάθοντο\nθοντο τέλεον, κατὰ τὸν Σαμοσατέα, τῆς πατρικῆς θεότητος τοῦ\nΥἱοῦ, καὶ τολμηρᾷ τῇ γλώσσῃ θρασυνόμενοι, λέγουσι· ‘Πῶς\nδύναται ὁ Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναι φύσει καὶ ὅμοιος αὐτῷ κατʼ\nοὐσίαν, ὁ λέγων, “Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία·” καὶ, “ὁ Πατὴρ\nοὐδένα κρίνει, ἀλλὰ τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ Υἱῷ·” καὶ,\n“ὁ Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱὸν, καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ\nαὐτοῦ· ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν, ἔχει ζωὴν αἰώνιον·” καὶ\nπάλιν· “Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου· καὶ οὐδεὶς\nἐπιγινώσκει τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἐὰν θέλῃ ὁ Υἱὸς\nἀποκαλύψαι·” καὶ πάλιν· “Πᾶν ὃ δέδωκέ μοι ὁ Πατὴρ, πρὸς\nἐμὲ ἥξει;”’ Εἶτα ἐπιλέγουσιν· ‘Εἰ ἦν, ὡς λέγετε, Υἱὸς κατὰ\nφύσιν, οὐ χρείαν εἶχε λαβεῖν, ἀλλʼ εἶχε κατὰ φύσιν ὡς υἱός.\nἪ πῶς δύναται δύναμις εἶναι φύσει καὶ ἀληθινὴ τοῦ Πατρὸς, ὁ\nπαρὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους λέγων, “Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται·\nκαὶ τί εἴπω; Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης.\n\nἀλλὰ διὰ τοῦτο ἦλθον εἰς τὴν ὥραν ταύτην. Πάτερ, δόξασόν\nσου τὸ ὄνομα. Ἦλθεν οὖν φωνὴ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ· Καὶ ἐδόξασα,\nκαὶ πάλιν δοξάσω.” Πάλιν τε τὸ ὅμοιον ἔλεγε· “Πάτερ, εἰ\nδυνατὸν, παρελθέτω τὸ ποτήριον τοῦτο·” καὶ, “Ταῦτα εἰπὼν ὁ\nἸησοῦς ἐταράχθη τῷ πνεύματι, καὶ ἐμαρτύρησε, καὶ εἶπεν·\nἈμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, εἶς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με.”’ Καὶ ἐπὶ\nτούτοις δέ φασιν οἱ κακόφρονες· ‘Εἰ δύναμις ἦν, οὐκ ἂν ἐδειλίασεν,\nἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἑτέροις τὸ δύνασθαι παρεῖχεν.’ Εἶτά\nφασιν· ‘Εἰ σοφία ἦν φύσει ἡ ἀληθινὴ καὶ ἰδία τοῦ Πατρὸς, πῶς\nγέγραπται· “Καὶ Ἰησοῦς προέκοπτε σοφίᾳ, καὶ ἡλικίᾳ, καὶ\nχάριτι παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις·” καὶ “ἐλθὼν εἰς μὲν τὰ μέρη\nΚαισαρείας τῆς Φιλίππου, ἐπυνθάνετο τῶν μαθητῶν, τίνα λέγουσιν\nοἱ ἄνθρωποι αὐτὸν εἶναι·’ εἰς δὲ τὴν Βηθανίαν παραγενόμενος\nἠρώτα ποῦ Λάζαρος κεῖται· ἔλεγε δὲ μετὰ ταῦτα τοῖς μαθηταῖς·\n“Πόσους ἄρτους ἔχετε;” Πῶς οὖν,’ φασὶν, οὖτος Σοφία, ὁ ἐν\nσοφίᾳ προκόπτων, καὶ ἀγνοῶν ἃ παῤ ἑτέρων μανθάνειν ἠξίου;’\nἜστι δὲ καὶ τοῦτο παῤ αὐτῶν λεγόμενον· ‘Πῶς δύναται ὁ Λόγος\nἴδιος εἶναι τοῦ Πατρὸς, οὗ ἄνευ οὐκ ἦν ὁ Πατήρ ποτε, διʼ οὗ τὰ\nπάντα ποιεῖ, ὡς ὑμεῖς φρονεῖτε, ὁ ἐπὶ μὲν τοῦ σταυροῦ λέγων·\n“Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με ἐγκατέλιπες;” πρὸ δὲ τούτων\nεὐχόμενος, “δόξασόν σου τὸ ὄνομα·” καὶ, “δόξασόν με σὺ,\nΠάτερ, τῇ δόξῃ, ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί.”\nΗὔχετο δὲ ἐν ταῖς ἐρήμοις, καὶ παρήγγελλε τοῖς μαθηταῖς προσεύχεσθαι\nμὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν· καὶ, “τὸ πνεῦμα πρόθυμον”\nἔλεγεν, “ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής·” καὶ, Περὶ τῆς ἡμέρας\nἢ τῆς ὥρας ἐκείνης οὐδεὶς οἷδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι, οὐδὲ ὁ Υἱός.”’\nΕἶτα πάλιν φασὶν ἐπὶ τούτοις οἱ δείλαιοι· ‘Εἰ ἦν κατὰ τὴν ὑμετέραν\nδιάνοιαν ἀϊδίως ὑπάρχων ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Θεὸν, οὔτ’ ἂν\nἠγνόησε περὶ τῆς ἡμέρας, ἀλλʼ ἐγίνωσκεν ὡς Λόγος· οὔτʼ ἂν\nἐγκατελείπετο ὁ συνυπάρχων· οὔτε δόξαν ᾔτει λαβεῖν, ἔχων\nαὐτὴν ἐν τῷ Πατρὶ, οὔτε ὅλως ηὔχετο· οὐδενὸς γὰρ, Λόγος ὢν,\nἐδέετο· ἀλλʼ ἐπειδὴ κτίσμα ἐστὶ καὶ εἶς τῶν γενητῶν, διὰ τοῦτο\nτοιαῦτα ἔλεγε, καὶ ἐδέετο ὧν οὐκ εἶχε· κτισμάτων γὰρ ἴδιον τὸ\nχρήζειν καὶ δέεσθαι ὦν οὐκ ἔχουσι.’\n\n27. Τοιαῦτα μὲν οὖν οἱ ἀσεβεῖς ἐξάγονται λαλοῦντες· ἔδει δὲ\nταῦτα διαλογιζομένους εἰπεῖν καὶ τολμηρότερον· ‘Διὰ τί ὅλως ὁ\n\nΛόγος σὰρξ ἐγένετο;’ καὶ πάλιν ἐπειπεῖν, ‘Πῶς γὰρ ἡδύνατο,\nΘεὸς ὢν, γενέσθαι ἄνθρωπος; ἢ πῶς ἠδύνατο ὁ ἀσώματος σῶμα\nφορέσαι;’ ἢ καὶ’ Ἰουδαϊκώτερον κατὰ τὸν Καϊάφαν εἰπεῖν· ‘Διὰ\nτί ὅλως, ἄνθρωπος ὢν ὁ Χριστὸς, Θεὸν ἑαυτὸν ἐποίει;’ ταῦτα γὰρ\nκαὶ τὰ τούτοις παραπλήσια τότε μὲν Ἰουδαῖοι βλέποντες ἐγόγγυζον,\nνῦν δὲ ἀναγινώσκοντες οἱ Ἀρειομανῖται ἀπιστοῦσι, καὶ\nεἰς βλασφημίας ἐκπεπτώκασιν. Εἴ τις οὖν ἐκ παραλλήλου τὰ\nτούτων κἀκείνων ἐξετάζοι ῥήματα, εὑρήσει πάντως εἰς τὴν αὐτὴν\nαὐτοὺς συναντῶντας ἀπιστίαν, καὶ ἴσην αὐτῶν τὴν τῆς ἀσεβείας\nτόλμαν, καὶ κοινὴν αὐτῶν οὖσαν τὴν πρὸς ἡμᾶς μάχην. Ἰουδαῖοι\nμὲν γὰρ ἔλεγον, ‘Πῶς, ἄνθρωπος ὢν, δύναται Θεὸς εἶναι;’\nἈρειανοὶ δὲ, ‘Εἰ Θεὸς ἦν ἀληθινὸς ἐκ τοῦ Θεοῦ, πῶς ἡδύνατο\nἄνθρωπος γενέσθαι; Καὶ Ἰουδαῖοι μὲν ἐσκανδαλίζοντο, καὶ\nἐχλεύαζον λέγοντες, ‘Οὐκ ἂν οὖτος, εἰ ἦν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὑπέμεινε\nσταυρόν·’ Ἀρειανοὶ δὲ εἰς τὸ κατʼ ἀντικρὺ στήκοντες\nαὐτῶν, φάσκουσιν ἡμῖν, ‘Πῶς τολμᾶτε λέγειν Λόγον ἴδιον\nεἶναι τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας τὸν ἔχοντα σῶμα, ὥστε τοῦτο ὑπομεῖναι;’\nΕἶτα τῶν Ἰουδαίων ζητούντων ἀποκτεῖναι τὸν Κύριον,\nὅτι ‘Πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν Θεὸν, καὶ ἴσον ἑαυτὸν ἐποίει,’\nἐργαζόμενος ἃ ἐργάζεται ὁ Πατὴρ, ἔμαθον οἱ Ἀρειανοὶ λέγειν\nκαὶ αὐτοὶ, ὅτι οὔτε ἴσος τῷ Θεῷ ἐστιν, οὔτε Πατὴρ ἴδιός ἐστι\nκαὶ φύσει τοῦ Λόγου ὁ Θεός· ἀλλὰ καὶ τοὺς ταῦτα φρονοῦντας\nζητοῦσιν ἀποκτεῖναι. Πάλιν τε τῶν Ἰουδαίων λεγόντων· ‘Οὐχ\nοὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Ἰωσὴφ, οὗ ἡμεῖς οἴδαμεν τὸν πατέρα καὶ\nτὴν μητέρα; πῶς οὖν λέγει, “πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι,\nκαὶ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβέβηκα;’ οἱ Ἀρειανοὶ καὶ αὐτοὶ ἐπακούουσιν\nἐξ ἴσου λέγοντες· ‘Πῶς δύναται Λόγος εἶναι ἢ Θεὸς\nὁ κοιμώμενος ὡς ἄνθρωπος, καὶ κλαίων, καὶ πυνθανόμενος;\nἈμφότεροι γὰρ ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων, ὦν ὑπέμεινεν ὁ Σωτὴρ διʼ\nἣν εἶχε σάρκα, ἀρνοῦνται τὴν ἀϊδιότητα καὶ θεότητα τοῦ Λόγου.\n\n28. Ἰουδαϊκῆς τοίνυν οὔσης, καὶ Ἰουδαϊκῆς τῆς ἐκ τοῦ προδότου\nἸούδα τῆς τοιαύτης παρανοίας, ἢ ἐκ φανεροῦ πάλιν ὁμολογείτωσαν\nἑαυτοὺς τοῦ Καϊάφα καὶ Ἡρώδου μαθητὰς εἶναι, μὴ\nσκέποντες τὸν Ἰουδαϊσμὸν τῷ τοῦ Χριστιανισμοῦ ὀνόματι, καὶ\nἀρνείσθωσαν τέλεον, καθὰ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρήκαμεν, τὴν\nτοῦ Σωτῆρος ἔνσαρκον παρουσίαν· τοῦτο γὰρ τῆς αἱοέσεως αὐτῶν\n\nοἰκεῖον τὸ φρόνημα· ἢ εἰ δεδοίκασιν Ἰουδαΐζειν ἐκ φανεροῦ, καὶ\nπεριτέμνεσθαι, διὰ τὴν πρὸς Κωνστάντιον ἀρέσκειαν καὶ τοὺς\nἀπατηθέντας παῤ αὐτῶν, μηδὲ λεγέτωσαν τὰ τῶν Ἰουδαίων·\nδίκαιον γὰρ ὧν τὰ ὀνόματα παραιτοῦνται, τούτων ἀποστρέφεσθαι\nκαὶ τὸ φρόνημα. Χριστιανοὶ γάρ ἐσμεν, ὦ Ἀρειανοὶ, Χριστιανοί\nἐσμεν ἡμεῖς· ἡμῶν τε ἴδιον καλῶς τὰ εὐαγγέλια νοεῖν\nπερὶ τοῦ Σωτῆρος, καὶ μήτε μετὰ Ἰουδαίων λιθάζειν αὐτὸν, ἐὰν\nπερὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀϊδιότητος ἀκούωμεν αὐτοῦ, μήτε μεθʼ\nὑμῶν σκανδαλίζεσθαι, ἐφʼ οἷς ἂν, ὡς ἄνθρωπος, ὑπὲρ ἡμῶν\nταπεινοῖς φθέγγοιτο ῥήμασιν. Εἰ θέλετε γοῦν καὶ ὑμεῖς γενέσθαι\nΧριστιανοὶ, ἀπόθεσθε τὴν Ἀρείου μανίαν, τήν τε ἀκοὴν\nὑμῶν τὴν ῥυπωθεῖσαν ἀπὸ τῶν βλασφήμων ῥημάτων ἀπονίψασθε\nτοῖς τῆς εὐσεβείας λόγοις, γινώσκοντες ὡς παυόμενοι τοῦ\nεἶναι Ἀρειανοὶ, παύσεσθε καὶ τῆς τῶν νῦν Ἰουδαίων κακοφροκύνης,\nεὐθύς τε ὡς ἀπὸ σκότους ἡ ἀλήθεια ὑμῖν λάμψει· καὶ\nοὐκέτι μὲν ἡμῖν ὀνειδίσετε, ὡς ‘δύο ἀΐδιαʼ λέγουσιν, ἐπιγνώσεσθε\nδὲ καὶ ὑμεῖς, ὅτι τε ἀληθινὸς καὶ φύσει Υἱός ἐστι τοῦ\nΘεοῦ ὁ Κύριος, καὶ οὐχ ἀπλῶς ἀΐδιος, ἀλλὰ τῇ τοῦ Πατρὸς ἀϊδιότητι\nσυνὼν γινώσκεται. Ἔστι γὰρ λεγόμενα ‘ἀΐδια,’ ὦν αὐτὸς\nδημιουργός ἐστιν· ἐν γὰρ τῷ εἰκοστῷ τρίτῳ ψαλμῷ γέγραπται·\n‘Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι.’\nΔῆλον δέ ἐστιν ὅτι διʼ αὐτοῦ καὶ ταῦτα γέγονεν· εἰ δὲ καὶ τῶν\nαἰωνίων αὐτός ἐστι δημιουργὸς, τίς ἡμῶν ἔτι λοιπὸν ἀμφιβάλλειν\nδυνήσεται, ὅτι καὶ τούτων τῶν ἀϊδίων ἀνώτερός ἐστι, καὶ\nοὐ τοσοῦτον ἐκ τοῦ ἀϊδίου γνωρίζεται Κύριος, ὅσον ὅτι Υἱός ἐστι\nτοῦ Θεοῦ; Υἱὸς γὰρ ὢν, ἀχώριστός ἐστι τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐκ\n‘ἦν ὅτε οὐκ ἦν,’ ἀλλʼ ἀεὶ ἦν· καὶ εἰκὼν καὶ ἀπαύγασμα ὢν τοῦ\nΠατρὸς, ἔχει καὶ τὴν ἀϊδιότητα τοῦ Πατρός. Ὅπως μὲν οὖν\nἠλέγχθησαν κακῶς νοοῦντες ἃ προεφασίζοντο ῥητὰ, δυνατόν πως\nἐκ τῶν ἔμπροσθεν δι᾿ ὀλίγων εἰρημένων καταμαθεῖν· ὅτι δὲ καὶ\nἐν οἷς πάλιν προφασίζονται νῦν ἐκ τῶν εὐαγγελίων, γνωρίζονται\nσαθρὰν ἔχοντες τὴν διάνοιαν, ῥᾴδιόν ἐστι συνιδεῖν, ἐὰν\nμάλιστα καὶ νῦν τὸν σκοπὸν τῆς καθʼ ἡμᾶς τοὺς Χριστιανοὺς\nπίστεως λάβωμεν, καὶ τούτῳ ὥσπερ κανόνι χρησάμενοι, ‘προσέχωμεν,’\nὡς εἷπεν ὁ ἀπόστολος, ‘τῇ ἀναγνώσει τῆς θεοπνεύστου\nγραφῆς.’ Οἱ γὰρ Χριστομάχοι, τοῦτον ἀγνοήσαντες,\n\n‘ἐπλανήθησαν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας,’ καὶ ‘προσέκοψαν τῷ\nλίθῳ τοῦ προσκόμματος,ʼ φρονοῦντες ‘παῤ ὃ δεῖ φρονεῖν.’\n\n29. Σκοπὸς τοίνυν οὗτος καὶ χαρακτὴρ τῆς ἁγίας γραφῆς, ὡς\nπολλάκις εἴπομεν, διπλῆν εἶναι τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἐπαγγελίαν\nἐν αὐτῇ· ὅτι τε ἀεὶ Θεὸς ἦν καὶ Υἱός ἐστι, Λόγος ὢν καὶ\nἀπαύγασμα καὶ σοφία τοῦ Πατρός· καὶ ὅτι ὕστερον, διʼ ἡμᾶς\nσάρκα λαβὼν ἐκ παρθένου τῆς Θεοτόκου Μαρίας, ἄνθρωπος\nγέγονε. Καὶ ἔστι μὲν τοῦτον εὑρεῖν διὰ πάσης τῆς θεοπνεύστου\nγραφῆς σημαινόμενον, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος εἴρηκεν, ‘Ἐρευνᾶτε\nτὰς γραφὰς, ὅτι αὐταί εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περὶ ἐμοῦ· ἵνα δὲ\nμὴ, πάντα τὰ ῥητὰ συνάγων, πολὺς ἐν τῷ γράφειν γένωμαι,\nἀρκεσθῶμεν ὡς πάντων μνημονεῦσαι, τοῦ μὲν Ἰωάννου λέγοντος,\n‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς\nἦν ὁ Ἀόγος· οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν· πάντα διʼ\nαὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν·ʼ εἶτα, ‘Καὶ\nὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐθεασάμεθα\nτὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ Πατρός·’ τοῦ δὲ\nΠαύλου γράφοντος, ‘ὃς, ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν\nἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· ἀλλʼ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν\nδούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι\nεὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος· ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπήκοος\nμέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ,’ Ἀπὸ τούτων γὰρ,\nτῇ αὐτῇ διανοίᾳ διερχόμενός τις πᾶσαν τὴν γραφὴν, ὄψεται πῶς\nἐν ἀρχῇ μὲν εἶπε τούτῳ ὁ Πατήρ· ‘Γενηθήτω φῶς,’ καὶ, ‘Γενηθήτω\nστερέωμα,ʼ καὶ, ‘Ποιήσωμεν ἄνθρωπον·’ ἐπὶ δὲ συντελείᾳ\nτῶν αἰώνων ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς τὸν κόσμον, ‘οὐχ ἵνα κρίνῃ\nτὸν κόσμον, ἀλλʼ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι᾿ αὐτοῦ·’ καὶ γέγραπται,\n‘Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν· καὶ καλέσουσι\nτὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουὴλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον,\nΜεθʼ ἡμῶν ὁ Θεός.’\n\n30. Ὁ τοίνυν ἐντυγχάνων τῇ θείᾳ γραφῇ, ἀπὸ μὲν τῶν\nπαλαιῶν τὰ ῥητὰ καταμανθανέτω, ἀπὸ δὲ τῶν εὐαγγελίων θεωρείτω\nτὸν Κύριον γενόμενον ἄνθρωπον· ‘ὁ Λόγος γὰρ, φησὶ,\n‘σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν.’ Ἄνθρωπος δὲ γέγονε,\nκαὶ οὐκ εἰς ἄνθρωπον ἦλθε· καὶ τοῦτο γὰρ ἀνᾶγκαῖον εἰδέναι,\nμήποτε καὶ, εἰς τοῦτο πεσόντες οἱ ἀσεβεῖς, ἀπατήσωσί τινας,\n\nκἀκεῖνοι νομίσωσιν ὅτι, ὥσπερ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν χρόνοις εἰς\nἕκαστον τῶν ἀγίων ‘ἐγίνετο,’ οὕτω καὶ νῦν εἰς ἄνθρωπον ἐπεδήμησεν\nὁ Λόγος, ἁγιάζων καὶ τοῦτον, καὶ φανερούμενος ὥσπερ καὶ\nἐν τοῖς ἄλλοις. Εἰ γὰρ οὕτως ἦν, καὶ μόνον ἐν ἀνθρώπῳ φανεὶς\nἦν, οὐδὲν ἦν παράδοξον, οὔτε οἱ ὁρῶντες ἐξενίζοντο λέγοντες,\n‘Ποταπὸς ἄρα ἐστὶν οὖτος;’ καὶ, ‘διὰ τί σὺ, ἄνθρωπος ὢν,\nποιεῖς σεαυτὸν Θεόν;’ εἶχον γὰρ τὴν συνήθειαν ἀκούοντες,\n‘Καὶ ἐγένετο Λόγος Κυρίου πρὸς’ ἕκαστον τῶν προφητῶν. Νῦν\nδὲ, ἐπειδὴ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, διʼ οὗ γέγονε τὰ πάντα, ὑπέμεινε\nκαὶ Υἱὸν ἀνθρώπου γενέσθαι, καὶ ‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, λαβὼν\nδούλου μορφήν·’ διὰ τοῦτο ‘Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλόν’ ἐστιν ὁ\nτοῦ Χριστοῦ σταυρὸς, ‘ἡμῖν δὲ Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ\nσοφία·’ ‘ὁ Λόγος’ γὰρ, ὡς εἶπεν ὁ Ἰωάννης, σὰρξ ἐγένετο·’\nτῆς γραφῆς ἔθος ἐχούσης λέγειν ‘σάρκα’ τὸν ἄνθρωπον, ὡς διὰ\nἸωὴλ τοῦ προφήτου φησὶν, ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου\nἐπὶ πᾶσαν σάρκα·’ καὶ ὡς Δανιὴλ εἴρηκε τῷ Ἀστυάγῆ, Ὁὐ\nσέβομαι εἴδωλα χειροποίητα, ἀλλὰ τὸν ζῶντα Θεὸν, τὸν κτίσαντα\nτὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, καὶ ἔχοντα πάσης σαρκὸς\nκυρείαν·’ ‘σάρκα’ γὰρ καὶ οὗτος καὶ Ἰωὴλ τὸ τῶν ἀνθρώπων\nγένος λέγουσι.\n\n31. Πάλαι μὲν οὖν πρὸς ἕκαστον τῶν ἁγίων ἐγίνετο, καὶ\nἡγίαζε μὲν τοὺς γνησίως δεχομένους αὐτόν· οὔτε δὲ, γεννωμένων\nἐκείνων, εἴρηται ὅτι ‘αὐτὸς γεγένηται ἄνθρωπος,’ οὔτε, πασχόντων\nἐκείνων, εἴρηται, ‘πέπονθεν αὐτός.’ Ὅτε δὲ ἐκ Μαρίας ἐπεδήμησεν\n‘ἅπαξ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν ἀιώνων εἰς ἀθέτησιν ἁμαρτίας,’\n(οὕτω γὰρ εὐδοκήσας ὁ Πατὴρ ‘ἔπεμψε τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν γενόμενον\nἐκ γυναικὸς, γενόμενον ὑπὸ νόμον), τότε εἴρηται ὅτι\nσάρκα προσλαβὼν γεγένηται ἄνθρωπος, καὶ ἐν ταύτῃ πέπονθεν\nὑπὲρ ἡμῶν, ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος, ‘Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὲρ\nἡμῶν σαρκί·’ ἵνα δειχθῇ, καὶ πάντες πιστεύσωμεν, ὅτι, ἀεὶ ὢν\nΘεὸς, καὶ ἁγιάζων πρὸς οὓς ἐγένετο, διακοσμῶν τε κατὰ τὸ\nβούλημα τοῦ Πατρὸς τὰ πάντα, ὕστερον καὶ διʼ ἡμᾶς γέγονεν\nἄνθρωπος, καὶ ‘σωματικῶς,’ ὥς φησιν ὁ ἀπόστολος, ‘κατῴκησεν\nἡ θεότης’ ἐν τῇ σαρκί· ἴσον τῷ φάναι, ‘Θεὸς ὢν, ἴδιον\nἔσχε σῶμα, καὶ τούτῳ χρώμενος ὀργάνῳ, γέγονεν ἄνθρωπος διʼ\nἡμᾶς.’ Καὶ διὰ τοῦτο τὰ μὲν ἴδια ταύτης ‘αὐτοῦ’ λέγεται, ἐπειδὴ\n\nἐν αὐτῇ ἦν, οἷά ἐστι τὸ πεινῇν, τὸ διψῇν, τὸ πάσχειν, τὸ κοπιᾷν,\nκαὶ τὰ ὅμοια, ὧν ἐστιν ἡ σὰρξ δεκτική· τὰ δὲ αὐτοῦ τοῦ Λόγου\nἴδια ἔργα, οἷά ἐστι, τὸ ἐγείρειν νεκροὺς, καὶ τυφλοὺς ποιεῖν ἀναβλέπειν,\nκαὶ τὴν αἱμοῤῥοοῦσαν ἰᾶσθαι αὐτὸν, διὰ τοῦ ἰδίου\nσώματος αὐτὸς ἐποίει· καὶ ὁ μὲν Λόγος τὰς τῆς σαρκὸς βάσταζεν\nἀσθενείας, ὡς ἰδίας· αὐτοῦ γὰρ ἦν ἡ σάρξ· καὶ ἡ σὰρξ δὲ\nὑπούργει τοῖς τῆς θεότητος ἔργοις, ὅτι ἐν αὐτῇ ἐγένετο· Θεοῦ\nγὰρ ἦν σῶμα. Εὖ δὲ ὁ προφήτης εἴρηκεν, ‘ἐβάσταξε,’ καὶ οὐκ\nεἴρηκε, ‘τὰς ἀσθενείας ἡμῶν αὐτὸς ἐθεράπευσεν,’ ἵνα μὴ, ὡς\nἐκτὸς ὢν τοῦ σώματος, καὶ μόνον αὐτὸ ἰασάμενος, ὡς ἀεὶ πεποίηκεν,\nὑπευθύνους πάλιν τοῦ θανάτου τοὺς ἀνθρώπους καταλείψῃ.\nΤὰς δὲ ἀσθενείας ἡμῶν βαστάζει, καὶ ‘τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν αὐτὸς\nφέρει,’ ἵνα δειχθῇ ὅτι τε ἄνθρωπος διʼ ἡμᾶς γέγονε, καὶ σῶμα τὸ\nἐν αὐτῷ φέρον αὐτὰς αὐτοῦ ἴδιόν ἐστι· καὶ αὐτὸς μὲν οὐδὲν\nἐβλάπτετο, ‘ἀναφέρων τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐπὶ τὸ ξύλον τῷ\nσώματι αὐτοῦ,’ ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος· ἡμεῖς δὲ οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ\nμὲν τῶν ἰδίων παθῶν ἐλυτρούμεθα, τῆς δὲ τοῦ Λόγου δικαιοσύνης\nἐπληρούμεθα.\n\n32. Ὅθεν τῆς σαρκὸς πασχούσης, οὐκ ἦν ἐκτὸς ταύτης ὁ\nΛόγος· διὰ τοῦτο γὰρ ‘αὐτοῦ’ λέγεται καὶ τὸ πάθος· καὶ θεϊκῶς\nδὲ ποιοῦντος αὐτοῦ τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἦν ἔξωθεν αὐτοῦ ἡ\nσάρξ· ἀλλʼ ἐν αὐτῷ τῷ σώματι ταῦτα πάλιν ὁ Κύριος ἐποίει.\nδιὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἄνθρωπος γενόμενος ἔλεγεν, ‘Εἰ οὐ ποιῶ τὰ\nἔργα τοῦ Πατρός μου, μὴ πιστεύετέ μοι· εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ\nμὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις πιστεύετε, ἵνα γινώσκητε ὅτι ἐν ἐμοὶ\nὁ Πατὴρ, κἀγὼ ἐν αὐτῷ.’ Ἀμέλει ὅτε χρεία γέγονε τὴν πενθερὰν\nθερὰν τοῦ Πέτρου πυρέσσουσαν ἐγεῖραι, ἀνθρωπίνως μὲν ἐξέτεινε\nτὴν χεῖρα, θεϊκῶς δὲ ἦν παύων τὴν νόσον. Καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ ‘ἐκ\nγενετῆς τυφλοῦ’ ἀνθρώπινον ἀπὸ τῆς σαρκὸς ἠφίει ‘τὸ πτύσμα,’\nθεϊκῶς δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἤνοιγε διὰ τοῦ πηλοῦ· ἐπὶ δὲ τοῦ\nΛαζάρου φωνὴν μὲν, ὡς ἄνθρωπος, ἀνθρωπίνην ἠφίει· θεϊκῶς δὲ,\nὡς Θεὸς, τὸν Λάζαρον ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Ταῦτα δὲ οὕτως ἐγίνετο,\nκαὶ ἐδείκνυτο, ὅτι μὴ φαντασίᾳ ἀλλὰ ἀληθῶς ἦν ἔχων\nσῶμα· ἔπρεπε δὲ τὸν Κύριον, ἐνδιδυσκόμενον ἀνθρωπίνην σάρκα,\nταύτην μετὰ τῶν ἰδίων παθῶν αὐτῆς ὅλην ἐνδύσασθαι, ἵνα,\nὥσπερ ἴδιον αὐτοῦ’ λέγομεν εἶναι τὸ σῶμα, οὕτω καὶ τὰ τοῦ\n\nσώματος πάθη ἴδια μόνον αὐτοῦ λέγηται, εἰ καὶ μὴ ἥπτετο κατὰ\nτὴν θεότητα αὐτοῦ. Εἰ μὲν οὖν ἑτέρου ἦν τὸ σῶμα, ἐκείνου ἂν\nλέγοιτο καὶ τὰ πάθη· εἰ δὲ τοῦ Λόγου ἡ σὰρξ (‘ὁ γὰρ Λόγος\nσὰρξ ἐγένετο,’) ἀνάγκη καὶ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη λέγεσθαι αὐτοῦ,\nοὖ καὶ ἡ σάρξ ἐστιν. Οὖ δὲ λέγεται τὰ πάθη, οἷά ἐστι μάλιστα\nτὸ κατακριθῆναι, τὸ μαστιγωθῆναι, τὸ διψᾷν, καὶ ὁ σταυρὸς, καὶ\nὁ θάνατος, καὶ αἱ ἄλλαι τοῦ σώματος ἀσθένειαι, τούτου καὶ τὸ\nκατόρθωμα καὶ ἡ χάρις ἐστί. Διὰ τοῦτο τοίνυν ἀκολούθως καὶ\nπρεπόντως οὐκ ἄλλου, ἀλλὰ τοῦ Κυρίου λέγεται τὰ τοιαῦτα\nπάθη· ἵνα καὶ ἡ χάρις παῤ αὐτοῦ ᾖ, καὶ μὴ ἄλλου λάτραι γινώμεθα,\nἀλλὰ ἀληθῶς θεοσεβεῖς, ὅτι μηδένα τῶν γενητῶν, μηδὲ\nκοινόν τινα ἄνθρωπον, ἀλλὰ τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ φύσει καὶ ἀληθινὸν\nΥἱὸν, τοῦτον καὶ γενόμενον ἄνθρωπον, οὐδὲν ἦττον Κύριον αὐτὸν\nκαὶ Θεὸν καὶ Σωτῆρα ἐπικαλούμεθα.\n\n33. Τοῦτο δὲ τίς οὐκ ἂν θαυμάσειεν; ἢ τίς οὐκ ἂν σύνθοιτο\nθεῖον ἀληθῶς εἶναι τὸ πρᾶγμα; εἰ γὰρ τὰ τῆς θεότητος τοῦ\nΛόγου ἔργα μὴ διὰ τοῦ σώματος ἐγίνετο, οὐκ ἂν ἐθεοποιήθη\nἄνθρωπος· καὶ πάλιν, εἰ τὰ ἴδια τῆς σαρκὸς οὐκ ἐλέγετο τοῦ\nΛόγου, οὐκ ἂν ἠλευθερώθη παντελῶς ἀπὸ τούτων ὁ ἄνθρωπος·\nἀλλʼ εἰ ἄρα πρὸς ὀλίγον μὲν ἀνεπαύετο, ὡς προεῖπον, πάλιν δὲ\nἔμενεν ἡ ἁμαρτία ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φθορὰ, ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἔμπροσθεν\nἀνθρώπων γέγονε, καὶ τοῦτο δείκνυται. Πολλοὶ γοῦν ἅγιοι\nγεγόνασι καὶ καθαροὶ πάσης ἁμαρτίας· Ἱερεμίας δὲ καὶ ἐκ κοιλίας\nἡγιάσθη· καὶ Ἰωάννης ἔτι κυοφορούμενος ‘ἐσκίρτησεν ἐν\nἀγαλλιάσειʼ ἐπὶ τῇ φωνῇ τῆς Θεοτόκου Μαρίας· καὶ ὅμως ‘ἐβασίλευσεν\nὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωσέως, καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ\nἁμαρτήσαντας, ἐπὶ τῷ ὁμοιώματι τῆς παραβάσεως Ἀδάμ·ʼ καὶ\nοὕτως ἔμενον οὐδὲν ἧττον οἱ ἄνθρωποι θνητοὶ καὶ φθαρτοὶ,\nδεκτικοὶ τῶν ἰδίων τῆς φύσεως παθῶν. Νῦν δὲ τοῦ Λόγου\nγενομένου ἀνθρώπου, καὶ ἰδιοποιουμένου τὰ τῆς σαρκὸς, οὐκέτι\nταῦτα τοῦ σώματος ἅπτεται διὰ τὸν ἐν αὐτῷ γενόμενον Λόγον·\nἀλλʼ ὑπʼ αὐτοῦ μὲν ἀνήλωται, λοιπὸν δὲ οἱ ἄνθρωποι οὐκέτι\nκατὰ τὰ ἴδια πάθη μένουσιν ἁμαρτωλοὶ καὶ νεκροὶ, ἀλλὰ κατὰ\nτὴν τοῦ Λόγου δύναμιν ἀναστάντες, ἀθάνατοι καὶ ἄφθαρτοι ἀεὶ\nδιαμένουσιν. Ὅθεν καὶ γεννωμένης τῆς σαρκὸς ἐκ τῆς Θεοτόκου\nΜαρίας, αὐτὸς λέγεται γεγεννῆσθαι, ὁ τοῖς ἄλλοις γένεσιν\n\nεἰς τὸ εἶναι παρέχων· ἵνα τὴν ἡμῶν εἰς ἑαυτὸν μεταθῇ γένεσιν,\nκαὶ μηκέτι ὡς γῇ μόνη ὄντες εἰς γῆν ἀπέλθωμεν, ἀλλʼ ὡς τῷ ἐξ\nοὐρανοῦ Λόγῳ συναφθέντες, εἰς οὐρανοὺς ἀναχθῶμεν παῤ αὐτοῦ.\nΟὐκοῦν οὕτω καὶ τὰ ἄλλα πάθη τοῦ σώματος οὐκ ἀπεικότως εἰς\nἑαυτὸν μετέθηκεν, ἵνα μηκέτι ὡς ἄνθρωποι, ἀλλʼ ὡς ἴδιοι τοῦ\nΛόγου, τῆς αἰωνίου ζωῆς μετάσχωμεν. Οὐκέτι γὰρ, κατὰ τὴν\nπροτέραν γένεσιν, ‘ἐν τῷ Ἀδὰμ’ ἀποθνήσκομεν· ἀλλὰλοιπὸν τῆς\nγενέσεως ἡμῶν καὶ πάσης τῆς σαρκικῆς ἀσθενείας μετατεθέντων\nεἰς τὸν Λόγον, ἐγειρόμεθα ἀπὸ γῆς, λυθείσης τῆς διʼ ἁμαρτίαν\nκατάρας διὰ τὸν ἐν ἡμῖν ‘ὑπὲρ ἡμῶν γενόμενον κατάραν·’ καὶ\nεἰκότως γε. Ὥσπερ γὰρ, ἐκ γῆς ὄντες πάντες, ἐν τῷ Ἀδὰμ\nἀποθνήσκομεν, οὕτως ‘ἄνωθεν ἐξ ὕδατος καὶ πνεύματος ἀναγεννηθέντες,\nἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιούμεθα,’ οὐκέτι ὡς γηΐνης,\nἀλλὰ λοιπὸν λογωθείσης τῆς σαρκὸς διὰ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ὃς\nδι᾿ ἡμᾶς ‘ἐγένετο σάρξ.’\n\n34. Ἵνα δὲ καὶ τὸ ἀπαθὲς τῆς τοῦ Λόγου φύσεως, καὶ τὰς\nδιὰ τὴν σάρκα λεγομένας ἀσθενείας ‘αὐτοῦ’ γινώσκειν τις ἀκριβέστερον\nἔχῃ, καλὸν ἀκοῦσαι τοῦ μακαρίου Πέτρου· ἀξιόπιστος\nγὰρ οὗτος γένοιτʼ ἂν μάρτυς περὶ τοῦ Σωτῆρος· γράφει τοίνυν\nἐν τῇ ἐπιστολῇ λέγων, ‘Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν\nΟὐκοῦν καὶ ὅταν λέγηται πεινᾷν, καὶ διψᾷν, καὶ κάμνειν,\nκαὶ μὴ εἰδέναι, καὶ καθεύδειν, καὶ κλαίειν, καὶ αἰτεῖν, καὶ\nφεύγειν, καὶ γεννᾶσθαι, καὶ παραιτεῖσθαι τὸ ποτήριον, καὶ\nἁπλῶς πάντα τὰ τῆς σαρκὸς, λεχθείη ἂν ἀκολούθως ἐφʼ ἑκάστου,\n‘Χριστοῦ οὖν πεινῶντος καὶ διψῶντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί·’ καὶ μὴ\nεἰδέναι λέγοντος, καὶ ῥαπιζομένου, καὶ κάμνοντος ‘ὑπὲρ ἡμῶν\nσαρκί·’ καὶ ὑψουμένου πάλιν, καὶ γεννωμένου, καὶ αὐξάνοντος\n‘σαρκί·’ καὶ φοβουμένου, καὶ κρυπτομένου ‘σαρκί·’ καὶ λέγοντος,\n‘εἰ δυνατὸν, παρελθέτω ἀπʼ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο,ʼ καὶ τυπτομένου,\nκαὶ λαμβάνοντος ‘ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί·’ καὶ ὅλως πάντα τὰ\nτοιαῦτα ‘ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ ἀπόστολος\nδιὰ τοῦτʼ εἴρηκε, ‘Χιστοῦ οὖν παθόντος ‘οὐ θεότητι, ἀλλ᾿’ ὑπὲρ\nἡμῶν σαρκὶ,’ ἵνα μὴ αὐτοῦ τοῦ Λόγου ἴδια κατὰ φύσιν, ἀλλʼ\nαὐτῆς τῆς σαρκὸς ἴδια φύσει τὰ πάθη ἐπιγνωσθῇ. Μὴ τοίνυν\nἐκ τῶν ἀνθρωπίνων τις σκανδαλιζέσθω, ἀλλὰ μᾶλλον γινωσκέτω,\nὡς τὴν φύσιν αὐτὸς ὁ Λόγος ἀπαθής ἐστι, καὶ ὅμως\n\nδι᾿ ἣν ἐνεδύσατο σάρκα, λέγεται περὶ αὐτοῦ ταῦτα, ἐπειδὴ τῆς\nμὲν σαρκὸς ἴδια ταῦτα, τοῦ δὲ Σωτῆρος ἴδιον αὐτὸ τὸ σῶμα. Καὶ\nαὐτὸς μὲν ἀπαθὴς τὴν φύσιν, ὡς ἔστι, διαμένει, μὴ βλαπτόμενος\nἀπὸ τούτων, ἀλλὰ μᾶλλον ἐξαφανίζων καὶ ἀπολλύων αὐτά· οἱ\nδὲ ἄνθρωποι, ὡς εἰς τὸν ἀπαθῆ μεταβάντων αὐτῶν τῶν παθῶν\nκαὶ ἀπηλειμμένων, ἀπαθεῖς καὶ ἐλεύθεροι τούτων λοιπὸν καὶ\nαὐτοὶ εἰς τοὺς αἰῶνας γίγνονται, καθὼς ἐδίδαξεν ὁ Ἰωάννης\nλέγων, ‘καὶ οἴδατε ὅτι ἐκεῖνος ἐφανερώθη ἵνα τὰς ἁμαρτίας\nἡμῶν ἄρῃ· καὶ ἁμαρτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστι·’ Τούτου δὲ οὕτως\nὄντος, οὐκ ἐγκαλέσει τις αἱρετικὸς, ‘Διὰ τί ἀνίσταται ἡ σὰρξ\nφύσει θνητὴ τυγχάνουσα; εἰ δὲ καὶ ἀνίσταται, διὰ τί μὴ πάλιν\nπεινᾷ καὶ διψᾷ, καὶ πάσχει, καὶ μένει θνητή; ἐκ γὰρ τῆς γῆς\nγέγονε, καὶ τὸ κατὰ φύσιν πῶς ἂν ἀπʼ αὐτῆς παύσοιτο;ʼ δυναμένης\nτότε τῆς σαρκὸς ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὸν οὕτω φιλόνεικον\nαἱρετικόν· ‘Εἰμὶ μὲν ἐκ γῆς κατὰ φύσιν θνητὴ, ἀλλʼ ὕστερον\nτοῦ Λόγου γέγονα σὰρξ, καὶ αὐτὸς ἐβάσταξέ μου τὰ πάθη, καίτοι\nἀπαθὴς ὤν· ἐγὼ δὲ γέγονα τούτων ἐλευθέρα, οὐκ ἀφιεμένη δουλεύειν\nἔτι τούτοις διὰ ἐλευθερώσαντά με Κύριον ἀπὸ τούτων.\nΕἰ γὰρ ἐγκαλεῖς, ὅτι τῆς κατὰ φύσιν ἀπηλλάγην φθορᾶς, ὅρα\nμὴ ἐγκαλέσῃς, ὅτι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος τὴν ἐμὴν τῆς δουλείας\nἔλαβε μορφήν. Ὡς γὰρ ὁ Κύριος, ἐνδυσάμενος τὸ σῶμα,\nγέγονεν ἄνθρωπος, οὕτως ἡμεῖς οἱ ἄνθρωποι παρὰ τοῦ Λόγου τε\nθεοποιούμεθα προσληφθέντες διὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, καὶ λοιπὸν\nζωὴν αἰώνιον κληρονομοῦμεν.’\n\n35. Ταῦτα ἀναγκαίως προεξητάσαμεν, ἵνα, ἐὰν ἴδωμεν αὐτὸν\nδιʼ ὀργάνου τοῦ ἰδίου σώματος θεϊκῶς πράττοντά τι ἢ λέγοντα,\nγινώσκωμεν ὅτι Θεὸς ὢν, ταῦτα ἐργάζεται· καὶ πάλιν, ἐὰν\nἴδωμεν αὐτὸν ἀνθρωπίνως λαλοῦντα ἢ πάσχοντα, μὴ ἀγνοῶμεν\nὅτι σάρκα φορῶν γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ οὕτω ταῦτα ποιεῖ καὶ\nλαλεῖ. Ἑκάστου γὰρ τὸ ἴδιον γινώσκοντες, καὶ ἀμφότερα ἐξ\nἑνὸς πραττόμενα βλέποντες καὶ νοοῦντες, ὀρθῶς πιστεύομεν, καὶ\nοὐκ ἄν ποτε πλανηθησόμεθα. Ἐὰν δέ τις, θεϊκῶς τὰ παρὰ τοῦ\nΛόγου γινόμενα βλέπων, ἀρνήσηται τὸ σῶμα, ἢ καὶ τὰ τοῦ\nσώματος ἴδια βλέπων, ἀρνήσηται τὴν τοῦ Λόγου ἔνσαρκον\nπαρουσίαν, ἢ ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων ταπεινὰ περὶ τοῦ Λόγου φρονήσῃ,\nὁ τοιοῦτος, ὡς μὲν Ἰουδαϊκὸς κάπηλος μίσγων τὸν οἷνον\n\nὕδατι, ‘σκάνδαλονʼ νομίσει τὸν σταυρὸν, ὡς δὲ Ἕλλην, ‘μωρίανʼ\nἡγήσεται τὸ κήρυγμα, οἷα δὴ καὶ οἱ θεομάχοι Ἀρειανοὶ πεπόνθασι.\nΤὰ γὰρ ἀνθρώπινα βλέποντες τοῦ Σωτῆρος, ἐνόμισαν\nαὐτὸν εἶναι κτίσμα. Οὐκοῦν ἔδει καὶ τὰ θεϊκὰ βλέποντας αὐτοὺς\nἔργα τοῦ Λόγου, ἀρνήσασθαι τοῦ σώματος αὐτοῦ τὴν γένεσιν,\nκαὶ λοιπὸν καὶ Μανιχαίοις ἑαυτοὺς συγκαταριθμεῖν. Ἀλλʼ\nἐκεῖνοι μὲν κἂν ὀψέ ποτε μανθανέτωσαν, ‘ὅτι ὁ Λόγος σὰρξ\nἐγένετο, ἡμεῖς δὲ, τὸν σκοπὸν τῆς πίστεως ἔχοντες, ἐπιγινώσκωμεν\nἃ διανοοῦνται οὗτοι κακῶς, ὀρθὴν ἔχοντα τὴν διάνοιαν. Τὸ\nγὰρ ‘ὁ Πατὴρ ἀγαπᾶ τὸν Υἱὸν, καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῆ\nχειρὶ αὐτοῦ·’ καὶ τὸ ‘πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου·’\nκαὶ τὸ ‘Οὐ δύναμαι ἐγὼ ποιεῖν ἀπʼ ἐμαυτοῦ οὐδέν· ἀλλὰ καθὼς\nἀκούω, κρίνω· καὶ ὅσα τοιαῦτά ἐστι ῥητὰ, οὐ τὸ μὴ ἐσχηκέναι\nποτὲ τὸν Υἱὸν ταῦτα δείκνυσι· (πῶς γὰρ ἃ ἔχει ὁ Πατὴρ, οὐκ\nεἶχεν ἀϊδίως ὁ μόνος κατʼ οὐσίαν τοῦ Πατρὸς Λόγος καὶ Σοφία,\nὁ καὶ λέγων· ‘πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστι·’ καὶ ‘τὰ\nἐμὰ τοῦ Πατρός ἐστιν;’ εἰ γὰρ τὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ ἐστιν,\nἀεὶ δὲ ταῦτα ἔχει ὁ Πατὴρ, δῆλον ὅτι ἃ ἔχει ὁ Υἱὸς, ταῦτα ὄντα\nτοῦ Πατρὸς, ἀεί ἐστιν ἐν αὐτῷ·) οὐ διὰ τὸ μὴ ἐσχήκεναι οὖν\nποτε ταῦτα ἔλεγεν ἀλλʼ ὅτι ἔχων ἀϊδίως ὁ Υἱὸς ἃ ἔχει, παρὰ\nτοῦ Πατρὸς ἔχει.\n\n36. Ἵνα γὰρ μή τις, βλέπων τὸν Υἱὸν ἔχοντα πάντα ὅσα\nἔχει ὁ Πατὴρ, ἐκ τῆς ἀπαραλλάκτου ὁμοιότητος καὶ ταυτότητος\nὧν ἔχει, πλανηθεὶς κατὰ Σαβέλλιον ἀσεβήσῃ, νομίσας αὐτὸν\nεἶναι τὸν Πατέρα· διὰ τοῦτο τὸ ‘ἐδόθη μοι καὶ τὸ’ ἔλαβον,’\nκαὶ τὸ ‘παρεδόθη μοι,’ εἴρηκεν, ὑπὲρ τοῦ μόνον δεῖξαι ὅτι οὐκ\nἔστιν αὐτὸς ὁ Πατὴρ, ἀλλὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Λόγος, καὶ ὁ ἀΐδιος\nΥἱός ἐστιν, ὁ διὰ μὲν τὴν ὁμοιότητα τοῦ Πατρὸς ἔχων ἀϊδίως\nἅπερ ἔχει παῤ αὐτοῦ, διὰ δὲ τὸ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν, ἐκ τοῦ Πατρὸς\nἔχει ἅπερ ἀϊδίως ἔχει. Ὅτι γὰρ τὸ ‘ἐδόθη,ʼ καὶ τὸ ‘παρεδόθη,ʼ\nκαὶ τὰ ὅμοια τούτοις, οὐκ ἐλαττοῖ τὴν θεότητα τοῦ Υἱοῦ, ἀλλὰ\nκαὶ μᾶλλον δείκνυσιν αὐτὸν ἀληθῶς Υἱὸν, ἔξεστι καὶ ἀπʼ αὐτῶν\nτῶν ῥητῶν καταμαθεῖν. Εἰ γὰρ ‘πάνταʼ αὐτῷ παρεδόθη, πρῶτον\nμὲν ἄλλος ἐστὶ τῶν πάντων, ὧν παρέλαβεν· ἔπειτα, ‘πάντων ὢν\nκληρονόμος,’ μόνος ὁ Υἱός ἐστι καὶ ἴδιος κατʼ οὐσίαν τοῦ Πατρός.\nΕἰ γὰρ εἶς ἦν τῶν πάντων, οὐ πάντων ἦν αὐτὸς κληρονόμος·\n\nἀλλὰ καὶ ἕκαστος ἐλάμβανεν, ὡς ἤθελε καὶ ἐδίδου ὁ Πατήρ.\nΝῦν δὲ, πάντα λαμβάνων αὐτὸς, ἄλλος ἐστὶ τῶν πάντων καὶ\nμόνος ἴδιος τοῦ Πατρός. Ὅτι δὲ πάλιν τὸ ‘ἐδόθη,ʼ καὶ ‘παρεδόθη,’\nοὐ τό ποτε μὴ ἔχειν αὐτὸν δείκνυσι, δυνατὸν ἐκ τοῦ\nὁμοίου ῥητοῦ καὶ περὶ πάντων συνιδεῖν τὸ τοιοῦτον. Φησὶ γὰρ\nαὐτὸς ὁ Σωτήρ· ‘ὥσπερ ὁ Πατὴρ ζωὴν ἔχει ἐν ἑαυτῷ, οὕτως\nκαὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ.’ Ἐκ μὲν γὰρ τοῦ\nλέγειν, ‘δέδωκε,ʼ σημαίνει ἑαυτὸν μὴ εἶναι τὸν Πατέρα· ἐν δὲ\nτῷ λέγειν, ‘οὕτως,ʼ δείκνυσι τὴν πρὸς τὸν Πατέρα τοῦ Υἱοῦ\nφυσικὴν ὁμοιότητα καὶ ἰδιότητα. Εἰ μὲν οὖν ἦν ποτε ὅτε\nοὐκ εἶχεν ὁ Πατὴρ, δῆλον ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς ἦν ὅτε οὐκ εἶχεν·\nὡς γὰρ ὁ Πατὴρ, οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς ἔχει. Εἰ δὲ ἀσεβὲς μὲν\nτοῦτο λέγειν, εὐσεβὲς δὲ μᾶλλόν ἐστιν εἰπεῖν ὅτι ἀεὶ ἔχει ὁ\nΠατὴρ, πῶς οὐκ ἄτοπον, τοῦ Υἱοῦ λέγοντος ὅτι ὡς ὁ Πατὴρ\nἔχει, οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς ἔχει, τούτους λέγειν μὴ οὕτως ἔχειν, ἀλλʼ\nἄλλως ἔχειν; Μᾶλλον οὖν ὁ Λόγος πιστός ἐστι, καὶ πάντα, ἃ\nλέγει εἰληφέναι, ἀεὶ ἔχων, αὐτὰ ἔχει παρὰ τοῦ Πατρός· καὶ ὁ\nμὲν Πατὴρ οὐ παρά τινος, ὁ δὲ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς ἔχει.\nὩς γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπαυγάσματος, εἰ αὐτὸ τὸ ἀπαύγασμα λέγοι,\n‘Πάντα τόπον δέδωκέ μοι τὸ φῶς φωτίζειν· καὶ οὐκ ἀπʼ ἐμαυτοῦ\nφωτίζω, ἀλλʼ ὡς τὸ φῶς βούλεται· τοῦτο δὲ λέγον, οὐ τό ποτε\nμὴ ἔχειν ἑαυτὸ δείκνυσιν, ἀλλʼ ὅτι ‘τοῦ φωτὸς ἴδιόν εἰμι, καὶ τὰ\nἐκείνου πάντα ἐμά ἐστιν. Οὕτως καὶ πλέον ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ νοεῖν\nἔξεστι. Καὶ γὰρ πάντα δεδωκὼς ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, πάντα πάλιν\nὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ ἔχει· καὶ τοῦ Υἱοῦ δὲ ἔχοντος, πάλιν ὁ\nΠατὴρ αὐτὰ ἔχει. Ἡ γὰρ τοῦ Υἱοῦ θεότης τοῦ Πατρὸς θεότης\nἐστί καὶ οὕτως ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ τῶν πάντων τὴν πρόνοιαν\nποιεῖται.\n\n37. Τῶν μὲν οὖν τοιούτων ῥητῶν τοιοῦτος ὁ νοῦς· περὶ δὲ\nτῶν ἀνθρωπίνως λεγομένων περὶ τοῦ Σωτῆρος, καὶ ταῦτα πάλιν\nεὐσεβῆ τὴν διάνοιαν ἔχει. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ προεξητάσαμεν\nτὰ τοιαῦτα, ἵνα, ἐὰν ἀκούσωμεν ἐπερωτῶντος αὐτοῦ, ποῦ Λάζαρος\nκεῖται, καὶ ὅταν εἰς τὰ μέρη Καισαρείας ἐλθὼν πυνθάνεται,\nΤίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἷναι;’ καὶ, ‘Πόσους ἔχετε\nἄρτους; καὶ, ‘Τί θέλετε ἵνα ποιήσω ὑμῖν;’ γινώσκωμεν ἐκ τῶν\nπροειρημένων τὴν ὀρθὴν τῶν ῥητῶν διάνοιαν, καὶ μὴ σκανδαλιζώμεθα\n\nκατὰ τοὺς Xριστομάχους Ἀρειανούς. Πρῶτον μὲν οὖν\nτοῖς ἀσεβοῦσι τοῦτο ῥητέον, πόθεν νομίζουσιν ἀγνοεῖν αὐτόν;\nΟὐ γὰρ ὁ ἐπερωτῶν πάντως καὶ ἀγνοῶν ἐπερωτᾷ· ἀλλʼ ἔξεστι\nτὸν εἰδότα καὶ ἐρωτᾷν περὶ ὧν ἐπίσταται. Ἀμέλει καὶ ὁ\nἸωάννης ἐπερωτῶντα τὸν Χριστὸν, ‘Πόσους ἄρτους ἔχετε;ʼ οἶδε\nμὴ ἀγνοοῦντα, ἀλλὰ γινώσκοντα· φησὶ γὰρ, ‘Τοῦτο δὲ ἔλεγε\nπειράζων τὸν Φίλιππον· αὐτὸς γὰρ ᾔδει τί ἔμελλε ποιεῖν.’ εἰ\nδὲ ᾔδει ὅπερ ἐποίει, οὐκ ἄρα ἀγνοῶν, ἀλλὰ γινώσκων ἐπερωτᾷ.\nἈπὸ δὲ τούτου καὶ τὰ ὅμοια νοεῖν ἔξεστιν, ὅτι ὅταν ἐρωτᾷ ὁ\nΚύριος, οὐκ ἀγνοῶν ποῦ Λάζαρος κεῖται, οὐδὲ τίνα λέγουσιν\nαὐτὸν εἶναι οἱ ἄνθρωποι, ἐπερωτᾷ, ἀλλὰ γινώσκων ὅπερ ἠρώτα\nαὐτὸς, εἰδὼς τί μέλλει ποιεῖν· καὶ ταχέως μὲν αὐτῶν οὕτω τὸ\nσοφὸν ἐκβάλλεται. Ἂν δὲ φιλονεικῶσιν ἔτι διὰ τὸ ἐπερωτᾷν,\nἀκουέτωσαν ὅτι ἐν μὲν τῇ θεότητι οὐκ ἔστιν ἄγνοια, τῆς δὲ\nσαρκὸς ἴδιόν ἐστι τὸ ἀγνοεῖν, καθάπερ εἴρηται. Καὶ ὅτι τοῦτο\nἀληθές ἐστιν, ὅρα πῶς ὁ Κύριος, ὁ πυνθανόμενος ποῦ Λάζαρος\nκεῖται, αὐτὸς εἶπε μὴ παρὼν, ἀλλὰ καὶ μακρὰν ὢν, ‘Λάζαρος\nἀπέθανε,, καὶ ποῦ ἀπέθανεν. Ὁ δὲ κατʼ αὐτοὺς νομιζόμενος\nἀγνοεῖν, αὐτός ἐστιν ὁ τοὺς διαλογισμοὺς τῶν μαθητῶν προγινώσκων,\nκαὶ εἰδὼς τὰ ἐν τῇ ἑκάστου καρδίᾳ, καὶ ‘τί ἐστιν ἐν\nτῷ ἀνθρώπῳ·’ καὶ τό γε μεῖζον, αὐτὸς μόνος γινώσκει τὸν\nΠατέρα, καὶ λέγει, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.’\n\n38. Οὐκοῦν παντὶ τοῦτο δῆλόν ἐστιν, ὅτι τῆς μὲν σαρκός ἐστι\nτὸ ἀγνοεῖν, αὐτὸς δὲ ὁ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶ, τὰ πάντα καὶ πρὶν\nγενέσεως γινώσκει. Οὐδὲ γὰρ, ἐπειδὴ γέγονεν ἄνθρωπος, πέπαυται\nτοῦ εἶναι Θεός· οὐδὲ, ἐπειδὴ Θεός ἐστι, φεύγει τὸ\nἀνθρώπινον· μὴ γένοιτο· ἀλλὰ μᾶλλον Θεὸς ὢν, προσελάμβανε\nτὴν σάρκα, καὶ ἐν σαρκὶ ὢν ἐθεοποίει τὴν σάρκα. Καὶ γὰρ\nὥσπερ ἐν αὐτῇ ἐπυνθάνετο, οὕτω καὶ ἐν αὐτῇ τὸν νεκρὸν ἤγειρε·\nκαὶ πᾶσιν ἔδειξεν ὅτι ὁ νεκροὺς ζωοποιῶν καὶ τὴν ψυχὴν ἀνακαλούμενος\nπολλῷ μᾶλλον τὰ κρυπτὰ πάντων ἐπιγινώσκει, καὶ\nἐγίνωσκε ποῦ κεῖται Λάζαρος· ἀλλʼ ἐπυνθάνετο· ἐποίει γὰρ\nκαὶ τοῦτο ὁ πανάγιος τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ πάντα διʼ ἡμᾶς ὑπομείνας,\nἵνα καὶ οὕτω τὴν ἄγνοιαν ἡμῶν βαστάξας, χαρίσηται\nγινώσκειν τὸν μόνον ἑαυτοῦ ἀληθινὸν Πατέρα, καὶ ἑαυτὸν τὸν\nδιʼ ἡμᾶς ἐπὶ σωτηρίᾳ πάντων ἀποσταλέντα, ἧς μείζων οὐκ ἂν\n\nγένοιτο χάρις. Ὅταν τοίνυν καὶ περὶ ὧν προφασίζονται ῥητῶν\nλέγῃ ὁ Σωτὴρ, ‘ἐδόθη μοι ἐξουσία,ʼ καὶ, ‘δόξασόν σου τὸν\nΥἱὸν,ʼ λέγῃ τε ὁ Πέτρος, ‘ἐδόθη αὐτῷ ἐξουσία,ʼ τῇ αὐτῇ\nδιανοίᾳ ταῦτα πάντα γινώσκομεν, ὅτι ἀνθρωπίνως διὰ τὸ σῶμα\nταῦτα πάντα λέγει. Οὐ γὰρ χρείαν ἔχων, ὅμως αὐτὸς ὡς\nεἰληφὼς λέγεται ἅπερ ἐλάμβανεν ἀνθρωπίνως· ἵνα πάλιν, ὡς τοῦ\nΚυρίου λαβόντος, καὶ ὡς εἰς αὐτὸν ἀναπαυομένης τῆς δόσεως,\nβεβαία ἡ χάρις διαμείνῃ. Ἄνθρωπος μὲν γὰρ μόνος λαμβάνων\nδυνατὸν ἔχει καὶ τὸ ἀφαιρεθῆναι· καὶ τοῦτο ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ\nἐδείχθη· λαβὼν γὰρ ἀπώλεσεν. Ἵνα δὲ ἀναφαίρετος ἡ χάρις\nγένηται, καὶ βεβαία φυλαχθῇ τοῖς ἀνθρώποις, διὰ τοῦτο αὐτὸς\nἰδιοποιεῖται τὴν δόσιν, καὶ λέγει ἐξουσίαν εἰληφέναι, ὡς ἄνθρωπος,\nἢν ἀεὶ ἔχει ὡς Θεός· καὶ λέγει, ‘δόξασόν με,ʼ ὁ ἄλλους δοξάζων,\nἵνα δείξῃ ὅτι σάρκα χρῄζουσαν ἔχει τούτων. Διὸ κἀκείνης\nλαβούσης, ἐπειδὴ ἡ λαβοῦσα ἐν αὐτῷ ἐστι, καὶ προσλαβὼν\nαὐτὴν ἄνθρωπος γέγονεν, ὡς αὐτὸς εἰληφὼς λέγεται.\n\n39. Εἰ μὲν οὖν, ὡς πολλάκις εἴρηται, οὐ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ\nΛόγος, ἔστω τοῦ Λόγου καθʼ ὑμᾶς τὸ λαβεῖν, καὶ τὸ χρήζειν\nδόξης, καὶ τὸ ἀγνοεῖν· εἰ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος (γέγονε γὰρ)\nἀνθρώπου δέ ἐστι τὸ λαβεῖν, καὶ τὸ χρήζειν, καὶ τὸ ἀγνοεῖν, διὰ\nτί τὸν διδόντα ὡς λαμβάνοντα νομίζομεν, καὶ τὸν ἄλλοις χορηγοῦντα\nχρείαν ἔχειν ὑπονοοῦμεν, καὶ τὸν μὲν Λόγον διαιροῦμεν\nἀπὸ τοῦ Πατρὸς, ὡς ἀτελῆ καὶ χρείαν ἔχοντα, τὴν δὲ ἀνθρωπότητα\nτῆς χάριτος ἐρημοῦμεν; εἰ γὰρ αὐτὸς ὁ Λόγος, ᾗ Λόγος\nἐστὶ, διʼ ἑαυτόν ἐστι λαβὼν καὶ δοξασθεὶς, καὶ εἰ ἐκεῖνος κατὰ\nτὴν θεότητά ἐστιν ὁ ἁγιασθεὶς καὶ ἀναστὰς, ποία τοῖς ἀνθρώποις\nἐστὶν ἐλπίς; μένουσι γὰρ, ὥσπερ ἧσαν, γυμνοὶ, καὶ δείλαιοι,\nκαὶ νεκροὶ, οὐδὲν κοινὸν ἔχοντες πρὸς τὰ δοθέντα τῷ Υἱῷ. Τί\nδὲ καὶ ἐπεδήμει, καὶ ἐγίνετο σὰρξ ὁ Λόγος; εἰ μὲν ἵνα λάβῃ\nταῦτα, ἅπερ λέγει εἰληφέναι, κενὸς ἦν τούτων πρὸ τούτου, ἐξ\nἀνάγκης δὲ καὶ χάριν ὁμολογήσει μᾶλλον αὐτὸς τῷ σώματι, ὅτι,\nὅτε γέγονεν εἰς αὐτὸ, τότε λαμβάνει ταῦτα παρὰ τοῦ Πατρὸς,\nμὴ εἶχε πρὸ τῆς εἰς τὴν σάρκα καθόδου. Καὶ γὰρ ἐκ τούτου\nβελτιωθεὶς φαίνεται μᾶλλον αὐτὸς διὰ τὸ σῶμα, ἢ τὸ σῶμα\nβελτιωθὲν δι᾿ αὐτόν. Ἀλλὰ τοῦτο Ἰουδαϊκόν ἐστι τὸ φρόνημα.\nΕἰ δʼ ἵνα λυτρώσηται τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, ἐπεδήμησεν ὁ\n\nΛόγος, καὶ ἵνα αὐτοὺς ἁγιάσῃ καὶ θεοποιήσῃ, γέγονεν ὁ Λόγος\nσὰρξ (τούτου γὰρ χάριν καὶ γέγονε)· τίνι λοιπὸν οὐκ ἔστι\nφανερὸν ὅτι ταῦθʼ ἅπερ εἰληφέναι λέγει, ὅτε γέγονε σὰρξ, οὐ δι᾿\nἑαυτὸν, ἀλλὰ διὰ τὴν σάρκα λέγει; ἐν ᾗ γὰρ ἦν λέγων, ταύτης\nἦν καὶ τὰ διδόμενα χαρίσματα διʼ αὐτοῦ παρὰ τοῦ Πατρός. Τίνα\nδὲ ἦν ἃ ᾐτεῖτο, ἴδωμεν, καὶ τίνα ἦν ὅλως ἃ ἔλεγεν εἰληφέναι,\nἵνα κἂν οὕτως αἰσθέσθαι δυνηθῶσιν ἐκεῖνοι. Δόξαν τοίνυν\nᾐτεῖτο, καὶ ἔλεγε, ‘Πάντα μοι παρεδόθη·’ καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν\n‘ἐξουσίαν πᾶσάνʼ φησιν εἰληφέναι. Ἀλλὰ καὶ πρὶν\nεἴπῃ, ‘πάντα μοι παρεδόθη, πάντων ἦν Κύριος· ‘πάντα γὰρ δι᾿\nαὐτοῦ ἐγένετο· καὶ ‘εἷς Κύριος ἦν, διʼ οὗ τὰ πάντα,’ καὶ δόξαν\nμὲν αἰτῶν, ‘Κύριος τῆς δόξηςʼ ἦν καὶ ἔστιν, ὡς Παῦλός φησιν,\n‘εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν.’\nΕἶχε γὰρ ἣν ᾐτεῖτο λέγων, ‘τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν\nκόσμον εἶναι παρὰ σοί.ʼ\n\n40. Καὶ τὴν ἐξουσίαν δὲ ἣν ἔλεγε μετὰ τὴν ἀνάστασιν εἰληφέναι,\nταύτην εἶχε καὶ πρὸ τοῦ λαβεῖν, καὶ πρὸ τῆς ἀναστάσεως.\nΑὐτὸς μὲν γὰρ ἐπετίμα διʼ ἑαυτοῦ τῷ Σατανᾷ λέγων, ‘Ὕπαγε\nὀπίσω μου, Σατανᾶ·’ τοῖς δὲ μαθηταῖς ‘ἐδίδουʼ κατʼ αὐτοῦ ‘τὴν\nἐξουσίαν,ʼ ὅτε καὶ, ὑποστρεψάντων αὐτῶν, ἔλεγεν, ‘Ἐθεώρουν\nτὸν Σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν, πεσόντα ἐκ τοῦ οὐρανοῦʼ Ἀλλὰ\nκαὶ πάλιν, ὅπερ ἔλεγεν εἰληφέναι, τοῦτο καὶ πρὸ τοῦ λαβεῖν\nἔχων δείκνυται· τούς τε γὰρ δαίμονας ἀπήλαυνε· καὶ ἅπερ\n‘ἔδησεν ὁ Σατανᾶς,ʼ ἔλυεν αὐτὸς, ὡς ἐπὶ τῆς ‘Ἀβραμιαίας\nθυγαττὸς’ ἐποίησε· καὶ ἁμαρτίας ἠφίει, λέγων τῷ παραλυτικῷ,\nκαὶ τῇ τοὺς πόδας ἀλειψάσῃ γυναικί· ‘Ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι.’\nΚαὶ νεκροὺς μὲν ἤγειρε, τοῦ δὲ τυφλοῦ τὴν γένεσιν ἀποκαθίστα,\nχαριζόμενος αὐτῷ τὸ βλέπειν. Καὶ ταῦτα ἐποίει, οὐ\nμέλλων ἕως λάβῃ, ἀλλʼ ‘ἐξουσιαστὴςʼ ὤν. Ὡς ἐκ τούτων δῆλον\nεἶναι ὅτι ἃ εἶχε Λόγος ὢν, ταῦτα καὶ γενόμενος ἄνθρωπος, καὶ\nμετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἀνθρωπίνως εἰληφέναι λέγει, ἵνα δι᾿ αὐτὸν\nοἱ ἄνθρωποι ἐπὶ μὲν τῆς γῆς, ὡς ‘κοινωνοὶ γενόμενοι θείας\nφύσεως,’ λοιπὸν ἐξουσίαν ἔχωσι κατὰ δαιμόνων, ἐν δὲ τοῖς\nοὐρανοῖς, ὡς ‘ἐλευθερωθέντες ἀπὸ τῆς φθορᾶς,ʼ αἰωνίως βασιλεύσωσι.\nΚαθόλου γὰρ τοῦτο χρὴ γινώσκειν, ὅτι οὐδὲν ὧν\nλέγει εἰληφέναι, ὡς μὴ ἔχων ἔλαβεν· εἶχε γὰρ αὐτὰ ἀεὶ Θεὸς\n\nὢν ὁ Λόγος. Λέγεται δὲ νῦν ἀνθρωπίνως ὅτι ἔλαβεν, ἵνα, τῆς\nσαρκὸς ἐν αὐτῷ λαμβανούσης, λοιπὸν ἐξ ἐκείνης καὶ εἰς ἡμᾶς\nδιαμείνῃ βεβαίως. Καὶ γὰρ καὶ τὸ παρὰ τοῦ Πέτρου λεγόμενον,\nὅτι ‘λαβὼν παρὰ Θεοῦ τιμὴν καὶ δόξαν, ὑποταγέντων αὐτῷ\nἀγγέλων,ʼ τοιοῦτον ἔχει τὸν νοῦν. Ὡς ἐπυνθάνετο ἀνθρωπίνως,\nἤγειρε δὲ θεϊκῶς τὸν Λάζαρον· οὕτω τὸ μὲν ‘ἔλαβενʼ ἀνθρωπίνως\nεἴρηται· ἡ δὲ τῶν ἀγγέλων ὑποταγὴ τὴν θεότητα τοῦ\nΛόγου δείκνυσι.\n\n41. Παύσασθε τοιγαροῦν, ὧ θεοστυγεῖς, καὶ μὴ ταπεινοῦτε\nτὸν Λόγον· μηδὲ παραιρεῖσθε τὴν θεότητα αὐτοῦ, ἥτις ἐστι τοῦ\nΠατρὸς, ὡς δεομένου, ἢ ἀγνοοῦντος· ἵνα μὴ τὰ ἑαυτῶν ἐπιῤῥίπτητε\nτῷ Χριστῷ, ὡς οἱ τότε λιθάζοντες αὐτὸν ἐποίουν Ἰουδαῖοι.\nΟὐ γὰρ τοῦ Λόγου, ᾗ Λόγος ἐστὶ, ταῦτα τυγχάνει ὄντα,\nἀλλὰ τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν ἴδια ταῦτα. Καὶ ὥσπερ πτύσαντος\nαὐτοῦ, καὶ ἐκτείναντος τὴν χεῖρα, καὶ φωνήσαντος Λάζαρον,\nοὐκ ἐλέγομεν ἀνθρώπινα εἶναι τὰ κατορθώματα, εἰ καὶ διὰ τοῦ\nσώματος ἐγίνετο, ἀλλὰ Θεοῦ· οὕτως ἐὰν τὰ ἀνθρώπινα λέγηται\nπερὶ τοῦ Σωτῆρος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ, πάλιν εἰς τὴν φύσιν τῶν\nλεγομένων ἐνορῶντες, καὶ ὡς ἀλλότρια ταῦτα Θεοῦ τυγχάνει\nὄντα, μὴ τῇ θεότητι τοῦ Λόγου ταῦτα λογιζώμεθα, ἀλλὰ τῇ\nἀνθρωπότητι αὐτοῦ, Εἰ γὰρ καὶ ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,ʼ ἀλλὰ\nτῆς σαρκὸς ἴδια τὰ πάθη· καὶ εἰ ἡ σάρξ θεοφορεῖται ἐν τῷ Λόγῳ,\nἀλλʼ ἡ χάρις καὶ ἡ δύναμίς ἐστι τοῦ Λόγου. Τὰ γοῦν ἔργα\nτοῦ Πατρὸς διὰ τῆς σαρκὸς ἐποίει· καὶ οὐδὲν ἧττον πάλιν τὰ\nπάθη τῆς σαρκὸς ἐδείκνυτο ἐν αὐτῷ· οἷον ἐπυνθάνετο καὶ ἤγειρε\nΛάζαρον· ἐπέπληττε τῇ μητρὶ, λέγων, ‘οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου,’\nκαὶ εὐθὺς τὸ ὕδωρ οἷνον ἐποίει. Ἀληθινὸς γὰρ Θεὸς ἦν ἐν τῇ\nσαρκὶ, καὶ ἀληθὴς σὰρξ ἦν ἐν τῷ Λόγῳ. Διὰ τοῦτο ἐκ μὲν\nτῶν ἔργων ἐγνώριζεν ἑαυτὸν Υἱόν τε τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν ἑαυτοῦ\nΠατέρα· ἐκ δὲ τῶν τῆς σαρκὸς παθῶν ἐδείκνυεν ὅτι ἀληθὲς\nἐφόρει σῶμα, καὶ ἴδιον ἢν αὐτοῦ τοῦτο.\n\n42. Τούτων οὕτως ὄντων, φέρε καὶ τὸ, ‘Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας\nκαὶ τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι, οὐδὲ ὁ Υἱὸς,ʼ διερευνήσωμεν.\nΤοῦτο μὲν γὰρ μεγάλως μάλιστα ἀγνοήσαντες, καὶ\nἐν τούτῳ σκοτοδινιῶντες, μεγάλην νομίζουσινἔχειν ἐν τούτῳ πρόφασιν\nτῆς αἱρέσεως αὐτῶν. Ἐγὼ δὲ καὶ τοῦτο προφασιζομένους\n\nαὐτοὺς, καὶ ἐν τούτῳ παρασκευαζομένους τοὺς αἱρετικοὺς,\nὡς τοὺς γίγαντας, πάλιν θεομαχοῦντας αὐτοὺς ὁρῶ. Ὁ γὰρ\nοὐρανοῦ καὶ γῆς Κύριος, διʼ οὗ τὰ πάντα γέγονε, κρίνεται παῤ\nαὐτοῖς περὶ ἡμέρας καὶ ὥρας· καὶ ὁ τὰ πάντα γινώσκων Λόγος\nκατηγορεῖται παῤ αὐτῶν, ὡς ἀγνοῶν περὶ ἡμέρας· καὶ ὁ γινώσκων\nΥἱὸς τὸν Πατέρα λέγεται ἀγνοεῖν ἡμέρας ὥραν· ὧν τί ἂν\nτίς ἀφρονέστερον εἴποι, ἢ ποίαν τίς τούτοις ἐξισώσοι μανίαν;\nΔιὰ τοῦ Λόγου γέγονε τὰ πάντα, καὶ χρόνοι, καὶ καιροὶ, καὶ\nνὺξ, καὶ ἡμέρα, καὶ πᾶσα ἡ κτίσις· καὶ ἀγνοεῖν ὁ δημιουργὸς τὸ\nποίημα λέγεται; καὶ αὐτὸς μὲν οὖν ὁ εἱρμὸς τοῦ ἀναγνώσματος\nδείκνυσιν εἰδέναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὴν ὥραν, καὶ τὴν ἡμέραν,\nκἂν οἱ Ἀρειανοὶ τῇ ἀγνοίᾳ καταπίπτωσιν. Εἰρηκὼς γὰρ, ‘οὐδὲ\nὁ Υἱὸς,’ διηγεῖται τοῖς μαθηταῖς τὰ πρὸ τῆς ἡμέρας, λέγων·\n‘Τάδε ἔσται καὶ τάδε, εἶτα τὸ τέλος.’ Ὁ δὲ τὰ πρὸ τῆς ἡμέρας\nλέγων οἶδε πάντως καὶ τὴν ἡμέραν, ἥτις μετὰ τὰ προειρημένα\nφανήσεται. Εἰ δὲ μὴ ᾔδει τὴν ὥραν, οὐκ ἂν τὰ πρὸ αὐτῆς\nἐσήμανεν, οὐκ εἰδὼς πότε ἔσται ἡ ὥρα. Καὶ ὥσπερ ἄν τις\nοἰκίαν ἢ πόλιν τοῖς ἀγνοοῦσι σημᾶναι θέλων, τὰ μὲν πρὸ τῆς\nοἰκίας ἢ τῆς πόλεως διεξίοι· ἐπειδὰν δὲ πάντα σημάνας λέγοι,\n‘Εἶςʼ εὐθὺς ἡ πόλις ἢ ἡ οἰκία· οἶδε πάντως ὁ σημαίνων, ποῦ τε\nἡ οἰκία ἢ ἡ πόλις ἐστίν· (οὐκ ἂν γὰρ εἰ μὴ ἐγίνωσκεν, ἐσήμανε\nτὰ πρὸ ἐκείνων, μή ποτε διʼ ἄγνοιαν ἢ μακρὰν ἀποστήσῃ τοὺς\nἀκούοντας, ἢ αὐτὸς λέγων, λάθῃ καὶ ὑπερβῇ τὸ σημαινόμενον·)\nοὕτω λέγων ὁ Κύριος τὰ πρὸ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας, οἶδεν\nἀκριβῶς, καὶ οὐκ ἀγνοεῖ, πότε ἡ ὥρα καὶ ἡ ἡμέρα ἐνίσταται.\n\n43. Τίνος οὖν ἕνεκεν, γινώσκων, οὐκ εἶπε φανερῶς τότε τοῖς\nμαθηταῖς, οὐδενός ἐστι περιεργάσασθαι, ἃ σεσιώπηκεν αὐτός.\n‘Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου; ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο;’\nΤίνος δὲ χάριν γινώσκων ἔλεγεν, ὅτι ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδεν,ʼ οὐδένα\nτῶν πιστῶν ἀγνοεῖν οἶμαι, ὅτι καὶ τοῦτο οὐδὲν ᾗττον διὰ τὴν\nσάρκα ὡς ἄνθρωπος ἔλεγεν. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῦτο ἐλάττωμα\nτοῦ Λόγου ἐστὶν, ἀλλὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἧς ἐστιν ἴδιον\nκαὶ τὸ ἀγνοεῖν. Καὶ τοῦτο πάλιν ἄν τις ἴδοι καλῶς, ἐὰν καὶ τὸν\nκαιρὸν ἐξετάζῃ μετὰ συνειδήσεως ἀγαθῆς, πότε καὶ τίσιν ἔλεγε\nταῦτα ὁ Σωτήρ. Οὐ τοίνυν ὅτε ὁ οὐρανὸς δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο,\nοὐδʼ ὅτε ἦν παῤ αὐτῷ τῷ Πατρὶ ὁ Λόγος ‘ἁρμόζωνʼ τὰ πάντα,\n\nοὐδὲ πρὸ τοῦ γενέσθαι ἄνθρωπος ἔλεγε ταῦτα· ἀλλʼ ὅτε ‘ὁ Λόγος\nσὰρξ ἐγένετο.’ Διὰ τοῦτο καὶ πάντα, ὅσα μετὰ τὸ γενέσθαι\nἄνθρωπος, ἀνθρωπίνως λέγει, ταῦτα τῇ ἀνθρωπότητι δίκαιον\nἀνατιθέναι. Τοῦ μὲν γὰρ Λόγου ἴδιόν ἐστιν εἰδέναι τὰ πεποιημένα,\nκαὶ τούτων τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος μὴ ἀγνοεῖν· αὐτοῦ\nγάρ ἐστιν ἔργα· καὶ οἶδεν ὁπόσα, καὶ ἕως τίνος τὴν σύστασιν\nαὐτῶν εἰργάσατο. Εἰδὼς δὲ τὴν ἀρχὴν ἑκάστου καὶ τὸ τέλος,\nοἶδε πάντως καὶ τὸ καθόλου καὶ κοινὸν πάντων τέλος. Ἀμέλει\nλέγων ἐν τῷ εὐαγγελίῳ περὶ τοῦ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον αὐτοῦ,\n‘Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, δόξασόν σου τὸν Υἱὸν,ʼ δῆλός ἐστιν\nὅτι καὶ τὴν περὶ τοῦ πάντων τέλους ὥραν, ὡς μὲν Λόγος, γινώσκει,\nὡς δὲ ἄνθρωπος, ἀγνοεῖ· ἀνθρώπου γὰρ ἴδιον τὸ ἀγνοεῖν,\nκαὶ μάλιστα ταῦτα. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο τῆς φιλανθρωπίας ἴδιον\nτοῦ Σωτῆρος. Ἐπειδὴ γὰρ γέγονεν ἄνθρωπος, οὐκ ἐπαισχύνεται\nδιὰ τὴν σάρκα τὴν ἀγνοοῦσαν εἰπεῖν, ‘οὐκ οἶδα,ʼ ἵνα δείξῃ ὅτι,\nεἰδὼς ὡς Θεὸς, ἀγνοεῖ σαρκικῶς. Οὐκ εἴρηκε γοῦν, ‘οὐδὲ ὁ\nΥἱὸς τοῦ Θεοῦ οἷδεν,ʼ ἵνα μὴ ἡ θεότης ἀγνοοῦσα φαίνηται· ἀλλʼ\nἀπλῶς, ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς,ʼ ἵνα τοῦ ἐξ ἀνθρώπων γενομένου Υἱοῦ ἡ\nἄγνοια ᾖ.\n\n44. Διὰ τοῦτο καὶ περὶ ἀγγέλων λέγων, οὐκ εἴρηκεν ἐπαναβαίνων,\nὅτι ‘οὐδὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον·ʼ ἀλλʼ ἐσιώπησε, δεικνὺς\nκατὰ δύο ταῦτα, ὅτι εἰ τὸ Πνεῦμα οἶδεν, πολλῷ μᾶλλον ὁ\nΛόγος, Λόγος ἐστὶν, οἶδε, παῤ οὗ καὶ τὸ Πνεῦμα λαμβάνει·\nκαὶ ὅτι, περὶ τοῦ Πνεύματος σιωπήσας, φανερὸν πεποίηκεν ὅτι\nπερὶ τῆς ἀνθρωπίνης αὐτοῦ λειτουργίας ἔλεγεν, ‘οὐδὲ ὁ Υἱός.’\nΚαὶ τούτου τεκμήριον, ὅτι, ἀνθρωπίνως εἰρηκὼς, ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς\nοἷδε,’ δείκνυσιν ὅμως θεϊκῶς ἑαυτὸν τὰ πάντα εἰδότα, Ὃν γὰρ\nλέγει Υἱὸν τὴν ἡμέραν μὴ εἰδέναι, τοῦτον εἰδέναι λέγει τὸν\nΠατέρα· ‘οὐδεὶςʼ γὰρ, φησὶ, ‘γινώσκει τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ\nΥἱός.’ Πᾶς δὲ πλὴν τῶν Ἀρειανῶν συνομολογήσειεν ὡς ὁ τὸν\nΠατέρα γινώσκων πολλῷ μᾶλλον οἶδε τῆς κτίσεως τὸ ὅλον· ἐν\nδὲ τῷ ὅλῳ καὶ τὸ τέλος ἐστὶ ταύτης. Καὶ εἰ ἤδη δὲ ὥρισται ἡ\nἡμέρα καὶ ἡ ὥρα παρὰ τοῦ Πατρὸς, δῆλόν ἐστιν ὅτι διὰ τοῦ\nΥἱοῦ ὥρισται, καὶ οἶδεν αὐτὸς τὸ διʼ αὐτοῦ ὁρισθέν. Οὐδὲν γάρ\nἐστιν ὃ μὴ διὰ Υἱοῦ γέγονέ τε καὶ ὥρισται· οὐκοῦν αὐτὸς, δημιουργὸς\nὢν τοῦ παντὸς, οἶδεν ὁποῖον καὶ ὁπόσον, καὶ ἕως τίνος\n\nαὐτὸ γενέσθαι βεβούληται ὁ Πατήρ· ἐν δὲ τῷ πόσῳ καὶ μέχρι\nτίνος ἐστὶν ἡ τούτων ἀλλαγή. Πάλιν τε εἰ ‘πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς\nτοῦ Υἱοῦ ἐστιν,’ (τοῦτο γὰρ αὐτὸς εἴρηκε·) τοῦ δὲ Πατρός ἐστι\nτὸ εἰδέναι τὴν ἡμέραν, δῆλον ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς οἴδεν, ἴδιον ἔχων καὶ\nτοῦτο ἐκ τοῦ Πατρός. Καὶ πάλιν, εἰ ὁ Υἱὸς ‘ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ\nὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ’ οἶδε δὲ ὁ Πατὴρ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν,\nφανερὸν ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς, ἐν τῷ Πατρὶ ὢν καὶ εἰδὼς τὰ ἐν τῷ\nΠατρὶ, οἶδε καὶ αὐτὸς τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν. Εἰ δὲ καὶ\nεἰκών ἐστιν ἀληθινὴ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, οἶδε δὲ ὁ Πατὴρ τὴν\nἡμέραν καὶ τὴν ὥραν, δῆλον ὅτι καὶ τοῦ εἰδέναι ταῦτα τὴν ὁμοιότητα\nτοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς ἔχει. Καὶ οὐ θαυμαστὸν, εἰ δι᾿ οὗ ‘τὰ\nπάντα γέγονε, καὶ ἐν ᾧ ‘συνέστηκεʼτὰ ὅλα, οἶδεν αὐτὸς τὰ γενόμενα,\nκαὶ πότε τούτων ἑκάστου καὶ κοινῇ τὸ τέλος· ἀλλʼ ὅτι καὶ\nαὕτη ἡ προπέτεια, πρέπουσα τῇ μανίᾳ τῶν Ἀρειομανιτῶν οὖσα,\nεἰς τοσαύτην ἡμᾶς ἀπολογίαν ἠνάγκασεν ἐλθεῖν. Συναριθμοῦντες\nγὰρ τοῖς γενητοῖς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν ἀίδιον Λόγον, κατʼ\nὀλίγον καὶ αὐτὸν τὸν Πατέρα ἐλάττονα τῆς κτίσεως μελετῶσι\nλέγειν. Εἰ γὰρ ὁ τὸν Πατέρα γινώσκων οὐκ οἶδε τὴν ἡμέραν\nοὐδὲ τὴν ὥραν, φοβοῦμαι μὴ μείζων ἔσται, ὡς ἂν ἐκεῖνοι\nμανέντες εἴποιεν, ἡ περὶ τῆς κτίσεως, μᾶλλον δὲ ἡ περὶ τοῦ\nἐλάττονος μέρους τῆς κτίσεως γνῶσις τῆς περὶ τοῦ Πατρὸς\nγνώσεως.\n\n45. Ἀλλʼ ἐκεῖνοι μὲν, οὕτως εἰς τὸ Πνεῦμα βλασφημοῦντες,\nπροσδοκάτωσαν μὴ λαμβάνειν ποτὲ τῆς ἀσεβείας ταύτης\n‘ἄφεσιν,ʼ ὡς ὁ Κύριος εἴρηκεν· οἱ δὲ φιλόχριστοι καὶ Χριστοφόροι\nγινώσκομεν ὡς οὐκ ἀγνοῶν ὁ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶν,\nἔλεγεν, ‘οὐκ οἶδα·ʼ οἶδε γάρ· ἀλλὰ τὸ ἀνθρώπινον δεικνὺς, ὅτι\nτῶν ἀνθρώπων ἴδιόν ἐστι τὸ ἀγνοεῖν, καὶ ὅτι σάρκα ἀγνοοῦσαν\nἐνεδύσατο, ἐν ὢν, σαρκικῶς ἔλεγεν, ‘οὐκ οἶδα,’ Τότε γοῦν\nεἰρηκὼς ὅτι ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε,ʼ καὶ τῶν κατὰ Νῶε ἀνθρώπων\nτὴν ἄγνοιαν παραθεὶς, εὐθὺς ἐπήγαγε, ‘Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ\nοἴδατε οὐδὲ ὑμεῖς ποίᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται,ʼ καὶ πάλιν,\n‘ᾗ οὐ δοκεῖτε ὥρᾳ, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται· διʼ ὑμᾶς γὰρ\nκἀγὼ γενόμενος ὡς ὑμεῖς, εἷπον, οὐδὲ ὁ Υἱός.’ Ἔδει δὲ,\nεἴπερ ἦν ἀγνοῶν θεϊκῶς, εἰπεῖν, ‘Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἶδα·’\nκαὶ, ‘ᾗ οὐ δοκῶ ὥρᾳ·’ νῦν δὲ, τοῦτο μὲν οὐκ εἷπεν· εἰρηκὼς δὲ,\n\nὅτι ‘οὐκ οἴδατε ὑμεῖς,’ καὶ, ‘ᾗ οὐ δοκεῖτε,ʼ ἔδειξεν ὅτι τῶν\nἀνθρώπων ἐστὶ τὸ ἀγνοεῖν· διʼ οὓς καὶ αὐτὸς, τὴν ὁμοίαν αὐτῶν\nἔχων σάρκα, καὶ ἄνθρωπος γενόμενος, ἔλεγεν, ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς\nοἶδεν·’ ‘οὐκ οἶδεʼ γὰρ σαρκὶ, καίπερ ὡς Λόγος γινώσκων. Καὶ\nτὸ κατὰ Νῶε δὲ παράδειγμα πάλιν ἐλέγχει τὴν ἀναίδειαν τῶν\nΧριστομάχων· καὶ γὰρ κἀκεῖ οὐκ εἶπεν, ‘οὐκ ἔγνων,’ ἀλλʼ,\n‘οὐκ ἔγνωσαν, ἕως ἦλθεν ὁ κατακλυσμός. Οἱ μὲν γὰρ ἄνθρωποι\nοὐκ ἐγίνωσκον· ὁ δὲ τὸν κατακλυσμὸν ἐπαγαγὼν (αὐτὸς δὲ\nἦν ὁ Σωτὴρ) ἐγίνωσκε τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν, ἐν ᾗ ‘τοὺς\nκαταῤῥάκτας τοῦ οὐρανοῦ’ ἤνοιγε, καὶ τὰς ‘ἀβύσσους’ ἐῤῥήγευε,\nκαὶ τῷ Νῶε εἴρηκεν· ‘Εἴσελθε σὺ καὶ οἱ υἱοί σου εἰς τὴν κιβωτόν.’\nΕἰ δὲ ἦν ἀγνοῶν, οὐκ ἂν προέλεγε τῷ Νῶε, ‘Ἔτι γὰρ\nἡμερῶν ἑπτὰ, ἐγὼ ἐπάγω τὸν κατακλυσμὸν ἐπὶ τὴν γῆν.ʼ Εἰ δὲ\nἐκ τῆς εἰκόνος τῆς κατὰ τὸν Νῶε σημαίνει τὴν ἡμέραν, ἔγνω δὲ\nτὴν ἡμέραν τοῦ κατακλυσμοῦ, οἶδεν ἄρα καὶ τὴν ἡμέραν τῆς\nἑαυτοῦ παρουσίας.\n\n46. Καὶ τὴν κατὰ τὰς παρθένους δὲ ὁμοίωσιν εἰρηκὼς, φανερώτερον\nπάλιν ἔδειξε, τίνες εἰσὶν οἱ ἀγνοοῦντες τὴν ἡμέραν καὶ\nτὴν ὥραν, λέγων, ‘Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἡμέραν ἢ\nτὴν ὥραν,’ ὁ πρὸ ὀλίγου λέγων, ‘οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς,ʼ νῦν\nοὐκ εἶπεν, ὅτι ‘ἐγὼ οὐκ οἶδα,ʼ ἀλλʼ ὅτι ‘ὑμεῖς οὐκ οἴδατε.’\nΟὔτως ἄρα πυνθανομένων τῶν μαθητῶν περὶ τοῦ τέλους, καλῶς\nεἶπε τότε καὶ τὸ ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς,ʼ σαρκικῶς διὰ τὸ σῶμα, ἵνα δείξῃ\nὅτι, ὡς ἄνθρωπος, οὐκ οἶδεν· ἀνθρώπων γὰρ ἴδιον τὸ ἀγνοεῖν. Εἰ\nμέντοι Λόγος ἐστὶ, καὶ αὐτός ἐστιν ‘ὁ ἐρχόμενος, καὶ αὐτὸς κριτὴς,\nκαὶ αὐτὸς ὁ νυμφίος, οἶδε πότε καὶ ποίᾳ ὥρᾳ ἔρχεται, καὶ πότε\nμέλλει λέγειν, ‘Ἔγειραι, ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν,\nκαὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός.’ Ὥσπερ γὰρ, ἄνθρωπος γενόμενος,\nμετὰ ἀνθρώπων πεινᾷ καὶ διψᾷ καὶ πάσχει, οὕτω μετὰ μὲν τῶν\nἀνθρώπων, ὡς ἄνθρωπος, οὐκ οἶδε· θεικῶς δὲ, ἐν τῷ Πατρὶ ὢν\nΛόγος καὶ Σοφία, οἶδε, καὶ οὐδέν ἐστιν ὃ ἀγνοεῖ. Οὕτως καὶ\nπερὶ Λαζάρου πάλιν ἀνθρωπίνως πυνθάνεται, ὁ ἀπελθὼν ἐγεῖραι\nαὐτὸν, καὶ εἰδὼς πόθεν ἀνακαλέσηται τὴν Λαζάρου ψυχήν·\nμεῖζον δὲ τὸ εἰδέναι ποῦ ἦν ἡ ψυχὴ. τοῦ εἰδέναι ποῦ ἔκειτο τὸ\nσῶμα· ἀλλὰ ἀνθρωπίνως ἐπηρώτα, ἵνα θεϊκῶς ἀνεγείρῃ. Οὕτω\nκαὶ τῶν μαθητῶν πυνθάνεται ἐλθὼν εἰς τὰ μέρη Καισαρείας,\n\nκαίπερ εἰδὼς καὶ πρὶν ἀποκρίνασθαι τὸν Πέτρον. Εἰ γὰρ ὁ\nΠατὴρ ἀπεκάλυψε τῷ Πέτρῳ περὶ ὧν ὁ Κύριος ἐπυνθάνετο,\nδῆλόν ἐστιν ὅτι διὰ τοῦ Υἱοῦ γέγονεν ἡ ἀποκάλυψις· ‘οὐδεὶς\nγὰρ ‘οἶδε τὸν Υἱὸν,’ φησὶν, ‘εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, καὶ τὸν Πατέρα, εἰ\nμὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἐὰν θέλῃ ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψαι. Εἰ δὲ δι᾿ Υἱοῦ\nἥ τε τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ γνῶσις ἀποκαλύπτεται, οὐκ ἀμφίβολον\nὡς αὐτὸς ὁ πυνθανόμενος Κύριος, πρότερον ἀποκαλύψας\nτῷ Πέτρῳ παρὰ τοῦ Πατρὸς, ὕστερον ἀνθρωπίνως ἐπυνθάνετο,\nἵνα καὶ τοῦτο δείξῃ, ὅτι σαρκικῶς πυνθανόμενος, ᾔδει θεϊκῶς ἃ\nἔμελλε λέγειν ὁ Πέτρος· οἶδεν ἄρα ὁ Υἱὸς, γινώσκων τὰ πάντα,\nκαὶ γινώσκων τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ἧς γνώσεως οὔτε μεῖζον οὔτε\nτελειότερον ἄν τι γένοιτο.\n\n47. Ἱκανὰ μὲν οὖν ταῦτα πρὸς ἔλεγχον αὐτῶν· ἐβουλόμην\nδὲ ἐρωτῆσαι, ἵνα καὶ οὕτως ἐχθροὶ μᾶλλον τῆς ἀληθείας δεικνύωνται\nκαὶ Χριστομάχοι. Ὁ ἀπόστολος ἐν τῇ δευτέρᾳ πρὸς\nΚορινθίους ἐπιστολῇ γράφων φησὶν, ‘Οἶδα ἄνθρωπον ἐν\nΧριστῷ πρὸ ἐτῶν δεκατεσσάρων, εἴτε ἐν σώματι, οὐκ οἶδα, εἴτε\nἐκτὸς τοῦ σώματος, οὐκ οἶδα· ὁ Θεὸς οἶδε,’ Τί τοίνυν φατέ;\nοἶδεν ὁ ἀπόστολος ὃ πέπονθεν ἐν τῇ ὀπτασίᾳ, κἂν λέγῃ, ‘οὐκ\nοἶδα,ʼ ἢ οὐκ οἶδεν; εἰ μὲν οὖν οὐκ οἶδε, σκοπεῖτε, μὴ, μαθόντες\nπίπτειν, πέσητε καὶ εἰς τὴν τῶν Φρυγῶν παρανομίαν τῶν λεγόντων\nμὴ εἰδέναι τοὺς προφήτας, μηδὲ τοὺς ἄλλους τοὺς διακονήσαντας\nτὸν Λόγον, μήτε ἃ ποιοῦσι, μήτε περὶ τίνων ἀπαγγέλλουσιν·\nεἰ δὲ οἶδε λέγων, ‘οὐκ οἶδα· (εἶχε γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν\nΧριστὸν ἀποκαλύπτοντα αὐτῷ τὰ πάντα·) πῶς οὐκ ἀληθῶς\nἐξεστραμμένη τῶν θεομάχων καὶ αὐτοκατάκριτός ἐστιν αὐτῶν ἡ\nκαρδία; τὸν μὲν ἀπόστολον λέγοντα, ‘οὐκ οἶδα,ʼ λέγουσιν\nεἰδέναι, τὸν δὲ Κύριον λέγοντα, ‘οὐκ οἶδαʼ λέγουσι μὴ εἰδέναι;\nΕἰ γὰρ ἐπειδὴ Χριστὸς ἦν ἐν αὐτῷ, οἶδεν ὁ Παῦλος ἅπερ λέγει,\n‘οὐκ οἶδα·’ πῶς οὐχὶ μᾶλλον αὐτὸς ὁ Χριστὸς οἶδε, κἂν λέγῃ,\n‘οὐκ οἷδα;’ Ὁ μὲν οὖν ἀπόστολος ἀποκαλύπτοντος αὐτῷ τοῦ\nΚυρίου οἶδεν ὃ πέπονθε· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ φησὶν, ‘οἶδα ἄνθρωπον\nἐν Χριστῷ·’ εἰδὼς δὲ τὸν ἄνθρωπον, οἶδε καὶ πῶς ὁ ἄνθρωπος\nἡρπάγη. Ὁ γοῦν Ἐλισσαῖος, βλέπων τὸν Ἠλίαν, οἷδε καὶ\nπῶς ἀνελήφθη· ἀλλὰ καίπερ γινώσκων, ὅμως τῶν υἱῶν τῶν\nπροφητῶν νομιζόντων τὸν Ἠλίαν ‘εἰς ἓν τῶν ὁρέων ὑπὸ τοῦ\n\nΠνεύματος ἐῤῥίφθαι,ʼ αὐτὸς τὴν μὲν ἀρχὴν γινώσκων ὃ ἑώρακεν.\nἔπειθε τοὺς ἄνδρας· βιαζομένων δὲ ἐκείνων, σεσιώπηκε, καὶ\nσυνεχώρησεν ἀπελθεῖν. Ἆῤ οὖν, ἐπειδὴ σεσιώπηκεν, οὐκ ἐγίνωσκεν;\nἐγίνωσκε μὲν οὖν· ἀλλʼ ὡς οὐκ εἰδὼς συνεχώρησεν,\nἵνʼ ἐκεῖνοι, πεισθέντες, μηκέτι διστάζωσι περὶ τῆς ἀναλήψεως\nἨλίου. Οὐκοῦν πολλῷ μᾶλλον ὁ Παῦλος, αὐτὰς ὢν ὁ ἁρπαγεὶς,\nοἶδε καὶ πῶς ἡρπάγη. Καὶ γὰρ Ἠλίας ἐγίνωσκε· καὶ εἰ\nἐπυνθάνετό τις, εἶπεν ἂν πῶς ἀνελήφθη. Λέγει δὲ ὅμως ὁ\nΠαῦλος, ‘οὐκ οἶδα,ʼ δύο τούτων χάριν, ὥς γε νομίζω· ἑνὸς μὲν,\nὡς αὐτὸς εἶπεν, ἵνα μὴ ‘διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῶν ἀποκαλύψεων’\nἕτερόν τις αὐτὸν ‘λογίσηται, ὑπὲρ ὃ βλέπει·’ ἑτέρου δὲ, ὅτι, τοῦ\nΣωτῆρος εἰπόντος, ‘οὐκ οἶδα,ʼ ἔπρεπε καὶ αὐτὸν εἰπεῖν, ‘οὐκ\nοἶδα,ʼ ἵνα μὴ φαίνηται ‘δοῦλος ὢν ὑπὲρ τὸν Κύριον αὐτοῦ, καὶ\nμαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον.ʼ\n\n48. Οὐκοῦν ὁ τῷ Παύλῳ δεδωκὼς εἰδέναι πολλῷ μᾶλλον\nαὐτὸς οἷδε. Καὶ γὰρ καὶ λέγων τὰ πρὸ τῆς ἡμέρας, οἷδε, καθὰ\nπροεῖπον, καὶ πότε ἡ ἡμέρα καὶ πότε ἡ ὥρα· καὶ ὅμως εἰδὼς,\nλέγει, ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε.’ Τίνος μὲν οὖν χάριν τότε εἶπεν, ‘οὐκ\nοἶδα,ʼ ἃ αὐτὸς, ὡς Δεσπότης, οἶδεν; Ὡς διερευνῶντα στοχάζεσθαι\nχρὴ. τῆς ἡμῶν ἕνεκα λυσιτελείας, ὥς γε νομίζω, τοῦτο\nπεποίηκε· (παράσχοι δὲ αὐτὸς τῇ προθέσει τὸν νοῦν τῆς ἀληθείας.)\nἘν ἀμφοτέροις ἡμῖν τὸ χρήσιμον ἐφύλαξεν ὁ Σωτήρ·\nεἰ γὰρ τὰ μὲν πρὸ τοῦ τέλους ἀπαντῶντα δεδήλωκεν, ἵνα μὴ, ὡς\nεἶπεν αὐτὸς, ξενισθῶμεν, μηδὲ ‘θροηθῶμεν,’ γινομένων αὐτῶν,\nἀλλὰ καὶ ἐκ τούτων τὸ μετὰ ταῦτα τέλος προσδοκῶμεν· περὶ δὲ\nτῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας οὐκ ἠθέλησε θεϊκῶς εἰπεῖν ὅτι ‘οἶδα·’\nἀλλὰ σαρκικῶς διὰ τὴν σάρκα τὴν ἀγνοοῦσαν, καθὰ προεῖπον,\nεἶπεν ὅτι ‘οὐκ οἶδα·’ ἵνα μηκέτι ἐπερωτήσωσιν αὐτὸν, καὶ\nλοιπὸν ἢ μὴ εἰρηκὼς λυπήσῃ τότε τοὺς μαθητὰς, ἢ εἰρηκὼς, παρὰ\nτὸ συμφέρον αὐτοῖς καὶ πᾶσιν ἡμῖν ποιήσῃ. Ὃ γὰρ ἂν ποιῇ,\nτοῦτο πάντως ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν, ἐπειδὴ καὶ διʼ ἡμᾶς ‘ὁ Λόγος\nσὰρξ ἐγένετο.’ Διʼ ἡμᾶς τοίνυν εἶπε καὶ τὸ ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε·’\nκαὶ οὔτε ἐψεύσατο τοῦτο εἰρηκώς (ἀνθρωπίνως γὰρ εἶπεν, ὡς ἄνθρωπος,\n‘οὐκ οἶδα’), οὔτε ἀφῆκε τοὺς μαθητὰς αὐτὸν βιάσασθαι\nεἰπεῖν· εἰρηκὼς γὰρ, ‘οὐκ οἶδα,ʼ ἔστησε κἀκείνων τὴν ἐρώτησιν.\nἘν γοῦν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων ἐστὶ γεγραμμένον, ἡνίκα\n\nἐπέβη’ τοῖς ἀγγέλοις, ἀναβαίνων ὡς ἄνθρωπος, καὶ ἀναφέρων\nεἰς τὸν οὐρανὸν ἣν ἐφόρει σάρκα· ὅτε καὶ οἱ μαθηταὶ τοῦτο\nβλέποντες, πάλιν ἠρώτων, ‘Πότε τὸ τέλος ἔσται, καὶ πότε σὺ\nπαραγίνῃ;’ εἶπεν αὐτοῖς φανερώτερον, ‘Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι\nχρόνους ἢ καιροὺς, οὓς ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ.’ Καὶ\nοὐκ εἶπε τότε, ‘οὐδὲ ὁ Υἱὸς,’ ὥσπερ εἶπεν πρὸ τούτου ἀνθρωπίνως,\nἀλλʼ, ‘ὑμῶν οὐκ ἔστι γνῶναι Λοιπὸν γὰρ ἦν ἡ σὰρξ ἀναστᾶσα,\nκαὶ ἀποθεμένη τὴν νέκρωσιν, καὶ θεοποιηθεῖσα· καὶ οὐκέτι\nἔπρεπε σαρκικῶς αὐτὸν ἀποκρίνασθαι ἀνερχόμενον εἰς τοὺς οὐρανοὺς,\nἀλλὰ λοιπὸν θεϊκῶς διδάξαι, ὅτι ‘οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι\nχρόνους ἢ καιροὺς, οὓς ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ· ἀλλὰ\nλήψεσθε δύναμιν.’ Τίς δὲ ἡ δύναμις τοῦ Πατρὸς ἢ ὁ Υἱός;\n‘Χριστὸς γὰρ Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ Σοφία.’\n\n49. Οἶδεν ἄρα ὁ Υἱὸς, Λόγος ὤν· τοῦτο γὰρ λέγων ἐσήμαινεν,\nὅτι ‘ἐγὼ οἶδα, ἀλλʼ οὐκ ἔστιν ὑμῖν γνῶναι· διʼ ὑμᾶς γὰρ καὶ ἐν\nτῷ ὄρει καθήμενος σαρκικῶς εἶπον, “οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε,” διὰ τὸ\nὑμῶν καὶ πάντων συμφέρον· συμφέρει γὰρ ὑμίν καὶ περὶ τῶν\nἀγγέλων καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ οὕτως ἀκοῦσαι, διὰ τοὺς ἐσομένους\nμετὰ ταῦτα πλάνους, ἵνα, κἂν “ὡς ἄγγελοι μετασχηματίσωνται”\nδαίμονες, καὶ περὶ τῆς συντελείας ἐπιχειρήσωσι λέγειν, μὴ\nπιστεύσητε, ὡς ἀγνοούντων αὐτῶν. Ἂν δὲ καὶ ὁ Ἀντίχριστος\nμεταποιήσας ἑαυτὸν λέγῃ, “Ἐγώ εἰμι ὁ Χριστὸς,” καὶ πειράσῃ\nκαὶ αὐτὸς περὶ τῆς ἡμέρας καὶ συντελείας λέγειν, πρὸς τὸ πλανῆσαι\nτοὺς ἀκούοντας· ἔχοντες ὑμεῖς παῤ ἐμοῦ τὴν φωνὴν, ὅτι\n“οὐδὲ ὁ Υἱὸς,” μηδὲ ἐκείνῳ πιστεύσητε.” Ἄλλως τε οὐδὲ εἰδέναι\nπάλιν πότε τὸ τέλος, ἢ πότε τοῦ τέλους ἡ ἡμέρα, συμφέρει τοῖς\nἀνθρώποις, ἵνα μὴ, γνόντες, καταφρονηταὶ τοῦ μεταξὺ χρόνου\nγένωνται, περιμένοντες τὰς ἐγγὺς τοῦ τέλους ἡμέρας· τότε γὰρ\nμόνον ἑαυτῶν ἐπιμελεῖσθαι προφασίσονται. Διὰ τοῦτο καὶ τὸ\nἑκάστου τέλος τοῦ θανάτου σεσιώπηκεν, ἵνα μὴ, προφάσει τῆς\nγνώσεως φυσιωθέντες, οἱ ἄνθρωποι ἀμελεῖν ἑαυτῶν τὸ πλεῖστον\nἄρξωνται τοῦ χρόνου. Ἀμφότερα δὴ οὖν, καὶ τὸ καθόλου τέλος,\nκαὶ τὸ ἑκάστου πέρας ἔκρυψεν ἀφʼ ἡμῶν ὁ Λόγος (καὶ γὰρ καὶ\nἐν τῷ καθόλου τὸ ἑκάστου τέλος ἐστὶ, καὶ ἐν τῷ ἑκάστου τέλει\nτὸ καθόλου συνάγεται), ἵνα, ἀδήλου αὐτοῦ ὄντος καὶ ἀεὶ προσδοκωμένου,\nκαθʼ ἡμέραν ὡς καλούμενοι προκόπτωμεν, ‘τοῖς ἔμπροσθεν\n\nἐπεκτεινόμενοι, τῶν δὲ ὄπισθεν ἐπιλανθανόμενοι.’ Τίς γὰρ,\nγινώσκων μὲν τὴν ἡμέραν τοῦ τέλους, οὐχ ὑπερτίθεται, τὸν\nμεταξὺ χρόνον· ἀγνοῶν δὲ, οὐ καθʼ ἡμέραν ἕτοιμος γίνεται;\nΔιὰ τοῦτο γὰρ ἐπὶ τούτοις ἐπέφερεν ὁ Σωτὴρ, λέγων· ‘Γρηγορεῖτε\nοὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε οὐδὲ ὑμεῖς, ποίᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν\nἔρχεται·’ καὶ, ‘ᾖ οὐ δοκεῖτε ὥρᾳ, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται·’\nδιὰ τὸ συμφέρον ἄρα τὸ ἐκ τῆς ἀγνοίας τοῦτο εἴρηκε.\nΚαὶ γὰρ καὶ τοῦτο λέγων, βούλεται διὰ παντὸς ἡμᾶς ἑτοίμους\nγενέσθαι· ‘Ὑμεῖς γὰρ,ʼ φησὶν, ‘οὐκ οἴδατε· ἐγὼ δὲ ὁ Κύριος\nοἶδα πότε ἔρχομαι, κἂν οἱ Ἀρειανοί με μὴ προσδοκῶσι Λόγον\nὄντα τοῦ Πατρός.’\n\n50. Ὁ μὲν οὖν Κύριος, τὸ ἡμῶν συμφέρον ὑπὲρ ἡμᾶς γινώσκων,\nοὕτως ἠσφαλίσατο τοὺς μαθητάς· καὶ αὐτοὶ ταῦτα μαθόντες,\nδιωρθώσαντο μέλλοντας ἐν τούτῳ πλανᾶσθαι τοὺς ἀπὸ\nΘεσσαλονίκης. Ἐπειδὴ δὲ οἱ Χριστομάχοι οὐδʼ οὕτω καταδύονται,\nβούλομαι, καίπερ εἰδὼς σκληροτέραν ἔχοντας αὐτοὺς\nτοῦ Φναραὼ τὴν καρδίαν, ἐρωτῆσαι πάλιν καὶ περὶ τούτου. Ἐν\nτῷ παραδείσῳ πυνθάνεται ὁ Θεὸς λέγων, ‘Ἀδὰμ, ποῦ εἶ;ʼ\nἐξετάζει δὲ καὶ τὸν Κάϊν· ‘Ποῦ Ἄβελ ὁ ἀδελφός σου;’ Τί\nτοίνυν καὶ περὶ τούτου φατέ; εἰ γὰρ ἀγνοεῖν αὐτὸν νομίζετε,\nκαὶ διὰ τοῦτο πυνθάνεσθαι, Μανιχαίοις μὲν ἤδη προσετέθητε·\nαὐτῶν γὰρ τὸ τοιοῦτον τόλμημα· εἰ δὲ, φοβούμενοι φανερῶς\nὀνομασθῆναι Μανιχαῖοι, βιάζεσθε ἑαυτοὺς εἰπεῖν, ὅτι γινώσκων\nπυνθάνεται, τί ἄτοπον ἢ τί ξένον ὁρῶντες, οὕτω πεπτώκατε, εἰ\nὁ Υἱὸς, ἐν ᾧ τότε ἐπυνθάνετο ὁ Θεὸς, ὁ αὐτὸς Υἱὸς καὶ νῦν σάρκα\nπεριβεβλημένος πυνθάνεται τῶν μαθητῶν ὡς ἄνθρωπος; εἰ μὴ\nἄρα Μανιχαῖοι γενόμενοι μέμφεσθαι θελήσητε καὶ τὴν τότε\nγενομένην πρὸς τὸν Ἀδὰμ ἐρώτησιν, ἵνα μόνον καὶ ὑμεῖς νεανιεύησθε\nἐν ταῖς κακονοίαις. Καὶ γὰρ ἐν πᾶσιν ἐλεγχόμενοι,\nτονθορύζετε πάλιν διὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Λουκᾶ, ὃ καλῶς (16.)\nμὲν εἴρηται, κακῶς δὲ ὑμεῖς διανοεῖσθε, Τί δὲ τοῦτό ἐστιν,\nἀναγκαῖον παραθέσθαι, ἵνα καὶ οὕτως αὐτῶν ἡ διεφθαρμένη\nδιάνοια δειχθῇ.\n\n51. Φησὶ τοίνυν ὁ Λουκᾶς· ‘Καὶ Ἰησοῦς προέκοπτε σοφίᾳ\nκαὶ ἡλικίᾳ, καὶ χάριτι παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις.’ Τὸ μὲν\nοὖν ῥητόν ἐστι τοῦτο· ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐν τούτῳ προσκόπτουσιν,\n\nἀναγκαῖον πάλιν αὐτοὺς ὡς τοὺς Φαρισαίους καὶ τοὺς Σαδδουκαίους\nἐρωτῆσαι, περὶ οὗ φησιν ὁ Λουκᾶς. Ἔστι δὲ οὕτως· Ἰησοῦς\nΧριστὸς ἄνθρωπός ἐστιν, ὡς οἱ ἄλλοι πάντες ἄνθρωποι, ἢ Θεός\nἐστι σάρκα φορῶν; Εἰ μὲν οὖν κοινὸς ἄνθρωπος κατὰ τοὺς\nἄλλους ἀνθρώπους καὶ αὐτός ἐστιν, ἔστω πάλιν ὡς ἄνθρωπος\n‘προκόπτων.’ Τοῦτο μέντοι τοῦ Σαμοσατέως ἐστὶ τὸ φρόνημα,\nὃ τῇ μὲν δυνάμει καὶ ὑμεῖς φρονεῖτε, τῷ δὲ ὀνόματι μόνον\nἀρνεῖσθε διὰ τοὺς ἀνθρώπους. Εἰ δὲ Θεός ἐστι σάρκα φορῶν,\nἐπειδὴ καὶ τοῦτό ἐστιν ἀληθῶς, καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ\nΘεὸς ὢν ἐπὶ γῆς κατῆλθε, ποίαν εἶχε προκοπὴν ὁ ‘ἴσα Θεῶʼ\nὑπάρχων; ἢ ποῦ εἶχεν αὐξάνειν ὁ Υἱὸς, ἀεὶ ὢν ἐν τῷ Πατρί;\nΕἰ γὰρ ὁ ἀεὶ ὢν ἐν τῷ Πατρὶ προκόπτει, τί ἄρα ἐστὶν ἐπέκεινα\nτοῦ Πατρὸς, ἵνʼ ἀπὸ τούτου καὶ προκόψῃ; ἔπειτα ὡς ἐπὶ τοῦ\nλαβεῖν καὶ δοξασθῆναι τὰ αὐτὰ καλὸν εἰπεῖν· εἰ ἄνθρωπος\nγενόμενος προέκοπτε, δῆλόν ἐστιν ὡς, πρὸ τοῦ γενέσθαι ἄνθρωπος,\nἀτελὴς ἦν· καὶ μᾶλλον ἡ σὰρξ αἰτία τῆς τελειώσεως αὐτοῦ\nγέγονεν, ἢ αὐτὸς τῆς σαρκός. Πάλιν τε εἰ Λόγος ὢν προκόπτει,\nτί μεῖζον ἔχει γενέσθαι Λόγου καὶ Σοφίας, καὶ Υἱοῦ, καὶ Θεοῦ\nδυνάμεως; ταῦτα γάρ ἐστιν ὁ Λόγος, ὧν εἴ τις ὡς ἀκτῖνα μετασχεῖν\nπως δύναιτο, ὁ τοιοῦτος παντέλειος ἐν ἀνθρώποις, καὶ\nἴσος ἀγγέλοις γίνεται. Καὶ γὰρ καὶ ἄγγελοι, καὶ ἀρχάγγελοι,\nκαὶ κυριότητες, καὶ πᾶσαι αἱ δυνάμεις, καὶ θρόνοι, τοῦ Λόγου\nμετέχοντες, ‘βλέπουσι διαπαντὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς\nαὐτοῦ.’ Πῶς οὖν ὁ ἄλλοις τὴν τελειότητα παρασχὼν αὐτὸς\nμετʼ ἐκείνους προκόπτει; ἄγγελοι γὰρ καὶ τὴν ἀνθρωπίνην\nαὐτοῦ γένεσιν διηκόνησαν· καὶ τὸ λεγόμενον παρὰ τοῦ Λουκᾶ\nμετὰ τὴν διακονίαν τῶν ἀγγέλων εἴρηται. Πῶς οὖν ὅλως κἂν\nεἰς ἐνθύμησιν ἐλθεῖν ἀνθρώπου δύναται; ἢ πῶς ἡ Σοφία ἐν\nσοφίᾳ προέκοπτεν; ἢ πῶς ὁ ἄλλοις χάριν διδοὺς (καθὼς ὁ\nΠαῦλος, διὰ πάσης ἐπιστολῆς διʼ αὐτοῦ δίδοσθαι τὴν χάριν\nγινώσκων, φησὶν, ‘Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ\nμετὰ πάντων ὑμῶνʼ), αὐτὸς ἐν χάριτι προέκοπτεν; ἢ γὰρ ψεύδεσθαι\nτὸν ἀπόστολον λεγέτωσαν, ἢ μηδὲ Σοφίαν εἶναι τὸν Υἱὸν\nλέγειν τολμάτωσαν. Ἢ εἰ Σοφία ἐστὶν, ὡς εἶπεν ὁ Σολομὼν,\nκαὶ ὁ Παῦλος ἔγραψε, ‘Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία,’\nποίαν ἡ Σοφία προκοπὴν ἐπεδέχετο;\n\n52. Ἄνθρωποι μὲν γὰρ, κτίσματα τυγχάνοντες, ἐπεκτείνεσθαί\nπως καὶ προκόπτειν ἐν ἀρετῇ δύνανται. Ἐνὼχ γοῦν οὕτω ‘μετετέθη,’\nκαὶ Μωσῆς αὐξάνων ἐτελειοῦτο, Ἰσαὰκ δὲ προκόπτων\n‘ἐγίνετο μέγας,’ καὶ ὁ ἀπόστολος ‘ἐπεκτείνεσθαιʼ καθʼ ἡμέραν\nτοῖς ἔμπροσθεν ἔλεγεν· εἶχε γὰρ ἕκαστος ποῦ προκόψει, βλέπων\nεἰς τὸν ἔμπροσθεν αὐτοῦ βαθμόν· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, ὁ μόνος\nὢν, ποῦ εἶχεν ἐπεκτείνεσθαι; πάντα γὰρ εἰς αὐτὸν βλέποντα\nπροκόπτει· αὐτοὺς δὲ, μόνος ὢν, ἐν τῷ μόνῳ Πατρί ἐστιν, ἀφʼ οὗ\nοὐδὲ ἐπεκτείνεται, ἀλλʼ ἐν αὐτῷ μένων ἐστὶν ἀεί. Ἀνθρώπων\nμὲν οὖν ἐστι τὸ προκόπτειν· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, ἐπεὶ προκόπτειν\nοὐκ εἶχε, τέλειος ὢν ἐν τῷ Πατρὶ, ‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸνʼ\nὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα ἐν τῷ ἐκείνου ταπεινῷ μᾶλλον ἡμεῖς αὐξῆσαι\nδυνηθῶμεν. Ἡ δὲ αὔξησις ἡμῶν οὐκ ἄλλη τίς ἐστιν ἢ τὸ ἀφίστασθαι\nμὲν τῶν αἰσθητῶν, εἰς αὐτὸν δὲ τὸν Λόγον γενέσθαι·\nἐπεὶ καὶ τὸ ἐκείνου ταπεινὸν οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ τὸ λαβεῖν τὴν\nἡμετέραν σάρκα. Οὐκ ἄρα ὁ Λόγος ἦν, ᾗ Λόγος ἐστὶν, ὁ προκόπτων,\nὁ τέλειος ἐκ τελείου ὢν τοῦ Πατρὸς, ὁ μηδενὸς δεόμενος,\nἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους εἰς προκοπὴν ἀνάγων. Ἀλλὰ ἀνθρωπίνως\nεἴρηται καὶ ἐνταῦθα τὸ προκόπτειν· ἐπεὶ καὶ τῶν ἀνθρώπων ἐστὶ\nπάλιν ἡ προκοπή. Καὶ γὰρ καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς οὕτω μετὰ ἀκριβοῦς\nτῆς παρατηρήσεως λέγων τῇ ‘προκοπῇʼ συνῆψε τὴν ‘ἡλικίαν·’\nΛόγος δὲ καὶ Θεὸς ἡλικίᾳ οὐ μετρεῖται, ἀλλὰ τῶν\nσωμάτων εἰσὶν αἱ ἡλικίαι. Τοῦ σώματος ἄρα ἐστὶν ἡ προκοπή·\nαὐτοῦ γὰρ προκόπτοντος, προέκοπτεν ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φανέρωσις\nτῆς θεότητος τοῖς ὁρῶσιν· ὅσῳ δὲ ἡ θεότης ἀπεκαλύπτετο,\nτοσούτῳ πλεῖον ἡ χάρις ηὔξανεν ὡς ἀνθρώπου παρὰ πᾶσιν\nἀνθρώποις. Παιδίον μὲν γὰρ ἐβαστάζετο· παῖς δὲ γενόμενος,\nἀπέμενεν ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ τοὺς ἱερέας ἀνέκρινε περὶ τοῦ νόμου·\nκατʼ ὀλίγον δὲ τοῦ σώματος αὐξάνοντος, καὶ τοῦ Λόγου φανεροῦντος\nἑαυτὸν ἐν αὐτῷ, ὁμολογεῖται λοιπὸν παρὰ μὲν Πέτρου\nπρῶτον, εἶτα καὶ παρὰ πάντων, ὅτι ‘ἀληθῶς Υἱὸς Θεοῦ ἐστιν\nοὗτος·’ εἰ καὶ Ἰουδαῖοι, οἵ τε παλαιοὶ καὶ οἱ νέοι οὗτοι, θέλοντες\n‘καμμύουσι τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἵνα μὴ βλέπωσιν,ʼ ὅτι τὸ ‘ἐν σοφίᾳ\nπροκόπτεινʼ οὐκ ἔστι τὴν Σοφίαν αὐτὴν προκόπτειν, ἀλλὰ τὸ\nἀνθρώπινον μᾶλλον ἐν αὐτῇ προκόπτειν. Καὶ Ἰησοῦς γὰρ\nπροέκοπτε σοφίᾳ καὶ χάριτι· εἰ χρὴ δὲ καὶ πιθανῶς μετὰ τοῦ\n\nἀληθοῦς εἰπεῖν, αὐτὸς ἐν ἑαυτῷ προέκοπτε. ‘Ἡ Σοφίαʼ γὰρ\n‘ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον,ʼ καὶ ἐν ἑαυτῇ τὸν οἶκον προκόπτειν\nἐποίει.\n\n53. (Τίς δέ ἐστιν ἡ λεγομένη προκοπὴ ἢ, καθὰ προεῖπον, ἡ\nπαρὰ τῆς Σοφίας μεταδιδομένη τοῖς ἀνθρώποις θεοποίησις καὶ\nχάρις, ἐξαφανιζομένης ἐν αὐτοῖς τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς\nφθορᾶς κατὰ τὴν ὁμοιότητα καὶ συγγένειαν τῆς σαρκὸς τοῦ\nΛόγου;) Οὕτω γὰρ αὐξάνοντος ἐν ἡλικίᾳ τοῦ σώματος, συνεπεδίδοτο\nἐν αὐτῷ καὶ ἡ τῆς θεότητος φανέρωσις, καὶ ἐδείκνυτο\nπαρὰ πᾶσιν, ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστι, καὶ Θεὸς ἦν ἐν τῷ σώματι.\n'Ἐὰν δὲ φιλονεικῶσιν, ὅτι ‘Ἰησοῦςʼ ἐκλήθη ‘ὁ Λόγος γενόμενος\nσὰρξ,ʼ καὶ εἰς αὐτὸν ἀναφέρουσι τὸ λεγόμενον ‘προέκοπτεν,ʼ\nἀκουέτωσαν ὅτι οὐδὲ τοῦτο μὲν ἐλαττοῖ τὸ πατρικὸν φῶς (τοῦτο\nγάρ ἐστιν ὁ Υἱὸς,) δείκνυσι δὲ πάλιν, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος ὁ\nΛόγος, καὶ ἀληθινὴν ἐφόρεσε σάρκα. Καὶ ὥσπερ εἴπομεν, ὅτι\n‘σαρκὶʼ πέπονθε, καὶ ‘σαρκὶʼ ἐπείνα, καὶ ‘σαρκὶʼ ἐκοπίασεν,\nοὕτω καὶ εἰκότως ἂν λέγοιτο, ὅτι ‘σαρκὶʼ προέκοπτεν. Οὐδὲ\nγὰρ οὐδὲ ἔξωθεν ὄντος τοῦ Λόγου ἐγίνετο ἡ προκοπὴ, οἵα ἐστὶν,\nἣν εἰρήκαμεν· ἐν αὐτῷ γὰρ ἦν ἡ σὰρξ ἡ προκόπτουσα, καὶ αὐτοῦ\nλέγεται· καὶ τοῦτο ἵνα πάλιν ἡ τῶν ἀνθρώπων προκοπὴ ἄπτωτος\nδιὰ τὸν συνόντα Λόγον διαμείνῃ. Οὔτ’ οὖν τοῦ Λόγου ἡ προκοπὴ,\nοὔτε ἡ σὰρξ ἦν ἡ Σοφία, ἀλλὰ τῆς Σοφίας σῶμα γέγονεν\nἡ σάρξ. Διὰ τοῦτο, ὡς προείπομεν, οὐχ ἡ Σοφία, ᾗ Σοφία\nἐστὶν, αὐτὴ καθʼ ἑαυτὴν προέκοπτεν· ἀλλὰ τὸ ἀνθρώπινον ἐν\nτῇ Σοφίᾳ προέκοπτεν, ὑπεραναβαῖνον κατʼ ὀλίγον τὴν ἀνθρωπίνην\nφύσιν, καὶ θεοποιούμενον, καὶ ὄργανον αὐτῆς πρὸς τὴν\nἐνέργειαν τῆς θεότητος καὶ τὴν ἔκλαμψιν αὐτῆς γινόμενον καὶ\nφαινόμενον πᾶσι. Διὸ οὐδὲ εἷπεν, ‘ὁ Λόγος προέκοπτεν,ʼ ἀλλʼ\n‘ὁ Ἰησοῦς,ʼ ὅπερ ὄνομα γενόμενος ἄνθρωπος ὁ Κύριος ἐκλήθη·\nὡς εἶναι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τὴν προκοπὴν οὕτως ὡς ἐν τοῖς\nἔμπροσθεν εἴπομεν.\n\n54. Οὐκοῦν ὥσπερ, προκοπτούσης τῆς σαρκὸς, λέγεται αὐτὸς\nπροκόπτειν διὰ τὴν πρὸς τὸ σῶμα ἰδιότητα, οὕτω καὶ τὰ περὶ\nτὸν καιρὸν τοῦ θανάτου λεγόμενα, τὸ ταραχθῆναι, τὸ κλαῦσαι,\nχρὴ λαμβάνειν τῇ αὐτῇ διανοίᾳ. Ἄνω γὰρ καὶ κάτω περιιόντες,\nκαὶ ὥσπερ ἐκ τούτων τὴν αἵρεσιν πάλιν συνιστῶντες, φάσκουσιν,\n\n‘Ἰδοὺ, ἔκλαυσε, καὶ εἶπε, “Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται·” καὶ\nπαρεκάλεσε “παρελθεῖν τὸ ποτήριον·” πῶς οὖν, εἰ ταῦτα εἴρηκε,\nΘεός ἐστι καὶ Λόγος τοῦ Πατρός;’ Ναὶ γέγραπται, ὅτι ‘ἔκλαυσεν,’\nὦ θεομάχοι, καὶ ὅτι εἶπεν, ‘ἐταράχθην,’ καὶ ἐπὶ τοῦ\nσταυροῦ εἷπεν, ‘Ἐλωῒ, Ἐλωῒ λιμασαβαχθανὶ,’ ὅ ἐστι, ‘Θεέ\nμου, Θεέ μου, ἵνα τί με ἐγκατέλιπες;ʼ καὶ παρεκάλεσε δὲ τοῦ\nπαρελθεῖν τὸ ποτήριον· γέγραπται γὰρ ταῦτα. Ἀλλʼ ἠβουλόμην\nπάλιν ὑμᾶς ἀποκρίνασθαι (τὸ αὐτὸ γὰρ ἐφʼ ἑκάστου τῶν παῤ\nὑμῶν προτεινομένων ἀντικρούειν ἀνάγκη·) εἰ μὲν ἄνθρωπος\nψιλός ἐστιν ὁ λαλῶν, κλαιέτω καὶ φοβείσθω τὸν θάνατον, ὡς\nἄνθρωπος· εἰ δὲ Λόγος ἐστὶν ἐν σαρκὶ (τὰ αὐτὰ γὰρ λέγειν ἀεὶ\nοὐκ ὀκνητέον), τίνα, Θεὸς ὢν, εἶχε φοβεῖσθαι; ἢ διὰ τί τὸν θάνατον\nἐφοβεῖτο, ζωὴ ὢν αὐτὸς, καὶ ἄλλους ἐκ τοῦ θανάτου ῥυόμενος;\nἢ πῶς λέγων, ‘Μὴ φοβεῖσθε τὸν ἀποκτείνοντα τὸ\nσῶμα,ʼ αὐτὸς ἐφοβεῖτο; πῶς δὲ ὁ τῷ Ἀβραὰμ λέγων, ‘Μὴ\nφοβοῦ, ὅτι μετὰ σου εἰμι·’ καὶ τὸν Μωσῆν παραθαρσύνων κατὰ\nτοῦ Φαραὼ, καὶ τῷ τοῦ Ναυῆ λέγων, ‘Ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου,ʼ\nαὐτὸς ἐδειλία τὸν Ἡρώδην καὶ τὸν Πιλᾶτον; εἶτα, ἄλλοις\nγινόμενος βοηθὸς εἰς τὸ μὴ φοβεῖσθαι (‘Κύριοςʼ γὰρ, φησὶν,\n‘ἐμοὶ βοηθός· οὐ φοβηθήσομαι τί ποιήσει μοι ἄνθρωποςʼ), αὐτὸς\nἡγεμόνας θνητοὺς ἀνθρώπους ἐφοβεῖτο; αὐτὸς ἐλθὼν κατὰ τοῦ\nθανάτου, ἐδειλία τὸν θάνατον; πῶς δὲ οὐκ ἄτοπον καὶ δυσσεβὲς,\nλέγειν τοῦτον δειλιᾶν τὸν θάνατον ἢ τὸν ἅδην, ὃν ‘οἱ πυλωροὶ\nτοῦ ᾅδου βλέποντες ἔπτηξαν;’ εἰ δὲ καθʼ ὑμὰς ἐδειλία ὁ Λόγος,\nδιὰ τί πρὸ πολλοῦ λέγων περὶ τῆς ἐπιβουλῆς τῶν Ἰουδαίων οὐκ\nἔφευγεν, ἀλλὰ καὶ ζητούμενος ἔλεγεν, ‘Ἐγώ εἰμι;’ Καὶ γὰρ\nἠδύνατο μὴ ἀποθανεῖν, ὡς ἔλεγεν· ‘ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν\nψυχήν μου, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν·’ καὶ ‘οὐδεὶς\nαἴρει αὐτὴν ἀπʼ ἐμοῦ.’\n\n55. Ἀλλʼ οὐκ ἦν ἴδια φύσει τοῦ Λόγου ταῦτα, ᾗ Λόγος ἦν·\nἐν δὲ τῇ τοιαῦτα πασχούσῃ σαρκὶ ἦν ὁ Λόγος, ὦ Χριστομάχοι\nκαὶ ἀχάριστοι Ἰουδαῖοι. Καὶ γὰρ οὐκ εἴρηται ταῦτα πρὸ τῆς\nσαρκός· ἀλλʼ ὅτε ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ γέγονεν ἄνθρωπος,\nτὸ τηνικαῦτα καὶ ἀνθρωπίνως εἰρῆσθαι γέγραπται ταῦτα. Ἀμέλει,\nπερὶ οὗ γέγραπται ταῦτα, αὐτὸς ἤγειρε τὸν Λάζαρον ἐκ\nνεκρῶν, καὶ τὸ ὕδωρ οἶνον πεποίηκε, καὶ τῷ[ ἐκ γενετῆς τυφλῷ\n\nἐχαρίσατο τὸ βλέπειν, καὶ εἶπεν, ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν.ʼ\nΕἴπερ οὖν ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων προφασίζονται ταπεινὰνοεῖν περὶ\nτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, μᾶλλον δὲ ἄνθρωπον αὐτὸν ὅλον ἐκ γῆς, καὶ\nοὐκ ἐξ οὐρανοῦ νομίζουσι, διὰ τί μὴ καὶ ἐκ τῶν θεϊκῶν ἔργων\nἐπιγινώσκουσι τὸν ἐν τῷ Πατρὶ Λόγον, καὶ λοιπὸν ἀρνοῦνται\nτὴν ἰδίαν ἀσέβειαν; Ἔξεστι γὰρ αὐτοὺς ὁρᾷν, πῶς ὁ τὰ ἔργα\nποιῶν ὁ αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τὸ σῶμα παθητὸν δεικνὺς ἐν τῷ\n. ἀφιέναι κλαίειν καὶ πεινᾷν αὐτὸν, καὶ τὰ ἴδια τοῦ σώματος ἐν\nαὐτῷ φαίνεσθαι. Ἐκ μὲν γὰρ τῶν τοιούτων ἐγνώριζεν ὅτι,\nΘεὸς ὢν ἀπαθὴς, σάρκα παθητὴν ἔλαβεν· ἐκ δὲ τῶν ἔργων\nἐδείκνυεν ἑαυτὸν Λόγον ὄντα τοῦ Θεοῦ, καὶ ὕστερον γενόμενον\nἄνθρωπον, λέγων, ‘“κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε,” βλέποντες ἀνθρώπινόν\nμε περιβεβλημένον σῶμα, ἀλλὰ κὰν “τοῖς ἔργοις πιστεύσατε,\nἵνα γνῶτε ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.\nΠάνυ δέ μοι δοκοῦσιν ἀναισχυντίαν ἐσχηκέναι καὶ βλασφημίαν\nοἱ Χριστομάχοι. Ἀκούοντες μὲν γὰρ, “Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν\nἐσμεν, βιάζονται τὴν διάνοιαν παρεξηγεῖσθαι, καὶ διαιρεῖν τὴν\nἑνότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ· ἀκούοντες δὲ ὅτι ἔκλαυσεν,\nἵδρωσε, πέπονθεν, οὐκ ἐνορῶσι τῷ σώματι, ἀλλʼ ἐκ τούτων τῇ\nκτίσει συναριθμοῦσι τὸν διʼ οὗ γέγονεν ἡ κτίσις. Τί οὖν ἔτι\nλοιπὸν καὶ οὗτοι τῶν Ἰουδαίων διαφέρουσιν; Ὡς γὰρ ἐκεῖνοι τὰ\nτοῦ Θεοῦ ἔργα τῷ Βεελζεβοὺλ ἐλογίζοντο βλασφημοῦντες, οὕτω\nκαὶ οὗτοι, τὸν ταῦτα ἐργασάμενον Κύριον τοῖς κτίσμασι συναριθμοῦντες,\nτὴν αὐτὴν ἐκείνοις ἀσύγγνωστον ὑποίσονται\nκαταδίκην.\n\n56. Ἔδει δὲ ἀκούοντας μὲν αὐτοὺς, ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν\nἐσμεν,’ μίαν ὁρᾷν τὴν θεότητα καὶ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ\nΠατρός· ἀκούοντας δὲ τὸ ‘ἔκλαυσε,ʼ καὶ τὰ ὅμοια, ταῦτα τοῦ\nσώματος ἴδια λέγειν, μάλιστα ὅτι ἐν ἑκατέρῳ τούτων ἔχουσι τὴν\nἀφορμὴν εὔλογον, ὅτι τὰ μὲν ὡς περὶ Θεοῦ γέγραπται, τὰ δὲ διὰ\nτὸ ἀνθρώπινον αὐτοῦ σῶμα λέγεται. Οὐδὲ γὰρ ἐν ἀσωμάτῳ τὰ\nτοῦ σώματος ἂν ἐγεγόνει, εἰ μὴ σῶμα λαβὼν ἦν φθαρτὸν καὶ\nθνητόν· θνητὴ γὰρ ἦν ἡ ἁγία Μαρία, ἐξ ἧς ἧν καὶ τὸ σῶμα.\nΔιὸ καὶ ἀνάγκη ἐν πάσχοντι σώματι, καὶ κλαίοντι, καὶ κάμνοντι\nγενομένου αὐτοῦ, αὐτοῦ λέγεσθαι μετὰ τοῦ σώματος καὶ ταῦτα,\nἅπερ ἐστὶν ἴδια τῆς σαρκός. Εἴ τε τοίνυν ἔκλαυσε, καὶ ἐταράχθη,\n\nοὐκ ἦν ὁ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶν, ὁ κλαίων καὶ ταρασσόμενος,\nἀλλὰ τῆς σαρκὸς ἴδιον ἦν τοῦτο εἰ δὲ καὶ παρεκάλεσε\nπαρελθεῖν τὸ ποτήριον, οὐκ ἦν ἡ θεότης ἡ δειλιῶσα, ἀλλὰ τῆς\nἀνθρωπότητος ἦν ἴδιον καὶ τοῦτο τὸ πάθος· καὶ τὸ λέγειν, ‘ἵνα\nτί με ἐγκατέλιπες;ʼ ὡς αὐτοῦ μέντοι πάλιν, κατὰ τὰ ἐν τοῖς\nἔμπροσθεν εἰρημένα, καίτοι μηδὲν πάσχοντος (ἀπαθὴς γὰρ ἦν ὁ\nΛόγος) εἰρήκασιν ὅμως οἱ εὐαγγελισταὶ ταῦτα· ἐπεὶ καὶ ἄνθρωπος\nγέγονεν ὁ Κύριος, καὶ ὡς παρὰ ἀνθρώπου γίνεται καὶ λέγεται\nταῦτα, ἵνα καὶ, ταῦτα τὰ παθήματα τῆς σαρκὸς κουφίσας αὐτὸς,\nἐλευθέραν αὐτῶν ταύτην κατασκευάσῃ. Ὅθεν οὐδὲ ἐγκαταλείπεσθαι\nδύναται παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Κύριος, ὁ ἐν αὐτῷ ὢν ἀεὶ,\nκαὶ πρὸ τοῦ εἰπεῖν, καὶ ὅτε ταύτην ἠφίει τὴν φωνήν. Ἀλλʼ\nοὐδὲ θέμις πάλιν εἰπεῖν δειλιᾷν τὸν Κύριον, ὃν ‘οἱ πυλωροὶ τοῦ\nᾅδου πτήξαντεςʼ ἐξαφῆκαν τὸν ᾅδην· καὶ ‘τὰ μὲν μνήματα\nἀνέῳγε, πολλὰ δὲ σώματα τῶν ἁγίων ἀνέστησαν, καὶ ἐνεφανίσθησαν’\nτοῖς ἰδίοις. Φιμούσθω τοίνυν πᾶς αἱρετικὸς, καὶ\nφοβείσθω λέγειν δειλιᾷν τὸν Κύριον, ὃν ὁ θάνατος, ὡς δράκων,\nφεύγει, ὃν τρέμουσι δαίμονες, καὶ φοβεῖται θάλασσα· δι᾿ ὃν οἱ\nοὐρανοὶ σχίζονται, καὶ πᾶσαι αἱ δυνάμεις σαλεύονται· ἰδοὺ γὰρ\nλέγοντος αὐτοῦ, ‘ἵνα τί με ἐγκατέλιπες;ʼ ἐδείκνυεν ὁ Πατὴρ\nὡς ἀεὶ καὶ τότε ἦν ἐν αὐτῷ. Ἡ γὰρ γῆ, γινώσκουσα τὸν\nλαλοῦντα Δεσπότην, εὐθὺς ἔτρεμε, καὶ τὸ καταπέτασμα ἐσχίζετο,\nὁ ἥλιός τε ἐκρύπτετο, καὶ αἱ πέτραι διεῤῥήγνυντο, καὶ τὰ μὲν\nμνημεῖα, ὡς προεῖπον, ἠνοίγετο, οἱ δὲ ἐν αὐτοῖς νεκροὶ ἠγείροντο·\nκαὶ τό γε θαυμαστὸν, οἱ τότε παρόντες καὶ ἀρνούμενοι πρότερον\nαὐτὸν, ὕστερον ταῦτα βλέποντες, ὁμολογοῦσιν ‘ἀληθῶς τοῦτον\nεἶναι τοῦ Θεοῦ τὸν Υἱόν.’\n\n57. Περὶ δὲ τοῦ λέγειν αὐτὸν, ‘εἰ δυνατὸν, παρελθέτω τὸ\nποτήριον,’ μάθετε πῶς ταῦτα εἰρηκὼς ἐπετίμα τῷ Πέτρῳ, λέγων,\nοὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.’ Ἤθελε\nγὰρ ὃ παρῃτεῖτο, καὶ διὰ τοῦτʼ ἦν ἐλθών· ἀλλὰ τοῦ μὲν ἦν τὸ\nθέλειν, (ἐπὶ τοῦτο γὰρ ἦλθε) τῆς δὲ σαρκὸς ἦν τὸ δειλιᾷν· διὸ\nκαὶ ὡς ἄνθρωπος ἔλεγε τὴν τοιαύτην φωνήν. Καὶ ἀμφότερα\nπάλιν παρὰ τοῦ αὐτοῦ ἐλέγετο, ἵνα δείξῃ ὅτι Θεὸς ἦν θέλων μὲν\nαὐτὸς, γενόμενος δὲ ἄνθρωπος εἶχε δειλιῶσαν τὴν σάρκα, διʼ ἣν\nσυνεκέρασε τὸ ἑαυτοῦ θέλημα τῇ ἀνθρωπίνῃ ἀσθενείᾳ, ἵνα καὶ\n\nτοῦτο πάλιν ἀφανίσας, θαῤῥαλέον τὸν ἄνθρωπον πάλιν πρὸς τὸν\nθάνατον κατασκευάσῃ. Ἰδοὺ γοῦν πρᾶγμα παράδοξον ἀληθῶς·\nὃν ὡς κατὰ δειλίαν λαλεῖν νομίζουσιν οἱ Χριστομάχοι, οὗτος τῇ\nνομιζομένῃ δειλίᾳ θαῤῥαλέους καὶ ἀφόβους τοὺς ἀνθρώπους κατεσκεύαζεν.\nΟἱ γοῦν μακάριοι ἀπόστολοι μετʼ αὐτὸν οὕτως ἐκ\nτῶν τοιούτων φωνῶν κατεφρόνουν τοῦ θανάτου, ὡς μηδὲ φροντίζειν\nτῶν ‘ἀνακρινόντωνʼ αὐτοὺς, ἀλλὰ λέγειν, ‘Πειθαρχεῖν δεῖ\nΘεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις·’ οἵ τε ἄλλοι ἅγιοι μάρτυρες οὕτως\nἐθάῤῥουν, ὡς μᾶλλον νομίζειν αὐτοὺς εἰς ζωὴν μεταβαίνειν, ἢ\nθάνατον ὑπομένειν. Πῶς οὖν οὐκ ἄτοπον τῶν μὲν θεραπόντων\nτοῦ Λόγου θαυμάζειν τὴν ἀνδρείαν, αὐτὸν δὲ τὸν Λόγον λέγειν\nδειλιᾷν, διʼ ὃν κἀκεῖνοι τοῦ θανάτου κατεφρόνησαν; Ἐκ δὲ τῆς\nτῶν ἁγίων μαρτύρων καρτερικωτάτης προθέσεως καὶ ἀνδρείας\nδείκνυται, ὡς οὐκ ἦν ἡ θεότης δειλιῶσα, ἀλλὰ τὴν ἡμῶν δειλίαν\nἦν ἀφαιρούμενος ὁ Σωτήρ. Ὡς γὰρ τὸν θάνατονʼ θανάτῳ ‘κατήργησε,’\nκαὶ ἀνθρωπίνως πάντα τὰ ἀνθρώπινα, οὕτω τῇ νομιζομένῃ\nδειλίᾳ τὴν ἡμῶν δειλίαν ἀφῃρεῖτο, καὶ πεποίηκε μηκέτι φοβεῖσθαι\nτοὺς ἀνθρώπους τὸν θάνατον. Ἔλεγεν οὖν ταῦτα καὶ ἅμα\nἐποίει. Ἀνθρώπινα μὲν γὰρ ἦν τὸ λέγειν, ‘παρελθέτω τὸ\nποτήριον,ʼ καὶ, ‘ἵνα τί με ἐγκατέλιπες θεϊκῶς δὲ ὁ αὐτὸς\nἐποίει τὸν ἥλιον ἐκλείπειν, καὶ τοὺς νεκροὺς ἐγείρεσθαι. Πάλιν\nτε λέγων ἀνθρωπίνως, ‘νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται,ʼ ἔλεγε\nκαὶ θεϊκῶς, ‘ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχήν μου, καὶ ἐξουσίαν\nἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν Τὸ μὲν γὰρ ταράττεσθαι τῆς σαρκὸς\nἴδιον ἦν, τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναι καὶ λαβεῖν, ὅτε βούλεται,\nτὴν ψυχὴν, οὐκέτι τοῦτο ἴδιον ἀνθρώπων, ἀλλὰ τῆς τοῦ Λόγου\nδυνάμεώς ἐστιν. Ἄνθρωπος γὰρ οὐ κατʼ ἰδίαν ἐξουσίαν, ἀλλʼ\nἀνάγκῃ φύσεως καὶ μὴ θέλων ἀποθνήσκει· ὁ δὲ Κύριος, ἀθάνατος\nαὐτὸς ὢν, σάρκα δὲ θνητὴν ἔχων, ἐπʼ ἐξουσίας εἶχεν, ὡς\nΘεὸς, ἀπὸ τοῦ σώματος χωρισθῆναι, καὶ τοῦτο πάλιν ἀναλαβεῖν,\nὅτε βούλεται. Περὶ τούτου καὶ Δαβὶδ ψάλλει· ‘οὐκ ἐγκαταλείψεις\nτὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου\nἰδεῖν διαφθοράν·’ Ἔπρεπε γὰρ φθαρτὴν οὖσαν τὴν σάρκα\nμηκέτι κατὰ τὴν ἑαυτῆς φύσιν μένειν θνητὴν, ἀλλὰ διὰ τὸν\nἐνδυσάμενον αὐτὴν Λόγον ἄφθαρτον διαμένειν. Ὡς γὰρ αὐτὸς,\nγενόμενος ἐν τῷ ἡμῶν σώματι, τὰ ἡμῶν ἐμιμήσατο, οὕτως ἡμεῖς\n\nδεξάμενοι αὐτὸν, τῆς παῤ ἐκείνου μεταλαμβάνομεν\nἀθανασίας.\n\n58. Μάτην τοίνυν σκανδαλίζεσθαι προσποιοῦνται, καὶ μικρὰ\nνοοῦσιν οἱ Ἀρειομανῖται περὶ τοῦ Λόγου, εἰ γέγραπται, ‘ἐταράχθη,’\nκαὶ ‘ἔκλαυσεν.ʼ Ἐοίκασι γὰρ μηδὲ ἀνθρωπίνην αἴσθησιν\nἔχειν, ἀγνοοῦντες τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν καὶ τὰ τούτων ἴδια·\nδιʼ ἃ μᾶλλον ἔδει θαυμάζειν, ὅτι ἐν τοιαύτῃ πασχούσῃ σαρκὶ ἦν\nὁ Λόγος, καὶ οὔτε ἐκώλυε τοὺς ἐπιβουλεύοντας, οὔτε ἐξεδίκει\nκατὰ τῶν ἀναιρούντων, καίπερ δυνάμενος, ὁ ἄλλους κωλύσας\nἀποθανεῖν, καὶ ἀποθανόντας ἐγείρας ἐκ τῶν νεκρῶν· ἀλλʼ ἠνείχετο\nπάσχειν τὸ ἴδιον σῶμα. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἐλήλυθεν, ὡς\nπροεῖπον, ἵνα σαρκὶ πάθῃ, καὶ λοιπὸν καὶ ἀπαθὴς καὶ ἀθάνατος\nἡ σὰρξ κατασκευασθῇ· καὶ ἵνα, καθὼς πολλάκις εἴπομεν, ὡς εἰς\nαὐτὸν τῆς ὕβρεως καὶ τῶν γινομένων φθανόντων, μηκέτι τῶν\nἀνθρώπων ἅπτηται ταῦτα, ἀλλʼ ἐξαφανισθῇ παντελῶς παῤ\nαὐτοῦ· καὶ λοιπὸν διʼ αἰῶνος ἄφθαρτοι, ὡς ναὸς τοῦ Λόγου,\nδιαμείνωσι. Ταῦτα εἰ οὕτως καὶ οἱ Χριστομάχοι διενοοῦντο,\nτόν τε σκοπὸν τὸν ἐκκλησιαστικὸν ὡς ἄγκυραν τῆς πίστεως\nἐπεγίνωσκον, οὔτʼ ἂν ‘ἐναυάγησαν περὶ τὴν πίστιν, οὔτε τοσοῦτον\nἠναισχύντουν, ὡς ἀνθίστασθαι καὶ τοῖς βουλομένοις πεπτωκότας\nαὐτοὺς ἐγεῖραι, καὶ μᾶλλον ἐχθροὺς ἡγεῖσθαι τοὺς νουθετοῦντας\nαὐτοὺς εἰς εὐσέβειαν. Ἀλλʼ ὡς ἔοικε, πονηρὸν ὁ\nαἱρετικὸς ἀληθῶς, καὶ πανταχόθεν ἐστὶν ἔχων διεφθαρμένην τὴν\nκαρδίαν εἰς ἀσέβειαν. Ἰδοὺ γὰρ ἐπὶ πᾶσιν ἐλεγχόμενοι, καὶ\nδεικνύμενοι πάσης συνέσεως ἔρημοι, οὐκ αἰσχύνονται· ἀλλʼ\nὥσπερ ἡ λεγομένη παρὰ τοῖς Ἑλλήνων μύθοις ὕδρα τὸ θηρίον,\nἀναιρουμένων τῶν προτέρων ὄφεων, ὤδινεν ἑτέρους ὄφεις, φιλονεικοῦσα\nπρὸς τὸν ἀναιροῦντα τῇ τῶν ἑτέρων προβολῇ· τὸν\nαὐτὸν τρόπον καὶ οἱ θεομάχοι καὶ οἱ θεοστυγεῖς, ὥσπερ ὕδραι,\nτὴν ψυχὴν πίπτοντες ἐφʼ οἷς προβάλλονται, ἄλλας ἐφευρίσκουσιν\nἸουδαϊκὰς καὶ μωρὰς ἑαυτοῖς ἐκζητήσεις· καὶ ὥσπερ\nἔχθραν τὴν ἀλήθειαν ἔχοντες, ἐπινοοῦσι καινότερα, ὅπως μᾶλλον\nΧριστομάχους ἑαυτοὺς διὰ πάντων ἐπιδείξωσι.\n\n59. Μετὰ γὰρ τοὺς τοσούτους κατʼ αὐτῶν ἐλέγχους, ἐφʼ οἷς\nκαὶ ὁ διάβολος αὐτὸς ὁ τούτων πατὴρ ἐντραπεὶς ἂν ἀπῆλθεν\nὀπίσω, πάλιν ὡς ἀπὸ στρεβλῆς τῆς καρδίας αὐτῶν ἐπινοοῦντες\n\nγογγύζουσι, καὶ τοῖς μὲν ψιθυρίζουσι, τοῖς δὲ, ὡς κώνωπες,\nπεριβομβοῦσι λέγοντες, ‘Ἔστω, ταῦτα οὕτως ἑρμηνεύετε, καὶ\nνικᾶτε τοῖς λογισμοῖς καὶ ταῖς ἀποδείξεσιν· ἀλλὰ δεῖ λέγειν\nβουλήσει καὶ θελήσει γεγενῆσθαι τὸν Υἱὸν ὑπὸ τοῦ Πατρός.’\nΚαὶ ἐν τούτῳ γὰρ πολλοὺς ἀπατῶσι, προβαλλόμενοι τὸ βούλημα\nκαὶ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, Τοῦτο δὲ εἰ μέν τις τῶν ὀρθῶς πιστευόντων\nἁπλούστερον ἔλεγεν, οὐδὲν ἦν ὑποπτεῦσαι περὶ τοῦ λεγομένου,\nνικώσης τῆς ὀρθοδόξου διανοίας τὴν ἁπλουστέραν τῶν\nῥημάτων προφοράν· ἐπειδὴ δὲ παῤ αἱρετικῶν ἐστιν ἡ φωνὴ,\nὕποπτα δὲ τῶν αἱρετικῶν τὰ ῥήματα, καὶ, ὡς γέγραπται, ‘κυβερνῶσι\nδὲ ἀσεβεῖς δόλους,’ καὶ, ‘οἱ λόγοι αὐτῶν εἰσι δόλιοι,ʼ κἂν\nμόνον νεύσωσι, διεφθαρμένην γὰρ ἔχουσι τὴν καρδίαν, φέρε καὶ\nτοῦτο τὸ λεγόμενον ἐξετάσωμεν, μήπως, ἐπὶ πᾶσιν ἐλεγχθέντες,\nλοιπὸν, ὡς ὕδραι, καινότερον ἐπενόησαν λεξείδιον, ἵνα διὰ τῆς\nτοιαύτης κομψολογίας καὶ πιθανῆς ὑφαρπαγῆς τὴν ἑαυτῶν\nἀσέβειαν πάλιν ἄλλως ἐπισπείρωσι. Ταὐτὸν γὰρ σημαίνει ὁ\nλέγων, ‘βουλήσει γέγονεν ὁ Υἱὸςʼ καὶ ὁ λέγων ‘ἦν ποτε ὅτε\nοὐκ ἦν,’ καὶ, ‘ἐξ οὐκ ὄντων γέγονεν ὁ Υἱὸς,’ καὶ, ‘κτίσμα\nἐστίν Ἀλλʼ ἐπεὶ ταῦτα λέγοντες ᾐσχύνθησαν, ἑτέρως αὐτὰ\nπάλιν σημαίνειν ἐπεχείρησαν οἱ δόλιοι, ‘βούλησινʼ προβαλλόμενοι,\nὡς τὸ μέλαν αἱ σηπίαι, ἵνʼ ἐν τούτῳ τοὺς μὲν ἀκεραίους\nσκοτίζωσιν, αὐτοὶ δὲ τῆς ἰδίας αἱρέσεως μὴ ἐπιλάθωνται. Πόθεν\nγὰρ τὸ βουλήσει καὶ θελήσει,ʼ ἢ ἐκ ποίας γραφῆς τὰ τοιαῦτα\nπάλιν προφέρουσιν, εἰπάτωσαν οἱ τοῖς ῥήμασιν ὕποπτοι, καὶ τῆς\nἀσεβείας ἐφευρεταί. Ὁ μὲν γὰρ Πατὴρ ἀποκαλύπτων ἀπʼ\nοὐρανοῦ τὸν ἑαυτοῦ Λόγον, ἐδείκνυεν ὅτι ‘οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός\nμου ὁ ἀγαπητός·ʼ καὶ διὰ μὲν τοῦ Δαβὶδ ἔλεγεν, ‘Ἐξηρεύξατο\nἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν·ʼ τῷ δὲ Ἰωάννῃ εἰπεῖν ἐνετείλατο,\n‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος· καὶ ὁ Δαβὶδ δὲ ψάλλων φησὶν, ὅτι\n‘παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, καὶ ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς· ὅ τε\nἀπόστολος γράφει, ‘ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης·’ καὶ πάλιν,\n‘ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων·’ καὶ ‘ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ\nτοῦ ἀοράτου.’\n\n60. Πανταχοῦ τὸ ‘εἶναιʼ τοῦ Λόγου πάντες, καὶ οὐδαμοῦ ἐκ\n‘βουλήσεωςʼ αὐτὸν οὐδὲ ὅλως ‘πεποιῆσθαιʼ λέγουσιν· αὐτοὶ δὲ\nποῦ ἄρα ‘βούλησιν ἢ θέλησιν προηγουμένηνʼ εὗρον τοῦ Λόγου\n\nτοῦ Θεοῦ, εἰ μὴ ἄρα, τὰς γραφὰς ἀφέντες, ὑποκρίνονται καὶ τὴν\nΟὐαλεντίνου κακόνοιαν; Πτολεμαῖος γὰρ ὁ Οὐαλεντίνου ἔφη\nδύο ζυγοὺς ἔχειν τὸν ἀγένητον, ἔννοιαν καὶ θέλησιν· καὶ πρῶτον\nἐνενόησεν, εἶτα ἠθέλησε· καὶ ἅπερ ἐνενόει, οὐκ ἠδύνατο προβάλλειν,\nεἰ μὴ ὅτε καὶ ἡ τοῦ θελήματος δύναμις ἐπεγένετο.\nἜνθεν οἱ Ἀρειανοὶ μαθόντες, θέλημα καὶ βούλησιν προηγεῖσθαι\nθέλουσι τοῦ Λόγου. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν τὰ Οὐαλεντίνου ζηλούτωσαν·\nἡμεῖς δὲ, ἐντυχόντες τοῖς θείοις λόγοις, ἐπὶ μὲν τοῦ Υἱοῦ\nτὸ ‘ἦνʼ εὕρομεν· καὶ αὐτὸν μόνον ἠκούσαμεν ὄντα ἐν τῷ Πατρὶ,\nκαὶ εἰκόνα τοῦ Πατρός· ἐπὶ δὲ μόνων τῶν γενητῶν, ἐπεὶ καὶ τῇ\nφύσει οὐκ ἦν ποτε ταῦτα, ἀλλʼ ἐπιγέγονε, προηγουμένην βούλησιν\nκαὶ θέλησινʼ ἀνέγνωμεν, τοῦ Δαβὶδ ψάλλοντος ἐν μὲν τῷ\nἑκατοστῷ δεκάτῳ τρίτῳ ψαλμῷ οὕτως, ‘Ὁ δὲ Θεὸς ἡμῶν ἐν τῷ\nοὐρανῷ, καὶ ἐν τῇ γῇ πάντα, ὅσα ἠθέλησεν, ἐποίησεν·ʼ ἐν δὲ τῷ\nἑκατοστῷ δεκάτῳ, ‘Μεγάλα τὰ ἔργα Κυρίου, ἐξεζητημένα εἰς\nπάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ·ʼ καὶ πάλιν ἐν τῷ ἑκατοστῷ τριακοστῷ\nτετάρτῳ, ‘Πάντα ὅσα ἠθέλησεν ὁ Κύριος ἐποίησεν ἐν\nτῷ οὐρανῷ καὶ ἐν τῇ γῇ, καὶ ἐν ταῖς θαλάσσαις, καὶ ἐν πάσαις\nταῖς ἀβύσσοις Εἰ μὲν οὖν ἔργον καὶ ποίημα, καὶ εἷς τῶν πάντων\nἐστὶ, λεγέσθω καὶ αὐτὸς ‘βουλήσειʼ γενόμενος· οὕτω γὰρ\nἔδειξεν ἡ γραφὴ τὰ ποιήματα γίγνεσθαι. Καὶ Ἀστέριος δὲ ὁ Asterius quoted.\nσυνήγορος τῆς αἱρέσεως, τούτῳ συντιθέμενος, οὕτως γράφει·\n‘Εἴτε γὰρ ἀνάξιον τοῦ Δημιουργοῦ τὸ θέλοντα ποιεῖν, ἐπὶ πάντων\nὁμοίως ἀνῃρήσθω τὸ θέλειν, ἵνα ἀκέραιον αὐτῷ σώζηται τὸ\nἀξίωμα· εἴτε προσῆκον τῷ Θεῷ τὸ βούλεσθαι, καὶ ἐπὶ τοῦ πρώτου\nγεννήματος ὑπαρχέτω τὸ κρεῖττον. Οὐ γὰρ δὴ δυνατὸν ἑνί\nτε καὶ τῷ αὐτῷ Θεῷ τὸ θέλειν ἐπὶ τῶν ποιουμένων ἁρμόττειν,\nκαὶ τὸ μὴ βούλεσθαι προσήκειν.’ Πλείστην ὅσην ἀσέβειαν ἐν\nτοῖς ῥήμασιν ἑαυτοῦ συνθεὶς ὁ σοφιστὴς, ὅτι τε τὸ γέννημα καὶ\nτὸ ποίημα ταὐτόν ἐστι, καὶ εἰς ἐκ πάντων τῶν ὄντων γεννημάτων\nἐστὶν ὁ Υἱὸς, εἰς τοῦτο συνέκλεισεν, ὅτι τὰ ποιήματα\nβουλήματι καὶ θελήματι προσήκει λέγειν.\n\n61. Οὐκοῦν εἰ ἄλλος ἐστὶ τῶν πάντων, ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς\nπρὸ τούτων ἐδείχθη, καὶ μᾶλλον τὰ ἔργα διʼ αὐτοῦ γέγονε, μὴ\nλεγέσθω ‘βουλήσει·’ ἵνα μὴ καὶ αὐτὸς οὕτως γίνηται, ὥσπερ\nκαὶ τὰ διʼ αὐτοῦ γενόμενα συνέστη. Καὶ γὰρ ὁ μὲν Παῦλος,\n\nοὐκ ὢν πρότερον, ὕστερον ὅμως ‘διὰ θελήματος Θεοῦ ἀπόστολος’\nγέγονεν· ἡ δὲ κλῆσις ἡμῶν, ὥς ποτε καὶ αὐτὴ μὴ οὖσα,\nνῦν δὲ ἐπιγενομένη, προηγουμένην ἔχει τὴν βούλησιν, καὶ ὡς\nαὐτὸς πάλιν ὁ Παῦλός φησι, ‘κατὰ τὴν εὐδοκίαν τοῦ θελήματος\nαὐτοῦʼ γέγονε. Τό τε διὰ Μωσέως λεγόμενον, ‘Γενηθήτω\nφῶςʼ καὶ, ‘Ἐξαγαγέτω ἡ γῆ καὶ, ‘Ποιήσωμεν ἄνθρωπον,’\nἡγοῦμαι, καθὰ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται, τῆς βουλήσεως\nτοῦ ποιοῦντος εἶναι τοῦτο σημαντικόν. Τὰ μὲν γὰρ μὴ ὄντα\nποτὲ, ἀλλʼ ἔξωθεν ἐπιγινόμενα, ὁ Δημιουργὸς βουλεύεται ποιῆσαι·\nτὸν δὲ ἴδιον Λόγον ἐξ αὐτοῦ φύσει γεννώμενον οὐ προβουλεύεται·\nἐν τούτῳ γὰρ ὁ Πατὴρ τὰ ἄλλα, ὅσα βουλεύεται, ποιεῖ,\nκαὶ δημιουργεῖ ἐν τούτῳ· καθὼς καὶ Ἰάκωβος ὁ ἀπόστολος διδάσκων\nἔλεγε, ‘βουληθεὶς ἀπεκύησεν ἡμᾶς Λόγῳ ἀληθείας.’\nΟὐκοῦν ἡ περὶ πάντων τῶν τε ‘ἀναγεννωμένωνʼ καὶ τῶν ἅπαξ\nγινομένων τοῦ Θεοῦ βούλησις ἐν τῷ Λόγῳ ἐστὶν, ἐν καὶ τὰ\nδόξαντα ποιεῖ καὶ ἀναγεννᾷ· καὶ τοῦτο γὰρ πάλιν ὁ ἀπόστολος\nσημαίνει, γράφων εἰς Θεσσαλονίκην, τοῦτο γὰρ θέλημα Θεοῦ\nἐν Χριστῷ Ἰησοῦ εἰς ὑμᾶς. Εἰ δὲ, ἐν ᾧ ποιεῖ, ἐν αὐτῷ καὶ ἡ\nβούλησίς ἐστι, καὶ ἐν Χριστῷ ἐστι τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, πῶς\nδύναται καὶ αὐτὸς ἐν βουλήσει καὶ θελήματι γίνεσθαι; εἰ γὰρ\nκαὶ αὐτὸς ἐν βουλήσει, καθʼ ὑμᾶς, γέγονεν, ἀνάγκη καὶ τὴν\nπερὶ αὐτοῦ βούλησιν ἐν ἑτέρῳ τινὶ Λόγῳ συνίστασθαι, διʼ οὗ\nκαὶ αὐτὸς γίνεται· δέδεικται γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις οὐκ ἐν\nτοῖς γινομένοις οὖσα, ἀλλʼ ἐν τῷ ‘δι’ οὗʼ καὶ ‘ἐν ᾧ’ γίνεται τὰ\nποιήματα πάντα. Ἔπειτα ἐπειδὴ ταὐτόν ἐστιν εἰπεῖν ‘βουλήσει’\nκαὶ ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν,’ ἀρκείσθωσαν τῷ λέγειν\nἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν·’ ἵνα, αἰσχυνόμενοι διὰ τὸ ἐκ τούτου\nχρόνους σημαίνεσθαι, γνῶσιν ὅτι καὶ ‘βουλήσειʼ λέγοντες\nχρόνους πρὸ Υἱοῦ σημαίνουσι· τῶν γάρ ποτε μὴ ὄντων προηγεῖται\nτὸ βουλεύεσθαι, ὡς ἐπὶ πάντων τῶν κτισμάτων. Εἰ δὲ\nὁ Λόγος τῶν μὲν κτισμάτων ἐστὶ δημιουργὸς, αὐτὸς δὲ συνυπάρχει\nτῷ Πατρὶ, πῶς δύναται τοῦ ἀϊδίως ὄντος, ὡς μὴ ὄντος,\nπροηγεῖσθαι τὸ βουλεύεσθαι; εἰ γὰρ προηγεῖται βουλὴ, πῶς ‘δι’\nαὐτοῦ τὰ πάντα’; μᾶλλον γὰρ εἷς τῶν πάντων ἐστὶ βουλήσει\nκαὶ αὐτὸς ‘ἀποκυηθεὶςʼ Υἱὸς, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ‘Λόγῳ ἀληθείαςʼ\nγεγόναμεν υἱοί· καὶ λοιπὸν ἡμᾶς ἀνάγκη ζητεῖν, ὥσπερ εἴρηται,\n\nἄλλον Λόγον, διʼ οὗ καὶ οὗτος γέγονε, καὶ ἀπεκυήθη μετὰ πάντων,\nὧν ἠθέλησεν ὁ Θεός.\n\n62. Εἰ μὲν οὖν ἐστιν ἕτερος τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἔστω καὶ οὗτος\nΛόγῳ γεγονώς· εἰ δὲ μὴ ἔστιν ἄλλος (οὐκ ἔστι γὰρ), ἀλλὰ\n‘πάντα διʼ αὐτοῦ γέγονεν,’ ἅπερ ὁ Πατὴρ βεβούληται, πῶς οὐ\nδείκνυται τούτων πολυκέφαλος πανουργία; ὅτι καταισχυνθέντες\nἐπὶ τῷ λέγειν ‘ποίημα καὶ ‘κτίσμα,ʼ καὶ ‘οὐκ ἦν πρὶν\nγεννηθῇ’ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἄλλως πάλιν κτίσμα λέγουσιν\nαὐτὸν εἶναι, ‘βούλησιν προβαλλόμενοι, καὶ λέγοντες, ‘Εἰ μὴ\nβουλήσει γέγονεν, οὐκοῦν ἀνάγκῃ καὶ μὴ θέλων ἔσχεν ὁ Θεὸς\nΥἱόν.’ Καὶ τίς ὁ τὴν ἀνάγκην ἐπιβαλὼν αὐτῷ, πονηρότατοι,\nκαὶ πάντα πρὸς τὴν αἵρεσιν ἑαυτῶν ἕλκοντες; τὸ μὲν γὰρ ἀντικείμενον\nτῇ βουλήσει ἑωράκασι· τὸ δὲ μεῖζον καὶ ὑπερκείμενον\nοὐκ ἐθεώρησαν. Ὥσπερ γὰρ ἀντίκειται τῇ βουλήσει τὸ παρὰ\nγνώμην, οὕτως ὑπέρκειται καὶ προηγεῖται τοῦ βουλεύεσθαι τὸ\nκατὰ φύσιν. Οἰκίαν μὲν οὖν τις βουλευόμενος κατασκευάζει,\nυἱὸν δὲ γεννᾷ κατὰ φύσιν· καὶ τὸ μὲν βουλήσει κατασκευαζόμενον\nἤρξατο γίνεσθαι, καὶ ἔξωθέν ἐστι τοῦ ποιοῦντος· ὁ δὲ\nυἱὸς ἴδιόν ἐστι τῆς οὐσίας τοῦ πατρὸς γέννημα, καὶ οὐκ ἔστιν\nἔξωθεν αὐτοῦ· διὸ οὐδὲ βουλεύεται περὶ αὐτοῦ, ἵνα μὴ καὶ περὶ\nἑαυτοῦ δοκῇ βουλεύεσθαι. Ὅσῳ οὖν τοῦ κτίσματος ὁ υἱὸς\nὑπέρκειται, τοσούτῳ καὶ τῆς βουλήσεως τὸ κατὰ φύσιν· καὶ ἔδει\nαὐτοὺς, ἀκούοντας, οὐ βουλήσει λογίζεσθαι τὸ κατὰ φύσιν. Οἱ\nδὲ, ἐπιλαθόμενοι ὅτι περὶ Υἱοῦ Θεοῦ ἀκούουσι, τολμῶσιν ἀνθρωπίνας\nἀντιθέσεις λέγειν ἐπὶ Θεοῦ, ‘ἀνάγκηνʼ καὶ ‘παρὰ γνώμην,ʼ\nἵνα τὸ εἶναι Υἱὸν ἀληθινὸν ἀρνήσωνται τοῦ Θεοῦ· ἐπεὶ εἰπάτωσαν\nἡμῖν αὐτοὶ, τὸ ἀγαθὸν εἶναι καὶ οἰκτίρμονα τὸν Θεὸν\nἐκ βουλήσεως πρόσεστιν αὐτῷ, ἢ οὐ βουλήσει; εἰ μὲν οὖν ἐκ\nβουλήσεως, σκοπεῖν δεῖ ὅτι ἤρξατο μὲν εἶναι ἀγαθὸς, καὶ τὸ μὴ\nεἶναι δὲ αὐτὸν ἀγαθὸν ἐνδεχόμενόν ἐστι· τὸ γὰρ βουλεύεσθαι\nκαὶ προαιρεῖσθαι εἰς ἑκάτερα τὴν ῥοπὴν ἔχει, καὶ λογικῆς φύσεώς\nἐστι τοῦτο πάθος. Εἰ δὲ διὰ τὸ ἐκ τούτων ἄτοπον οὐκ ἐκ βουλήσεως\nἀγαθὸς καὶ οἰκτίρμων ἐστὶν, ἀκουσάτωσαν ἅπερ εἰρήκασιν\nαὐτοί· ‘οὐκοῦν ἀνάγκῃ καὶ μὴ θέλων ἐστὶν ἀγαθός.’ Καὶ\nτίς ὁ τὴν ἀνάγκην ἐπιβαλὼν αὐτῷ; Εἰ δὲ ἄτοπόν ἐστι λέγειν\nἐπὶ Θεοῦ ἀνάγκην, καὶ διὰ τοῦτο φύσει ἀγαθός ἐστιν, εἴη ἂν\n\nπολλῷ μᾶλλον καὶ ἀληθέστερον τοῦ Υἱοῦ φύσει καὶ οὐκ ἐκ.\nβουλήσεως Πατήρ.\n\n63. Εἰπάτωσαν δὲ πάλιν ἡμῖν καὶ τοῦτο (πρὸς γὰρ τὴν ἀναισχυντίαν\nαὐτῶν ἐρώτησιν αὐτοῖς ἐπαγαγεῖν ἔτι βούλομαι, τολμηροτέραν\nμὲν, βλέπουσαν δὲ ὅμως εἰς εὐσέβειαν· ἱλάσθητι,\nΔέσποτα)· ὁ Πατὴρ αὐτὸς, βουλευσάμενος πρότερον, εἶτα\nθελήσας, οὕτως ὑπάρχει, ἢ καὶ πρὸ τοῦ βουλεύσασθαι; χρὴ\nγὰρ καὶ περὶ τοῦ Λόγου τοιαῦτα τολμῶντας αὐτοὺς, τοιαῦτα\nκαὶ ἀκούειν, ἵνα γνῶσιν ὅτι ἡ τοιαύτη αὐτῶν προπέτεια καὶ εἰς\nαὐτὸν τὸν Πατέρα φθάνει. Ἐὰν μὲν οὖν εἴπωσιν (ἅπαξ βουλευσάμενοι\nπερὶ βουλήσεως) ὅτι καὶ αὐτὸς ἐκ βουλήσεως, τί οὖν\nἦν πρὸ τοῦ βουλεύσασθαι; ἢ τί πλέον ἔσχεν, ὡς ὑμεῖς λέγετε,\nμετὰ τὸ βουλεύσασθαι; εἰ δὲ ἄτοπος καὶ ἀσύστατός ἐστιν ἡ\nτοιαύτη ἐρώτησις, καὶ οὐ θέμις ὅλως τοιαῦτα λέγειν (ἀρκεῖ γὰρ\nκαὶ μόνον ἀκούοντας ἡμᾶς περὶ Θεοῦ εἰδέναι καὶ νοεῖν ὅτι αὐτός\nἐστιν ‘ὁ ὢν’), πῶς οὐκ ἄλογον ἂν εἴη περὶ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ\nτοιαῦτα ἐνθυμεῖσθαι, καὶ ‘βούλησιν καὶ θέλησινʼ προβάλλεσθαι;\nἀρκεῖ γὰρ καὶ μόνον ἀκούοντας ἡμᾶς καὶ περὶ τοῦ Λόγου εἰδέναι\nκαὶ νοεῖν ὅτι ὁ μὴ ἐκ βουλήσεως ὑπάρχων Θεὸς οὐ βουλήσει,\nἀλλὰ φύσει τὸν ἴδιον ἔχει Λόγον. Πῶς δὲ οὐχ ὑπερβάλλει\nπᾶσαν μανίαν τὸ καὶ μόνον ἐνθυμεῖσθαι, ὅτι αὐτὸς ὁ Θεὸς\nβουλεύεται καὶ σκέπτεται, καὶ προαιρεῖται, καὶ θέλειν ἑαυτὸν\nπροτρέπεται, ἵνα μὴ ἄλογος καὶ ἄσοφος ᾖ, ἀλλὰ Λόγον καὶ\nΣοφίαν ἔχῃ; περὶ ἑαυτοῦ γὰρ δοκεῖ σκέπτεσθαι ὁ περὶ τοῦ\nἰδίου τῆς οὐσίας ἑαυτοῦ βουλευόμενος. Πολλῆς τοίνυν δυσφημίας\nοὔσης ἐν τῇ τοιαύτῃ φρονήσει, εὐσεβῶς ἂν λεχθείη, ὅτι\nτὰ μὲν γενητὰ εὐδοκίᾳ καὶ βουλήσει γέγονεν, ὁ δὲ Υἱὸς οὐ θελήματός\nἐστι δημιούργημα ἐπιγεγονὼς, καθάπερ ἡ κτίσις, ἀλλὰ\nφύσει τῆς οὐσίας ἴδιον γέννημα. Καὶ γὰρ, ἴδιος ὢν Λόγος τοῦ\nΠατρὸς, οὐκ ἐᾷ πρὸ ἑαυτοῦ λογίσασθαί τινα ‘βούλησιν,’ αὐτὸς\nὢν βουλὴ ζῶσα τοῦ Πατρὸς, καὶ δύναμις, καὶ δημιουργὸς τῶν\nδοκούντων τῷ Πατρί. Καὶ ταῦτα αὐτὸς ἐν ταῖς Παροιμίαις\nπερὶ ἑαυτοῦ φησιν· ‘ἐμὴ βουλὴ καὶ ἀσφάλεια, ἐμὴ φρονήσις,\nἐμὴ δὲ ἰσχύς.’ Ὡς γὰρ, αὐτὸς ὢν ἡ φρόνησις, ἐν ᾗ ‘τοὺς οὐρανοὺς\nἡτοίμασε,ʼ καὶ αὐτὸς ὢν ἰσχὺς καὶ δύναμις· (‘Κριστὸςʼ γὰρ\n‘Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία·’) νῦν παρακλίνων εἶπεν, ‘ἐμὴ\n\nφρόνησις, καὶ ἐμὴ ἰσχύς· οὕτω λέγων, ‘ἐμὴ βουλὴ,ʼ αὐτὸς ἂν\nεἴη τοῦ Πατρὸς ἡ ζῶσα βουλὴ, καθὼς καὶ παρὰ τοῦ προφήτου\nμεμαθήκαμεν, ὅτι αὐτὸς ‘τῆς μεγάλης βουλῆς ἄγγελος γίνεται,\nκαὶ θέλημα τοῦ Πατρὸς αὐτὸς ἐκλήθη. Χρὴ γὰρ οὕτω διελέγχειν\nαὐτοὺς, ἀνθρώπινα περὶ τοῦ Θεοῦ διανοουμένους.\n\n64. Οὐκοῦν εἰ τὰ ποιήματα ‘βουλήσει καὶ εὐδοκίᾳʼ ὑπέστη,\nκαὶ ἡ κτίσις πᾶσα θελήματι γέγονεν, ὅ τε Παῦλος ‘διὰ θελήματος\nΘεοῦʼ ἀπόστολος ἐκλήθη, καὶ ἡ κλῆσις ἡμῶν ‘εὐδοκίᾳ\nκαὶ θελήματιʼ γέγονε, ‘πάντα δὲ διὰ τοῦ Λόγου γέγονεν,ʼ ἐκτός\nἐστιν οὗτος τῶν βουλήσει γεγονότων, καὶ μᾶλλον αὐτός ἐστιν ἡ\nζῶσα βουλὴ τοῦ Πατρὸς, ἐν ᾗ ταῦτα πάντα γέγονεν· ἐν ᾗ καὶ ὁ\nἅγιος Δαβὶδ εὐχαριστῶν ἔλεγεν ἐν τῷ ἑβδομηκοστῷ δευτέρῳ\nψαλμῷ, ‘Ἐκράτησας τῆς χειρὸς τῆς δεξιᾶς μου, καὶ ἐν τῇ\nβουλῇ σου ὡδήγησάς με.’ Πῶς οὖν δύναται, βουλὴ καὶ θέλημα\nτοῦ Πατρὸς ὑπάρχων, ὁ Λόγος γίνεσθαι καὶ αὐτὸς ‘θελήματι καὶ\nβουλήσει,ʼ ὡς ἕκαστος, εἰ μὴ, καθὰ προεῖπον, μανέντες πάλιν\nεἴπωσιν αὐτὸν διʼ ἑαυτοῦ γεγονέναι, ἢ διʼ ἑτέρου τινός; Τίς οὖν\nἐστι, διʼ οὗ γέγονε; πλασάσθωσαν ἕτερον Λόγον, καὶ τὰ Οὐαλεντίνου\nζηλώσαντες, ‘Χριστὸν’ ἕτερον ὀνομασάτωσαν· οὐ γὰρ\nγέγραπται. Ἀλλὰ κἂν πλάσωνται, πάντως κἀκεῖνος διά τινος\nγίνεται· καὶ λοιπὸν οὕτως ἐπιλογιζομένων ἡμῶν, καὶ ἀνακρινόντων\nτὴν ἀκολουθίαν, εὑρίσκεται τῶν ἀθέων ἡ πολυκέφαλος\nαἵρεσις εἰς πολυθεότητα πίπτουσα καὶ ἄμετρον μανίαν, ἐν ᾗ\n‘κτίσμα’ καὶ ‘ἐξ οὐκ ὄντωνʼ θέλοντες εἶναι τὸν Υἱὸν, ἑτέρως τὰ\nαὐτὰ σημαίνουσι, ‘βούλησιν καὶ θέλησιν’ προβαλλόμενοι, ἃ\nμάλιστα ἐπὶ τῶν γενητῶν καὶ κτιστῶν ταῦτα εὐλόγως ἂν λέγοιτο.\nΠῶς οὖν οὐκ ἀσεβὲς τὰ τῶν γενητῶν ἐπὶ τὸν Δημιουργὸν\nἀναφέρειν; ἢ πῶς οὐ βλάσφημον λέγειν βούλησιν πρὸ\nτοῦ Λόγου εἶναι ἐν τῷ Πατρί; εἰ γὰρ προηγεῖται βούλησις ἐν\nτῷ Πατρὶ, οὐκ ἀληθεύει λέγων ὁ Υἱὸς, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρί·’ ἢ εἰ\nκαὶ αὐτὸς ἐν τῷ Πατρί ἐστιν, ἀλλὰ δεύτερος λογισθήσεται, καὶ\nοὐκ ἔπρεπε λέγειν αὐτὸν, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ,’ οὔσης βουλήσεως\nπρὸ αὐτοῦ, ἐν ἧ τὰ πάντα γέγονε καὶ αὐτὸς ὑπέστη καθʼ ὑμᾶς·\nκἂν γὰρ τῇ δόξῃ διαφέρῃ, ἀλλʼ οὐδὲν ἧττον εἷς ἐστι τῶν ἐκ\nβουλήσεως γινομένων. Ὡς δὲ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρήκαμεν, εἰ\nοὕτως ἐστὶ, πῶς ὁ μὲν Κύριος, τὰ δὲ δοῦλα; πάντων δὲ Κύριος\n\nτυγχάνει οὗτος, ὅτι τῇ τοῦ Πατρὸς κυριότητι ἥνωται· καὶ πάντως\nἡ κτίσις δούλη, ἐπεὶ ἐκτὸς τῆς τοῦ Πατρὸς ἑνότητός ἐστι, καὶ,\nοὐκ οὖσά ποτε, γέγονεν.\n\n65. Ἔδει δὲ αὐτοὺς, λέγοντας ‘βουλήσει’ τὸν Υἱὸν, εἰπεῖν,\nὅτι καὶ ‘φρονήσειʼ γέγονε· ταὐτὸν γὰρ ἡγοῦμαι φρόνησιν καὶ βούλησιν\nεἶναι· ὃ γὰρ βουλεύεταί τις, τοῦτο πάντως καὶ φρονεῖ·\nκαὶ ὃ φρονεῖ, τοῦτο καὶ βουλεύεται. Αὐτὸς γοῦν ὁ Σωτὴρ ὡς\nἀδελφὰ ταῦτα τῇ ἀναλογίᾳ συνῆψεν ἅμα λέγων, ‘ἐμὴ βουλὴ\nκαὶ ἀσφάλεια, ἐμὴ φρόνησις, ἐμὴ δὲ ἰσχύς.’ Ὡς γὰρ ἰσχὺς καὶ\nἀσφάλεια ταὐτόν ἐστιν (ἡ αὐτὴ γὰρ δύναμίς ἐστιν), οὕτω ταὐτόν\nἐστιν εἰπεῖν τὴν φρόνησιν καὶ τὴν βουλὴν εἶναι, ἅπερ ἐστὶν ὁ\nΚύριος. Ἀλλʼ οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι μὲν λόγον καὶ βουλὴν\nζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν· περὶ δὲ τὸν Θεὸν φρόνησιν καὶ βουλὴν\nκαὶ σοφίαν ὡς ἕξιν συμβαίνουσαν καὶ ἀποσυμβαίνουσαν ἀνθρωπίνως\nγίνεσθαι μυθολογοῦσι, καὶ πάντα κινοῦσι, καὶ τὴν Οὐαλεντίνου\n‘ἔννοιαν καὶ θέλησινʼ προβάλλονται, ἵνα μόνον διαστήσωσι\nτὸν Υἱὸν ἀπὸ τοῦ Πατρὸς, καὶ μὴ εἴπωσιν ἴδιον αὐτὸν τοῦ Πατρὸς\nεἶναι Λόγον, ἀλλὰ κτίσμα. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἀκουέτωσαν,\nὡς Σίμων ὁ μάγος ἤκουσεν, Ἡ ἀσέβεια Οὐαλεντίνου ‘σὺν ὑμῖν\nεἴη εἰς ἀπώλειαν·’ ἕκαστος δὲ Σολομῶνι μᾶλλον πειθέσθω λέγοντι\nαὐτὸν εἶναι σοφίαν καὶ φρόνησιν τὸν Λόγον· φησὶ γάρ· ‘Ὁ Θεὸς\nτῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς ἐν φρονήσει·’\nὡς δὲ ὧδε ‘ἐν φρονήσει, οὕτως ἐν Ψαλμοῖς, ‘τῷ Λόγῳ Κυρίου\nοἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν. Ὡς δὲ τῷ Λόγῳ οἱ οὐρανοὶ, οὕτω\n‘πάντα, ὅσα ἠθέλησεν, ἐποίησε·’ καὶ ὡς ὁ ἀπόστολος γράφει\nΘεσσαλονικεῦσι, ‘τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐστιν·’\nὁ ἄρα τοῦ Θεοῦ Υἱὸς αὐτός ἐστιν ὁ Λόγος καὶ ἡ Σοφία, αὐτὸς\nἡ φρόνησις καὶ ἡ ζῶσα βουλή· καὶ ἐν αὐτῷ τὸ θέλημα τοῦ\nΠατρός ἐστιν· αὐτὸς ἀλήθεια, καὶ φῶς, καὶ δύναμις τοῦ Πατρός\nἐστιν. Εἰ δὲ ἡ βούλησις τοῦ Θεοῦ ἡ Σοφία ἐστὶ καὶ ἡ\nφρόνησις, ὁ δὲ Υἱός ἐστιν ἡ Σοφία, ὁ ἄρα λέγων ‘βουλήσει’\nτὸν Υἱὸν ἴσον λέγει τῷ τὴν Σοφίαν ‘ἐν Σοφίᾳʼ γεγονέναι, καὶ τὸν\nΥἱὸν ‘ἐν Υἱῷʼ πεποιῆσθαι, καὶ ‘διὰ τοῦ Λόγουʼ τὸν Λόγον ἐκτίσθαι.\nΤοῦτο δὲ καὶ τῷ Θεῷ μάχεται, καὶ ταῖς παῤ αὐτοῦ γραφαῖς\nἐναντιοῦται· καὶ γὰρ καὶ ὁ ἀπόστολος οὐ βουλήσεως, ἀλλὰ\nαὐτῆς τῆς πατρικῆς οὐσίας ἴδιον ‘ἀπαύγασμα καὶ χαρακτῆραʼ\n\nτὸν Υἱὸν κηρύττει, λέγων, ‘ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ\nχαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ.’ Εἰ δὲ, ὡς προειρήκαμεν, ἐκ\nβουλήσεως οὐκ ἔστιν ἡ πατρικὴ οὐσία καὶ ὑπόστασις, εὔδηλον\nὡς οὔτε τὸ ἴδιον τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως ἐκ βουλήσεως ἂν εἴη·\nὁποία γὰρ ᾖ καὶ ὡς ἐὰν ᾖ ἡ μακαρία ἐκείνη ὑπόστασις, τοιοῦτον\nκαὶ οὕτως εἶναι καὶ τὸ ἴδιον ἐξ αὐτῆς γέννημα δεῖ. Καὶ αὐτὸς\nγοῦν ὁ Πατὴρ οὐκ εἶπεν, ‘Οὗτός ἐστιν ὁ βουλήσει μου γεγονὼς\nΥἱὸς,ʼ οὐδὲ, ‘ὃν κατʼ εὐδοκίαν ἔσχον Υἱόν·’ ἀλλʼ ἁπλῶς, ‘ὁ\nΥἱός μου,ʼ καὶ μᾶλλον, ‘ἐν ᾧ ηὐδόκησα·’ δεικνὺς ἐκ τούτων ὅτι\n‘φύσει μὲν οὗτός ἐστιν Υἱὸς, ἐν αὐτῷ δὲ τῶν ἐμοὶ δοκούντων ἡ\nβούλησις ἀπόκειται.’\n\n66. Ἆῤ οὖν ἐπεὶ φύσει καὶ μὴ ἐκ βουλήσεώς ἐστιν ὁ Υἱὸς,\nἤδη καὶ ἀθέλητός ἐστι τῷ Πατρὶ, καὶ ‘μὴ βουλομένουʼ τοῦ Πατρός\nἐστιν ὁ Υἱός; οὐμενοῦν· ἀλλὰ καὶ θελόμενός ἐστιν ὁ Υἱὸς\nπαρὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ, ὡς αὐτός φησιν, ‘ὁ Πατὴρ φιλεῖ τὸν\nΥἱὸν, καὶ πάντα δείκνυσιν αὐτῷ. Ὡς γὰρ τὸ εἶναι ἀγαθὸς οὐκ\nἐκ βουλήσεως μὲν ἤρξατο, οὐ μὴν ἀβουλήτως καὶ ἀθελήτως\nἐστὶν ἀγαθὸς (ὃ γάρ ἐστι, τοῦτο καὶ θελητόν ἐστιν αὐτῷ), οὕτω\nκαὶ τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ μὴ ἐκ βουλήσεως ἤρξατο, ἀλλʼ οὐκ\nἀθέλητον, οὐδὲ παρὰ γνώμην ἐστὶν αὐτῷ. Ὥσπερ γὰρ τῆς\nἰδίας ὑποστάσεώς ἐστι θελητὴς, οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς, ἴδιος ὢν αὐτοῦ\nτῆς οὐσίας, οὐκ ἀθέλητός ἐστιν αὐτῷ, Θελέσθω καὶ φιλείσθω\nτοίνυν ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρός· καὶ οὕτω τὸ ‘θέλεινʼ καὶ τὸ ‘μὴ\nἀβούλητονʼ τοῦ Θεοῦ τις εὐσεβῶς λογιζέσθω. Καὶ γὰρ ὁ Υἱὸς τῇ\nθελήσει ᾗ θέλεται παρὰ τοῦ Πατρὸς, ταύτῃ καὶ αὐτὸς ἀγαπᾶ, καὶ\nθέλει, καὶ τιμᾷ τὸν Πατέρα· καὶ ἕν ἐστι θέλημα τὸ ἐκ Πατρὸς ἐν\nΥἱῷ, ὡς καὶ ἐκ τούτου θεωρεῖσθαι τὸν Υἱὸν ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ τὸν\nΠατέρα ἐν τῷ Υἱῷ. Μὴ μέντοι κατὰ Οὐαλεντῖνον προηγουμένην\nτις ‘βούλησιν ἐπεισαγέτω, μηδὲ μέσον τις ἑαυτὸν ὠθείτω τοῦ\nμόνου Πατρὸς πρὸς τὸν μόνον Λόγον, προφάσει τοῦ ‘βουλεύεσθαι·’\nμαίνοιτο γὰρ ἄν τις, μεταξὺ τιθεὶς Πατρὸς καὶ Υἱοῦ\n‘βούλησινʼ καὶ σκέψιν. Καὶ γὰρ ἕτερόν ἐστι λέγειν, ‘βουλήσει\nγέγονεν·’ ἕτερον δὲ, ὅτι ‘ἴδιον ὄντα φύσει τὸν Υἱὸν αὐτοῦ ἀγαπᾷ\nκαὶ θέλει αὐτόν.’ Τὸ μὲν γὰρ λέγειν, ‘ἐκ βουλήσεως γέγονε,\nπρῶτον μὲν τὸ μὴ εἶναί ποτε τοῦτον σημαίνει· ἔπειτα δὲ, καὶ\nτὴν ἐπʼ ἄμφω ῥοπὴν ἔχει, καθάπερ εἴρηται· ὥστε δύνασθαί τινα\n\nνοεῖν ὅτι ἠδύνατο καὶ μὴ βούλεσθαι τὸν Υἱόν. Ἐπὶ Υἱοῦ δὲ\nλέγειν, ‘ἡδύνατο καὶ μὴ εἶναι,’ δυσσεβές ἐστι καὶ φθάνον εἰς\nτὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν τὸ τόλμημα· εἴγε τὸ ἴδιον αὐτῆς ἡδύνατο\nμὴ εἶναι· ὅμοιον γὰρ ὡς εἰ ἐλέγετο, ‘ἠδύνατο καὶ μὴ εἶναι\nἀγαθὸς ὁ Πατήρ.’ Ἀλλʼ ὥσπερ ἀγαθὸς ἀεὶ καὶ τῇ φύσει, οὕτως\nἀεὶ γεννητικὸς τῇ φύσει ὁ Πατήρ· τὸ δὲ λέγειν, ‘ὁ Πατὴρ\nθέλει τὸν Υἱὸν,ʼ καὶ, ‘ὁ Λόγος θέλει τὸν Πατέρα,ʼ οὐ ‘βούλησιν\nπροηγουμένηνʼ δείκνυσιν, ἀλλὰ φύσεως γνησιότητα, καὶ οὐσίας\nἰδιότητα καὶ ὁμοίωσιν γνωρίζει. Ὡς γὰρ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπαυγάσματος\nἄν τις εἴποι καὶ τοῦ φωτὸς, ὅτι τὸ ἀπαύγασμα οὐκ ἔχει\nμὲν ‘βούλησιν προηγουμένην ἐν τῷ φωτὶ, ἔστι δὲ φύσει αὐτοῦ\nγέννημα, θελόμενον παρὰ τοῦ φωτὸς τοῦ καὶ γεννήσαντος αὐτὸ,\nοὐκ ἐν σκέψει βουλήσεως, ἀλλὰ φύσει καὶ ἀληθείᾳ· οὕτω καὶ ἐπὶ\nτοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ὀρθῶς ἄν τις εἴποι ὅτι ὁ Πατὴρ ἀγαπὰ\nκαὶ θέλει τὸν Υἱὸν, καὶ ὁ Υἱὸς ἀγαπᾷ καὶ θέλει τὸν Πατέρα.\n\n67. Οὐκοῦν μὴ λεγέσθω θελήματος δημιούργημα ὁ Υἱὸς,\n(μηδὲ τὰ Οὐαλεντίνου ἐπεισαγέσθω τῇ ἐκκλησίᾳ,) ἀλλὰ βουλὴ\nζῶσα, καὶ ἀληθῶς φύσει γέννημα, ὡς τοῦ φωτὸς τὸ ἀπαύγασμα.\nΟὕτω γὰρ καὶ ὁ μὲν Πατὴρ εἴρηκεν, ‘Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου\nΛόγον ἀγαθόν·’ ὁ δὲ Υἱὸς ἀκολούθως, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ\nὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί.’ Εἰ δὲ ὁ Λόγος ἐν καρδίᾳ, ποῦ ἡ βούλησις;\nκαὶ εἰ ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, ποῦ ἡ θέλησις; καὶ εἰ ἡ βούλησις\nαὐτὸς, πῶς ‘ἐν βουλήσειʼ ἡ βουλή; ἄτοπον γάρ· ἵνα μὴ καὶ ἐν\nλόγῳ ὁ Λόγος, καὶ ὁ Υἱὸς ἐν υἱῷ, καὶ ἡ Σοφία ἐν σοφίᾳ\nγίνηται, καθάπερ πολλάκις εἴρηται. Πάντα γάρ ἐστιν ὁ Υἱὸς\nτοῦ Πατρός· καὶ οὐδὲν ἐν τῷ Πατρὶ πρὸ τοῦ Λόγου· ἀλλʼ ἐν τῷ\nΛόγῳ καὶ ἡ βούλησις· καὶ δι᾿ αὐτοῦ τὰ τοῦ βουλήματος εἰς\nἔργον τελειοῦται, ὡς ἔδειξαν αἱ θεῖαι γραφαί. Ἐβουλόμην δὲ\nτοὺς ἀσεβεῖς οὕτως εἰς ἀλογίαν πεπτωκότας, καὶ περὶ ‘βουλήσεως’\nσκεπτομένους, νῦν ἐρωτῆσαι μηκέτι τὰς τικτούσας αὐτῶν\nγυναῖκας, ἂς οὗτοι πρότερον ἠρώτων λέγοντες, ‘Εἰ εἶχες υἱὸν,\nπρὶν γεννήσῃς;’ ἀλλὰ τοὺς πατέρας, καὶ εἰπεῖν αὐτοῖς, ‘Πότερον\nβουλευόμενοι γίνεσθε πατέρες, ἢ κατὰ φύσιν καὶ τῆς ὑμῶν βουλήσεως;\nἢ τῆς φύσεως καὶ οὐσίας ὑμῶν ἐστιν ὅμοια τὰ τέκνα;’\nἵνα κἂν παρὰ τῶν γονέων ἐντραπῶσι, παῤ ὧν τὸ λῆμμα τῆς ‘γενέσεως’\nἀπῄτησαν, καὶ παῤ ὧν ἤλπισαν ἔχειν τὴν γνῶσιν. Ἀποκριθήσονται\n\nγὰρ αὐτοῖς, ὅτι ‘ἃ γεννῶμεν, οὐ τοῦ θελήματος,\nἀλλʼ ἡμῶν ἐστιν ὅμοια· οὐδὲ προβουλευσάμενοι γινόμεθα γονεῖς,\nἀλλὰ τῆς φύσεως ἴδιόν ἐστι τὸ γεννᾷν· ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς τῶν τεκόντων\nἐσμὲν εἰκόνες.’ Ἢ τοίνυν καταγινωσκέτωσαν ἑαυτῶν,\nκαὶ παυέσθωσαν πυνθανόμενοι γυναικῶν περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ\nΘεοῦ, ἢ μανθανέτωσαν παῤ αὐτῶν, ὅτι οὐ ‘βουλήσειʼ γεννᾶται\nὁ υἱὸς, ἀλλὰ φύσει καὶ ἀληθείᾳ. Πρέπων δὲ καὶ ἁμόζων τούτοις\nὁ ἐξ ἀνθρώπων ἔλεγχος, ἐπειδὴ καὶ ἀνθρώπινα περὶ τῆς\nθεότητος διαλογίζονται οἱ κακόφρονες. Τί τοίνυν ἔτι μαίνονται\nοἱ Χριστομάχοι; καὶ τοῦτο γὰρ αὐτῶν, ὥσπερ οὖν καὶ τὰ ἄλλα\nπροβλήματα, δέδεικται καὶ ἠλέγχθη φαντασία καὶ μυθοπλαστία\nμόνον ὄντα· καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλουσι, κἂν ὀψέ ποτε θεωρήσαντες\nεἰς ὅσον ἀφροσύνης πεπτώκασι κρημνὸν, ἀναδῦναι καὶ φυγεῖν\nἀπὸ ‘τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος,ʼ νουθετούμενοι παῤ ἡμῶν.\nΦιλάνθρωπος γὰρ ἡ ἀλήθεια, κράζουσα διαπαντός· ‘Εἰ ἐμοὶ μὴ\nπιστεύετεʼ διὰ τὴν τοῦ σώματος περιβολὴν, κἂν ‘τοῖς ἔργοις\nπιστεύσατε, ἵνα γνῶτε ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν\nἐμοί·’ καὶ, ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν·’ καὶ, ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ,\nἑώρακε τὸν Πατέρα.ʼ Ἀλλ’ ὁ μὲν Κύριος συνήθως φιλανθρωπεύεται,\nκαὶ θέλει πάντας ‘ἀνορθοῦσθαι τοὺς κατεῤῥαγμένους,’ ὡς\n‘ἡ αἴνεσιςʼ λέγει τοῦ Δαβίδ· οἱ δὲ ἀσεβεῖς, οὐ θέλοντες ἀκούειν\nΚυριακῆς φωνῆς, οὐδὲ φέροντες ὁρᾷν τὸν Κύριον ὑπὸ πάντων\nὁμολογούμενον Θεὸν καὶ Θεοῦ Υἱὸν, περιέρχονται οἱ ἄθλιοι, ὡς\nοἱ κάνθαροι, μετὰ τοῦ πατρὸς ἑαυτῶν τοῦ διαβόλου προφάσεις\nεἰς ἀσέβειαν ζητοῦντες. Ποίας οὖν ἄρα μετὰ ταῦτα πάλιν, ἢ\nπόθεν εὑρεῖν δυνήσονται, εἰ μὴ ἄρα παρὰ μὲν Ἰουδαίων καὶ τοῦ\nΚαϊάφα δανείσωνται τὰς δυσφημίας, παῤ Ἑλλήνων δὲ λάβωσι\nτὴν ἀθεότητα; αἱ γὰρ θεῖαι γραφαὶ τούτοις ἐκλείσθησαν, καὶ\nπανταχόθεν ἐξ αὐτῶν ἠλέγχθησαν ἄφρονες καὶ Χριστομάχοι.\n\nΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΚΑΤΑ ΑΡΕΙΑΝΩΝ ΛΟΓΟΣ\nΤΕΤΑΡΤΟΣ.\n\n1. ἘΚ Θεοῦ Θεός ἐστιν ὁ Λόγος, καὶ ‘Θεὸς’ γὰρ ‘ἦν ὁ\nΛόγος·᾿ καὶ πάλιν, ‘ὧν οἱ πατέρες, καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς, ὁ ὢν\nἐπὶ πάντων Θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.ʼ Καὶ\nἐπειδὴ ἐκ Θεοῦ Θεός ἐστι, καὶ τοῦ Θεοῦ Λόγος, Σοφία, Υἱὸς,\nκαὶ δύναμίς ἐστιν ὁ Χριστὸς, διὰ τοῦτο εἷς Θεὸς ἐν ταῖς θείαις\nγραφαῖς καταγγέλλεται. Τοῦ ἑνὸς γὰρ Θεοῦ Υἱὸς ὢν ὁ Λόγος,\nεἰς αὐτὸν, οὗ καὶ ἔστιν, ἀναφέρεται· ὥστε δύο μὲν εἶναι Πατέρα\nκαὶ Υἱὸν, μονάδα δὲ θεότητος ἀδιαίρετον καὶ ἄσχιστον. Λεχθείη\nδʼ ἂν καὶ οὕτω ‘μία ἀρχὴʼ θεότητος, καὶ οὐ δύο ἀρχαί· ὅθεν κυρίως\nκαὶ ‘μοναρχία’ ἐστίν. Ἐξ αὐτῆς δὲ τῆς ἀρχῆς ἐστι φύσει Υἱὸς ὁ\nΛόγος, οὐχ ὡς ἀρχὴ ἑτέρα καθʼ ἑαυτὸν ὑφεστὼς, οὐδʼ ἔξωθεν\nταύτης γεγονὼς, ἵνα μὴ τῇ ἑτερότητι δυαρχία καὶ πολυαρχία\nγένηται, ἀλλὰ τῆς μιᾶς ἀρχῆς ἴδιος Υἱὸς, ἰδία Σοφία, ἴδιος\nΛόγος, ἐξ αὐτῆς ὑπάρχων. Κατὰ γὰρ τὸν Ἰωάννην, ἐν ταύτῃ\nτῇ ‘ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν.᾿ Θεὸς\nγάρ ἐστιν ἡ ἀρχή· καὶ ἐπειδὴ ἐξ αὐτῆς ἐστι, διὰ τοῦτο καὶ ‘Θεὸς\nἦν ὁ Λόγος.᾿ Ὥσπερ δὲ μία ἀρχὴ. καὶ κατὰ τοῦτο εἶς Θεὸς,\nοὕτως ἡ τῷ ὄντι καὶ ἀληθῶς καὶ ὄντως οὖσα οὐσία καὶ ὑπόστασις\nμία ἐστὶν ἡ λέγουσα, ‘ Ἐγώ εἰμι ὁ ὢν,ʼ καὶ οὐ δύο, ἵνα μὴ δύο\nἀρχαί· ἐκ δὲ τῆς μιᾶς, φύσει καὶ ἀληθῶς Υἱὸς, ὁ Λόγος, ἡ Σοφία,\nἡ δύναμις ἰδία ὑπάρχουσα αὐτῆς, καὶ ἐξ αὐτῆς ἀχώριστος.\nὭσπερ δὲ οὐκ ἄλλη, ἵνα μὴ δύο ἀρχαὶ, οὕτως ὁ ἐκ τῆς μιᾶς\nΛόγος οὐ διαλελυμένος, ἢ ἁπλῶς φωνὴ σημαντικὴ, ἀλλὰ\nοὐσιώδης Λόγος καὶ οὐσιώδης σοφία, ἥτις ἐστὶν ὁ Υἱὸς ἀληθῶς.\n\nΕἰ γὰρ δὴ μὴ οὐσιώδης εἴη, ἔσται ὁ Θεὸς ‘λαλῶν εἰς ἀέρα.᾿ καὶ\nσῶμα οὐδὲν πλέον ἔχων τῶν ἀνθρώπων. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔστιν\nἄνθρωπος, οὐκ ἂν εἴη οὐδὲ ὁ Λόγος αὐτοῦ κατὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων\nἀσθένειαν. Ὥσπερ γὰρ μία οὐσία ἡ ἀρχὴ, οὕτως εἷς οὐσιώδης\nκαὶ ὑφεστὼς ὁ ταύτης Λόγος καὶ ἡ Σοφία. Ὡς γὰρ ἐκ\nΘεοῦ Θεός ἐστι, καὶ ἐκ σοφοῦ Σοφία, καὶ ἐκ λογικοῦ Λόγος, καὶ\nἐκ Πατρὸς Υἱός· οὕτως ἐξ ὑποστάσεως ὑπόστατος, καὶ ἐξ οὐσίας\nοὐσιώδης καὶ ἐνούσιος, καὶ ἐξ ὄντος ὤν.\n\n2. Ἐπεὶ εἰ μὴ οὐσιώδης Σοφία, καὶ ἐνούσιος Λόγος, καὶ ὢν\nΥἱὸς, ἀλλὰ ἀπλῶς σοφία, καὶ λόγος, καὶ υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, εἴη\nἂν αὐτὸς ὁ Πατὴρ σύνθετος ἐκ σοφίας καὶ λόγου. Εἰ δὲ τοῦτο,\nἀκολουθήσει τὰ προειρημένα ἄτοπα· ἔσται δὲ καὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ\nΠατὴρ, καὶ ὁ Υἱὸς αὐτὸς ἑαυτὸν γεννῶν, καὶ γεννώμενος ὑφʼ\nἑαυτοῦ· ἢ ὄνομα μόνον ἐστὶ Λόγος, καὶ Σοφία, καὶ Υἱὸς, οὐχ\nὑφέστηκε δὲ, καθʼ οὖ λέγεται ταῦτα, μᾶλλον δὲ ὅς ἐστι ταῦτα.\nΕἰ οὖν οὐχ ὑφέστηκεν, ἀργὰ ἂν εἴη καὶ κενὰ τὰ ὀνόματα, ἐκτὸς\nεἰ μὴ ἄν τις εἴποι αὐτοσοφίαν εἶναι καὶ αὐτολόγον τὸν Θεόν.\nἈλλʼ εἰ τοῦτο, εἴη ἂν αὐτὸς ἑαυτοῦ Πατὴρ καὶ Υἱός· Πατὴρ\nμὲν, ὅτε σοφὸς, Υἱὸς δὲ, ὅτε Σοφία. Ἀλλὰ μὴ ὡς ποιότης τις\nταῦτα ἐν τῷ Θεῷ· ἄπαγε· ἀπρεπὲς τοῦτο εὑρεθήσεται γὰρ\nσύνθετος ὁ Θεὸς ἐξ οὐσίας καὶ ποιότητος· πᾶσα γὰρ ποιότης\nἐν οὐσίᾳ ἐστί. Κατὰ τοῦτο δὲ ἡ θεία μονὰς, ἀδιαίρετος οὖσα,\nσύνθετος φανήσεται, τεμνομένη εἰς οὐσίαν καὶ συμβεβηκός.\nΠευστέον οὖν τῶν προπετῶν· ‘Ὁ Υἱὸς Σοφία καὶ Λόγος ἐκηρύχθη\nτοῦ Θεοῦ· πῶς τοίνυν ἐστίν ; εἰ μὲν ὡς ποιότης, ἐδείχθη\nτὸ ἄτοπον· εἰ δὲ αὐτοσοφία ὁ Θεὸς, καὶ τὸ ἐκ τούτου ἄτοπον\nεἴρηται παρὰ Σαβελλίῳ.ʼ Οὐκοῦν ὡς γέννημα κυρίως ἐξ αὐτοῦ\nτοῦ Πατρὸς, κατὰ τὸ τοῦ φωτὸς παράδειγμα. Ὡς γὰρ ἀπὸ\nπυρὸς φῶς, οὕτως ἐκ Θεοῦ Λόγος, καὶ Σοφία ἐκ σοφοῦ, καὶ ἐκ\nΠατρὸς Υἱός. Ταύτῃ γὰρ καὶ ἡ μονὰς ἀδιαίρετος καὶ ὁλόκληρος\nμένει, καὶ ὁ ταύτης Υἱὸς Λόγος οὐκ ἀνούσιος, οὐδὲ οὐχ ὑφεστὼς,\nἀλλʼ οὐσιώδης ἀληθῶς. Ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον,\nεἴη ἂν πάντα, ἃ λέγεται, κατʼ ἐπίνοιαν καὶ ἁπλῶς λεγόμενα.\nδὲ φευκτέον τὸ ἐκ τῆς ἐπινοίας ἄτοπον, ἄρα ἀληθὴς Λόγος οὐσιώδης\nἐστίν. Ὥσπερ γὰρ ἀληθῶς Πατὴρ, οὕτως ἀληθῶς Σοφία.\nΚατὰ τοῦτο οὖν δύο μὲν, ὅτι μὴ κατὰ Σαβέλλιον ὁ αὐτὸς Πατὴρ\n\nκαὶ Υἱὸς, ἀλλὰ ὁ Πατὴρ Πατὴρ, καὶ ὁ Υἱὸς Υἱός· ἓν δὲ, ὅτι\nΥἱὸς τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός ἐστι φύσει, ἴδιος ὑπάρχων Λόγος\nαὐτοῦ. Τοῦτο ὁ Κύριος ἔλεγεν, ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν·’\nΟὔτε γὰρ ὁ Λόγος κεχώρισται τοῦ Πατρὸς, οὔτε ὁ Πατὴρ ἄλογος\nπώποτε ἦν ἢ ἐστι. Καὶ ὁ Λόγος οὖν Θεὸς, καὶ ὁ Πατὴρ οὐκ\nἄλογος· διὰ τοῦτο, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ,\nεἴρηκε.\n\n3. Καὶ πάλιν ὁ Χριστὸς Λόγος τοῦ Θεοῦ ἐστι. Πότερον οὖν\nἀφʼ ἑαυτοῦ ὑπέστη, καὶ ὑποστὰς προσκεκόλληται τῷ Πατρί ; ἢ\nὁ Θεὸς αὐτὸν πεποίηκε καὶ ὠνόμασεν ἑαυτοῦ ‘Λόγον’; Εἰ μὲν\nοὖν τὸ πρῶτον, λέγω δὴ τὸ ‘ἑαυτῷ ὑπέστη καὶ Θεός ἐστι,᾿ δύο\nἂν εἶεν ἀρχαὶ, οὐκ ἔσται δὲ εἰκότως οὐδὲ τοῦ Πατρὸς ἴδιος, διὰ\nτὸ μὴ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς, ἀλλʼ ἑαυτοῦ εἶναι· εἰ δὲ ἔξωθεν πεποίηται,\nεἴη ἂν κτίσμα. Λείπεται δὴ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ λέγειν\nαὐτόν· εἰ δὲ τοῦτο, ἄλλο ἂν εἴη τὸ ἔκ τινος, καὶ ἄλλο τὸ ἐξ οὗ\nἐστι· κατὰ τοῦτο ἄρα δύο. Εἰ δὲ μὴ δύο εἴη, ἀλλʼ ἐπὶ τοῦ\nαὐτοῦ λέγοιτο, ἔσται τὸ αὐτὸ αἴτιον καὶ αἰτιατὸν, καὶ γεννώμενον\nκαὶ γεννῶν, ὅπερ ἄτοπον ἐπὶ Σαβελλίου δέδεικται. Εἰ δὲ\nἐξ αὐτοῦ μὲν ἔστιν, οὐκ ἄλλο δὲ, ἔσται καὶ γεννῶν, καὶ μὴ\nγεννῶν· γεννῶν μὲν, ὅτι ἐξ αὐτοῦ προφέρει, μὴ γεννῶν δὲ, ὅτι\nμὴ ἄλλο αὐτοῦ ἐστιν. Εἰ δὲ τοῦτο, εἴη ἂν κατʼ ἐπίνοιαν λεγόμενος\nὁ αὐτὸς ‘Πατὴρ’ καὶ ‘Υἱός.’ Εἰ δὲ ἀπρεπὲς οὕτως, εἴη ἂν\nδύο, Πατὴρ καὶ Υἱός· ἓν δὲ, ὅτι ὁ Υἱὸς οὐκ ἔξωθεν, ἀλλʼ ἐκ τοῦ\nΘεοῦ γεγέννηται. Εἰ δὲ φεύγει τις τὸ λέγειν ‘γέννημα,ʼ μόνον\nδὲ λέγει ὑπάρχειν τὸν Λόγον σὺν τῷ Θεῷ, φοβηθήτω ὁ τοιοῦτος\nμὴ. φεύγων τὸ ὑπὸ τῆς γραφῆς λεγόμενον, ἐμπέσῃ εἰς\nἀτοπίαν, διφυῆ τινα εἰσάγων τὸν Θεόν· μὴ διδοὺς γὰρ ἐκ τῆς\nμονάδος εἶναι τὸν Λόγον, ἀλλʼ ἁπλῶς κεκολλῆσθαι τῷ Πατρὶ\nΛόγον, δυάδα οὐσίας εἰσάγει, μηδετέραν τῆς ἑτέρας Πατέρα\nτυγχάνουσαν. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ περὶ δυνάμεως. Φανερώτερον\nδʼ ἄν τις ἴδοι τοῦτο, εἰ ἐπὶ Πατρὸς λάβοι· εἰς γὰρ Πατὴρ, καὶ\nοὐ δύο, ἀλλʼ ἐκ τοῦ ἑνὸς ὁ Υἱός. Ὥσπερ οὖν οὐ δύο Πατέρες.\nἀλλʼ εἶς, οὕτως οὐ δύο ἀρχαὶ, ἀλλὰ μία, καὶ ἐκ τῆς μιᾶς οὐσιδης\nὁ Υἱός. Πρὸς Ἀρειανοὺς δὲ ἀνάπαλιν ἐρωτητέον· τοὺς\nμὲν γὰρ Σαβελλίζοντας ἀπὸ τῆς περὶ υἱοῦ ἐννοίας ἐλεγκτέον,\nτοὺς δὲ Ἀρειανοὺς ἀπὸ τῆς περὶ πατρός.\n\n4. Λεκτέον οὖν· Ὁ Θεὸς σοφὸς καὶ οὐκ ἄλογός ἐστιν, ἢ\nτοὐναντίον ἄσοφος καὶ ἄλογος ; Εἰ μὲν οὖν τὸ δεύτερον, αὐτόθεν\nἔχει τὴν ἀτοπίαν· εἰ δὲ τὸ πρῶτον, ἐρωτητέον, πῶς ἐστι\nσοφὸς, καὶ οὐκ ἄλογος· πότερον ἔξωθεν ἐσχηκὼς τὸν Λόγον καὶ\nτὴν σοφίαν, ἢ ἐξ ἑαυτοῦ; Εἰ μὲν οὖν ἔξωθεν, ἔσται τις ὁ προδεδωκὼς\nαὐτῷ, καὶ πρὶν λαβεῖν ἄσοφος καὶ ἄλογος· εἰ δὲ ἐξ\nαὐτοῦ, δῆλον ὅτι οὐκ ‘ἐξ οὐκ ὄντων, οὐδʼ ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν·᾿\nἀεὶ γὰρ ἦν· ἐπεὶ καὶ οὗ ἐστιν εἰκὼν, ἀεὶ ὑπάρχει. Ἐὰν δὲ\nλέγωσιν ὅτι ‘σοφὸς μὲν ἔστι καὶ οὐκ ἄλογος, ἰδίαν δὲ ἔχει ἐν\nἑαυτῷ σοφίαν καὶ ἴδιον Λόγον, οὐ τὸν Χριστὸν δὲ, ἀλλʼ ἐν ᾦ καὶ\nτὸν Χριστὸν ἐποίησεʼ λεκτέον, ὅτι, εἰ ὁ Χριστὸς ἐν ἐκείνῳ τῷ\nΛόγῳ γέγονε, δῆλον ὅτι καὶ τὰ πάντα· καὶ αὐτὸς ἃν εἴη περὶ\nοὗ λέγει Ἰωάννης, ‘πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ ὁψαλμῳδὸς δὲ,\n‘πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας.᾿ Εὑρεθήσεται δὲ ὁ Χριστὸς ψευδό.\nμενος, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ,᾿ ὄντος ἑτέρου ἐν τῷ Πατρί. Καὶ,\n‘ὁ Λόγος δὲ σὰρξ ἐγένετο,ʼ οὐκ ἀληθὲς κατʼ αὐτούς· εἰ γὰρ, ἐν\nᾧ τὰ πάντα ἐγένετο, αὐτὸς ἐγένετο σὰρξ, ὁ δὲ Χριστὸς οὐκ\nἔστιν ἐν τῷ Πατρὶ Λόγος, δι᾿ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, ἄρα ὁ\nΧριστὸς οὐ γέγονε σὰρξ, ἀλλʼ ἴσως ὠνομάσθη ‘Λόγος’ ὁ Χριστός.\nΚαὶ εἰ τοῦτο, πρῶτον μὲν ἄλλος ἂν εἴη παρὰ τὸ ὄνομα· ἔπειτα\nοὐ δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο τὰ πάντα, ἀλλʼ ἐν ἐκείνῳ, ἐν ᾦ καὶ ὁ\nΧριστός. Εἰ δὲ φήσαιεν, ὡς ποιότητα εἶναι ἐν τῷ Πατρὶ τὴν\nσοφίαν, ἢ αὐτοσοφίαν εἶναι, ἀκολουθήσει τὰ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν\nἄτοπα εἰρημένα. Ἔσται γὰρ σύνθετος, καὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ Υἱὸς\nκαὶ Πατὴρ γινόμενος. Πλὴν ἐλεγκτέον καὶ δυσωπητέον αὐτοὺς,\nὅτι ὁ ἐν τῷ Θεῷ Λόγος οὐκ ἂν εἴη κτίσμα, οὐδὲ ἐκ τοῦ μὴ\nὄντος· ὄντος δὲ ἅπαξ ἐν Θεῷ Λόγου, αὐτὸς ἂν εἴη ὁ Χριστὸς ὁ\nλέγων, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ,ʼ ὁ διὰ τοῦτο\nκαὶ μονογενὴς ὢν, ἐπειδὴ οὐκ ἄλλος τις ἐξ αὐτοῦ ἐγεννήθη. Εἷς\nοὗτος Υἱὸς, ὅς ἐστι Λόγος, σοφία, δύναμις· οὐ γὰρ σύνθετος ἐκ\nτούτων ὁ Θεὸς, ἀλλὰ γεννητικός. Ὥσπερ γὰρ τὰ κτίσματα\nΛόγῳ δημιουργεῖ, οὕτω κατὰ φύσιν τῆς ἰδίας οὐσίας ἔχει γέννημα\nτὸν Λόγον, διʼ οὗ καὶ δημιουργεῖ, καὶ κτίζει, καὶ οἰκονομεῖ τὰ\nπάντα. Τῷ γὰρ Λόγῳ καὶ τῇ Σοφίᾳ τὰ πάντα γέγονε, καὶ τῇ\nδτατάξει αὐτοῦ διαμένει τὰ σύμπαντα. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ περὶ ‘Υἰοῦ·’ εἰ ἄγονος, καὶ ἀνενέργντος ὁ Θεός· γέννημα γὰρ αὐτοῦ\n\nὁ Υἱὸς, διʼ οὗ ἐργάζεται· εἰ δὲ μὴ, αἱ αὐταὶ ἐρωτήσεις καὶ τὰ\nαὐτὰ ἄτοπα τοῖς ἀναισχυντοῦσιν ἀκολουθήσει.\n\n5. Ἐκ τοῦ Δευτερονομίου· ‘Ὑμεῖς δὲ οἱ προσκείμενοι Κυρίῳ\nτῷ Θεῷ ὑμῶν, ζῆτε πάντες ἐν τῇ σήμερον.᾿ Ἐκ τούτου δυνατὸν\nεἰδέναι τὴν διαφορὰν, καὶ γνῶναι ὅτι οὐκ ἔστι κτίσμα ὁ Υἱὸς\nτοῦ Θεοῦ. Ὁ μὲν γὰρ Υἱὸς λέγει, ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν\nἐσμεν·᾿ καὶ, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·᾿ τὰ δὲ\nγενητὰ, ὅτʼ ἂν προκόπτῃ, πρόσκειται τῷ Κυρίῳ. Ὁ μὲν γὰρ\nΛόγος, ὡς ἴδιος, ἐν τῷ Πατρί ἐστι· τὰ δὲ γενητὰ, ἔξωθεν ὄντα,\nπρόσκειται, ὡς τῇ μὲν φύσει ἀλλότρια, τῇ δὲ προαιρέσει προσκείμενα.\nΚαὶ γὰρ καὶ υἱὸς μὲν ὁ φύσει, ἕν ἐστι μετὰ τοῦ\nγεννῶντος· ὁ δὲ ἔξωθεν υἱοποιούμενος προσκείσεται τῷ γένει.\nΔιὰ τοῦτο καὶ εὐθὺς ἐπιφέρει, ὅτι ‘ποῖον ἔθνος μέγα, ᾧ ἐστιν\nαὐτῷ Θεὸς ἐγγίζων;ʼ καὶ ἀλλαχοῦ, ‘Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ·ʼ τοῖς\nγὰρ γενητοῖς ἐγγίζει, ὡς ξένοις αὐτοῦ οὖσι· τῷ δὲ Υἱῷ, ὡς ἰδίῳ,\nοὐκ ἐγγίζει, ἀλλʼ ἐν αὐτῷ ἐστι· καὶ ὁ Υἱὸς οὐ πρόσκειται, ἀλλὰ\nσύνεστι τῷ Πατρί. Ὅθεν καὶ πάλιν λέγει Μωσῆς ἐν αὐτῷ τῷ\nΔευτερονομίῳ, ‘τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσεσθε, καὶ αὐτῷ προστεθήσεσθε.᾿\nΤὸ δὲ προστιθέμενον ἔξωθεν προστίθεται.\n\n6. Πρὸς δὲ τὴν ἀσθενῆ καὶ ἀνθρωπίνην ἔννοιαν τῶν Ἀρειανῶν,\nδιὰ τὸ ὑπονοεῖν τὸν Κύριον ἐνδεᾶ, ὅταν λέγῃ, ‘ἐδόθη μοι,᾿\nκαὶ ἐὰν λέγῃ ὁ Παῦλος, ‘διὰ τοῦτο ὑπερύψωσεν\nαὐτὸν,ʼ καὶ, ‘ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ,ʼ καὶ τὰ τοιαῦτα, λεκτέον ὅτι ὁ\nΚύριος ἡμῶν, Λόγος ὢν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἐφόρεσε σῶμα, καὶ\nγέγονε καὶ υἱὸς ἀνθρώπου, ἵνα, μεσίτης γενόμενος Θεοῦ καὶ\nἀνθρώπων, τὰ μὲν Θεοῦ ἡμῖν, τὰ δὲ ἡμῶν τῷ Θεῷ διακονῇ.\nὍταν οὖν λέγηται πεινᾷν, καὶ δακρύειν, καὶ κοπιᾷν, καὶ ‘Ἐλωῒ,\nἘλωῒ,’ ἀνθρώπινα ὄντα καὶ ἡμέτερα πάθη δέχεται παρʼ ἡμῶν,\nκαὶ τῷ Πατρὶ ἀναφέρει, πρεσβεύων ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα ἐν αὐτῷ\nἐξαφανισθῇ· ὅταν δὲ, ὅτι ‘ἐδόθη μοι ἐξουσία,ʼ καὶ, ‘ἔλαβον,ʼ\nκαὶ, ‘διὰ τοῦτο ὑπερύψωσεν αὐτὸν ὁ Θεὸς,ʼ τὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ\nεἰς ἡμᾶς ἐστι χαρίσματα διʼ αὐτοῦ διδόμενα. Οὐ γὰρ ὁ Λόγος\nἐνδεὴς ἦν, ἢ γέγονε πώποτε· οὐδὲ πάλιν οἱ ἄνθρωποι ἱκανοὶ\nἦσαν ἑαυτοῖς διακονῆσαι ταῦτα· διὰ δὲ τοῦ Λόγου δίδοται ἡμῖν·\nδιὰ τοῦτο, ὡς αὐτῷ ‘διδόμενα,ʼ ἡμῖν μεταδίδοται· διὰ τοῦτο γὰρ\n\nκαὶ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα, ὡς αὐτῷ διδόμενα, εἰς ἡμᾶς διαβῇ.\nἍνθρωπος γὰρ ψιλὸς οὐκ ἂν ἠξιώθη τούτων. Λόγος δὲ πάλιν\nμόνος οὐκ ἂν ἐδεήθη τούτων. Συνήφθη οὖν ἡμῖν ὁ Λόγος, καὶ τότε\nἐξουσίαν ἡμῖν μετέδωκε, καὶ ‘ὑπερύψωσεν.᾿ Ἐν ἀνθρώπῳ γὰρ\nὢν ὁ Λόγος ‘ὑπερύψωσεʼ τὸν ἄνθρωπον· καὶ ἐν ἀνθρώπῳ ὄντος\nτοῦ Λόγου, ‘ἔλαβεν ὁ ἄνθρωπος. Ἐπεὶ οὖν τοῦ Λόγου ὄντος\nἐν σαρκὶ, ὑψώθη ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἔλαβεν ἐξουσίαν, διὰ τοῦτο\nεἰς τὸν Λόγον ἀναφέρεται ταῦτα, ἐπειδὴ δι᾿ αὐτὸν ἐδόθη· διὰ γὰρ\nτὸν ἐν ἀνθρώπῳ Λόγον ἐδόθη ταῦτα τὰ χαρίσματα. Καὶ ὥσπερ\n‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,ʼ οὕτω καὶ ὁ ἄνθρωπος τὰ διὰ τοῦ Λόγου\nεἴληφε. Πάντα γὰρ ὅσα ὁ ἄνθρωπος εἴληφεν, ὁ Λόγος λέγεται\nεἰληφέναι· ἵνα δειχθῇ ὅτι οὐκ ἄξιος ὢν ὁ ἄνθρωπος λαβεῖν, ὅσον\nκεν εἰς τὴν ἀὐτοῦ φύσιν, ὅμως διὰ τὸν γενόμενον σάρκα Λόγον\nεἴληφεν. Ὅθεν ἐάν τι λέγηται ‘δίδοσθαιʼ τῷ Κυρίῳ, ἤ τι τοιοῦτον,\nνοεῖν δεῖ μὴ αὐτῷ ὡς χρῄζοντι δίδοσθαι, ἀλλὰ τῷ ἀνθρώπῳ\nδιὰ τοῦ Λόγου. Καὶ γὰρ πᾶς πρεσβεύων ὑπὲρ ἄλλου, αὐτὸς\nτὴν χάριν λαμβάνει, οὐ χρήζων, ἀλλὰ διὰ τὸν ὑπὲρ οὗ πρεσβεύει.\n\n7. Ὥσπερ γὰρ τὰς ἀσθενείας ἡμῶν λαμβάνει οὐκ ἀσθενῶν,\nκαὶ πεινᾷ οὐ πεινῶν, ἀλλὰ τὰ ἡμῶν ἀναπέμπει εἰς τὸ ἐξαλειφθῆναι·\nοὕτω τὰς ἀντὶ τῶν ἀσθενειῶν παρὰ Θεοῦ δωρεὰς πάλιν\nαὐτὸς δέχεται, ἵνα συναφθεὶς ἄνθρωπος μεταλαβεῖν δυνηθῇ.\nΛέγει γοῦν ὁ Κύριος, πάντα ὅσα δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς·᾿\nκαὶ πάλιν, ‘ὑπὲρ αὐτῶν ἐρωτῶ.’ Ἠρώτα γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν τὰ\nἡμῶν ἀναδεχόμενος, καὶ ἐδίδου ἃ ἐλάμβανεν. Ἐπειθὴ οὖν,\nσυναφθέντος τοῦ Λόγου τῷ ἀνθρώπῳ, εἰς τὸν Λόγον ἀποβλέπων\nἐχαρίζετο ὁ Πατὴρ τῷ ἀνθρώπῳ τὸ ὑψωθῆναι, τὸ ἔχειν πᾶσαν\nἐξουσίαν, καὶ ὅσα τοιαῦτα, διὰ τοῦτο αὐτῷ τῷ Λόγῳ πάντα ἀναφέρεται,\nκαὶ ὡς αὐτῷ ‘διδόμενάʼ ἐστιν, ἃ διʼ αὐτοῦ ἡμεῖς λαμβάνομεν.\nὩς γὰρ διʼ ἡμᾶς ἐνηνθρώπησεν αὐτὸς, οὕτως ἡμεῖς διʼ\nαὐτὸν ὑψούμεθα. Οὐδὲν οὖν ἄτοπον εἰ, ὥσπερ διʼ ἡμᾶς ἐταπείνωσεν\nἑαυτὸν, καὶ διʼ ἡμᾶς λέγεται ὑπερυψῶσθαι. ‘ Ἐχαρίσατοʼ\nοὖν ‘αὐτῷ,᾿ ἀντὶ τοῦ ‘ἡμῖν διʼ αὐτὸνʼ καὶ ‘ὑπερύψωσεν,ʼ ἀντὶ τοῦ\n‘ἡμᾶς ἐν αὐτῷ.᾿ Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Λόγος, ἡμῶν ὑψουμένων, καὶ\nλαμβανόντων, καὶ βοηθουμένων, ὡς αὐτὸς ὑψούμενος, καὶ λαμβάνων,\nκαὶ βοηθούμενος, εὐχαριστεῖ τῷ Πατρὶ, τὰ ἡμέτερα εἰς ἑαυτὸν\nἀναφέρων, καὶ λέγων, ‘πάντα ὅσα δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς.᾿\n\n8. Οἱ περὶ Εὐσέβιον οἱ Ἀρειομανῖται, ἀρχὴν τοῦ εἶναι τῷ\nΥἱῷ διδόντες, προσποιοῦνται μὴ βούλεσθαι ἀρχὴν αὐτὸν ἔχειν\nβασιλείας· ἔστι δὲ γελοῖον· ὁ γὰρ ἀρχὴν τοῦ εἶναι διδοὺς\nτῷ Υἱῷ, πρόδηλον ὅτι καὶ τοῦ βασιλεύειν ἀρχὴν δίδωσιν αὐτῷ·\nὥστε ὁμολογοῦντες ὃ ἀρνοῦνται, τυφλώττουσι. Καὶ πάλιν οἱ\nλέγοντες μόνον ὄνομα εἶναι ‘Υἱοῦ,᾿ ἀνούσιον δὲ καὶ ἀνυπόστατον\nεἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τουτέστι τὸν Λόγον τοῦ Πατρὸς,\nπροσποιοῦνται ἀγανακτεῖν κατὰ τῶν λεγόντων, ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ\nἦν·᾿ ἔστι δὲ καὶ τοῦτο γελοῖον· οἱ γὰρ ὅλως τὸ εἶναι αὐτῷ\nμὴ διδόντες, ἀγανακτοῦσι κατὰ τῶν κᾂν χρόνῳ διδόντων. Καὶ\nοὗτοι οὖν ὅπερ ἀρνοῦνται, διὰ τοῦ ἐπιτιμᾷν τοῖς ἄλλοις, ὁμολογοῦσι.\nΠάλιν τε οἱ περὶ Εὐσέβιον, Υἱὸν ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται\nαὐτὸν εἶναι φύσει Λόγον, καὶ κατʼ ἐπίνοιαν ‘Λόγον’\nλέγεσθαι τὸν Υἱὸν βούλονται· οἱ δὲ ἕτεροι, Λόγον ὁμολογοῦντες,\nἀρνοῦνται αὐτὸν εἶναι Υἱὸν, καὶ κατʼ ἐπίνοιαν ‘Υἱὸν᾿ λέγεσθαι τὸν\nΛόγον βούλονται, ἐξ ἴσου κενοβατοῦντες.\n\n9. ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν Τὰ δύο ἓν εἶναί φατε, ἢ\nτὸ ἓν διώνυμον, ἢ πάλιν τὸ ἓν εἰς δύο διῃρῆσθαι. Εἰ μὲν οὖν\nτὸ ἓν εἰς δύο διῄρηται, ἀνάγκη σῶμα εἶναι τὸ διαιρεθὲν, καὶ\nμηδέτερον τέλειον, μέρος γὰρ ἑκάτερον καὶ οὐχ ὅλον· εἰ δὲ τὸ\nἓν διώνυμον, Σαβελλίου τὸ ἐπιτήδευμα, τὸν αὐτὸν Υἱὸν καὶ\nΠατέρα λέγοντος, καὶ ἑκάτερον ἀναιροῦντος, ὅτε μὲν ‘Υἱὸς,’ τὸν\nΠατέρα, ὅτε δὲ ‘Πατὴρ,’ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὰ δύο ἓν, ἀνάγκη\nδύο μὲν εἶναι, ἓν δὲ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ κατὰ τὸ ὁμοούσιον\nεἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν\nΛόγον· ὥστε δύο μὲν εἶναι, ὅτι Πατήρ ἐστι καὶ Υἱὸς, ὅ ἐστι\nΛόγος, ἓν δὲ, ὅτι εἴς Θεός. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἐστὶν, ἔδει εἰπεῖν,\nἐγώ εἰμι ὁ Πατὴρ,ʼ ἣ. ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ εἰμι.᾿ Νῦν δὲ ἐν\nτῷ ‘ἐγὼ,᾿ τὸν Υἱὸν σημαίνει· ἐν δὲ τῷ καὶ ὁ Πατὴρ,᾿ τὸν\nγεννήσαντα· ἐν δὲ τῷ ‘ἓν,’ τὴν μίαν θεότητα καὶ τὸ ὁμοούσιον\nαὐτοῦ. Οὐ γὰρ καθʼ Ἕλληνας ὁ αὐτὸς σοφὸς καὶ σοφία ἐστὶν,\nἢ ὁ αὐτὸς Πατὴρ καὶ Λόγος ἐστίν· ἀπρεπὲς γὰρ αὐτὸν ἑαυτοῦ\nπατέρα εἶναι· ἡ δὲ θεία διδασκαλία οἶδε Πατέρα καὶ Υἱὸν, καὶ\nσοφὸν καὶ σοφίαν, καὶ Θεὸν καὶ Λόγον· καθόλου μέντοι φυλάττει\nἀδιαίρετον, καὶ ἀδιάσπαστον, καὶ ἀμέριστον κατὰ πάντα.\n\n10. Ἐὰν δὲ, ὅτι δύο ἐστὶν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς, ἀκούων τις\nδιαβάλλοι, ὡς ‘δύο θεῶνʼ καταγγελλομένων (τοιαῦτα γάρ τινες\nἑαυτοῖς ἀναπλάττονται, καὶ εὐθέως γελῶσιν, ὅτι ‘δύο θεοὺς\nλέγετε’)· λεκτέον πρὸς τοὺς τοιούτους· Εἰ ὁ Πατέρα καὶ Υἱὸν\nγινώσκων δύο θεοὺς λέγει, ὥρα καὶ τὸν λέγοντα ‘ἕνα,’ ἀναιρεῖν\nτὸν Υἱὸν, καὶ Σαβελλίζειν. Εἰ γὰρ ὁ λέγων ‘δύο’ Ἑλληνίζει,\nοὐκοῦν ὁ λέγων ‘ἓν’ Σαβελλίζει. Τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι· μὴ γένοιτο,\nἀλλʼ ὥσπερ ὁ λέγων ‘Πατέρα καὶ Υἱὸν δύοʼ ἕνα Θεὸν λέγει,\nοὕτως ὁ λέγων ‘ἕνα Θεὸν δύο φρονείτω Πατέρα καὶ Υἱὸν, ἕν\nὄντας τῇ θεότητι, καὶ τῷ ἐξ αὐτοῦ ἀμέριστον καὶ ἀδιαίρετον καὶ\nἀχώριστον εἶναι τὸν Λόγον ἀπὸ τοῦ Πατρός. ἔστω δὲ παράδειγμα\nἀνθρώπινον, τὸ πῦρ καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ ἀπαύγασμα, δύο\nμὲν τῷ εἶναι καὶ ὁρᾶσθαι, ἓν δὲ τῷ ἐξ αὐτοῦ καὶ ἀδιαίρετον εἶναι\nτὸ ἀπαύγασμα αὐτοῦ.\n\n11. Εἰς τὴν αὐτὴν μὲν ἄνοιαν τοῖς Ἀρειανοῖς πίπτουσι·\nκἀκεῖνοι γάρ φασι διʼ ἡμᾶς αὐτὸν ἐκτίσθαι, ἵνα ἡμᾶς κτίσῃ,\nὥσπερ τοῦ Θεοῦ περιμένοντος τὴν ἡμετέραν κτίσιν, ἵνα ἣ\n‘προβάληται’ κατʼ ἐκείνους, ἢ ‘κτίσῃ’ κατὰ τούτους. Ἀρειανοὶ\nμὲν οὖν πλέον ἡμῖν ἢ τῷ Υἱῷ χαρίζοντι· οὐ γὰρ ἡμεῖς δι᾿\nἐκεῖνον, φασὶν, ἀλλʼ ἐκεῖνος διʼ ἡμᾶς γέγονεν· εἴγε διὰ τοῦτο\nἐκτίσθη καὶ ὑπέστη, ἵνα ἡμᾶς δι᾿ αὐτοῦ κτίσῃ ὁ Θεός. Οὕτοι\nδὲ, ἐξ ἴσου ἢ καὶ μειζόνως ἀσεβοῦντες, ἔλαττον τῷ Θεῷ ἢ ἡμῖν\nδιδόασιν. Ἡμεῖς γὰρ πολλάκις καὶ σιωπῶντες μὲν, ἐνθυμούμενοι\nδὲ, ἐνεργοῦμεν, ὥστε τὰ ἐκ τῆς ἐνθυμήσεως καὶ εἰδωλοποιεῖσθαι·\nτὸν δὲ Θεὸν σιωπῶντα μὲν ἀνενέργητον, λαλοῦντα δὲ\nἰσχύειν αὐτὸν βούλονται· εἴγε σιωπῶν μὲν οὐκ ἠδύνατο ποιεῖν,\nλαλῶν δὲ κτίζειν ἤρξατο. Ἐρέσθαι γὰρ αὐτοὺς δίκαιον, εἰ ὁ\nΛόγος, ἐν τῷ Θεῷ ὢν, τέλειος ἦν, ὥστε καὶ ποιεῖν δύνασθαι.\nΕἰ μὲν οὖν ἀτελὴς ἦν, ἐν Θεῷ ὢν, γεννηθεὶς δὲ τέλειος γέγονεν,\nἡμεῖς αἴτιοι τῆς τελειότητος αὐτοῦ, εἴγε διʼ ἡμᾶς γεγέννηται· δι᾿\nἡμᾶς γὰρ καὶ τὸ δύνασθαι ποιεῖν προσείληφεν. Εἰ δὲ τέλειος\nἦν ἐν Θεῷ, ὥστε καὶ ποιεῖν δύνασθαι, περιττὴ ἡ γέννησις αὐτοῦ·\nἐδύνατο γὰρ, καὶ ἐν Πατρὶ ὢν, δημιουργεῖν· ὥστε ἢ οὐ γεγέννηται,\nἢ γεγέννηται οὐ διʼ ἡμᾶς, ἀλλʼ ὅτι ἀεὶ ἐκ τοῦ Πατρός\nἐστιν. Ἡ γὰρ γέννησις αὐτοῦ οὐ τὴν ἡμῶν κτίσιν δείκνυσιν,\nἀλλὰ τὸ ‘ἐκ ΘΕοῦ’ εἶναι· ἦν γὰρ καὶ πρὸ τῆς κτίσεως ἡμῶν.\n\n12. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς τολμῶντες φανήσονται.\nΕἰ γὰρ σιωπῶν οὐκ ἠδύνατο ποιεῖν, ἀνάγκη προσειληφέναι\nαὐτὸν δύναμιν γεννήσαντα, ὅ ἐστι, λαλήσαντα. Καὶ πόθεν\nπροσείληφε; καὶ διὰ τί; Εἰ δὲ ἠδύνατο, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν\nΛόγον, ποιεῖν, περιττῶς γεννᾷ, δυνάμενος καὶ σιωπῶν ποιεῖν.\nἜπειτα, εἰ πρὸ τοῦ γεννηθῆναι ἐν τῷ Θεῷ ἦν ὁ Λόγος, ἄρα\nγεννηθεὶς ἐκτὸς καὶ ἔξω τοῦ Θεοῦ ἐστιν. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς νῦν\nλέγει, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί;’ Εἰ δὲ νῦν ἐν\nτῷ Πατρί ἐστιν, ἄρα ἀεὶ ἦν ἐν τῷ Πατρὶ, ὥσπερ καὶ νῦν ἐστι,\nκαὶ περιττὸν τὸ λέγειν, ‘Διʼ ἡμᾶς γεγέννηται, καὶ μεθʼ ἡμᾶς\nἀνατρέχει, ἵνα ᾖ ὥσπερ ἦν.᾿ Οὐ γὰρ ἦν ὅπερ οὐκ ἔστι νῦν,\nοὐδέ ἐστιν ὅπερ οὐκ ἦν· ἀλλʼ ἔστιν ὥσπερ ἦν ἀεὶ, καὶ ὡσαύτως\nκαὶ κατὰ τὰ αὐτὰ ἔχων· ἐπεὶ ἀτελὴς καὶ τρεπτὸς φανήσεται.\nΕἰ γὰρ, ὅπερ ἦν τοῦτʼ ἔσται μετὰ ταῦτα, ὡς νῦν οὐκ ὢν, δῆλον\nὅτι οὐκ ἔστι νῦν ὅπερ ἦν καὶ ἔσται. Λέγω δέ· εἰ ἐν Θεῷ ἦν\nπρότερον, καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν ἔσται, δῆλον ὅτι οὐκ ἔστι νῦν\nἐν τῷ Θεῷ ὁ Λόγος. Ἀλλʼ ἐλέγχει τούτους ὁ Κύριος, λέγων,\n‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·’ οὕτω γάρ ἐστι νῦν,\nὥσπερ ἦν ἀεί. Εἰ δὲ οὕτω νῦν ἐστιν, ὥσπερ ἦν ἀεὶ, δῆλον ὅτι\nοὐ ποτὲ μὲν ἐγεννᾶτο, ποτὲ δὲ οὔ· οὐδὲ ποτὲ μὲν ἐν Θεῷ ἡσυχία\nἦν, ποτὲ δὲ ἐλάλει· ἀλλʼ ἔστιν ἀεὶ Πατὴρ, καὶ Υἱὸς ὁ τούτου\nΛόγος, οὐκ ὀνόματι μόνον ‘Λόγος,’ οὐδὲ κατʼ ἐπίνοιαν ‘Υἱὸς’ ὁ\nΛόγος, ἀλλʼ ὑπάρχων ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ, οὐ διʼ ἡμᾶς γεννηθεὶς,\nἡμεῖς γὰρ δι᾿ ἐκεῖνον γεγόναμεν. Ἐπεὶ εἰ δι᾿ ἡμᾶς ἐγεννήθη,\nκαὶ ἐν τῷ γεγεννῆσθαι αὐτὸν ἐκτίσθημεν, καὶ τῇ γεννήσει\nαὐτοῦ συνέστηκεν ἡ κτίσις, ἀνατρέχει δὲ ἵνα ᾖ ὅπερ πρότερον\nἦν, πρῶτον μὲν ἔσται πάλιν μὴ γεννώμενος ὁ γεννηθείς. Εἰ\nγὰρ ἡ πρόοδος αὐτοῦ γέννησίς ἐστιν, ἡ ἀναδρομὴ πάλιν παῦλα\nτῆς γεννήσεως· γενομένου γὰρ αὐτοῦ ἐν τῷ Θεῷ, σιωπήσει\nπάλιν ὁ Θεός. Εἰ δὲ σιωπήσει, ἔσται ὅπερ ἦν, σιωπῶντος\nαὐτοῦ, ἡσυχία, καὶ οὐ κτίσις· παύσεται ἄρα ἡ κτίσις. Ὥσπερ\nγὰρ προελθόντος τοῦ Λόγου, γέγονεν ἡ κτίσις, καὶ ὑπῆρξεν,\nοὕτω παλινδρομοῦντος τοῦ Λόγου, οὐχ ὑπάρξει ἡ κτίσις. Τίς\nοὖν χρεία τοῦ γενέσθαι, εἰ παύσεται; ἢ τί καὶ ἐλάλει ὁ Θεὸς,\nἵνα μετὰ ταῦτα σιωπήσῃ; τί δὲ προεβάλλετο, ὃν ἀνακαλεῖται;\nτί δὲ καὶ ἐγέννα, οὗ τὴν γέννησιν παύσειν ἤθελε; Τί δὲ πάλιν\n\nἔσται, ἄδηλον, ἢ γὰρ σιωπήσει ἀεὶ, ἢ πάλιν γεννήσει, καὶ\nἑτέραν κτίσιν ἐπινοήσει· οὐ γὰρ τὴν αὐτὴν ποιήσει (ἢ γὰρ ἂν\nδιέμεινεν ἡ γενομένη) ἀλλʼ ἑτέραν· ἀκολούθως δὲ καὶ ταύτην\nπαύσει, καὶ ἑτέραν ἐπινοήσει, καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον.\n\n13. Τοῦτο δὲ ἴσως ἀπὸ τῶν Στωϊκῶν ὑπέλαβε, διαβεβαιουμένων\n‘συστέλλεσθαιʼ καὶ πάλιν ‘ἐκτείνεσθαι᾿ τὸν Θεὸν μετὰ τῆς\nκτίσεως, καὶ ἀπείρως παύεσθαι, Τὸ γὰρ πλατυνόμενον ἀπὸ\nστενότητος πλατύνεται, καὶ τὸ ἐκτεινόμενον συνεσταλμένον\nἐκτείνεται· καὶ αὐτὸ μὲν ἔστι, πλέον δὲ οὐδὲν ἢ πάθος ὑπομένει.\nΕἰ τοίνυν ἡ μονὰς, πλατυνθεῖσα, γέγονε τριὰς, ἡ δὲ μονάς\nἐστιν ὁ Πατὴρ, τριὰς δὲ Πατὴρ, Υἱὸς, ἅγιον Πνεῦμα, πρῶτον\nμὲν πλατυνθεῖσα ἡ μονὰς, πάθος ὑπέμεινε, καὶ γέγονεν ὅπερ οὐκ\nἦν· ἐπλατύνθη γὰρ, οὐκ οὖσα πλατεῖα· ἔπειτα εἰ αὐτὴ ἡ μονὰς\nἐπλατύνθη εἰς τριάδα, τριὰς δέ ἐστι Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον\nΠνεῦμα, ὁ αὐτὸς ἄρα Πατὴρ γέγονε καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα κατὰ\nΣαβέλλιον· ἐκτὸς εἰ μὴ ἡ λεγομένη παρ᾿ αὐτῷ μονὰς ἄλλο τί\nἐστι παρὰ τὸν Πατέρα· οὐκ ἔτι οὖν ‘πλατύνεσθαιʼ ἔδει λέγειν,\nἀλλʼ ἡ μονὰς τριῶν ποιητικὴ, ὥστε εἶναι μονάδα, εἶτα καὶ\nΠατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα. Εἰ γὰρ ἐπλατύνθη αὕτη, καὶ\nἐξέτεινεν ἑαυτὴν, αὐτὴ ἂν εἴη ὅπερ ἐξετάθη. Καὶ τριὰς μὲν,\nπλατυνθεῖσα, οὐκ ἔτι μονάς ἐστι· μονὰς δὲ οὖσα, οὔπω ἦν\nτριάς. Καὶ ὁ Πατὴρ ἄρα ὢν οὔπω ἦν Υἱὸς καὶ Πνεῦμα· γενόμενος\nδὲ ταῦτα, οὐκ ἔτι Πατὴρ μόνον ἐστί. Ταῦτα δὲ καταψευδόμενος\nἄν τις εἴποι, τοῦ Θεοῦ σῶμα καὶ παθητὸν αὐτὸν εἰσάγων·\nτί γάρ ἐστι πλατύνεσθαι ἢ πάθος τοῦ πλατυνομένου ; ἢ τί ἐστι\nτὸ πλατυνόμενον, ἢ τὸ πρότερον μὴ τοιοῦτον, ἀλλὰ στενὸν τυγχάνον ;\nταὐτὸν γάρ ἐστι, χρόνῳ μόνον διαφέρον ἑαυτοῦ.\n\n14. Τοῦτο καὶ ὁ θεῖος γινώσκει ἀπόστολος, πρὸς Κορινθίους\nἐπιστέλλων, ‘Μὴ στενοχωρεῖσθε ἐν ἡμῖν· πλατύνθητε δὲ καὶ\nὑμεῖς, Κορίνθιοι· τοὺς γὰρ αὐτοὺς ἀπὸ στενότητος εἰς πλατυσμὸν\nμεταβάλλειν συμβουλεύει, Ὥσπερ δὲ εἰ ἐπλατύνθησαν\nπάλιν Κορίνθιοι καὶ στενοχωρούμενοι, οὐκ ἄλλοι ἐτύγχανον,\nἀλλὰ πάλιν ἦσαν Κορίνθιοι, οὕτως εἰ ὁ Πατὴρ ἐπλατύνθη εἰς\nτριάδα, ἡ τριὰς πάλιν ἐστὶν ὁ Πατὴρ μόνος. Τὸ αὐτὸ δὲ\nπάλιν Φνσὶν, ‘ἡ καρδία ἡμῶν πεπλάτυνται·᾿ καὶ ὁ Νῶε γέγει,\n‘Πλατύναι ὁ Θεὸς τῷ Ἰάφεθ· ᾿ ἡ αὐτὴ γὰρ καρδία καὶ ὁ αὐτὸς\n\nἸάφεθ ἐστὶν ἐν τῷ πλατυσμῷ. Εἰ μὲν οὖν ἡ μονὰς ἐπλάτυνεν,\nἄλλοις ἂν ἐπλάτυνεν· εἰ δὲ αὐτὴ ἐπλάτυνεν, αὐτὴ ὂν\nεἴη, ὅπερ ἐπλατύνθη· τί δέ ἐστιν ἢ ὁ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα\nἅγιον; Ἐρέσθαι δὲ αὐτὸν τοιαῦτα λέγοντα, καλόν· Τίς ἡ ἐνέργεια\nτοῦ τοιούτου πλατυσμοῦ; ἢ, ὡς ἐπʼ αὐτῆς ἀληθείας, διὰ τί\nὅλως ἐπλατύνθη; τὸ γὰρ μὴ μένον τὸ αὐτὸ, ἀλλʼ ὕστερον\nπλατυνόμενον, ἔχειν ἀνάγκῃ δεῖ τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν καὶ ἐπλατύνθη.\nΕἰ μὲν οὖν ἵνα Λόγος καὶ Πνεῦμα συνῇ αὐτῷ, περιττὸν\nτὸ λέγειν, ‘μονὰς,ʼ εἶτα, ‘ἐπλατύνθη·’ οὐ γὰρ ὕστερον Λόγος\nκαὶ Πνεῦμα, ἀλλʼ ἀεὶ, ἵνα μὴ ἄλογος ὁ Θεὸς κατὰ τοὺς Ἀρειανούς.\nὭστε, εἰ ἀεὶ ἦν Λόγος καὶ Πνεῦμα, ἀεὶ πλατεῖα, καὶ οὐ\nπρῶτον μονάς. Εἰ δὲ ὕστερον ἐπλατύνθη, ὕστερον καὶ Λόγος.\nΕἰ δὲ διὰ τὴν ἐνανθρώπησιν ἐπλατύνθη, καὶ γέγονε τότε τριὰς,\nἄρα πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως οὔπω ἦν τριάς. Φανήσεται δὲ ὁ\nΠατὴρ καὶ γεγονὼς σὰρξ,ʼ εἴγε αὐτὸς, μονὰς ὢν, ἐν τῷ ἀνθρώπῳ\nἐπλατύνθη· καὶ τάχα λοιπὸν μονὰς ἔσται, καὶ σὰρξ, καὶ, τὸ\nτρίτον, Πνεῦμα, εἴγε αὐτὸς ἐπλατύνθη· ἔσται δὲ καὶ ὀνόματι\nμόνον τριάς. Εἰ δὲ διὰ τὸ κτίσαι ἐπλατύνθη, ἄτοπον· δυνατὸν\nγὰρ ἦν, καὶ μονάδα μένουσαν αὐτὴν, πάντα ποιεῖν· οὐ γὰρ\nἐνδεὴς ἦν πλατυσμοῦ ἡ μονὰς, οὐδὲ ἀσθενὴς ἦν πρὸ τοῦ πλατυνθῆναι.\nἌτοπον γὰρ καὶ ἀσεβὲς τοῦτό γε ἐπὶ Θεοῦ νοεῖν\nκαὶ λέγειν. Ἀκολουθήσει δὲ καὶ ἄλλο ἄτοπον, εἰ γὰρ διὰ\nτὴν κτίσιν ἐπλατύνθη, ἕως δὲ μονὰς ἦν, οὐκ ἦν ἡ κτίσις, πάλιν\nδὲ ἔσται μετὰ τὴν συντέλειαν μονὰς ἀπὸ πλατυσμοῦ, ἀναιρεθήσεται\nκαὶ ἡ κτίσις. Ὥσπερ γὰρ διὰ τὸ κτίσαι ἐπλατύνθη, οὕτως\nπαυομένου τοῦ πλατυσμοῦ παύσεται καὶ ἡ κτίσις.\n\n15. Τοιαῦτα μὲν οὖν ἄτοπα ἐκ τοῦ ‘πλατύνεσθαιʼ λέγειν εἰς\nτριάδα τὴν μονάδα ἀπαντήσει. Ἐπειδὴ δὲ οἱ τοῦτο λέγοντες\nτολμῶσι διαιρεῖν Λόγον καὶ Υἱὸν, καὶ λέγειν ἄλλον μὲν εἶναι\nτὸν Λόγον, ἕτερον δὲ τὸν Υἱὸν, καὶ πρότερον μὲν εἶναι τὸν\nΛόγον, εἶτα τὸν Υἱόν· φέρε, καὶ περὶ τούτων ἴδωμεν. Ἔστι\nδὲ τούτων διάφορος ἡ τόλμα. Οἱ μὲν γὰρ τὸν ἄνθρωπον, ὃν\nἀνέλαβεν ὁ Σωτὴρ, αὐτὸν εἶναι τὸν Υἱὸν λέγουσιν· οἱ δὲ τὸ\nσυναμφότερον, τόν τε ἄνθρωπον καὶ τὸν Λόγον, Υἱὸν τότε γεγενῆσθαι,\nὅτε συνήφθησαν· ἄλλοι δέ εἰσιν οἱ λέγοντες, αὐτὸν\nτὸν Λόγον τότε Υἱὸν γεγενῆσθαι, ὅτε ἐνηνθρώπησεν· ‘Ἀπὸ γὰρ\n\nΛόγου,’ φασὶ, ‘γέγονεν Υἱὸς, οὐκ ὢν πρότερον Υἱὸς, ἀλλὰ Λόγος\nμόνον.’ Στωϊκὰ μὲν οὖν ἀμφότερα, τό τε πλατύνεσθαι λέγειν\nτὸν Θεὸν, καὶ ἀρνεῖσθαι τὸν Υἱόν. Κατὰ περιττὸν δὲ ἀνόητον,\nὅτι, ὀνομάζοντες ‘Λόγον,ʼ ἀρνοῦνται αὐτὸν Υἱὸν εἶναι. Εἰ μὲν\nγὰρ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ ὁ Λόγος, εἰκότως ἂν αὐτὸν ἀρνοῖντο\nεἶναι Υἱόν· εἰ δὲ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι διὰ τί μὴ συνορῶσιν ὅτι τὸ\nἔκ τινος ὑπάρχον ‘υἱόςʼ ἐστιν ἐκείνου, ἐξ οὗ καὶ ἔστιν; Εἶτα εἰ\nτοῦ Λόγου Πατήρ ἐστιν ὁ Θεὸς, διὰ τί μὴ καὶ ὁ Λόγος Υἱὸς ἂν\nεἴη τοῦ ἑαυτοῦ Πατρός; ‘πατὴρʼ γὰρ τίς ἐστι καὶ λέγεται, οὗ\nἐστιν ὁ υἱός· καὶ ‘υἱόςʼ τίς ἐστι καὶ λέγεται ἐκείνου, οὗ ἐστιν ὁ\nπατήρ. Εἰ τοίνυν τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔστι Πατὴρ ὁ Θεὸς, οὐδὲ ὁ\nΛόγος Υἱὸς ἂν εἴη· εἰ δὲ Πατὴρ ὁ Θεὸς, εἰκότως ἂν εἴη καὶ ὁ\nΛόγος Υἱός. Εἰ δὲ ὕστερον μὲν Πατὴρ καὶ πρῶτον Θεὸς, Ἀρειανῶν\nμὲν τὸ φρόνημα· ἔπειτα, ἄτοπονμεταβάλλεσθαι τὸν Θεόν, σωματικὸν\nγάρ· εἰ δὲ ὥσπερ ἐπὶ τῆς κτίσεως ὕστερον ποιητὴς, ἰστέον,\nὅτι τῶν γινομένων ὕστερόν ἐστιν ἡ μεταβολὴ, οὐχὶ τοῦ Θεοῦ.\n\n16. Εἰ μὲν οὖν ποίημα καὶ ὁ Υἱὸς, καλῶς ἂν ὕστερον Πατὴρ\nκαὶ ἐπʼαὐτοῦ· εἰ δὲ οὐ ποίημα ὁ Υἱὸς, ἀεὶ ἄρα ὁ Πατὴρ, ἀεὶ καὶ\nὁ Υἱός. Εἰ δὲ ἀεὶ ὁ Υἱὸς, αὐτὸς ἂν εἴη ὁ λόγος. Εἰ γὰρ μὴ\nΥἱὸς εἴη ὁ Λόγος, καὶ τοῦτό τις ἀποτολμῶν εἴποι, ἢ τὸν Λόγον\n‘Πατέραʼ λέγει, ἢ τὸν Υἱὸν κρείττονα τοῦ λόγου. Τοῦ γὰρ Υἱοῦ\n‘ἐν κόλποις ὄντος τοῦ Πατρὸς,’ ἀνάγκη ἢ μὴ εἶναι πρὸ Υἱοῦ τὸν\nΛόγον· οὐδὲν γάρ ἐστι πρὸ τοῦ ὄντος ἐν τῷ Πατρί· ἢ εἰ ὁ Λόγος\nἄλλος ἐστὶ παρὰ τὸν Υἱὸν, ὁ Λόγος ἂν εἴη ὁ Πατὴρ, ἐν ᾧ ἐστιν\nὁ Υἱός. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ὁ Λόγος Πατὴρ, ἀλλὰ λόγος, ἐκτὸς ἂν\nεἴη ὁ Λόγος τοῦ Πατρὸς, ὄντος τοῦ Υἱοῦ ἐν τοῖς κόλποις τοῦ\nΠατρός. Οὐ γὰρ ἀμφότερα, ὅ τε Λόγος καὶ ὁ Υἱὸς, ἐν τοῖς\nκόλποις, ἀλλʼ ἕνα εἶναι δεῖ, καὶ τοῦτον τὸν Υἱὸν, ὅς ἐστι μονογενής.\nΚαὶ πάλιν, εἰ ἄλλος ἐστὶν ὁ Λόγος, καὶ ἄλλος ὁ Υἱὸς,\nκρείττων εὑρεθήσεται ὁ Υἱὸς τοῦ Λόγου· ‘οὐδεὶς γὰρ γινώσκει\nτὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς,’ οὐχ ‘ὁ Λόγος.’ Ἢ τοίνυν οὐκ οἶδεν ὁ\nΛόγος, ἢ εἰ οἶδε, ψεῦδος τὸ ‘οὐδεὶς γινώσκει. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ\nἐπὶ τοῦ ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, καὶ, ‘ἐγὼ καὶ\nὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν Υἱοῦ γάρ εἰσι φωναὶ, καὶ οὐ Λόγου κατ᾿\nαὐτούς· δῆλον δὲ ἀπὸ τῶν εὐαγγελίων. Κατὰ γὰρ τὸν Ἰωάννην,\nλέγοντος τοῦ Κυρίου, ‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν, ἐβάστασαν\n\nλίθους οἱ Ἰουδαῖοι, ἵνα λιθάσωσιν αὐτόν. Ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ\nἸησοῦς· Πολλὰ ἔργα καλὰ ἔδειξα ὑμῖν ἐκ τοῦ Πατρός· διὰ\nποῖον αὐτῶν ἔργον ἐμὲ λιθάζετε; Ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ\nἸουδαῖοι· Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας,\nκαὶ ὅτι σὺ, ἄνθρωπος ὢν, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν· Ἀπεκρίθη\nαὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Οὐκ ἔστι γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ\nὑμῶν, ὅτι ‘‘ἐγὼ εἶπα, θεοί ἐστε; ᾿᾿ εἰ ἐκείνους εἶπε θεοὺς, πρὸς\nοὓς ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ γραφὴ,\nὃν ὁ Πατὴρ ἡγίασε καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε,\nὅτι “βλασφημεῖς,” ὅτι εἶπον, Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἰμι ; εἰ οὐ ποιῶ τὰ\nἔργα τοῦ Πατρὸς, μὴ πιστεύετέ μοι· εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ μὴ\nπιστεύητε, τοῖς ἔργοις πιστεύσατε, ἵνα γνῶτε καὶ γινώσκητε ὅτι\nἐν ἐμοὶ ὁ Πατὴρ, κἀγὼ ἐν τῷ Πατρί·’ Καίτοι, ὅσον ἐκ τοῦ\nπροφανοῦς δεῖ νοεῖν, οὔθʼ ὅτι ‘Θεός εἰμι,’ οὐδʼ ὅτι ‘Υἱὸς Θεοῦ\nεἰμι,᾿ εἶπεν, ἀλλʼ, ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν.᾿\n\n17. Οὁ μὲν οὖν Ἰουδαῖοι ἐν τῷ ἀκοῦσαι ‘ἓν’ ἐνόμιζον κατὰ\nΣαβέλλιον αὐτὸν εἰρηκέναι εἶναι τὸν Πατέρα· ὁ δέ γε Σωτὴρ\nἡμῶν συλλογίζεται μὲν αὐτῶν τὴν ἁμαρτίαν, ὅτι ‘εἰ καὶ Θεὸν\nεἶπον, ἔδει ὑμᾶς εἰδέναι τὸ γεγραμμένον, Ἐγὼ εἶπα, θεοί ἐστε·᾿\nεἶτα τὸ ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν’ σαφηνίζων, ἐν τῷ Υἱῷ\nτὴν πρὸς τὸν Πατέρα ἑνότητα ἀποδέδωκε λέγων, ‘ὅτι εἶπον, Υἱός\nεἰμι τοῦ Θεοῦ.᾿ Εἰ γὰρ τῇ λέξει οὐκ εἶπεν, ἀλλὰ τὴν διάνοιαν\nτοῦ ‘ἕν ἐσμεν ἀποδέδωκε τῷ Υἱῷ. Οὐδὲν γὰρ ἓν πρὸς τὸν\nΠατέρα, εἰ μὴ τὸ ἐξ αὐτοῦ. Τί δ᾿ ἂν εἴη τὸ ἐξ αὐτοῦ ἢ ὁ Υἱός ;\nἘπιφέρει γοῦν, ‘ἵνα γινώσκητε ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ\nΠατὴρ ἐν ἐμοί.’ Τὸ γὰρ ‘ἓν’ ἐπεξηγούμενος, οὐκ ἐν τῷ αὐτὸ\nεἶναι ἐκεῖνο πρὸς ὃ ἕν ἐστιν εἶπεν, ἀλλʼ ἐν τῷ αὐτὸν ἐν τῷ\nΠατρὶ, καὶ τὸν Πατέρα ἐν τῷ Υἱῷ, τὴν συνάφειαν καὶ τὸ ἀχώριστον.\nΚαὶ γὰρ καὶ Σαβέλλιον ἐν τούτῳ ἀνατρέπει, ἐν τῷ\nεἰπεῖν οὐχ, ‘ὁ Πατήρ εἰμι,᾿ ἀλλὰ, ‘ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ·᾿ καὶ\nἌρειον ἐν τῷ εἰπεῖν, ‘ἕν ἐσμεν.᾿ Εἰ τοίνυν ὁ Υἱὸς ἄλλο, καὶ\nὁ Λόγος ἄλλο, οὐχ ὁ Λόγος ἕν ἐστι πρὸς τὸν Πατέρα, ἀλλʼ ὁ\nΥἱός· οὐδὲ ὁ τὸν Λόγον ‘ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν Πατέρα,ʼ ἀλλʼ ὁ\nτὸν Υἱόν. Τούτων δὲ δεικνυμένων, ἢ μείζων ὁ Υἱὸς τοῦ Λόγου,\nἢ πλεῖον οὐδὲν ὁ Λόγος τοῦ Υἱοῦ ἔχει. Τί γὰρ μεῖζον ἢ τελειότερον\nτοῦ ‘ἓν,ʼ καὶ τοῦ ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν\n\nἐμοὶ,᾿ καὶ τοῦ ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα;’ Καὶ γὰρ\nκαὶ αὗται αἱ φωναὶ τοῦ Υἱοῦ εἰσι. Φησὶ γοῦν ὁ αὐτὸς Ἰωάννης,\n‘Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν πέμψαντά με·᾿ καὶ, ‘ὁ ἐμὲ δεχόμενος,\nδέχεται τὸν ἀποστείλαντά με·ʼ καὶ ‘ἐγὼ φῶς εἰς τὸν\nκόσμον ἐλήλυθα, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ\nμείνῃ·᾿ καὶ, ‘Ἐάν τίς μου ἀκούσῃ τῶν λόγων, καὶ μὴ φυλάξῃ,\nἐγὼ οὐ κρίνω αὐτόν· οὐ γὰρ ἦλθον ἵνα κρίνω τὸν κόσμον, ἀλλʼ\nἵνα σώσω τὸν κόσμον. Ὁ λόγος δὲ ὃν ἀκούει, ἐκεῖνος κρινεῖ\nαὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ· ὅτι ἐγὼ πρὸς τὸν Πατέρα πορεύομαι.᾿\nΤὸ κήρυγμα δέ φησι κρίνειν τὸν μὴ φυλάξαντα τὴν ἐντολήν.\n‘Εἰ γάρ,ʼ φησι, ‘μὴ ἦλθον καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίον οὐκ\nεἶχον· νῦν δὲ πρόφασιν οὐχ ἕξουσι, φησὶ, ἀκηκοότες μοῦ τῶν\nῥημάτων, διʼ ὧν σωτηρίαν καρπίζονται οἱ φυλάσσοντες.ʼ\n\n18. Ἴσως μὲν οὖν ἂν εἴποιεν ἀναιδῶς, μὴ Υἱοῦ. ἀλλὰ Λόγου\nεἶναι τὴν φωνὴν ταύτην. Ἀλλʼ ἐν τοῖς ἀνωτέρω λεχθεῖσι δῆλον\nἐγένετο ὅτι Υἱός ἐστιν ὁ λέγων. Ὁ γὰρ λέγων ἐνταῦθα, ‘οὐκ\nἦλθον κρῖναι τὸν κόσμον, ἀλλὰ σῶσαι,᾿ δείκνυται οὐκ ἄλλος\nεἶναι ἢ ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Φησὶ γὰρ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν\nὁ αὐτὸς Ἰωάννης, ‘Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον,\nὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων\nἐπʼ αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλʼ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν\nὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν εἰς τὸν κόσμον, ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον,\nἀλλʼ ἴνα σωθῇ ὁ κόσμος διʼ αὐτοῦ, Ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν οὐ\nκρίνεται· ὁ δὲ μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται, ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς\nτὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ\nκρίσις, ὅτι τὸ φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἠγάπησαν οἱ\nἄνθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς· ἦν γὰρ αὐτῶν πονηρὰ τὰ\nἔργα.᾿ Εἰ ὁ λέγων, ‘οὐ γὰρ ἦλθον, ἵνα κρίνω τὸν κόσμον,\nἀλλʼ ἵνα σώσω αὐτὸν,ʼ αὐτός ἐστιν ὁ λέγων, ‘ὁ θεωρῶν ἐμὲ,\nθεωρεῖ τὸν πέμψαντά με·᾿ ὁ δὲ ἐλθὼν σῶσαι τὸν κόσμον, καὶ\nμὴ κρῖναι αὐτὸν, ὁ μονογενής ἐστιν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ· δῆλον ὅτι ὁ\nαὐτὸς Υἱός ἐστιν ὁ λέγων, ‘ὁ θεωρῶν ἐμὲ, θεωρεῖ τὸν πέμψαντά\nμε.᾿ Καὶ γὰρ ὁ λέγων, ‘ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ,’ καὶ,\n‘ἐάν τίς μου ἀκούσῃ τῶν ῥημάτων, ἐγὼ οὐ κρίνω αὐτὸν,᾿ αὐτός\nἐστιν ὁ Υἱὸς, περὶ οὗ ταῦτά φησιν, ‘ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν οὐ\nκρίνεται· ὁ δὲ μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται, ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς\n\nτὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.᾿ Καὶ πάλιν, ‘καὶ\nαὕτη ἐστὶν ἡ κρίσις τοῦ μὴ πιστεύοντος εἰς τὸν Υἱὸν, ὅτι τὸ φῶς\nἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον,ʼ καὶ οὐκ ἐπίστευσαν αὐτῷ, δηλονότι\nτῷ Υἱῷ· αὐτὸς γὰρ ἂν εἴη ‘τὸ φῶς τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον\nτὸν ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον· καὶ ὅσον χρόνον ἐπὶ γῆς\nὑπῆρχε κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν, φῶς εἰς τὸν κόσμον ἦν, ὡς ἔφη\nαὐτός· ‘ἕως τὸ φῶς ἔχετε, πιστεύετε εἰς τὸ φῶς, ἵνα υἱοὶ\nφωτὸς γένησθε· ἐγὼ γὰρ φῶς,᾿ φησὶν, ‘εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα.᾿\n\n19. Καὶ τούτου τοίνυν δειχθέντος, δῆλον ὅτι Υἱός ἐστιν ὁ\nΛόγος. Εἰ δὲ ὁ Υἱός ἐστι τὸ φῶς τὸ εἰς τὸν κόσμον ἐληλυθὸς,\nἀναντιῤῥήτως διὰ τοῦ Υἱοῦ ὁ κόσμος ἐγένετο. Ἐν γὰρ τῇ ἀρχῇ\nτοῦ εὐαγγελίου περὶ τοῦ βαπτιστοῦ λέγων Ἰωάννου ὁ εὐαγγελιστής\nφησιν, ‘οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς, ἀλλʼ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ\nτοῦ φωτός·᾿ Ἦν γὰρ, ὡς προέφημεν, ‘τὸ φῶςʼ αὐτὸς ὁ Χριστὸς\n‘τὸ ἀληθινὸν, τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον τὸν ἐρχόμενον εἰς\nτὸν κόσμον.’ Εἰ γὰρ ‘ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, καὶ ὁ κόσμος διʼ αὐτοῦ\nἐγένετο,’ ἀνάγκη οὖν αὐτὸν εἶναι τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ, περὶ οὗ\nκαὶ πάντα διʼ αὐτοῦ γεγενῆσθαι ἔφησεν. Ἢ γὰρ δύο κόσμους\nἀναγκασθήσονται λέγειν, ἵνʼ ὁ μὲν δι᾿ Υἱοῦ, ὁ δὲ διὰ τοῦ Λόγου\nεἴη γεγονώς· ἢ, εἰ εἷς ἐστιν ὁ κόσμος καὶ μία ἡ κτίσις, ἀκόλουθον\nκαὶ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Υἱὸν καὶ Λόγον πρὸ πάσης κτίσεως·\nδι᾿ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν. Οὐκοῦν εἰ ὡς διὰ τοῦ Λόγου, οὕτω καὶ\nδιὰ Υἱοῦ τὰ πάντα γέγονεν, οὐδὲν ἐναντίον φανήσεται, ἀλλὰ καὶ\nταὐτὸν εἴη ἂν εἰπεῖν, ὡς ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος,ʼ ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ\nΥἱός. Εἰ δὲ, ὅτι μὴ εἶπεν ὁ Ἰωάννης, ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Υἱὸς,᾿\nοὐχ ἁρμόζειν φήσουσι τῷ Υἱῷ τὰ τοῦ Λόγου, ὥρα καὶ τὰ τοῦ\nΥἱοῦ μὴ ἁρμόζειν τῷ Λόγῳ. Τοῦ δὲ Υἱοῦ ἐδείχθη τὸ ‘ἐγὼ καὶ\nὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,ʼ καὶ τὸ, ‘ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς,᾿\nὑπάρχειν αὐτόν· καὶ τὸ, ‘ὁ θεωρῶν ἐμὲ, θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με·ʼ\nκοινὸν μέντοι πρός τε τὸν Λόγον καὶ τὸν Υἱὸν τὸ τὸν κόσμον διʼ\nαὐτοῦ γεγενῆσθαι· ὡς ἐκ τούτου δείκνυσθαι πρὸ τοῦ κόσμου εἶναι\nτὸν Υἱόν. Ἀνάγκη γὰρ τὸν δημιουργὸν πρὸ τῶν γιγνομένων εἶναι.\nΚαὶ τὸ πρὸς Φίλιππον δὲ λεγόμενον οὐ τοῦ Λόγου κατʼ αὐτοὺς\nἂν εἴη, ἀλλὰ τοῦ Υἱοῦ. Εἶπε γὰρ, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς· ‘Τοσοῦτον\nχρόνον μεθʼ ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με, Φίλιππε; ὁ ἑωρακὼς\n\nἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα· καὶ πῶς σὺ λέγεις, Δεῖξον ἡμῖν\nτὸν Πατέρα; οὐ πιστεύεις, ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ\nἐν ἐμοί ἐστι; τὰ ῥήματα, ἃ ἐγὼ λαλῷ ὑμῖν, ἀπʼ ἐμαυτοῦ οὐ\nλαλῶ· ὁ δὲ Πατὴρ, ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα.\nΠιστεύετέ μοι, ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, εἰ\nδὲ μὴ, διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ πιστεύετέ μοι. Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν,\nὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ ἔργα, ἃ ἐγὼ ποιῶ, κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ\nμείζονα τούτων ποιήσει, ὅτι ἔγω πρὸς τὸν Πατέρα πορεύομαι.\nΚαὶ ὅ τι ἂν αἰτήσητε ἐν τῷ ὀνόματί μου, τοῦτο ποιήσω, ἵνα\nδοξασθῇ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ.᾿ Οὐκοῦν εἰ ὁ Πατὴρ δοξάζεται ἐν\nτῷ Υἱῷ, ὁ Υἱὸς ἂν εἴη ὁ λέγων, ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ\nΠατὴρ ἐν ἐμοί·᾿ αὐτὸς καὶ τὸ, ‘ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς, ἑώρακε τὸν\nΠατέρα. Αὐτὸς γὰρ ὁ ταῦτα λέγων Υἱὸν ἑαυτὸν δείκνυσιν\nἐπάγων, ‘ἵνα δοξασθῇ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ.᾿\n\n20. Eἰ μὲν οὖν τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἐφόρεσεν ὁ Λόγος, αὐτὸν\nεἶναι λέγουσι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, καὶ μὴ τὸν Λόγον\nΥἱὸν, ὁ ἄνθρωπος ἂν εἴη ἀκολούθως ὁ ‘ἐν τῷ Πατρὶ,ʼ ἐν ᾧ καὶ ὁ\nΠατὴρ ‘ἐν αὐτῷ·’ καὶ ὁ ἄνθρωπος ἂν εἴη, ὁ ‘ἓν’ ὢν αὐτὸς καὶ ὁ\nΠατὴρ, καὶ ‘ὁ ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ‘τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν·\nἈναγκασθήσονται δὲ καὶ ‘δι᾿ αὐτοῦ’ τοῦ ἀνθρώπου εἰπεῖν\nτὸν κόσμον γεγενῆσθαι, καὶ τὸν ἄνθρωπον εἶναι τὸν ‘ἐλθόντα μὴ\nκρῖναι τὸν κόσμον, ἀλλὰ σῶσαι’ αὐτόν· αὐτὸν δὲ εἶναι καὶ πρὶν\nἈβραὰμ γενέσθαι. ‘Ἰησοῦς’ γὰρ, φησὶν, ‘εἷπεν αὐτοῖς· Ἀμὴν,\nἀμὴν λέγω ὑμίν, πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι.’ Καὶ πῶς\nοὐκ ἄτοπον κατʼ αὐτοὺς τὸν ἐκ σπέρματος Ἀβραὰμ μετὰ δύο καὶ\nτεσσαράκοντα γενεὰς γενόμενον λέγειν, ‘πρὶν’ Ἀβραὰμ γενέσθαι,’\nὑπάρχειν; πῶς δὲ οὐκ ἄτοπον, εἰ ἡ σὰρξ, ἣν ἐφόρεσεν ὁ\nΛόγος, αὕτη ἐστὶν ὁ Υἱὸς, λέγειν τὴν ἐκ Μαρίας σάρκα ταύτην\nεἶναι, διʼ ἧς ὁ κόσμος ἐγένετο; πῶς δὲ φήσουσι καὶ τὸ ‘ἐν\nτῷ κόσμῳ ἦν;’ τὸ γὰρ πρὸ τῆς κατὰ σάρκα γενέσεως τοῦ Υἱοῦ\nσημαίνων ὁ εὐαγγελιστὴς, ἐπήγαγε λέγων, ‘ἐν τῷ κόσμῳ ἦν.’\nΠῶς δὲ εἰ μὴ ὁ Λόγος Υἱός ἐστιν, ἀλλʼ ὁ ἄνθρωπος Υἱὸς, δύναται\nτὸν κόσμον σῶσαι, εἶς ὢν καὶ αὐτὸς τοῦ κόσμου; Εἰ δὲ\nἀναισχυντοῖεν ἐπὶ τούτοις, ποῦ ἔσται ὁ Λόγος, τοῦ ἀνθρώπου\nὄντος ‘ἐν τῷ Πατρί;ʼ πόστος δὲ ἔσται ὁ Λόγος πρὸς τὸν Πατέρα,\nτοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ Πατρὸς ‘ἓν᾿ ὄντων; Εἱ δὲ ὁ ἄνθρωπος\n\nμονογενής ἐστι, πόστος ἔσται ὁ Λόγος; Ἢ γὰρ δεύτερον\nεἶναι αὐτὸν λέξειέ τις· ἢ εἰ ὑπὲρ τὸ μονογενές ἐστιν, αὐτὸς ἂν\nεἴη ὁ Πατήρ. ἅσπερ γὰρ εἷς ἐστιν ὁ Πατὴρ, οὕτως ἓν καὶ τὸ\nἐξ αὐτοῦ μονογενές. Τί δὲ καὶ πλέον ὁ Λόγος ἔχει τοῦ ἀνθρώπου,\nεἴ γε οὐχ ὁ Λόγος Υἱός ἐστι; Διὰ μὲν γὰρ Υἱοῦ καὶ τοῦ\nΛόγου ὁ κόσμου γεγενῆσθαι γέγραπται, καὶ κοινόν ἐστι τῷ τε\nΛόγῳ καὶ τῷ Υἱῷ τὸ δημιουργεῖν τὸν κόσμον· τὸ δὲ ὁρᾶν τὸν\nΠατέρα οὐκ ἔτι ἐν τῷ Λόγῳ γέγραπται, ἀλλʼ ἐν τῷ Υἱῷ· καὶ τὸ\nσώζειν τὸν κόσμον οὐκέτι διὰ τοῦ Λόγου ἐλέχθη, ἀλλὰ διὰ τοῦ\nμονογενοῦς Υἱοῦ, ‘Εἶπεʼ γὰρ, φησὶν, ‘ὁ Ἰησοῦς· Τοσοῦτον\nχρόνον μεθʼ ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με, Φίλιππε; ὁ ἑωρακὼς\nἐμὲ. ἑώρακε τὸν Πατέρα.᾿ Καὶ τὸν Πατέρα δὲ οὐχ ὁ Λόγος\nγέγραπται γινώσκειν, ἀλλʼ ὁ Υἱός· ὁρᾷν δὲ τὸν Πατέρα οὐχ ὁ\nΛόγος εἴρηται, ἀλλʼ ‘ὁ μονογενὴς Υἱὸς, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον\nτοῦ Πατρός.᾿\n\n21. Τί δὲ πλέον εἰς σωτηρίαν ἡμῶν ὁ Λόγος συμβάλλεται\nμᾶλλον τοῦ Υἱοῦ, εἴ γε κατʼ αὐτοὺς ἄλλος ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ\nἄλλος ὁ Λόγος; πιστεύειν γὰρ ἡμᾶς οὐκ εἰς τὸν Λόγον, ἀλλʼ\nεἰς τὸν Υἱὸν πρόσταξίς ἐστι· φησὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης, ‘ Ὁ\nπιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν ἔχει ζωὴν αἰώνιον· ὁ δὲ ἀπειθῶν τῷ Υἱῷ\nοὐκ ὄψεται ζωήν.᾿ Καὶ τὸ ἅγιον δὲ βάπτισμα, ἐν ᾦ πάσης\nπίστεως ἡμῶν ἡ σύστασις ὁρμεῖ, οὐκ ‘εἰς Λόγον.᾿ ἀλλʼ ‘εἰς Πατέρα\nκαὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμαʼ δίδοται. Εἴπερ οὖν κατʼ αὐτοὺς\nἄλλος ἐστὶν ὁ Λόγος, καὶ ἄλλος ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἔστιν Υἱὸς ὁ\nΛόγος, οὐδὲν πρὸς τὸν Λόγον τὸ βάπτισμα. Πῶς οὖν σύνεστιν\nὁ Λόγος κατʼ αὐτοὺς τῷ Πατρὶ, οὐ συνὼν αὐτῷ ἐν τῇ τοῦ\nβαπτίσματος δόσει; Ἀλλʼ ἴσως ἂν εἴποιεν, ‘Ἐν τῷ τοῦ\nΠατρὸς ὀνόματι περιέχεται καὶ ὁ Λόγος. Διὰ τί οὖν οὐχὶ καὶ\nτὸ Πνεῦμα; ἢ ἐκτὸς τοῦ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα; καὶ ἄνθρωπος\nμὲν, εἴπερ οὐκ ἔστιν Υἱὸς ὁ Λόγος, μετὰ τὸν Πατέρα ὀνομάζεται,\nτὸ δὲ Πνεῦμα μετὰ τὸν ἄνθρωπον· οὐκ ἔτι δὲ οὐδὲ εἰς τριάδα\nκατʼ αὐτοὺς ἡ μονὰς πλατύνεται, ἀλλʼ εἰς τετράδα, Πατέρα, καὶ\nΛόγον, καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα ἅγιον. Ἐν τούτοις δὴ αἰσχυνόμενοι,\nεἰς ἕτερον καταφεύγουσι, καί φασι ‘μὴ τὸν ἄνθρωπον καθʼ\nἑαυτὸν, ὃν ἐφόρεσεν ὁ Κύριος, ἀλλὰ τὸ συναμφότερον, τόν τε\nΛόγον καὶ τὸν ἄνθρωπον, εἶναι Υἱόν· συνημμένα γὰρ ἀμφότερα\n\nΥἱὸς “ὡς αὐτοὶ λέγουσιν,” ὀνομάζεται.’ Τί τοίνυν τίνος αἴτιον,\nκαὶ πότερος πότερον Υἱὸν κατεσκεύασεν; ἢ, ἴνα λευκότερον\nεἴποιμι, ἄρα διὰ τὴν σάρκα ὁ Λόγος Υἱὸς, ἢ διὰ τὸν Λόγον ἡ\nσὰρξ Υἱὸς λέγεται; ἢ οὐδʼ ὁπότερον τούτων, ἀλλʼ ἡ ἀμφοῖν\nσύνοδος; Εἰ μὲν οὖν ὁ Λόγος διὰ τὴν σάρκα, ἀνάγκη τὴν\nσάρκα εἶναι Υἱὸν, καὶ ἀκολουθεῖ τὰ ἄτοπα, ὅσα προείρηται ἐκ\nτοῦ λέγειν τὸν ἄνθρωπον Υἱόν· εἰ δὲ διὰ τὸν Λόγον ἡ σὰρξ Υἱὸς\nλέγεται, καὶ πρὸ τῆς σαρκὸς πάντως ὁ Λόγος ὢν Υἱὸς ἦν. Πῶς\nγὰρ οἷόν τε υἱοποιεῖν τινα ἑτέρους, μὴ ὄντα αὐτὸν υἱὸν, ὄντος\nμάλιστα πατρός; Εἰ μὲν οὖν ἑαυτῷ υἱοποιεῖ, Πατὴρ αὐτὸς ἂν\nεἴη· εἰ δὲ τῷ Πατρὶ, ἀνάγκη αὐτὸν εἶναι Υἱὸν, μᾶλλον δὲ αὐτὸν\nεἶναι τὸν Υἱὸν, ὃι᾿ ὃν καὶ οἱ ἄλλοι υἱοποιοῦνται.\n\n22. Ἐπεὶ εἰ. μὴ ὄντος αὐτοῦ Υἱοῦ, ἡμεῖς υἱοί ἐσμεν, ἡμῶν\nἂν εἴη ὁ Θεὸς Πατὴρ, καὶ οὐκ αὐτοῦ. Πῶς οὖν ἰδιοποιεῖται\nμᾶλλον, λέγων, ‘ὁ Πατήρ μου,’ καὶ, ‘ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρός;’\nΕἰ γὰρ κοινὸς πάντων Πατὴρ, οὐ μόνου αὐτοῦ Πατὴρ, οὐδὲ\nμόνος αὐτὸς ‘ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ Πατρός.’ έγει δέ ποτε καὶ ἡμῶν\nαὐτὸν λέγεσθαι Πατέρα, διὰ τὸ αὐτὸν ‘κεκοινωνηκέναι τῇ ἡμετέρᾳ\nτέρα σαρκί. Διὰ τοῦτο γὰρ γέγονεν ὁ Λόγος σὰρξ, ἵν᾿, ἐπειδὴ\nὁ Λόγος ἐστὶν Υἱὸς, διὰ τὸν ἐνοικοῦντα ἐν ἡμῖν Υἱὸν λέγηται\nκαὶ ἡμῶν Πατήρ. ‘Ἀπέστειλε’ γὰρ, φησὶ, ‘τὸ Πνεῦμα τοῦ\nΥἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ἡμῶν, κρᾶζον, Ἀββᾶ, ὁ Πατήρ\nΟὐκοῦν ὁ ἐν ἡμῖν Υἱὸς, τὸν ἴδιον Πατέρα ἐπικαλούμενος, καὶ\nἡμῶν αὐτῶν ποιεῖ Πατέρα λέγεσθαι. Ἀμέλει ὥν οὐκ ἔστιν εἰς\nτὰς καρδίας ὁ Υἱὸς, τούτων οὐδὲ Πατὴρ ὁ Θεὸς ἂν λεχθείη.\nΕἴπερ οὖν διὰ τὸν Λόγον ὁ ἄνθρωπος λέγεται Υἱὸς, ἀνάγκη\nπᾶσα, λεγομένων καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως τῶν παλαιῶν\n‘υἱῶν,’ εἶναι καὶ πρὸ τῆς ἐπιδημίας τὸν Λόγον Υἱὸν. ‘Υἱοὺς’ γὰρ,\nφησὶν, ‘ἐγέννησα·’ καὶ ἐπὶ Νῶε, ‘ἰδόντες οἱ υἱοὶ τοῦ Θεοῦ·’\nκαὶ ἐν τῇ δῇ· ‘Οὐκ αὐτὸς οὖτός σου Πατήρ;’ Οὐκοῦν ἦν καὶ\nὁ ἀληθῶς Υἱὸς, δι᾿ ὃν κἀκεῖνοι υἱοί. Εἰ δὲ κατʼ ἐκείνους πάλιν\nοὐδʼ ὁπότερον τούτων Υἱὸς, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀμφοῖν σύνοδον,\nἀνάγκη μηδʼ ὁπότερον εἶναι Υἱόν· φημὶ δὴ, μήτε τὸν Λόγον,\nμήτε τὸν ἄνθρωπον, ἀλλά τινα αἰτίαν, διʼ ἢν καὶ συνήφθησαν·\nκαὶ οὕτω δὲ προηγήσεται ἡ αἰτία τῆς συνάψεως, ἥτις Υἱὸν ποιεῖ.\nΟὑκοῦν καὶ κατὰ τοῦτο πρὸ τῆς σαρκὸς προῆν ὁ Υἰός. Τούτων\n\nδὴ λεγομένων, εἰς ἕτερον καταφεύξονται, λέγοντες ‘μὴ τὸν ἄνθρωπον\nεἶναι Υἱὸν, μηδὲ τὸ συναμφότερον, ἀλλὰ τὸν Λόγον ἐν\nἀρχῇ μὲν εἶναι Λόγον ἀπλῶς· ὅτε δὲ ἐνηνθρώπησε, τότε ὠνομάσθαι\nΥἱόν· πρὸ γὰρ τῆς ἐπιφανείας μὴ εἶναι Υἱὸν, ἀλλὰ\nΛόγον μόνον· καὶ ὥσπερ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ ὢν πρότερον\nσὰρξ, οὕτως ὁ Λόγος Υἱὸς γέγονεν, οὐκ ὢν πρότερον Υἱός.᾿\nΤαῦτα μὲν ἐκείνων τὰ φλυαρήματα· ἔχει δὲ τὸν ἔλεγχον\nἐναργῆ.\n\n23. Εἰ γὰρ ὅλως ἐνανθρωπήσας γέγονεν Υἱὸς, ἡ ἐνανθρώπησις\nαἰτία. Καὶ εἰ ὁ ἄνθρωπος αἴτιος τοῦ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν, ἢ τὸ\nσυναμφότερον, καὶ τὰ αὐτὰ ἄτοπα ἀπαντήσει. Ἑπειτα, εἰ\nπρῶτον Λόγος, καὶ ὕστερον Υἱὸς, φανήσεται ὕστερον ἐγνωκὼς\nτὸν Πατέρα, καὶ οὐ πρότερον· οὐ γὰρ ᾖ Λόγος γινώσκει, ἀλλʼ\nᾗ Υἱός· ‘οὐδεὶς γὰρ γινώσκει τὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Υἱός.᾿\nἈπαντήσει δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι ὕστερον ‘ἐν κόλποις τοῦ Πατρὸςʼ\nγέγονε, καὶ ὕστερον αὐτὸς καὶ ὁ Πατὴρ ‘ἓν᾿ γεγόνασι, καὶ ὕστερον\nτὸ, ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα.᾿ Ταῦτα γὰρ πάντα\nἐφʼ Υἱοῦ ἐλέχθη. Ἐκ δὴ τούτων ἀναγκασθήσονται εἰπεῖν,\n‘Οὐδὲν ἦν ὁ Λόγος, ἀλλʼ ὄνομα μόνον Οὔτε γὰρ ἐν ἡμῖν μετὰ\nτοῦ Πατρὸς, οὔτε ὁ τὸν Λόγον ἑωρακὼς ἔβλεπε τὸν Πατέρα,\nοὔτε ὅλως τινὶ ἐγνώσθη ὁ Πατήρ· διὰ γὰρ Υἱοῦ γινώσκεται ὁ\nΠατήρ· οὕτω γὰρ καὶ γέγραπται, ‘καὶ ᾦ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ.’\nΜήπω δὲ ὄντος τοῦ Λόγου Υἱοῦ, οὐδέπω τις ἐγίνωσκε τὸν Πατέρα.\nΠῶς οὖν Μωσεῖ, πῶς τοῖς πατράσιν ὤφθη; αὐτὸς γὰρ\nἐν ταῖς Βασιλείαις φησὶν, ‘Ἀποκαλυφθεὶς ἀπεκαλύφθην πρὸς\nπάντας τοὺς πατέρας ὑμῶν.᾿ Εἰ δὲ ἀπεκαλύφθη Θεὸς, δῆλον\nὅτι ἦν ὁ ἀποκαλύπτων Υἱὸς, ὡς αὐτός φησι, ‘καὶ ᾧ ἐὰν ὁ Υἱὸς\nἀποκαλύψῃ. Ἀσεβὲς μὲν οὖν καὶ ἀνόητον τὸ λέγειν ἄλλον\nεἶναι τὸν Λόγον, καὶ ἄλλον εἶναι τὸν Υἱόν. Πόθεν δὲ ἄρα τὴν\nτοιαύτην ὑπόνοιαν ἐσχήκασιν, ἐρέσθαι καλόν. Φασὶ δὴ, ‘διὰ τὸ\nμὴ εἰρῆσθαι ἐν τῇ παλαιᾷ περὶ Υἱοῦ, ἀλλὰ περὶ Λόγου,ʼ καὶ διὰ\nτοῦτο νεώτερον ὑπονοεῖν τοῦ Λόγου τὸν Υἱὸν διαβεβαιοῦνται,\n‘ὅτι μὴ ἐν τῇ παλαιᾷ, ἀλλʼ ἐν τῇ καινῇ μόνῃ περὶ αὐτοῦ ἐλέχθη.\nΤαῦτʼ ἐκεῖνοι ἀσεβῶς φθέγγονται. Πρῶτον μὲν γὰρ διαιρεῖν\nτὰς διαθήκας, καὶ μὴ τὴν ἑτέραν τῆς ἑτέρας ἔχεσθαι, Μανιχαίων\nκαὶ Ἰουδαίων τὸ ἐπιτήδευμα, τῶν μὲν τῇ παλαιῇ, τῶν δὲ τῇ νέᾳ\n\nἀντιλεγόντων· ἔπειτα κατʼ αὐτοὺς, εἰ τὰ ἐν τῇ παλαιῇ κείμενα\nπροάγει τῷ χρόνῳ, τὰ δὲ ἐν τῇ νέᾳ νεώτερά ἐστι, καὶ ἐκ τῶν\nγραμμάτων οἱ χρόνοι κρίνονται, ἀνάγκη πάλιν νεώτερα εἶναι τὸ\n‘Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,ʼ τό τε μονογενὴς,᾿ καὶ τὸ ‘ὁ\nἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα·ʼ οὐ γὰρ ἐκ τῆς παλαιᾶς, ἀλλʼ\nἐκ τῆς καινῆς ταῦτα μαρτυρεῖται.\n\n24. Οὐ μὴν δὲ, ἀλλʼ ἀληθῶς καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ περὶ Υἱοῦ\nπολλὰ λέγεται· οἷον ἐν τῷ δευτέρῳ ψαλμῷ τὸ Ὑἱός μου εἶ σὺ,\nἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε·’ καὶ ἐν τῷ ἐννάτῳ ἡ ἐπιγραφὴ, ‘Εἰς\nτὸ τέλος ὑπὲρ τῶν κρυφίων τοῦ υἱοῦ, ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ.᾿ καὶ\nἐν τῷ τεσσαρακοστῷ τετάρτῳ, ‘Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων,\nτοῖς υἱοῖς Κορὲ, εἰς σύνεσιν, δὴ ὑπὲρ τοῦ ἀγαπητοῦ·᾿\nκαὶ ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ, ‘Ἄσω δὴ τῷ ἠγαπημένῳ ᾆσμα τοῦ\nἀγαπητοῦ τῷ ἀμπελῶνί μου. Ἀμπελὼν ἐγενήθη τῷ ἠγαπημένῳ.ʼ\nΤὸ δὲ ἀγαπητὸς τίς ἂν εἴη ἢ Υἱὸς μονογενής; ὡς καὶ\nἐν τῷ ἑκατοστῷ ἐννάτῳ, ‘ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά\nσε,’ περὶ οὗ ὕστερον λεχθήσεται· καὶ ἐν Παροιμίαις δὲ, ‘πρὸ\nδὲ πάντων τῶν βουνῶν γεννᾷ με·᾿ καὶ ἐν τῷ Δανιὴλ, ‘καὶ ἡ\nὅρασις τοῦ τετάρτου ὁμοία Υἱῷ Θεοῦ,ʼ καὶ ἄλλα πλείονα. Εἰ\nτοίνυν ἐκ τῆς παλαιᾶς ἡ ἀρχαιότης, ἀρχαῖος ἂν εἴη καὶ ὁ Υἱὸς,\nὁ ἐν τῇ παλαιᾷ ἐν πολλοῖς σαφηνιζόμενος. Ἀλλὰ ‘ναὶ,ʼ φασὶ,\n‘κεῖται μὲν, προφητικῶς δὲ ἔστω.ʼ Οὐκοῦν καὶ περὶ τοῦ Λόγου\nπροφητικῶς εἰρῆσθαι λεχθείη ἄν· οὐ γὰρ τὸ μὲν, τὸ δέ. Εἰ\nγὰρ τὸ ‘Υἱός μου εἶ σὺ,ʼ ἐπὶ μέλλοντος, δῆλον ὅτι καὶ τὸ\nΤῷ Λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν Οὐ γὰρ εἶπεν,\n‘ἐγένοντο,ʼ οὐδὲ ‘ἐποίησεν.᾿ Ὅτι δὲ τὸ ‘ἐστερέωσεν᾿ ἐπὶ\nμέλλοντος, φησίν· ‘Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν·᾿ εἶτα· ‘Καὶ γὰρ\nἐστερέωσε τὴν οἰκουμένην, ἥτις οὐ σαλευθήσεται Καὶ εἰ τὸ ἐν\nτῷ τεσσαρακοστῷ τετάρτῳ, ‘ὑπὲρ τοῦ ἀγαπητοῦ,ʼ ἐπὶ μέλλοντος,\nδῆλον ὅτι καὶ τὸ ἐπιφερόμενον τὸ ‘ἐξηρεύξατο ἡ καρδία\nμου Λόγον ἀγαθόν.’ Καὶ εἰ τὸ ἐκ γαστρὸςʼ ἐπὶ ἀνθρώπου,\nἄρα καὶ τὸ ‘ἐκ καρδίας·᾿ Εἰ γὰρ ἡ γαστὴρ ἀνθρώπινον, καὶ ἡ\nκαρδία σωματικόν. Εἰ δὲ τὸ ‘ἐκ καρδίαςʼ ἀίδιον, καὶ τὸ ‘ἐκ\nγαστρὸς ἀίδιον· καὶ εἰ ὁ μονογενὴς ἐν κόλποις, καὶ ὁ ἀγαπητὸς\nἐν κόλποις. Ταὐτὸν γάρ ἐστι τό τε μονογενὲς καὶ τὸ\nἀγαπητὸν, ὡς τὸ ‘οὖτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός.’ Οὐ γὰρ\n\nδὴ τὴν εἰς αὐτὸν ἀγάπην σημᾶναι θέλων, εἶπε τὸ ‘ἀγαπητὸς,’ ἵνα\nμὴ τοὺς ἄλλους μισεῖν δόξῃ· ἀλλὰ τὸ μονογενὲς ἐδήλου, ἵνα τὸ\nμόνον ἐξ αὐτοῦ εἶναι αὐτὸν δείξῃ. Καὶ τῷ’ Ἀβραὰμ γοῦν σημᾶναι\nθέλων ὁ Λόγος τὸ μονογενὲς, φησί· ‘προσένεγκε τὸν υἱόν σου\nτὸν ἀγαπητόν.’ Παντὶ δὲ δῆλον, ἐκ τῆς Σάῤῥας μόνον εἶναι τὸν\nἸσαάκ. Ἔστιν ἄρα ὁ Λόγος Υἱὸς, οὐκ ἄρτι γεγονὼς ἢ ὀνομασθεὶς\nΥἱὸς, ἀλλʼ ἀεὶ Υἱός. Εἰ γὰρ μὴ Υἱὸς, οὐδὲ λόγος· καὶ εἰ\nμὴ λόγος, οὐδὲ Υἱὸς. Τὸ γὰρ ἐκ τοῦ Πατρὸς Υἱός ἐστι. Τί δέ\nἐστιν ἐκ τοῦ Πατρὸς εἰ μὴ Λόγος, ὁ ἐκ καρδίας προελθὼν, καὶ ἐκ\nγαστρὸς γεννηθείς; οὐ γὰρ ὁ Πατὴρ Λόγος ἐστίν· οὐδὲ ὁ Λόγος\nΠατήρ ἐστιν· ἀλλʼ ὁ μὲν Πατὴρ, ὁ δὲ Υἱός· καὶ ὁ μὲν ηεννᾷ, ὁ\nδὲ γεννᾶται.\n\n25. Μαίνεται μὲν οὖν Ἄρειος, ‘ἐξ οὐκ ὄντων᾿ εἶναι λέγων τὸν\nΥἱὸν, καὶ ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν.’ Μαίνεται δὲ καὶ Σαβέλλιος,\nλέγων τὸν Πατέρα εἶναι Υἱὸν, καὶ ἔμπαλιν τὸν Υἱὸν εἶναι\nΠατέρα, ὑποστάσει μὲν ἓν, ὀνόματι δὲ δύο· μαίνεται δὲ καὶ\nπαραδείγματι χρώμενος τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι· φησὶ γὰρ,\nὭσπερ ‘“διαιρέσεις) χαρισμάτων εἰσὶ, τὸ δὲ αὐτὸ Πνεῦμα,” οὕτω\nκαὶ ὁ Πατὴρ ὁ αὐτὸς μὲν ἔστι, πλατύνεται δὲ εἰς Υἱὸν καὶ\nΠνεῦμα,’ Ἔστι δὲ τοῦτο μεστὸν ἀτοπίας. Εἰ γὰρ ὡς ἐπὶ τοῦ\nΠνεύματος, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ἔσται ὁ Πατὴρ Λόγος\nκαὶ Πνεῦμα ἅγιον, ᾧ μὲν γινόμενος Πατὴρ, ᾧ δὲ Λόγος, ᾧ δὲ\nΠνεῦμα, πρὸς τὴν χρείαν ἑκάστου ἁρμοζόμενος, καὶ ὀνόματι μὲν\nΥἱὸς καὶ Πνεῦμα, τῷ δὲ ὄντι Πατὴρ μόνον· ἀρχὴν μὲν ἔχων τὸ\nγίνεσθαι Υἱὸς, παυόμενος δὲ τοῦ λέγεσθαι Πατήρ· καὶ ἐνανθρωπήσας\nμὲν ὀνόματι, τῇ δὲ ἀληθείᾳ μηδὲ ἐπιδημήσας· καὶ ψευδόμενος\nμὲν τῷ λέγειν, ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ, τῷ δὲ ὄντι αὐτὸς ὢν\nὁ Πατήρ· καὶ ὅσα ἄλλα ἐπὶ Σαβελλίου ἄτοπα ἀπαντᾶ. Ἀνάγκη\nδὲ καὶ παυθήσεσθαι τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεεύματος, τῆς\nχρείας πληρωθείσης· καὶ ἔσται λοιπὸν ἄχρι παιδιᾶς τὰ γινόμενα,\nὅτι μὴ ἀληθείᾳ ἀλλʼ ὀνόματι ἐπεδείχθη. Παυομένου δὲ τοῦ\nὀνόματος τοῦ Υἱοῦ κατʼ αὐτοὺς, παύσεται καὶ τοῦ βαπτίσματος\nἡ χάρις· ‘εἰς’ γὰρ ‘Υἱὸν’ ἐδόθη. Καὶ τί ἀκολουθήσει ἢ ἀφανισμὸς\nτῆς κτίσεως; εἰ γὰρ ἵνα ἡμεῖς κτισθῶμεν προῆλθεν ὁ Λόγος,\nκαὶ, προελθόντος αὐτοῦ, ἐσμεν, δῆλον ὅτι, ἀναχωροῦντος αὐτοῦ\nεἰς τὸν Πατέρα, ὥς φασιν, οὐκ ἔτι ἐσόμεθα. Οὔτω γὰρ ἔσται,\n\nὥσπερ ἦν· οὕτως οὐκ ἔτʼ ἐσόμεθα, ὥσπερ οὖν οὐκ ἦμεν. Οὐκέτι\nγὰρ προελθόντος, οὐκέτι ἡ κτίσις ἔσται.\n\n26. Ἄτοπα μὲν οὖν ταῦτα. Ὅτι δὲ ὁ Υἱὸς οὐκ ἀρχὴν ἔχει\nτοῦ εἶναι, ἀλλʼ ἀεὶ καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως παρὰ τῷ Πατρί\nἐστι, δηλοῖ ὁ Ἰωάννης ἐν τῇ πρώτῃ ἐπιστολῇ, λέγων οὕτως,\n‘Ὃ ἦν ἀπʼ ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεντοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν,\nὃ ἐθεασάμεθα, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγουτῆς\nζωῆς· καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, καὶ ἑωράκαμεν, καὶ μαρτυροῦμεν,\nκαὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἥτις ἦν πρὸς τὸν\nΠατέρα, καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν.᾿ Ἐνταῦθα λέγων, ὅτι ἡ ζωὴ οὐ\nγέγονεν, ἀλλʼ ‘ἦν πρὸς τὸν Πατέρα,ʼ ἐν τῷ τέλει τῆς ἐπιστολῆς\nτὸν Υἱὸν εἶναί φησι τὴν ζωήν· γράφει δʼ οὖν· ‘Καί ἐσμεν ἐν τῷ\nἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ· οὗτός ἐστιν ὁ\nἀληθινὸς Θεὸς, καὶ ζωὴ αἰώνιος.᾿ Εἰ δὲ ὁ Υἱός ἐστιν ἡ ζωὴ,\nκαὶ αὕτη πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ εἰ ὁ Υἱὸς ἦν πρὸς τὸν Πατέρα,\nλέγει δὲ ὁ αὐτὸς, ‘καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν,ʼ ὁ Υἱὸς ἂν\nεἴη ὁ Λόγος, ὁ ἀεὶ ὢν πρὸς τὸν Πατέρα. Ὡσπερ δὲ ὁ Υἱὸς\nΛόγος ἐστὶν, οὕτως ὁ Θεὸς ὁ αὐτὸς ἂν εἴη ὁ Πατήρ. Ὁ μέντοι\nΥἱὸς κατὰ τὸν᾿ Ἰωάννην ‘Θεὸςʼ οὐχ ἀπλῶς, ἀλλʼ ‘ἀληθινὸς Θεόςʼ\nἐστι. Καὶ γὰρ κατὰ τὸν αὐτὸν τοῦτον, ‘καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος·᾿\nἔλεγέ τε ὁ Υἱὸς, ‘ἐγώ εἰμι ἡ ζωή.᾿ Οὐκοῦν ὁ Υἱὸς Λόγος ἐστὶ\nκαὶ ζωὴ ἡ οὖσα παρὰ τῷ Πατρί. Πάλιν δὲ τὸ ἐν αὐτῷ τῷ Ἰωάννῃ\nεἰρημένον, ‘ὁ μονογενὴς Υἱὸς, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός,᾿\nδείκνυσι τὸν Υἱὸν ἀεὶ εἶναι. Ὃν γὰρ λέγει ὁ Ἰωάννης ‘Υἱὸν,᾿\nτοῦτον ‘χεῖραʼ ὁ Δαβὶδ ψάλλει λέγων· ‘Ἱνατί ἀποστρέφεις τὴν\nχεῖρά σου καὶ τὴν δεξιάν σου ἐκ μέσου τοῦ κόλπου σου;’\nΟὐκοῦν εἰ ἡ χεὶρ ἐν τῷ κόλπῳ, καὶ ὁ Υἱὸς ἐν κόλπῳ, ὁ Υἱὸς ἂν\nεἴη ἡ χεὶρ, καὶ ἡ χεὶρ ἂν εἴη ὁ Υἱὸς, διʼ οὗ ἐποίησε τὰ πάντα ὁ\nΠατήρ. ‘Ἡ χείρ σουʼ γὰρ, φησὶν, ‘ἐποίησε ταῦτα πάντα,ʼ καὶ,\n‘τῇ χειρὶ ἐξήγαγε τὸν λαόν·ʼ οὐκοῦν διὰ τοῦ Υἱοῦ. Εἰ δὲ καὶ\n‘αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ ὑψίστου,ʼ καὶ πάλιν, ‘εἰς τὸ\nτέλος, ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων, ᾠδὴ ὑπὲρ τοῦ ἀγαπητοῦʼ ὁ\nἀγαπητὸς ἄρα ἐστὶν ἡ χεὶρ ἀλλοιωθεῖσα, περὶ οὗ καὶ λέγει ἡ\nθεία φωνή· ‘Οὖτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός,᾿ Ἴσον ἄρα\nἐστὶν ‘ αὕτη ἡ χείρ μου᾿ τῷ ‘ οὗτος ὁ Υἱός μου.᾿\n\n27. Ἐπειδὴ δέ τινεσ τῶν ἀπαιδεύτων, ἀναιροῦντες τὸ εἶναι\n\nΥἱὸν, εὐτελίζουσι τὸ ‘ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε,’\nὡς ἂν ἐπὶ τῆς Μαρίας ἁρμόζοντος τούτου, φάσκοντες πρὸ τοῦ\nἑωθινοῦ ἀστέρος γεγεννῆσθαι αὐτὸν ἀπὸ Μαρίας, (μὴ γὰρ ἂν ἐπὶ\nΘεοῦ ἁρμόζειν γαστέρα λέγειν), ὀλίγα εἰπεῖν ἀνάγκη. Εἰ μὲν\nοὖν, ὅτι ἡ ‘γαστὴρʼ ἀνθρώπινόν ἐστι, διὰ τοῦτο ἀλλότριον Θεοῦ,\nδῆλον ὅτι καὶ ἡ ‘καρδία ἀνθρώπινον ἔχει τὸ σημαινόμενον· ἀκολουθεῖ\nγὰρ τὸν καρδίαν ἔχοντα ἔχειν καὶ γαστέρα. Ἀμφοτέρων\nδὴ ἀνθρωπίνων ὄντων, ἢ ἀναιρεῖν ἑκάτερον ἀνάγκη, ἢ ἀμφοτέρων\nτὴν διάνοιαν ζητεῖν χρή. Ὡς γὰρ ἐκ καρδίας λόγος, οὕτως ἐκ\nγαστρὸς γέννημα. Καὶ ὥσπερ, καρδίας Θεοῦ λεγομένης, οὐκ\nἀνθρωπίνην νοοῦμεν αὐτήν· οὕτως ἐὰν ‘ἐκ γαστρὸς ἡ γραφὴ\nλέγῃ, οὐ σωματικὴν δεῖ ταύτην ἐκδέχεσθαι. Ἔθος γὰρ τῇ θείᾳ\nγραφῇ ἀνθρωπίνως τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον λαλεῖν καὶ σημαίνειν.\nἈμέλει περὶ τῆς κτίσεως διηγούμενός φησιν· ‘Αἱ χεῖρές σου\nἐποίησάν με, καὶ ἔπλασάν με·’ καὶ, ‘ἡ χείρ μου ἐποίησε ταῦτα\nπάντα·’ καὶ, ‘αὐτὸς ἐνετείλατο, καὶ ἐκτίσθησαν.’ Ἁρμοζόντως\nἄρα περὶ ἑκάστου σημαίνει τοῦ μὲν Υἱοῦ τὸ ἴδιον καὶ τὸ γνήσιον,\nτῆς δὲ κτίσεως τὴν ἀρχὴν τοῦ εἶναι. Τὰ μὲν γὰρ ποιεῖ καὶ κτίζει,\nτὸν δὲ γεννᾷ ἐξἑαυτοῦ, Λόγον, Σοφίαν. ‘Γαστὴρ’ γὰρ καὶ ‘καρδία’\nτὸ ἴδιον καὶ γνήσιον δηλοῦσι, Καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς τὸ μὲν γνήσιον\nἐκ γαστρὸς ἔχομεν, τὰ δὲ ἔργα διὰ χειρὸς ποιοῦμεν.\n\n28. Τί οὖν, φασὶ, καὶ τὸ ‘πρὸ τοῦ ἑωσφόρου;’ Ἐγὼ δʼ ἂν\nεἴποιμι, εἰ τὸ πρὸ τοῦ ἑωσφόρου τούτου θαυμαστὴν δείκνυσι τὴν\nἐκ Μαρίας γέννησιν, πολλοὶ καὶ ἄλλοι πρὸ τῆς τοῦ ἀστέρος ἀνατολῆς\nἐγεννήθησαν. Τί οὖν θαυμαστὸν ἐπὶ τούτου εἴρηται, ὅτι\nὡς ἐξαιρέτου τινὸς αὐτοῦ μνημονεύει, κοινοῦ ὄντος καὶ ἐπὶ πολλῶν;\nἔπειτα διαφέρει τὸ ‘γεννῆσαι’ τοῦ ἐξαγαγεῖν· τὸ μὲν γὰρ\nγεννῆσαι ἀρχὴν ἔχει καταβολῆς, τὸ δὲ ἐξαγαγεῖν οὐδὲν ἕτερόν\nἐστιν ἢ τὸ ὑπάρχον προαγαγεῖν. Εἰ τοίνυν ἐπὶ τοῦ σώματος\nἁρμόζει ἡ φωνὴ, ἰστέον ὅτι οὐ τότε ἀρχὴν γενέσεως εἴληφεν\nὅτε τοῖς ποιμέσιν εὐηγγελίσθη ‘νυκτὸς,’ ἀλλʼ ὅτε ὁ ἄγγελος\nἐλάλησε πρὸς τὴν παρθένον. Οὐκ ἦν δὲ τότε νὺξ, οὐ γὰρ\nεἴρηται· νὺξ δὲ ἦν, ὅτε ἐξῆλθεν ἀπὸ τῆς γαστρός. Ταύτην\nτὴν διαφορὰν τίθησιν ἡ γραφὴ, καὶ τὸ μὲν γεγεννῆσθαι πρὸ\nἑωσφόρου φησί τὸ δὲ ἐκ γαστρὸς πρόοδον ὀνομάζει, ὡς ἐν\nεἰκοστῷ πρώτῳ ψαλμῷ, ‘σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός.’\n\nἌλλως τε οὐκ εἶπε ‘πρὸ ἀνατολῆς ἑωσφόρου,’ ἀλλʼ ἁπλῶς ‘πρὸ\nἑωσφφόρου.’ Εἰ τοίνυν ἐπὶ τοῦ σώματος ληπτέον τὸ ῥητὸν,\nἀνάγκη ἢ πρὸ τοῦ Ἀδὰμ εἶναι τὸ σῶμα· πρὸ τοῦ Ἀδὰμ γὰρ τὰ\nἄστρα· ἢ ζητεῖν τὸν νοῦν τοῦ γράμματος, ὃ παρὰ Ἰωάννου ἐκλαβεῖν\nδυνατόν· ἐν γὰρ τῇ Ἀποκαλύψει φησὶν, ‘Ἐγὼ τὸ Α καὶ\nτὸ Ω, καὶ ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος, καὶ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος.\nΜακάριοι οἱ πλατύνοντες τὰς στολὰς αὐτῶν, ἵνα ἔσται ἡ ἐξουσία\nαὐτῶν ἐπὶ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, καὶ τοῖς πυλῶσιν εἰσέλθωσιν\nεἰς τὴν πόλιν. Ἔξω οἱ κύνες, καὶ οἱ φαρμακοὶ, καὶ οἱ πόρνοι,\nκαὶ οἱ φονεῖς, καὶ οἱ εἰδωλολάτραι, καὶ πᾶς ποιῶν καὶ φιλῶν\nψεῦδος. Ἐγὼ Ἰησοῦς ἔπεμψα τὸν ἄγγελόν μου, μαρτυρῆσαι\nὑμῖν ταῦτα ἐν ταῖς ἐκκλησίαις. Ἐγώ εἰμι ἡ ῥίζα καὶ τὸ γένος\nΔαβὶδ, ὁ ἀστὴρ ὁ λαμπρὸς, ὁ πρωϊνός. Καὶ τὸ Πνεῦμα καὶ ἡ\nνύμφη λέγουσι, Ἔρχου· καὶ ὁ ἀκούων εἰπάτω, Ἔρχου· καὶ ὁ\nδιψῶν ἐρχέσθω· ὁ θέλων λαβέτω ὕδωρ ζωῆς δωρεάν· Εἰ τοίνυν\nτὸ γένος Δαβίδ ἐστιν ὁ ἀστὴρ, ὁ λαμπρὸς, ὁ πρωϊνὸς, δῆλόν ἐστι\nτὸ κατὰ σάρκα τοῦ Σωτῆρος ἑωσφόρον εἰρῆσθαι, οὗ προϋπῆρχε τὸ\nἐκ τοῦ Θεοῦ γέννημα· ὡς εἶναι τοιοῦτον τὸ ἐν τῷ ψαλμῷ, ‘ἐξ\nἐμαυτοῦ σε γεγέννηκα πρὸ τῆς κατὰ σάρκα ἐπιφανείας Τὸ γὰρ\nπρὸ ἑωσφόρου ἴσον ἐστὶ τῷ ‘πρὸ τῆς σαρκώσεως τοῦ Λόγου.’\n\n29. Ἔστιν ἄρα καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ φανερῶς περὶ Υἱοῦ κείμενα,\nεἰ καὶ περιττόν ἐστι περὶ τούτων ἀμφισβητεῖν. Εἰ γὰρ\nτὰ μὴ κείμενα ἐν τῇ παλαιᾶ νεώτερά ἐστι, λεγέτωσαν οἱ οὕτω\nφιλονεικοῦντες, ποῦ τῆς παλαιᾶς περὶ τοῦ ‘Παρακλήτου’ Πνεύματος\nεἴρηται; περὶ Πνεύματος μὲν γὰρ ἁγίου ἐλέχθη, περὶ\n‘Παρακλήτου’ δὲ οὐδαμῶς. Ἆῤ οὖν ἕτερόν ἐστι τὸ Πνεῦμα τὸ\nἅγιον, καὶ ἕτερος ὁ Παράκλητος, καὶ νεώτερος ὁ Παράκλητος,\nἐπεὶ μὴ ἐν τῇ παλαιᾷ κεῖται; Ἀλλὰ μὴ γένοιτο ἢ νεώτερον\nεἰπεῖν τὸ Πνεῦμα, ἢ διελεῖν καὶ ἕτερον εἰπεῖν τὸ ἅγιον Πνεῦμα,\nκαὶ ἕτερον τὸν Παράκλητον. Ἓν γὰρ καὶ ταὐτόν ἐστι τὸ Πνεῦμα,\nκαὶ τότε καὶ νῦν ἁγιάζον καὶ παρακαλοῦν τοὺς δεκτικοὺς αὐτοῦ· ὡς\nεἷς καὶ αὐτὸς Λόγος Υἱὸς εἰς υἱοθεσίαν ἄγων καὶ τότε τοὺς ἀξίους.\nἮσαν γὰρ καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ υἱοὶ, οὐ δι᾿ ἄλλου ἀλλʼ ἢ διὰ τοῦ\nΥἱοῦ τεκνοποιούμενοι. Εἰ γὰρ μὴ ἦν καὶ πρὸ τῆς Μαρίας Υἱὸς\nὁ τοῦ Θεοῦ, πῶς ‘πρὸ πάντων’ ἐστὶν, ὄντων πρὸ αὐτοῦ υἱῶν;\nΠῶς δὲ καὶ ‘πρωτότοκος, δεύτερος μετὰ πολλοὺς εὑρισκόμενος;\n\nἈλλʼ οὔτε δεύτερος ὁ Παράκλητος· πρὸ πάντων γὰρ ἦν· οὔτε\nνεώτερος ὁ Υἱός· ‘ἐν ἀρχῇ γὰρ ἦν ὁ Λόγος·ʼ καὶ ὡς ταὐτὸν τὸ\nΠνεῦμα καὶ Παράκλητος, οὕτω ταὐτὸν ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος· καὶ ὥς\nφησιν ὁ Σωτὴρ περὶ τοῦ Πνεύματος, ‘ὁ δὲ Παράκλητος, τὸ\nΠνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃ πέμψει ὁ Πατὴρ ἐν τῷ ὀνόματί μου,ʼ ταὐτὸν\nλέγων καὶ οὐ διαιρῶν, οὕτως ὁ Ἰωάννης τὸ ὅμοιον διηγούμενος\nλέγει, ‘καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ\nἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ Πατρός.᾿\nΚαὶ ἐνταῦθα γὰρ οὐ διεῖλεν, ἀλλὰ τὴν ταυτότητα ἀπήγγειλε.\nΚαὶ οὐχ ὡς ἄλλος Παράκλητος, καὶ ἄλλο τὸ Πνεῦμα τὸ\nἅγιον, ἀλλʼ ἓν καὶ ταὐτόν· οὕτως οὐκ ἄλλος Λόγος, καὶ ἄλλος\nΥἱὸς, ἀλλʼ ὁ Λόγος μονογενής ἐστι. Δόξαν γὰρ οὐκ αὐτῆς\nεἶπε τῆς σαρκὸς, ἀλλʼ αὐτοῦ τοῦ Λόγου. Ὁ τοίνυν τολμῶν\nδιαιρεῖν Λόγον καὶ Υἱὸν, διαιρείτω καὶ Πνεῦμα καὶ Παράκλητον.\nΕἰ δὲ ἀδιαίρετον τὸ Πνεῦμα, ἀδιαίρετος καὶ ὁ Λόγος, ὁ αὐτὸς ὢν\nΥἱὸς, καὶ σοφία, καὶ δύναμις. Τὸ δὲ ‘ἀγαπητὸνʼ καὶ Ἕλληνες\nἴσασιν οἱ δεινοὶ περὶ τὰς λέξεις, ὅτι ἴσον ἐστὶ τῷ εἰπεῖν ‘μονογενής.ʼ\nΦησὶ γὰρ Ὅμηρος ἐπὶ Τηλεμάχου, τοῦ υἱοῦ Ὀδυσσέως\nμονογενοῦς ὄντος, ταῦτα ἐν τῇ δευτέρᾳ τῆς Ὀδυσσείας·\n\n‘Τίπτε δέ τοι, φίλε τέκνον, ἐνὶ φρεσὶ τοῦτο νόημα\n\nἔπλετο; πῆ δὲ θέλεις ἰέναι πολλὴν ἐπὶ γαῖαν,\n\nμοῦνος ἐὼν ἀγαπητός ; ὁ δʼ ὤλετο τηλόθι πάτρης\n\nΔιογενὴς Ὀδυσεὺς, ἀλλογνώτῳ ἐνὶ δήμῳ.’\n\nὉ ἄρα μόνος ὢν τῷ πατρὶ ‘ἀγαπητὸςʼ λέγεται.\n\n30. Τινὲς τῶν ἀπὸ τοῦ Σαμοσατέως, διαιροῦντες τὸν Λόγον\nἀπὸ τοῦ Υἱοῦ, φάσκουσι τὸν μὲν Υἱὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, τὸν δὲ\nΛόγον ἄλλον εἶναι· καὶ τούτου πρόφασιν λαμβάνουσιν ἀπὸ τῶν\nΠράξεων, ὃ καλῶς μὲν ὁ Πέτρος εἶπεν, αὐτοὶ δὲ κακῶς ἐκδέχονται.\nἚστι δὲ τοῦτο· ‘τὸν Λόγον ἀπέστειλε τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ,\nεὐαγγελιζόμενος εἰρήνην διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ· οὗτός ἐστι πάντων\nΚύριος.’ Φασὶ γὰρ, ὡς τοῦ Λόγου διὰ Χριστοῦ λαλήσαντος,\nὡς καὶ ἐπὶ τῶν προφητῶν, ‘τάδε λέγει Κύριος·ʼ ἄλλος μὲν ἦν ὁ\nπροφήτης, ἄλλος δὲ ὁ Κύριος. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ὅμοιόν ἐστιν\nἀντιτιθέναι τὸ ἐν τῇ πρώτῃ πρὸς Κορινθίους, ‘ἀπεκδεχομένους\nτὴν ἀποκάλυψιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς καὶ\nβεβαιώσει ὑμᾶς ἕως τέλους ἀνεγκλήτους ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Κυρίου\n\nἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.’ Ὡς γὰρ οὐκ ἄλλος Χριστὸς ἑτέρου\nΧριστοῦ τὴν ἡμέραν βεβαιοῖ, ἀλλʼ αὐτὸς ἐν τῇ ἑαυτοῦ ἡμέρᾳ\nβεβαιοῖ τοὺς ἀπεκδεχομένους, οὕτω τὸν Λόγον ἀπέστειλεν ὁ\nΠατὴρ σάρκα γενόμενον, ἵνα διʼ ἑαυτοῦ ἄνθρωπος γενόμενος\nκηρύξῃ. Εὐθέως γοῦν ἐπάγει, ‘οὖτός ἐστι πάντων Κύριος·’\nΚύριος δὲ πάντων ὁ Λόγος ἐστί.\n\n31. Καὶ εἶπε Μωσῆς πρὸς Ἀαρὼν, ‘Πρόσελθε πρὸς τὸ\nθυσιαστήριον, καὶ ποίησον τὸ περὶ τῆς ἁμαρτίας σου, καὶ τὸ\nὁλοκαύτωμά σου, καὶ ἐξίλασαι περὶ σεαυτοῦ καὶ τοῦ οἴκου σου,\nκαὶ ποίησον τὰ δῶρα τοῦ λαοῦ, καὶ ἐξίλασαι περὶ αὐτῶν,\nκαθάπερ ἐνετείλατο Κύριος τῷ Μωσεῖ.’ δοῦ τοίνυν ἐνταῦθα,\nκαίπερ ἑνὸς ὄντος τοῦ Μωσέως, ὡς περὶ ἑτέρου Μωσέως\nαὐτὸς Μωσῆς λέγων ἐστὶ, ‘καθάπερ ἐνετείλατο Κύριος τῷ\nΜωσεῖ.’ Οὕτω τοίνυν καὶ περὶ τοῦ θείου Λόγου ἐὰν λέγῃ ὁ\nμακάριος Πέτρος, ‘ἀποσταλέντος τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ διὰ Ἰησοῦ\nΧριστοῦ,’ οὐ χρὴ ἕτερον μὲν τὸν Λόγον, ἕτερον δὲ Χριστὸν νοεῖν,\nἀλλʼ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν διὰ τὴν ἕνωσιν τὴν πρὸς τὴν θείαν αὐτοῦ\nκαὶ φιλάνθρωπον συγκατάβασίν τε καὶ ἐνανθρώπησιν. Εἰ δὲ\nκαὶ νοοῖτο διχῶς, ἀλλʼ οὐχ ὡς τοῦ Λόγου κεχωρισμένου, κατὰ\nτὸν θεσπέσιον Ἰωάννην, ‘καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,’ εἰρηκότα,\n‘καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Τὸ ἄρα καλῶς καὶ ὀρθῶς εἰρημένον\nπρὸς τοῦ μακαρίου Πέτρου κακῶς καὶ στρεβλῶς νοοῦντες οἱ τοῦ\nΣαμοσατέως, ἐν τῇ ἀληθείᾳ οὐχ ἵστανται. ‘Χριστὸς γὰρ τὸ\nσυναμφότερον νοεῖται παρὰ τῇ θείᾳ γραφῇ, ὡς ὅταν λέγῃ,\n‘Χριστὸς Θεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ σοφία.’ Εἰ τοίνυν λέγει ὁ\nΠέτρος τὸν Λόγον διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπεστάλθαι τοῖς υἱοῖς\nἸσραὴλ,’ τοῦτο σημαίνων νοείσθω, τὸν Λόγον σαρκωθέντα τοῖς\nυἱοῖς Ἰσραὴλ πεφανερῶσθαι, ἵνʼ ᾖ συνᾴδων τῷ ‘καὶ ὁ Λόγος\nσὰρξ ἐγένετο.’ Εἰ δὲ ἑτέρως ἐκεῖνο νοοῦσι, καὶ τὸν Λόγον μὲν,\nκαθὼς καὶ ἔστι, θεῖον ὁμολογοῦντες, τὸν πρὸς αὐτοῦ ληφθέντα,\nᾧ καὶ ἡνῶσθαι πιστεύεται, ἄνθρωπον ἀπʼ αὐτοῦ χωρίζουσι,\nλέγοντες ‘διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ’ αὐτὸν ἀπεστάλθαι, ἑαυτοῖς ἐναντία\nφθεγγόμενοι οὐ νοοῦσιν. Οἱ γὰρ, ἐνταῦθα χωρίζοντες τῆς θείας\nσαρκώσεως, θεῖον νοοῦσι, σμικρύνουσινἄρα ἀκούοντεσ αὐτὸν ‘σάρκα\nγεγενῆσθαι,’ καὶ Ἑλλήνων φρονοῦσιν, ὥσπερ οὖν καὶ φρονοῦσι,\nτροπὴν τοῦ Λόγου τὴν σάρκωσιν τὴν θείαν ὑπολαμβάνοντες.\n\n32. Ἀλλʼ οὐκ ἔστι τοῦτο, μὴ γένοιτο· ὃν τρόπον γὰρ\nἐνταῦθα τὴν ἀνέκφραστον ἕνωσιν ὁ Ἰωάννης κηρύσσει, ‘καταποθέντος\nτοῦ θνητοῦ ὑπὸ τῆς ζωῆς,ʼ καὶ αὐτοζωῆς ὄντος, καθὰ\nπρὸς τὴν Μάρθαν ὁ Κύριος ἔφη, ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή·᾿ οὕτω καὶ\nὅταν λέγῃ ὁ μακάριος Πέτρος τὸ ‘διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπεστάλθαι\nτὸν Λόγον,’ τὴν θείαν ἕνωσιν σημαίνει. Ὡς γὰρ\nἀκούων τις τὸ ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,ʼ οὐκ ἂν νομίσοι μηκέτι\nοὖν εἶναι Λόγον, ὅπερ ἄτοπον, ὡς προείρηται· οὕτω καὶ Λόγον\nἀκούων τὸν συναφθέντα τῇ σαρκὶ, τὸ θεῖον ἓν καὶ ἁπλοῦν νοείτω\nμυστήριον. Σαφέστερον δὲ καὶ ἀναμφισβήτητον παντὸς λογισμοῦ\nτὸ πρὸς αὐτὴν τὴν Θεοτόκον πρὸς τοῦ ἀρχαγγέλου ῥηθὲν\nτὴν ἑνότητα τοῦ θείου Λόγου καὶ ἀνθρώπου δείξειε. Φησὶ γὰρ,\n‘Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις ὑψίστου\nἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον κληθήσεται Υἱὸς\nΘεοῦ,᾿ Ἀφρόνως οὖν οἱ τοῦ Σαμοσατέως τὸν Λόγον χωρίζουσι,\nσαφῶς ἀποδειχθέντα ἡνῶσθαι τῷ ἐκ Μαρίας ἀνθρώπῳ. Οὐκ\nἄρα ἀπεστάλη διʼ αὐτοῦ· ἀπέστελλε δὲ ἐν αὐτῷ, λέγων· ‘Πορευθέντες\nμαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη.ʼ\n\n33. Ἔθος δὲ τοῦτο τῇ γραφῇ, ἀπεριέργως καὶ ἁπλῶς τὰς λέξεις\nἐκφράζειν· οὕτω γὰρ καὶ ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς τις εὑρήσει· ‘εἶπεʼ\nγὰρ, φησὶ, ‘Μωσῆς τῷ ‘Ραγουὴλ τῷ Μαδιανίτῃ, γαμβρῷ Μωσῇ᾿\nΟὐ γὰρ ἄλλος Μωσῆς ὁ λέγων, καὶ ἄλλος οὗ ἦν γαμβρὸς ὁ Ῥαγουὴλ.\nἀλλὰ εἰς ἦν Μωσῆς. Εἰ γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ σοφία\nὁμοίως χρηματίζει καὶ δύναμις, καὶ δεξιὰ, καὶ βραχίων, καὶ ὅσα\nτοιαῦτα· ἥνωται δὲ φιλανθρώπως ἡμῖν, τὴν ἀπαρχὴν ἡμῶν περιθέμενος,\nκαὶ ταύτῃ ἀνακραθεὶς, ἄρα αὐτὸς ὁ Λόγος καὶ τὰ λοιπὰ\nεἰκότως εἴληχεν ὀνόματα. Τὸ γὰρ εἰρηκέναι τὸν Ἰωάννην ‘ἐν\nἀρχῇ μὲν εἶναι τὸν Λόγον, καὶ τοῦτον πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ αὐτὸν\nΘεὸν, καὶ πάντα διʼ αὐτοῦ, καὶ χωρὶς αὐτοῦ γεγενῆσθαι μηδὲν,’\nπλάσμα τοῦ Θεοῦ Λόγου σαφῶς καὶ τὸν ἄνθρωπον δείκνυσιν\nὑπάρχειν. Εἰ τοίνυν τοῦτον σαθρωθέντα εἰς ἑαυτὸν λαβόμενος,\nπάλιν ἀνακαινίζει διὰ τῆς βεβαίας αὐτοῦ ἀνανεώσεως πρὸς διαμονὴν\nἀτελεύτητον, καὶ διὰ τοῦτο ἑνοῦται, εἰς θειοτέραν ἀνάγων\nαὐτὸν λῆξιν, πῶς οἷόν τε λέγειν διὰ τοῦ ἐκ Μαρίας ἀνθρώπου\nτὸν Λόγον ἀπεστάλθαι, καὶ τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις, λέγω δὴ\nπροφήταις, ἀποσταλεῖσι παῤ αὐτοῦ συναριθμεῖν τὸν τῶν ἀποστόλων\n\nστόλων Κύριον; πῶς δὲ καὶ κληθείη Χριστὸς ψιλὸς ἄνθρωπος;\nἩνωμένος δὲ τῷ Λόγῳ, εἰκότως χρηματίζοι Χριστὸς, καὶ Υἱὸς\nΘεοῦ, ἄνωθεν τοῦ προφήτου σαφῶς ἐκβοήσαντος τὴν πατρικὴν\nὑπόστασιν περὶ αὐτοῦ, καὶ εἰπόντος, καὶ ἀποστελῶ τὸν Υἱόν\nμου τόν Χριστόν·ʼ καὶ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, ‘Οὔτός ἐστιν ὁ Υἱός\nμου ὁ ἀγαπητός.᾿ Ἐκπληρώσας γὰρ τὴν ὑπόσχεσιν, εἰκότως\nὑπέδειξεν ὡς οὗτός ἐστιν, ὃν εἶπεν ἀποστεῖλαι.\n\n34. Τὸ τοίνυν συναμφότερον νοῶμεν Χριστὸν, Λόγον τὸν\nθεῖον ἡνωμένον τῷ ἐκ Μαρίας ἐν τῇ Μαρίᾳ. Ἐν γὰρ τῇ ταύτης\nνηδύϊ ὁ Λόγος ἑαυτῷ τὸν οἶκον διεπλάσατο, ὃν τρόπον ἐξ ἀρχῆς\nτὸν Ἀδὰμ ἐκ τῆς γῆς· μᾶλλον δὲ θειοτέρως, περὶ οὗ καὶ Σολομών\nφησι, τὸν Λόγον εἰδὼς καὶ ‘σοφίανʼ χρηματίζουσαν φανερῶς·\n‘Ἡ σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον·ʼ ὃν καὶ ὁ ἀπόστολος\nἑρμηνεύων λέγει, ‘οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς·᾿ καὶ ἀλλαχοῦ δὲ ‘ναὸνʼ\nπροσαγορεύει, καθότι πρέπον Θεῷ ἐν ναῷ κατοικεῖν, σὗ καὶ εἰκόνα\nτὴν ἐκ λίθων τοῖς παλαιοῖς κτίζειν διὰ Σολομῶντος προσέταξεν·\nὅθεν τῆς ἀληθείας φανείσης, πέπαυται ἡ εἰκών. Βουληθεῖσι γὰρ\nτοῖς ἀγνώμοσι τὴν εἰκόνα δεῖξαι ἀλήθειαν, τὴν δὲ ἀληθῆ οἴκησιν,\nἣν καὶ ἕνωσιν σαφῶς πιστεύομεν, καθελεῖν, οὐκ ἠπείλησεν, ἀλλʼ\nεἰδὼς ὡς αὐτοὶ καθʼ ἑαυτῶν τολμῶσι, φησὶν αὐτοῖς, ‘Λύσατε\nτὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν·ʼ σαφῶς\nδεικνὺς ὁ ἡμέτερος Σωτὴρ, ὡς τὰ πρὸς ἀνθρώπων σπουδαζόμενα\nαὐτόθεν ἔχει τὴν διάλυσιν. ‘Ἐὰν γὰρ μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ\nοἶκον, καὶ φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες,\nκαὶ ἠγρύπνησαν οἱ φυλάσσοντες.᾿ Τὰ τοίνυν τῶν Ἰουδαίων\nλέλυται· σκιὰ γὰρ ἦν· τὰ δὲ τῆς ἐκκλησίας ἥδρασται· ‘τεθεμελίωται\nγὰρ ἐπὶ τὴν πέτραν,ʼ ‘καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν\nαὐτῆς.᾿ Ἐκείνων ἦν τὸ λέγειν, ‘Πῶς σὺ, ἄνθρωπος ὢν, ποιεῖς\nσεαυτὸν Θεόν;᾿ τούτων μαθητὴς ὁ Σαμοσατεὺς ὑπάρχει· ὅθεν\nεἰκότως τὰ παῤ αὐτοῦ τοῖς αὐτοῦ ἀπαγγέλλει. ‘Ἀλλʼ ἡμεῖς\nοὐχ οὕτως ἐμάθομεν τὸν Χριστὸν, εἴγε αὐτὸν ἠκούσαμεν, καὶ\nπαῤ αὐτοῦ ἐδιδάχθημεν, ἀποθέμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον τὸν\nφθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, ἀναλαβόντες δὲ\nτὸν νέον τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι\nτῆς ἀληθείας Χριστὸς τοιγαροῦν τὸ συναμφότερον εὐσεβῶς\nνοείσθω.\n\n35. Εἰ δὲ καὶ τὸ σῶμα καλεῖ πολλαχοῦ ἡ γραφὴ ‘Χριστὸν,’\nὡς ὅταν λέγῃ ὁ μακάριος Πέτρος πρὸς Κορνήλιον, διδάσκων\n‘Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρὲτ, ὃν ἔχρισεν ὁ Θεὸς Πνεύματι ἁγίῳ·’\nκαὶ πάλιν πρὸς Ἰουδαίους, ‘Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναξαρὲτ, ἄνδρα\nἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἀποδεδειγμένον εἰς ὑμᾶς·’ καὶ πάλιν ὁ μακάριος\nΠαῦλος πρὸς Ἀθηναίους, ‘ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισε, πίστιν παρασχὼν\nπᾶσιν, ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν·’ ταὐτὸν δὲ τῇ χρίσει πολλαχόσε\nτὴν ἀνάδειξιν καὶ τὴν ἀποστολὴν εὑρίσκομεν· ἐξ ὧν\nμανθάνειν ἔξεστι τῷ βουλομένῳ, ὡς οὐ διαφωνία τις ἐν τοῖς\nῥήμασι τῶν ἀγίων, ἀλλὰ διαφόρως τὴν πρὸς τὸν ἐκ Μαρίας\nἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ Λόγου ἕνωσιν γενομένην ὀνομάζουσι ποτὲ\nμὲν χρίσιν,’ ποτὲ δὲ ‘ἀποστολὴν,’ ἄλλοτε δὲ ‘ἀνάδειξιν. Τὸ\nτοίνυν λεγόμενον ὑπὸ τοῦ μακαρίου Πέτρου ὀρθὸν, καὶ εἰλικρινῆ\nτὴν θεότητα τοῦ μονογενοῦς κηρύσσει, οὐ τὴν ὑπόστασιν χωρίζον\nτοῦ Θεοῦ Λόγου ἀπὸ τοῦ ἐκ Μαρίας ανθρώπου· (μὴ) γένοιτο·\nπῶς γὰρ ὁ ἀκούσας πολλαχῶς τὸ ‘ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,’\nκαὶ ‘ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ. ἑώρακε τὸν Πατέρα;’) διʼ οὗ καὶ μετὰ\nτὴν ἀνάστασιν, τὸ αὐτὸ, ‘κεκλεισμένων· τῶν θυρῶν,’ εἰσερχόμενον\nπρὸς πᾶσαν τῶν ἀποστόλων τὴν ξυνωρίδα, καὶ εἴ τι παρῆν ἐκ\nτούτου δυσπειθὲς, διαλύσαντα τῷ εἰπεῖν, ‘ψηλαφήσατέ με, καὶ\nβλέπετε, ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει, καθὼς ἐμὲ θεωρεῖτε\nἔχοντα ’ καὶ οὐκ εἶπε, ‘τόνδε,’ ἢ, ‘τὸν ἄνθρωπόν μου,\nὃν ἀνείληφα,’ ἀλλʼ ‘ἐμέ.’ Ὅθεν οὐδεμίαν συγγνώμην εὑρεῖν\nδυνήσεται ὁ Σαμοσατεὺς. ἐκ τοσούτων τὴν ἕνωσιν τοῦ Θεοῦ\nΛόγου διελεγχθείς· καὶ ἀπʼ αὐτοῦ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου, ἄρτι μὲν\nπρὸς πάντας τὴν πεῦσιν προσάγοντος, καὶ πληροφορῶν ἀπό τε\nτοῦ φαγεῖν καὶ τὴν ψηλάφησιν ἐπιτρέψαι, ἣ δὴ καὶ γεγένηται.\nΠάντως γὰρ ὁ διδοὺς τὴν τροφὴν, ἢ οἱ διδόντες, ἥψαντο τῶν\nχειρῶν. ‘Ἐπέδωκαν’ γὰρ, φησὶν, ‘αὐτῷ ἰχθύος ἀπτοῦ μέρος,\nκαὶ ἀπὸ μελισσίου κηρίου· καὶ φαγὼν ἐνώπιον αὐτῶν,’ λαβὼν\nτὰ ἐπίλοιπα, ἀπέδωκεν αὐτοῖς. δοῦ τοίνυν, εἰ καὶ οὐχ ὡς ὁ\nΘωμᾶς, ἀλλʼ ὅμως διʼ ἑτέρας μεθόδου, τὴν πληροφορίαν αὐτοῖς\nπαρέσχε ψηλαφηθείς. Εἰ δὲ καὶ τοὺς μώλωπας ἰδεῖν θέλοις,\nπαρὰ Θωμᾶ μάθε· ‘Φέρεʼ γάρ ‘σου,’ φησὶ, ‘τὴν χεῖρα καὶ\nβάλε εἰς τὴν πλευράν μου, καὶ φέρε τὸν δάκτυλόν σου, καὶ\nβλέπε τὰς χεῖράς μου.’ Πλευρὰν ἰδίαν καὶ χεῖρας ὀνομάζων ὁ\n\nΘεὸς Λόγος, καὶ ὅλον αὐτὸν ἄνθρωπόν τε καὶ Θεὸν ὁμοῦ, ἄρτι\nμὲν τοῦ Λόγου καὶ τὴν αἴσθησιν τοῖς ἀγίοις διὰ σώματος, ὡς\nἔστι νοεῖν, παρέχοντος τῷ εἰσελθεῖν ‘τῶν θυρῶν κεκλεισμένων,’\nπαρευθὺ δὲ σὺν τῷ σώματι παρεστὼς, καὶ τὴν πληροφορίαν\nπαρέχων. Ταῦτα τοῖς πιστοῖς εἰς βεβαίωσιν, καὶ τοῖς ἀπίστοις\nεἰς διόρθωσιν εἰρήσθω συμμέτρως.\n\n36. Διορθούσθω τοιγαροῦν καὶ Παῦλος Σαμοσατεὺς, τῆς θείας\nκατήκοος γεγενημένος φωνῆς, ‘τὸ σῶμά μου,ʼ λέγοντος, καὶ οὐχὶ\n‘τὸν Χριστὸν ἕτερον παῤ ἐμὲ τὸν Λόγον,ʼ ἀλλὰ ‘σὺν ἐμοὶ\nαὐτὸν, καὶ ἐμὲ σὺν αὐτῷ. Τὸ γὰρ χρίσμα ἐγὼ ὁ Λόγος, τὸ\nδὲ χρισθὲν ὑπʼ ἐμοῦ ὁ ἄνθρωπος· οὐ χωρὶς οὖν ἐμοῦ Χριστὸς\nκληθείη ἂν, ἀλλὰ σὺν ἐμοὶ ὢν καὶ ἐμοῦ ἐν αὐτῷ.᾿ Τὸ τοίνυν\n‘ἀποστολὴν᾿ τοῦ Λόγου σημαίνεσθαι, ἕνωσιν δηλοῖ τὴν πρὸς τὸν\nἐκ Μαρίας Ἰησοῦν, ὃς ἑρμηνεύεται Σωτὴρ, οὐ δι᾿ ἕτερόν τι, ἀλλʼ\nἢ διὰ τὸ τῷ Θεῷ Λόγῳ ἡνῶσθαι. Ταὐτὸ σημαίνεται τὸ ῥητὸν\nτοῦτο τῷ ‘ὁ πέμψας με Πατὴρ,᾿ καὶ, ‘ἀπʼ ἐμαυτοῦ οὐκ ἐλήλυθα,\nἀλλʼ ὁ Πατήρ με ἀπέστειλε.᾿ Τὴν γὰρ πρὸς τὸν ἄνθρωπον\nἕνωσιν, σὺν γνωρισθῆναι ἀνθρώποις ἦν δυνατὸν τὴν ἀόρατον\nφύσιν διὰ τῆς ὁρωμένης, ‘ἀποστολὴνʼ ὠνόμασεν. Οὐ γὰρ δὴ\nΘεὸς τόπους ἀμείβει, καθʼ ἡμᾶς τοὺς ἐν τόποις κρυπτομένους,\nτῷ τῆς μικρότητος ἡμῶν σχήματι τῆς ὑπάρξεως τῆς ἐν σαρκὶ\nἐπιδεικνύμενος· πῶς γὰρ ὁ ‘τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν πληρῶν;ʼ\nἀλλὰ τῆς ἐν σαρκὶ παρουσίας ἕνεκα τὴν ‘ἀποστολὴνʼ οἱ δίκαιοι\nὠνόμασαν. Εἶτα οὖν καὶ αὐτὸς ὁ Θεὸς Λόγος Χριστὸς οὖν\nὁ ἐκ Μαρίας, Θεὸς ἄνθρωπος· οὐχ ἕτερός τις Χριστὸς, ἀλλʼ εἷς\nκαὶ ὁ αὐτός· οὗτος πρὸ αἰώνων ἐκ Πατρός, οὗτος ἐπʼ ἐσχάτων ἐκ\nτῆς παρθένου· ἀόρατος τὸ πρὶν καὶ ταῖς ἐν οὐρανῷ δυνάμεσιν\nἁγίαις, ὁρατὸς νυνὶ διὰ τὴν πρὸς τὸν ὁρώμενον ἄνθρωπον ἕνωσιν·\nὁρώμενος δὲ, φημὶ, οὐ τῇ ἀοράτῳ θεότητι, ἀλλὰ τῇ τῆς θεότητος\nἐνεργείᾳ διὰ τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος καὶ ὅλου ἀνθρώπου, ὃν\nἀνεκαίνισε τῇ οἰκειώσει τῇ πρὸς ἑαυτόν. Αὐτῷ τὸ σέβας καὶ ἡ\nπροσκύνησις, ὃς ἦν πρώην, καὶ νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.\nἈμήν.\n",
    "checksumSha256": "428f08162e0e28787ecee4600f390e5d96110e24944ce6e1b13b2fe453d49d70",
    "charCount": 520708,
    "lineCount": 9423,
    "lineStartOffsets": [
      0,
      26,
      36,
      63,
      91,
      92,
      153,
      201,
      258,
      322,
      377,
      437,
      500,
      560,
      624,
      682,
      741,
      810,
      859,
      921,
      986,
      1039,
      1097,
      1157,
      1217,
      1281,
      1282,
      1340,
      1405,
      1466,
      1525,
      1588,
      1647,
      1699,
      1759,
      1824,
      1848,
      1849,
      1905,
      1964,
      2023,
      2084,
      2146,
      2205,
      2263,
      2321,
      2389,
      2444,
      2499,
      2556,
      2616,
      2677,
      2754,
      2806,
      2861,
      2924,
      2985,
      3042,
      3100,
      3162,
      3216,
      3277,
      3337,
      3394,
      3395,
      3447,
      3505,
      3566,
      3626,
      3684,
      3743,
      3780,
      3781,
      3836,
      3896,
      3965,
      4018,
      4076,
      4142,
      4205,
      4268,
      4322,
      4382,
      4441,
      4499,
      4555,
      4616,
      4673,
      4729,
      4788,
      4846,
      4907,
      4967,
      5022,
      5080,
      5139,
      5197,
      5257,
      5321,
      5374,
      5433,
      5489,
      5490,
      5548,
      5606,
      5660,
      5723,
      5786,
      5838,
      5898,
      5941,
      5942,
      6004,
      6059,
      6122,
      6174,
      6229,
      6286,
      6346,
      6408,
      6470,
      6520,
      6577,
      6635,
      6692,
      6747,
      6807,
      6866,
      6925,
      6979,
      7038,
      7094,
      7157,
      7217,
      7275,
      7338,
      7388,
      7447,
      7504,
      7563,
      7564,
      7620,
      7684,
      7732,
      7733,
      7791,
      7841,
      7901,
      7956,
      8011,
      8069,
      8128,
      8178,
      8236,
      8295,
      8351,
      8409,
      8465,
      8524,
      8582,
      8637,
      8694,
      8754,
      8814,
      8871,
      8932,
      8981,
      9039,
      9102,
      9153,
      9213,
      9268,
      9327,
      9384,
      9441,
      9501,
      9561,
      9562,
      9626,
      9675,
      9732,
      9791,
      9848,
      9906,
      9962,
      10019,
      10059,
      10060,
      10118,
      10181,
      10247,
      10303,
      10369,
      10422,
      10482,
      10545,
      10599,
      10661,
      10719,
      10780,
      10839,
      10900,
      10960,
      11019,
      11077,
      11138,
      11200,
      11261,
      11323,
      11375,
      11436,
      11497,
      11560,
      11592,
      11593,
      11651,
      11652,
      11709,
      11769,
      11832,
      11889,
      11947,
      12011,
      12066,
      12126,
      12187,
      12244,
      12302,
      12365,
      12419,
      12480,
      12541,
      12597,
      12656,
      12714,
      12773,
      12831,
      12887,
      12955,
      13003,
      13068,
      13122,
      13181,
      13243,
      13299,
      13362,
      13422,
      13492,
      13545,
      13605,
      13666,
      13724,
      13787,
      13788,
      13846,
      13901,
      13967,
      14021,
      14085,
      14135,
      14193,
      14249,
      14306,
      14369,
      14431,
      14485,
      14555,
      14609,
      14662,
      14721,
      14783,
      14840,
      14897,
      14953,
      15011,
      15070,
      15131,
      15198,
      15250,
      15310,
      15367,
      15426,
      15487,
      15547,
      15606,
      15669,
      15743,
      15797,
      15857,
      15920,
      15921,
      15991,
      16045,
      16108,
      16174,
      16231,
      16232,
      16289,
      16346,
      16406,
      16465,
      16527,
      16586,
      16646,
      16709,
      16768,
      16827,
      16888,
      16946,
      17007,
      17071,
      17133,
      17195,
      17251,
      17307,
      17369,
      17429,
      17489,
      17548,
      17613,
      17666,
      17727,
      17786,
      17844,
      17906,
      17965,
      18026,
      18080,
      18081,
      18146,
      18197,
      18259,
      18319,
      18381,
      18440,
      18496,
      18563,
      18624,
      18685,
      18746,
      18812,
      18872,
      18936,
      18998,
      19049,
      19050,
      19107,
      19166,
      19225,
      19285,
      19351,
      19403,
      19465,
      19522,
      19578,
      19639,
      19699,
      19758,
      19821,
      19870,
      19925,
      19985,
      20043,
      20101,
      20166,
      20230,
      20231,
      20295,
      20345,
      20400,
      20460,
      20516,
      20574,
      20639,
      20687,
      20748,
      20803,
      20863,
      20923,
      20981,
      21036,
      21098,
      21150,
      21210,
      21267,
      21324,
      21387,
      21441,
      21499,
      21553,
      21554,
      21617,
      21681,
      21742,
      21798,
      21855,
      21918,
      21982,
      22040,
      22098,
      22158,
      22221,
      22279,
      22339,
      22340,
      22398,
      22456,
      22520,
      22577,
      22635,
      22696,
      22753,
      22809,
      22866,
      22925,
      22983,
      23040,
      23100,
      23163,
      23221,
      23278,
      23335,
      23391,
      23450,
      23514,
      23575,
      23634,
      23696,
      23747,
      23791,
      23792,
      23846,
      23908,
      23968,
      24029,
      24089,
      24152,
      24213,
      24271,
      24330,
      24389,
      24450,
      24451,
      24513,
      24574,
      24636,
      24702,
      24751,
      24814,
      24874,
      24939,
      25001,
      25060,
      25119,
      25180,
      25240,
      25300,
      25360,
      25413,
      25474,
      25530,
      25589,
      25652,
      25711,
      25774,
      25834,
      25889,
      25950,
      26009,
      26068,
      26127,
      26189,
      26251,
      26311,
      26371,
      26430,
      26492,
      26553,
      26611,
      26612,
      26674,
      26729,
      26730,
      26791,
      26850,
      26908,
      26968,
      27022,
      27082,
      27143,
      27206,
      27264,
      27319,
      27382,
      27441,
      27505,
      27564,
      27626,
      27684,
      27742,
      27800,
      27857,
      27917,
      27978,
      28038,
      28100,
      28152,
      28217,
      28277,
      28334,
      28395,
      28454,
      28515,
      28577,
      28643,
      28702,
      28758,
      28759,
      28819,
      28879,
      28942,
      29001,
      29061,
      29126,
      29174,
      29183,
      29184,
      29246,
      29302,
      29359,
      29416,
      29478,
      29547,
      29600,
      29660,
      29721,
      29782,
      29846,
      29906,
      29957,
      30015,
      30074,
      30131,
      30197,
      30253,
      30313,
      30373,
      30431,
      30490,
      30547,
      30607,
      30665,
      30727,
      30789,
      30848,
      30849,
      30910,
      30971,
      31028,
      31091,
      31151,
      31214,
      31276,
      31341,
      31395,
      31458,
      31522,
      31567,
      31568,
      31625,
      31684,
      31744,
      31807,
      31867,
      31918,
      31980,
      32030,
      32089,
      32150,
      32211,
      32270,
      32332,
      32389,
      32448,
      32510,
      32565,
      32623,
      32679,
      32738,
      32794,
      32854,
      32911,
      32972,
      32973,
      33032,
      33089,
      33148,
      33205,
      33265,
      33321,
      33383,
      33447,
      33509,
      33569,
      33630,
      33668,
      33669,
      33732,
      33786,
      33850,
      33915,
      33974,
      34036,
      34095,
      34154,
      34212,
      34275,
      34341,
      34403,
      34458,
      34508,
      34565,
      34624,
      34685,
      34747,
      34806,
      34867,
      34931,
      34981,
      35046,
      35099,
      35100,
      35157,
      35217,
      35274,
      35336,
      35395,
      35456,
      35514,
      35572,
      35630,
      35693,
      35762,
      35814,
      35871,
      35933,
      35947,
      35948,
      36003,
      36068,
      36124,
      36184,
      36244,
      36306,
      36367,
      36429,
      36490,
      36546,
      36603,
      36664,
      36724,
      36784,
      36847,
      36904,
      36964,
      37030,
      37094,
      37150,
      37213,
      37214,
      37275,
      37342,
      37397,
      37453,
      37510,
      37570,
      37626,
      37687,
      37744,
      37801,
      37826,
      37827,
      37880,
      37939,
      38002,
      38058,
      38123,
      38172,
      38239,
      38288,
      38351,
      38407,
      38457,
      38512,
      38570,
      38627,
      38684,
      38743,
      38803,
      38861,
      38922,
      38981,
      39039,
      39096,
      39158,
      39212,
      39270,
      39271,
      39334,
      39392,
      39455,
      39511,
      39566,
      39627,
      39686,
      39694,
      39695,
      39751,
      39813,
      39875,
      39925,
      39984,
      40044,
      40101,
      40164,
      40224,
      40283,
      40340,
      40402,
      40462,
      40518,
      40573,
      40635,
      40690,
      40748,
      40810,
      40866,
      40924,
      40983,
      41038,
      41098,
      41154,
      41211,
      41269,
      41332,
      41333,
      41392,
      41453,
      41512,
      41572,
      41634,
      41691,
      41749,
      41813,
      41870,
      41929,
      41987,
      42050,
      42106,
      42169,
      42227,
      42286,
      42342,
      42400,
      42461,
      42488,
      42489,
      42545,
      42609,
      42671,
      42732,
      42789,
      42851,
      42908,
      42966,
      43037,
      43090,
      43150,
      43212,
      43275,
      43337,
      43398,
      43460,
      43461,
      43519,
      43575,
      43633,
      43686,
      43746,
      43809,
      43862,
      43921,
      43980,
      44037,
      44092,
      44154,
      44214,
      44274,
      44334,
      44377,
      44378,
      44436,
      44495,
      44555,
      44617,
      44677,
      44741,
      44810,
      44861,
      44918,
      44973,
      45027,
      45086,
      45149,
      45207,
      45268,
      45327,
      45389,
      45443,
      45504,
      45566,
      45567,
      45621,
      45686,
      45738,
      45799,
      45860,
      45925,
      45983,
      46045,
      46103,
      46167,
      46217,
      46276,
      46332,
      46396,
      46460,
      46519,
      46579,
      46644,
      46699,
      46760,
      46819,
      46880,
      46941,
      46942,
      47003,
      47058,
      47110,
      47172,
      47232,
      47302,
      47352,
      47409,
      47464,
      47531,
      47588,
      47646,
      47705,
      47706,
      47763,
      47821,
      47885,
      47941,
      47998,
      48058,
      48122,
      48186,
      48250,
      48304,
      48364,
      48446,
      48507,
      48578,
      48629,
      48690,
      48755,
      48812,
      48868,
      48927,
      48928,
      48981,
      49041,
      49103,
      49163,
      49223,
      49284,
      49344,
      49400,
      49461,
      49521,
      49576,
      49642,
      49698,
      49759,
      49817,
      49872,
      49873,
      49931,
      49991,
      50056,
      50106,
      50169,
      50217,
      50274,
      50327,
      50385,
      50446,
      50510,
      50546,
      50547,
      50601,
      50665,
      50720,
      50779,
      50844,
      50905,
      50963,
      51021,
      51078,
      51135,
      51192,
      51258,
      51308,
      51372,
      51429,
      51485,
      51545,
      51607,
      51655,
      51713,
      51771,
      51832,
      51898,
      51951,
      51952,
      52014,
      52071,
      52131,
      52191,
      52249,
      52309,
      52370,
      52429,
      52485,
      52486,
      52548,
      52600,
      52659,
      52715,
      52770,
      52826,
      52888,
      52950,
      53013,
      53072,
      53133,
      53191,
      53247,
      53304,
      53362,
      53425,
      53486,
      53548,
      53607,
      53661,
      53720,
      53781,
      53829,
      53886,
      53942,
      54002,
      54061,
      54062,
      54123,
      54186,
      54252,
      54320,
      54372,
      54433,
      54493,
      54549,
      54607,
      54666,
      54722,
      54778,
      54815,
      54816,
      54882,
      54928,
      54986,
      55048,
      55109,
      55176,
      55225,
      55285,
      55342,
      55403,
      55463,
      55523,
      55580,
      55646,
      55710,
      55763,
      55823,
      55880,
      55936,
      56000,
      56057,
      56117,
      56177,
      56178,
      56239,
      56296,
      56356,
      56413,
      56480,
      56530,
      56595,
      56662,
      56719,
      56777,
      56839,
      56910,
      56965,
      57021,
      57085,
      57142,
      57208,
      57272,
      57339,
      57393,
      57394,
      57449,
      57519,
      57564,
      57625,
      57684,
      57741,
      57800,
      57856,
      57914,
      57982,
      58029,
      58096,
      58150,
      58211,
      58271,
      58329,
      58330,
      58390,
      58452,
      58511,
      58566,
      58623,
      58687,
      58739,
      58802,
      58861,
      58920,
      58952,
      58953,
      59008,
      59069,
      59133,
      59195,
      59249,
      59309,
      59370,
      59425,
      59483,
      59542,
      59597,
      59654,
      59715,
      59767,
      59828,
      59883,
      59945,
      60003,
      60065,
      60117,
      60175,
      60231,
      60290,
      60351,
      60406,
      60407,
      60466,
      60524,
      60592,
      60647,
      60708,
      60770,
      60825,
      60884,
      60945,
      60998,
      61056,
      61115,
      61175,
      61238,
      61299,
      61328,
      61329,
      61390,
      61449,
      61508,
      61565,
      61628,
      61692,
      61747,
      61806,
      61869,
      61927,
      61990,
      62048,
      62109,
      62179,
      62231,
      62283,
      62340,
      62398,
      62456,
      62515,
      62516,
      62575,
      62636,
      62686,
      62748,
      62805,
      62862,
      62923,
      62983,
      63044,
      63104,
      63164,
      63220,
      63278,
      63340,
      63398,
      63460,
      63515,
      63538,
      63539,
      63596,
      63652,
      63714,
      63776,
      63837,
      63888,
      63948,
      64005,
      64063,
      64122,
      64187,
      64235,
      64295,
      64353,
      64413,
      64476,
      64536,
      64596,
      64597,
      64646,
      64707,
      64766,
      64823,
      64886,
      64946,
      65006,
      65064,
      65125,
      65188,
      65247,
      65306,
      65364,
      65423,
      65488,
      65541,
      65581,
      65582,
      65637,
      65700,
      65765,
      65826,
      65890,
      65951,
      66007,
      66065,
      66127,
      66192,
      66250,
      66312,
      66370,
      66430,
      66490,
      66550,
      66610,
      66675,
      66729,
      66730,
      66789,
      66845,
      66906,
      66971,
      67030,
      67087,
      67144,
      67189,
      67190,
      67248,
      67305,
      67367,
      67429,
      67488,
      67544,
      67604,
      67664,
      67726,
      67783,
      67843,
      67906,
      67964,
      68025,
      68082,
      68140,
      68193,
      68257,
      68313,
      68380,
      68432,
      68489,
      68550,
      68613,
      68672,
      68735,
      68795,
      68858,
      68859,
      68922,
      68944,
      68945,
      69011,
      69064,
      69121,
      69183,
      69240,
      69297,
      69361,
      69419,
      69480,
      69541,
      69602,
      69661,
      69720,
      69780,
      69838,
      69897,
      69957,
      70015,
      70074,
      70130,
      70188,
      70250,
      70315,
      70368,
      70434,
      70488,
      70547,
      70607,
      70670,
      70730,
      70790,
      70852,
      70911,
      70973,
      70974,
      71036,
      71096,
      71158,
      71219,
      71285,
      71343,
      71344,
      71402,
      71466,
      71525,
      71586,
      71647,
      71705,
      71761,
      71822,
      71880,
      71948,
      71999,
      72059,
      72116,
      72175,
      72236,
      72297,
      72357,
      72417,
      72481,
      72534,
      72592,
      72652,
      72713,
      72773,
      72834,
      72896,
      72951,
      73010,
      73070,
      73071,
      73128,
      73129,
      73194,
      73252,
      73315,
      73366,
      73424,
      73488,
      73543,
      73608,
      73658,
      73719,
      73783,
      73839,
      73897,
      73955,
      74022,
      74079,
      74141,
      74200,
      74262,
      74319,
      74376,
      74438,
      74499,
      74556,
      74615,
      74675,
      74740,
      74807,
      74862,
      74921,
      74976,
      75033,
      75087,
      75146,
      75201,
      75259,
      75260,
      75323,
      75381,
      75438,
      75502,
      75553,
      75577,
      75578,
      75635,
      75695,
      75753,
      75813,
      75874,
      75937,
      75996,
      76052,
      76111,
      76169,
      76230,
      76292,
      76355,
      76415,
      76474,
      76534,
      76598,
      76652,
      76710,
      76772,
      76831,
      76889,
      76950,
      77013,
      77077,
      77133,
      77191,
      77248,
      77309,
      77370,
      77371,
      77432,
      77497,
      77545,
      77605,
      77661,
      77722,
      77784,
      77844,
      77910,
      77972,
      78030,
      78087,
      78088,
      78145,
      78205,
      78268,
      78329,
      78386,
      78443,
      78505,
      78566,
      78624,
      78683,
      78742,
      78802,
      78862,
      78919,
      78978,
      79038,
      79095,
      79151,
      79209,
      79269,
      79323,
      79388,
      79442,
      79443,
      79502,
      79555,
      79612,
      79673,
      79730,
      79790,
      79846,
      79855,
      79856,
      79911,
      79970,
      80029,
      80087,
      80147,
      80205,
      80265,
      80325,
      80383,
      80448,
      80501,
      80567,
      80620,
      80679,
      80739,
      80801,
      80863,
      80919,
      80979,
      81040,
      81100,
      81166,
      81220,
      81278,
      81333,
      81394,
      81453,
      81515,
      81516,
      81576,
      81635,
      81700,
      81750,
      81811,
      81874,
      81935,
      81991,
      82051,
      82110,
      82165,
      82223,
      82284,
      82346,
      82405,
      82461,
      82519,
      82576,
      82586,
      82587,
      82643,
      82700,
      82762,
      82826,
      82884,
      82938,
      82997,
      83056,
      83117,
      83174,
      83236,
      83291,
      83354,
      83416,
      83474,
      83532,
      83593,
      83594,
      83651,
      83713,
      83776,
      83839,
      83902,
      83959,
      84013,
      84068,
      84130,
      84148,
      84149,
      84205,
      84263,
      84322,
      84385,
      84449,
      84500,
      84559,
      84619,
      84682,
      84736,
      84789,
      84846,
      84904,
      84963,
      85020,
      85079,
      85138,
      85195,
      85256,
      85321,
      85378,
      85438,
      85500,
      85558,
      85618,
      85678,
      85679,
      85736,
      85798,
      85860,
      85924,
      85976,
      86038,
      86104,
      86167,
      86228,
      86287,
      86288,
      86343,
      86402,
      86460,
      86517,
      86572,
      86634,
      86692,
      86750,
      86808,
      86863,
      86922,
      86981,
      87041,
      87101,
      87161,
      87223,
      87275,
      87333,
      87392,
      87454,
      87510,
      87566,
      87622,
      87680,
      87743,
      87795,
      87796,
      87854,
      87914,
      87969,
      88030,
      88088,
      88147,
      88207,
      88267,
      88327,
      88382,
      88443,
      88498,
      88561,
      88615,
      88671,
      88732,
      88795,
      88853,
      88912,
      88973,
      89035,
      89100,
      89148,
      89210,
      89263,
      89324,
      89364,
      89365,
      89419,
      89477,
      89536,
      89595,
      89653,
      89712,
      89769,
      89828,
      89886,
      89887,
      89948,
      90005,
      90071,
      90126,
      90187,
      90250,
      90309,
      90368,
      90432,
      90482,
      90542,
      90603,
      90662,
      90723,
      90790,
      90844,
      90907,
      90962,
      90998,
      90999,
      91054,
      91113,
      91173,
      91233,
      91292,
      91349,
      91410,
      91463,
      91526,
      91587,
      91640,
      91700,
      91764,
      91820,
      91887,
      91940,
      91996,
      91997,
      92054,
      92112,
      92171,
      92232,
      92293,
      92355,
      92414,
      92473,
      92534,
      92596,
      92652,
      92712,
      92769,
      92830,
      92887,
      92944,
      93005,
      93063,
      93121,
      93180,
      93239,
      93300,
      93360,
      93399,
      93400,
      93456,
      93522,
      93576,
      93637,
      93696,
      93753,
      93810,
      93872,
      93934,
      93988,
      94045,
      94104,
      94105,
      94174,
      94235,
      94296,
      94359,
      94426,
      94478,
      94541,
      94603,
      94661,
      94726,
      94783,
      94844,
      94905,
      94965,
      95031,
      95080,
      95141,
      95199,
      95260,
      95321,
      95376,
      95440,
      95493,
      95550,
      95609,
      95668,
      95704,
      95705,
      95764,
      95828,
      95890,
      95945,
      96008,
      96070,
      96124,
      96180,
      96238,
      96239,
      96299,
      96361,
      96418,
      96477,
      96539,
      96601,
      96652,
      96715,
      96777,
      96832,
      96891,
      96954,
      97015,
      97073,
      97134,
      97195,
      97256,
      97316,
      97376,
      97435,
      97496,
      97554,
      97610,
      97670,
      97686,
      97687,
      97741,
      97799,
      97863,
      97915,
      97976,
      98030,
      98093,
      98149,
      98208,
      98262,
      98317,
      98318,
      98380,
      98438,
      98499,
      98558,
      98615,
      98674,
      98735,
      98795,
      98852,
      98906,
      98973,
      99029,
      99090,
      99150,
      99215,
      99269,
      99334,
      99384,
      99441,
      99501,
      99563,
      99626,
      99684,
      99741,
      99799,
      99857,
      99911,
      99974,
      100024,
      100038,
      100039,
      100096,
      100157,
      100217,
      100274,
      100337,
      100383,
      100384,
      100444,
      100509,
      100561,
      100625,
      100679,
      100736,
      100794,
      100855,
      100914,
      100966,
      101025,
      101084,
      101140,
      101196,
      101257,
      101309,
      101377,
      101430,
      101489,
      101545,
      101607,
      101656,
      101712,
      101774,
      101836,
      101898,
      101961,
      102016,
      102075,
      102136,
      102198,
      102258,
      102313,
      102369,
      102427,
      102486,
      102487,
      102547,
      102603,
      102657,
      102713,
      102772,
      102831,
      102888,
      102946,
      103006,
      103061,
      103114,
      103122,
      103123,
      103176,
      103239,
      103292,
      103354,
      103417,
      103475,
      103537,
      103593,
      103661,
      103708,
      103774,
      103834,
      103887,
      103948,
      104009,
      104070,
      104129,
      104188,
      104242,
      104306,
      104356,
      104419,
      104480,
      104534,
      104535,
      104594,
      104663,
      104721,
      104776,
      104833,
      104890,
      104948,
      105007,
      105069,
      105128,
      105187,
      105214,
      105215,
      105268,
      105334,
      105390,
      105446,
      105502,
      105562,
      105623,
      105685,
      105745,
      105802,
      105863,
      105915,
      105976,
      106034,
      106096,
      106148,
      106205,
      106270,
      106323,
      106386,
      106437,
      106498,
      106553,
      106611,
      106612,
      106670,
      106730,
      106791,
      106846,
      106905,
      106967,
      107023,
      107079,
      107085,
      107086,
      107142,
      107198,
      107255,
      107313,
      107376,
      107431,
      107489,
      107553,
      107609,
      107668,
      107732,
      107785,
      107841,
      107905,
      107958,
      108018,
      108079,
      108134,
      108194,
      108261,
      108310,
      108371,
      108423,
      108483,
      108543,
      108604,
      108662,
      108663,
      108722,
      108782,
      108840,
      108902,
      108949,
      109007,
      109072,
      109122,
      109185,
      109234,
      109293,
      109351,
      109409,
      109463,
      109520,
      109577,
      109633,
      109679,
      109680,
      109736,
      109798,
      109857,
      109913,
      109972,
      110030,
      110088,
      110148,
      110206,
      110264,
      110323,
      110380,
      110437,
      110498,
      110554,
      110611,
      110672,
      110727,
      110728,
      110785,
      110843,
      110901,
      110958,
      111015,
      111076,
      111132,
      111196,
      111249,
      111309,
      111353,
      111354,
      111412,
      111471,
      111533,
      111590,
      111652,
      111708,
      111769,
      111839,
      111890,
      111954,
      112009,
      112072,
      112131,
      112192,
      112253,
      112315,
      112367,
      112422,
      112479,
      112538,
      112593,
      112652,
      112711,
      112771,
      112835,
      112836,
      112898,
      112958,
      113020,
      113078,
      113140,
      113199,
      113258,
      113316,
      113376,
      113440,
      113490,
      113550,
      113608,
      113667,
      113727,
      113792,
      113846,
      113907,
      113956,
      113957,
      114010,
      114071,
      114128,
      114188,
      114249,
      114307,
      114369,
      114431,
      114491,
      114550,
      114615,
      114671,
      114731,
      114792,
      114857,
      114916,
      114972,
      114973,
      115032,
      115091,
      115151,
      115219,
      115269,
      115325,
      115385,
      115444,
      115501,
      115564,
      115623,
      115685,
      115742,
      115800,
      115859,
      115860,
      115915,
      115977,
      116038,
      116097,
      116157,
      116223,
      116274,
      116331,
      116392,
      116454,
      116512,
      116576,
      116629,
      116689,
      116748,
      116813,
      116870,
      116923,
      116980,
      117045,
      117105,
      117106,
      117168,
      117227,
      117277,
      117336,
      117399,
      117464,
      117514,
      117575,
      117630,
      117688,
      117731,
      117732,
      117792,
      117851,
      117910,
      117971,
      118034,
      118086,
      118139,
      118198,
      118255,
      118316,
      118372,
      118428,
      118492,
      118553,
      118618,
      118670,
      118732,
      118790,
      118849,
      118910,
      118977,
      119035,
      119095,
      119161,
      119213,
      119214,
      119273,
      119328,
      119385,
      119452,
      119507,
      119565,
      119627,
      119683,
      119745,
      119805,
      119870,
      119918,
      119976,
      120037,
      120103,
      120156,
      120215,
      120275,
      120334,
      120392,
      120450,
      120513,
      120572,
      120629,
      120690,
      120748,
      120809,
      120870,
      120887,
      120888,
      120944,
      120999,
      121059,
      121117,
      121175,
      121233,
      121299,
      121300,
      121361,
      121424,
      121471,
      121528,
      121593,
      121659,
      121720,
      121777,
      121834,
      121893,
      121951,
      122009,
      122069,
      122132,
      122187,
      122247,
      122306,
      122372,
      122420,
      122481,
      122539,
      122598,
      122653,
      122709,
      122766,
      122828,
      122862,
      122863,
      122920,
      122982,
      123046,
      123108,
      123172,
      123219,
      123279,
      123338,
      123399,
      123400,
      123457,
      123515,
      123572,
      123635,
      123693,
      123753,
      123810,
      123869,
      123930,
      123986,
      124050,
      124107,
      124164,
      124219,
      124276,
      124334,
      124399,
      124456,
      124508,
      124571,
      124612,
      124613,
      124673,
      124733,
      124800,
      124849,
      124911,
      124973,
      125034,
      125094,
      125160,
      125213,
      125274,
      125330,
      125392,
      125456,
      125517,
      125518,
      125580,
      125639,
      125698,
      125761,
      125817,
      125875,
      125932,
      125991,
      126052,
      126110,
      126167,
      126224,
      126288,
      126340,
      126401,
      126460,
      126519,
      126581,
      126640,
      126678,
      126679,
      126732,
      126792,
      126851,
      126909,
      126967,
      127030,
      127087,
      127147,
      127209,
      127265,
      127322,
      127382,
      127440,
      127503,
      127558,
      127619,
      127620,
      127683,
      127739,
      127804,
      127865,
      127923,
      127986,
      128047,
      128104,
      128164,
      128220,
      128282,
      128341,
      128402,
      128467,
      128522,
      128584,
      128640,
      128701,
      128765,
      128823,
      128874,
      128934,
      128996,
      129055,
      129115,
      129180,
      129234,
      129289,
      129351,
      129422,
      129472,
      129529,
      129592,
      129655,
      129713,
      129770,
      129771,
      129833,
      129893,
      129950,
      129977,
      129978,
      130033,
      130088,
      130153,
      130213,
      130272,
      130329,
      130397,
      130452,
      130508,
      130570,
      130634,
      130699,
      130757,
      130819,
      130884,
      130946,
      131001,
      131058,
      131120,
      131179,
      131242,
      131301,
      131363,
      131423,
      131478,
      131537,
      131597,
      131634,
      131635,
      131691,
      131752,
      131814,
      131876,
      131877,
      131936,
      131996,
      132059,
      132117,
      132177,
      132236,
      132294,
      132351,
      132409,
      132469,
      132530,
      132587,
      132647,
      132713,
      132762,
      132825,
      132890,
      132956,
      133014,
      133075,
      133128,
      133193,
      133251,
      133313,
      133376,
      133436,
      133497,
      133556,
      133614,
      133654,
      133655,
      133714,
      133776,
      133842,
      133901,
      133960,
      134019,
      134020,
      134078,
      134137,
      134202,
      134261,
      134317,
      134377,
      134435,
      134502,
      134556,
      134625,
      134675,
      134733,
      134794,
      134845,
      134907,
      134965,
      135020,
      135077,
      135135,
      135196,
      135256,
      135316,
      135375,
      135434,
      135493,
      135551,
      135612,
      135676,
      135736,
      135793,
      135852,
      135888,
      135889,
      135943,
      136002,
      136063,
      136119,
      136120,
      136181,
      136244,
      136296,
      136356,
      136417,
      136478,
      136542,
      136595,
      136658,
      136718,
      136777,
      136838,
      136900,
      136962,
      137023,
      137084,
      137146,
      137204,
      137266,
      137325,
      137386,
      137437,
      137493,
      137547,
      137610,
      137667,
      137715,
      137774,
      137837,
      137897,
      137955,
      138016,
      138083,
      138133,
      138173,
      138174,
      138230,
      138231,
      138289,
      138348,
      138407,
      138467,
      138528,
      138590,
      138646,
      138706,
      138772,
      138836,
      138890,
      138951,
      139005,
      139060,
      139122,
      139182,
      139240,
      139298,
      139308,
      139309,
      139333,
      139349,
      139350,
      139403,
      139463,
      139527,
      139586,
      139648,
      139713,
      139775,
      139833,
      139890,
      139949,
      140008,
      140067,
      140128,
      140184,
      140243,
      140301,
      140361,
      140424,
      140480,
      140541,
      140605,
      140659,
      140718,
      140777,
      140778,
      140836,
      140892,
      140953,
      141016,
      141071,
      141129,
      141193,
      141249,
      141305,
      141365,
      141427,
      141487,
      141548,
      141605,
      141665,
      141725,
      141789,
      141845,
      141905,
      141963,
      142032,
      142052,
      142053,
      142112,
      142171,
      142228,
      142284,
      142346,
      142403,
      142461,
      142519,
      142580,
      142645,
      142701,
      142763,
      142824,
      142887,
      142888,
      142948,
      143006,
      143070,
      143132,
      143190,
      143250,
      143306,
      143363,
      143421,
      143479,
      143538,
      143602,
      143657,
      143720,
      143780,
      143840,
      143897,
      143956,
      144020,
      144077,
      144133,
      144190,
      144248,
      144308,
      144371,
      144425,
      144437,
      144438,
      144493,
      144548,
      144607,
      144669,
      144725,
      144789,
      144843,
      144906,
      144967,
      144968,
      145030,
      145088,
      145146,
      145207,
      145262,
      145324,
      145386,
      145447,
      145504,
      145567,
      145636,
      145683,
      145743,
      145796,
      145858,
      145912,
      145967,
      146027,
      146083,
      146140,
      146203,
      146257,
      146317,
      146374,
      146381,
      146382,
      146438,
      146500,
      146560,
      146615,
      146676,
      146733,
      146794,
      146856,
      146914,
      146972,
      147035,
      147036,
      147094,
      147160,
      147220,
      147273,
      147335,
      147396,
      147452,
      147510,
      147568,
      147633,
      147691,
      147750,
      147805,
      147861,
      147916,
      147977,
      148042,
      148105,
      148163,
      148221,
      148275,
      148331,
      148391,
      148458,
      148509,
      148566,
      148626,
      148682,
      148744,
      148795,
      148854,
      148914,
      148972,
      149034,
      149089,
      149148,
      149149,
      149209,
      149255,
      149256,
      149317,
      149371,
      149431,
      149492,
      149554,
      149617,
      149673,
      149734,
      149795,
      149854,
      149914,
      149978,
      150033,
      150096,
      150157,
      150223,
      150276,
      150341,
      150391,
      150458,
      150511,
      150563,
      150623,
      150681,
      150736,
      150800,
      150858,
      150912,
      150974,
      151020,
      151029,
      151030,
      151089,
      151150,
      151206,
      151207,
      151262,
      151326,
      151384,
      151445,
      151506,
      151567,
      151627,
      151689,
      151751,
      151812,
      151869,
      151921,
      151985,
      152048,
      152102,
      152162,
      152217,
      152279,
      152330,
      152389,
      152445,
      152505,
      152565,
      152617,
      152679,
      152739,
      152797,
      152857,
      152915,
      152975,
      153040,
      153098,
      153159,
      153219,
      153237,
      153238,
      153295,
      153296,
      153359,
      153420,
      153483,
      153542,
      153599,
      153659,
      153720,
      153777,
      153840,
      153899,
      153951,
      154011,
      154072,
      154133,
      154192,
      154248,
      154307,
      154363,
      154419,
      154480,
      154540,
      154597,
      154659,
      154715,
      154766,
      154827,
      154886,
      154944,
      155004,
      155063,
      155125,
      155181,
      155237,
      155292,
      155351,
      155415,
      155416,
      155465,
      155513,
      155514,
      155572,
      155629,
      155686,
      155745,
      155810,
      155864,
      155921,
      155988,
      156045,
      156100,
      156161,
      156223,
      156288,
      156349,
      156411,
      156472,
      156534,
      156591,
      156649,
      156709,
      156772,
      156828,
      156890,
      156956,
      157018,
      157079,
      157146,
      157198,
      157253,
      157307,
      157368,
      157432,
      157486,
      157541,
      157542,
      157608,
      157657,
      157710,
      157766,
      157830,
      157879,
      157937,
      157978,
      157979,
      158036,
      158095,
      158154,
      158217,
      158277,
      158340,
      158397,
      158454,
      158514,
      158575,
      158638,
      158692,
      158753,
      158812,
      158876,
      158929,
      158996,
      159046,
      159113,
      159166,
      159225,
      159285,
      159350,
      159413,
      159461,
      159520,
      159578,
      159635,
      159636,
      159699,
      159754,
      159802,
      159803,
      159858,
      159918,
      159980,
      160044,
      160110,
      160173,
      160234,
      160300,
      160366,
      160429,
      160477,
      160532,
      160589,
      160650,
      160708,
      160768,
      160818,
      160881,
      160942,
      161000,
      161058,
      161123,
      161175,
      161240,
      161293,
      161347,
      161409,
      161469,
      161524,
      161584,
      161640,
      161704,
      161755,
      161756,
      161812,
      161870,
      161925,
      161983,
      162040,
      162097,
      162156,
      162205,
      162206,
      162265,
      162329,
      162386,
      162445,
      162506,
      162568,
      162632,
      162688,
      162750,
      162809,
      162877,
      162945,
      163010,
      163066,
      163126,
      163188,
      163240,
      163299,
      163355,
      163416,
      163478,
      163530,
      163590,
      163647,
      163704,
      163763,
      163829,
      163882,
      163883,
      163943,
      164000,
      164063,
      164121,
      164176,
      164237,
      164296,
      164359,
      164372,
      164373,
      164425,
      164487,
      164545,
      164604,
      164662,
      164726,
      164777,
      164836,
      164904,
      164957,
      165014,
      165069,
      165127,
      165184,
      165243,
      165301,
      165364,
      165422,
      165482,
      165538,
      165602,
      165662,
      165724,
      165790,
      165843,
      165904,
      165960,
      165961,
      166023,
      166079,
      166138,
      166195,
      166253,
      166315,
      166372,
      166432,
      166494,
      166553,
      166614,
      166642,
      166643,
      166700,
      166758,
      166818,
      166878,
      166942,
      166999,
      167047,
      167109,
      167170,
      167231,
      167290,
      167347,
      167405,
      167465,
      167523,
      167585,
      167641,
      167704,
      167756,
      167814,
      167876,
      167934,
      167995,
      168058,
      168059,
      168120,
      168181,
      168243,
      168305,
      168359,
      168418,
      168476,
      168538,
      168594,
      168632,
      168633,
      168689,
      168750,
      168816,
      168880,
      168942,
      169007,
      169061,
      169118,
      169179,
      169235,
      169293,
      169352,
      169412,
      169466,
      169533,
      169585,
      169645,
      169705,
      169761,
      169822,
      169881,
      169943,
      170002,
      170058,
      170113,
      170169,
      170170,
      170227,
      170285,
      170347,
      170405,
      170472,
      170522,
      170578,
      170640,
      170701,
      170760,
      170822,
      170880,
      170935,
      170994,
      171055,
      171113,
      171165,
      171225,
      171292,
      171339,
      171402,
      171403,
      171460,
      171525,
      171577,
      171637,
      171695,
      171755,
      171817,
      171872,
      171930,
      171991,
      172052,
      172110,
      172172,
      172235,
      172285,
      172286,
      172342,
      172400,
      172459,
      172520,
      172586,
      172646,
      172700,
      172755,
      172813,
      172872,
      172935,
      172996,
      173052,
      173110,
      173173,
      173230,
      173295,
      173354,
      173411,
      173470,
      173531,
      173596,
      173650,
      173705,
      173762,
      173820,
      173878,
      173937,
      173997,
      174059,
      174118,
      174177,
      174233,
      174297,
      174356,
      174411,
      174412,
      174470,
      174531,
      174593,
      174655,
      174708,
      174769,
      174827,
      174885,
      174946,
      175006,
      175065,
      175124,
      175181,
      175240,
      175296,
      175355,
      175416,
      175479,
      175535,
      175589,
      175652,
      175706,
      175765,
      175827,
      175881,
      175939,
      175998,
      176056,
      176116,
      176139,
      176140,
      176204,
      176257,
      176314,
      176377,
      176438,
      176491,
      176492,
      176551,
      176608,
      176665,
      176725,
      176782,
      176842,
      176903,
      176958,
      177017,
      177068,
      177126,
      177187,
      177250,
      177311,
      177362,
      177421,
      177483,
      177541,
      177604,
      177657,
      177716,
      177777,
      177840,
      177873,
      177874,
      177928,
      177985,
      178045,
      178103,
      178159,
      178219,
      178278,
      178335,
      178394,
      178456,
      178506,
      178568,
      178569,
      178634,
      178690,
      178748,
      178808,
      178872,
      178933,
      178998,
      179056,
      179119,
      179183,
      179248,
      179306,
      179370,
      179430,
      179487,
      179546,
      179609,
      179669,
      179726,
      179782,
      179848,
      179901,
      179958,
      180025,
      180073,
      180137,
      180192,
      180250,
      180311,
      180372,
      180436,
      180487,
      180508,
      180509,
      180566,
      180626,
      180685,
      180686,
      180741,
      180797,
      180853,
      180917,
      180974,
      181031,
      181089,
      181146,
      181207,
      181267,
      181334,
      181397,
      181449,
      181509,
      181576,
      181628,
      181687,
      181746,
      181806,
      181869,
      181928,
      181989,
      182048,
      182105,
      182168,
      182220,
      182276,
      182334,
      182394,
      182452,
      182512,
      182576,
      182631,
      182690,
      182754,
      182814,
      182857,
      182858,
      182912,
      182971,
      183032,
      183091,
      183153,
      183211,
      183271,
      183329,
      183390,
      183451,
      183513,
      183571,
      183635,
      183694,
      183758,
      183811,
      183874,
      183927,
      183989,
      184050,
      184117,
      184178,
      184238,
      184297,
      184355,
      184415,
      184477,
      184534,
      184535,
      184594,
      184656,
      184721,
      184774,
      184836,
      184896,
      184955,
      185017,
      185018,
      185081,
      185148,
      185209,
      185269,
      185326,
      185381,
      185439,
      185502,
      185562,
      185618,
      185678,
      185737,
      185798,
      185860,
      185921,
      185982,
      186044,
      186107,
      186170,
      186233,
      186295,
      186358,
      186366,
      186367,
      186423,
      186485,
      186544,
      186598,
      186660,
      186721,
      186782,
      186845,
      186906,
      186970,
      187025,
      187086,
      187141,
      187142,
      187207,
      187265,
      187326,
      187389,
      187446,
      187505,
      187562,
      187626,
      187676,
      187743,
      187794,
      187853,
      187910,
      187971,
      188027,
      188086,
      188147,
      188203,
      188268,
      188325,
      188383,
      188442,
      188498,
      188553,
      188616,
      188681,
      188732,
      188789,
      188839,
      188850,
      188851,
      188908,
      188966,
      189029,
      189082,
      189144,
      189203,
      189204,
      189261,
      189319,
      189380,
      189442,
      189498,
      189560,
      189614,
      189673,
      189728,
      189790,
      189846,
      189892,
      189951,
      190006,
      190064,
      190124,
      190177,
      190238,
      190298,
      190350,
      190407,
      190471,
      190523,
      190580,
      190636,
      190696,
      190757,
      190819,
      190884,
      190935,
      190994,
      191047,
      191114,
      191162,
      191220,
      191276,
      191277,
      191333,
      191356,
      191357,
      191414,
      191475,
      191538,
      191592,
      191656,
      191709,
      191768,
      191828,
      191888,
      191950,
      192015,
      192074,
      192134,
      192192,
      192252,
      192315,
      192376,
      192431,
      192488,
      192546,
      192602,
      192656,
      192715,
      192776,
      192835,
      192896,
      192956,
      193015,
      193076,
      193139,
      193195,
      193255,
      193311,
      193375,
      193376,
      193438,
      193497,
      193550,
      193606,
      193616,
      193617,
      193673,
      193737,
      193788,
      193850,
      193907,
      193965,
      194023,
      194089,
      194144,
      194204,
      194263,
      194321,
      194378,
      194443,
      194493,
      194552,
      194608,
      194670,
      194727,
      194784,
      194841,
      194899,
      194959,
      195025,
      195074,
      195129,
      195184,
      195240,
      195301,
      195360,
      195415,
      195416,
      195481,
      195533,
      195591,
      195650,
      195712,
      195719,
      195720,
      195778,
      195839,
      195898,
      195957,
      196014,
      196076,
      196129,
      196190,
      196247,
      196307,
      196369,
      196429,
      196488,
      196552,
      196612,
      196672,
      196733,
      196791,
      196848,
      196908,
      196970,
      197023,
      197082,
      197141,
      197165,
      197166,
      197225,
      197279,
      197335,
      197404,
      197450,
      197451,
      197515,
      197575,
      197630,
      197690,
      197750,
      197811,
      197872,
      197931,
      197992,
      198049,
      198106,
      198173,
      198234,
      198296,
      198352,
      198413,
      198468,
      198522,
      198579,
      198646,
      198698,
      198760,
      198825,
      198880,
      198939,
      198999,
      199061,
      199117,
      199175,
      199242,
      199296,
      199355,
      199417,
      199479,
      199540,
      199597,
      199598,
      199657,
      199716,
      199777,
      199805,
      199806,
      199859,
      199921,
      199981,
      200040,
      200094,
      200159,
      200221,
      200279,
      200337,
      200399,
      200459,
      200518,
      200577,
      200637,
      200696,
      200760,
      200814,
      200872,
      200928,
      200983,
      201040,
      201102,
      201160,
      201210,
      201269,
      201334,
      201387,
      201445,
      201499,
      201557,
      201621,
      201668,
      201669,
      201727,
      201782,
      201843,
      201902,
      201936,
      201937,
      202000,
      202049,
      202111,
      202175,
      202227,
      202290,
      202347,
      202406,
      202465,
      202528,
      202579,
      202637,
      202695,
      202756,
      202813,
      202873,
      202935,
      202988,
      203048,
      203105,
      203161,
      203217,
      203276,
      203335,
      203392,
      203448,
      203508,
      203564,
      203623,
      203671,
      203672,
      203730,
      203731,
      203794,
      203854,
      203912,
      203969,
      204025,
      204084,
      204145,
      204203,
      204266,
      204329,
      204390,
      204447,
      204508,
      204563,
      204628,
      204680,
      204738,
      204799,
      204856,
      204914,
      204970,
      205031,
      205091,
      205150,
      205206,
      205265,
      205323,
      205376,
      205431,
      205490,
      205550,
      205614,
      205673,
      205731,
      205794,
      205836,
      205837,
      205892,
      205946,
      206012,
      206071,
      206124,
      206183,
      206241,
      206301,
      206357,
      206417,
      206474,
      206539,
      206595,
      206652,
      206711,
      206772,
      206833,
      206888,
      206944,
      207008,
      207069,
      207124,
      207184,
      207242,
      207299,
      207356,
      207411,
      207469,
      207524,
      207578,
      207634,
      207698,
      207750,
      207804,
      207861,
      207916,
      207917,
      207986,
      208033,
      208092,
      208151,
      208208,
      208265,
      208320,
      208380,
      208439,
      208501,
      208551,
      208613,
      208660,
      208661,
      208717,
      208777,
      208835,
      208891,
      208951,
      209013,
      209070,
      209132,
      209191,
      209250,
      209309,
      209364,
      209424,
      209481,
      209538,
      209596,
      209654,
      209711,
      209770,
      209827,
      209886,
      209950,
      210009,
      210010,
      210075,
      210125,
      210183,
      210246,
      210310,
      210367,
      210419,
      210485,
      210534,
      210593,
      210650,
      210713,
      210768,
      210824,
      210881,
      210938,
      211001,
      211060,
      211120,
      211179,
      211180,
      211236,
      211294,
      211358,
      211416,
      211468,
      211530,
      211590,
      211655,
      211707,
      211768,
      211828,
      211891,
      211954,
      212016,
      212063,
      212121,
      212122,
      212185,
      212238,
      212298,
      212353,
      212413,
      212465,
      212529,
      212592,
      212656,
      212718,
      212782,
      212845,
      212903,
      212961,
      213027,
      213079,
      213137,
      213138,
      213190,
      213252,
      213310,
      213373,
      213430,
      213484,
      213545,
      213604,
      213664,
      213723,
      213783,
      213838,
      213900,
      213968,
      214013,
      214076,
      214135,
      214197,
      214262,
      214263,
      214332,
      214384,
      214445,
      214504,
      214567,
      214618,
      214675,
      214737,
      214801,
      214858,
      214910,
      214967,
      215025,
      215026,
      215083,
      215146,
      215209,
      215274,
      215329,
      215393,
      215445,
      215501,
      215556,
      215617,
      215674,
      215737,
      215800,
      215863,
      215920,
      215978,
      216031,
      216091,
      216151,
      216213,
      216273,
      216332,
      216393,
      216394,
      216451,
      216511,
      216570,
      216626,
      216687,
      216749,
      216806,
      216869,
      216931,
      216995,
      217047,
      217103,
      217162,
      217228,
      217241,
      217242,
      217301,
      217367,
      217428,
      217486,
      217547,
      217605,
      217661,
      217725,
      217780,
      217836,
      217892,
      217952,
      218009,
      218068,
      218131,
      218191,
      218248,
      218306,
      218372,
      218423,
      218483,
      218484,
      218541,
      218602,
      218663,
      218726,
      218783,
      218841,
      218902,
      218958,
      219020,
      219087,
      219142,
      219199,
      219254,
      219317,
      219377,
      219438,
      219501,
      219525,
      219526,
      219584,
      219651,
      219701,
      219760,
      219820,
      219888,
      219950,
      220009,
      220070,
      220127,
      220186,
      220249,
      220308,
      220365,
      220421,
      220479,
      220538,
      220596,
      220597,
      220650,
      220711,
      220772,
      220831,
      220891,
      220950,
      221005,
      221063,
      221121,
      221185,
      221243,
      221304,
      221365,
      221426,
      221491,
      221549,
      221599,
      221656,
      221707,
      221708,
      221765,
      221822,
      221883,
      221940,
      222008,
      222065,
      222123,
      222183,
      222243,
      222297,
      222359,
      222422,
      222479,
      222542,
      222596,
      222668,
      222713,
      222714,
      222777,
      222831,
      222890,
      222947,
      223007,
      223064,
      223125,
      223190,
      223253,
      223309,
      223371,
      223429,
      223484,
      223514,
      223515,
      223570,
      223628,
      223689,
      223745,
      223801,
      223860,
      223923,
      223977,
      224034,
      224093,
      224153,
      224212,
      224272,
      224331,
      224392,
      224446,
      224499,
      224556,
      224619,
      224677,
      224739,
      224801,
      224802,
      224862,
      224925,
      224981,
      225039,
      225094,
      225153,
      225223,
      225270,
      225327,
      225382,
      225443,
      225511,
      225552,
      225553,
      225611,
      225671,
      225724,
      225781,
      225843,
      225902,
      225954,
      226010,
      226063,
      226128,
      226178,
      226239,
      226296,
      226354,
      226415,
      226472,
      226534,
      226592,
      226650,
      226709,
      226770,
      226828,
      226886,
      226887,
      226946,
      227011,
      227066,
      227125,
      227190,
      227243,
      227305,
      227331,
      227332,
      227388,
      227451,
      227507,
      227566,
      227626,
      227687,
      227739,
      227814,
      227865,
      227922,
      227982,
      228046,
      228108,
      228176,
      228228,
      228294,
      228346,
      228406,
      228460,
      228515,
      228570,
      228625,
      228684,
      228740,
      228805,
      228856,
      228916,
      228972,
      228973,
      229029,
      229088,
      229147,
      229206,
      229263,
      229322,
      229381,
      229441,
      229496,
      229553,
      229617,
      229671,
      229730,
      229787,
      229855,
      229905,
      229965,
      230011,
      230012,
      230072,
      230132,
      230184,
      230241,
      230297,
      230353,
      230413,
      230468,
      230528,
      230586,
      230647,
      230705,
      230761,
      230816,
      230880,
      230937,
      230989,
      231048,
      231049,
      231111,
      231173,
      231232,
      231288,
      231346,
      231404,
      231469,
      231524,
      231586,
      231641,
      231700,
      231761,
      231817,
      231877,
      231945,
      231997,
      232043,
      232044,
      232100,
      232158,
      232224,
      232277,
      232331,
      232393,
      232447,
      232504,
      232562,
      232624,
      232680,
      232739,
      232799,
      232853,
      232912,
      232972,
      233029,
      233086,
      233143,
      233144,
      233201,
      233257,
      233315,
      233377,
      233434,
      233494,
      233550,
      233609,
      233669,
      233730,
      233792,
      233842,
      233899,
      233960,
      234017,
      234077,
      234140,
      234196,
      234259,
      234320,
      234381,
      234448,
      234504,
      234558,
      234628,
      234674,
      234729,
      234739,
      234740,
      234795,
      234855,
      234917,
      234975,
      235035,
      235092,
      235160,
      235208,
      235209,
      235267,
      235327,
      235386,
      235447,
      235503,
      235562,
      235624,
      235686,
      235737,
      235798,
      235858,
      235921,
      235984,
      236043,
      236105,
      236163,
      236225,
      236287,
      236347,
      236402,
      236459,
      236516,
      236573,
      236631,
      236692,
      236757,
      236763,
      236764,
      236818,
      236880,
      236938,
      236998,
      237057,
      237117,
      237179,
      237241,
      237303,
      237304,
      237369,
      237436,
      237488,
      237552,
      237607,
      237666,
      237724,
      237785,
      237847,
      237901,
      237965,
      238024,
      238078,
      238133,
      238192,
      238253,
      238307,
      238369,
      238439,
      238493,
      238537,
      238538,
      238598,
      238657,
      238709,
      238771,
      238828,
      238887,
      238943,
      239004,
      239058,
      239114,
      239175,
      239237,
      239292,
      239351,
      239410,
      239411,
      239470,
      239530,
      239592,
      239650,
      239712,
      239769,
      239827,
      239883,
      239945,
      240005,
      240065,
      240125,
      240185,
      240243,
      240300,
      240362,
      240423,
      240484,
      240546,
      240611,
      240665,
      240734,
      240787,
      240847,
      240903,
      240964,
      240981,
      240982,
      241040,
      241097,
      241155,
      241221,
      241274,
      241334,
      241393,
      241451,
      241513,
      241514,
      241579,
      241642,
      241705,
      241768,
      241825,
      241884,
      241944,
      242000,
      242061,
      242118,
      242179,
      242243,
      242301,
      242363,
      242420,
      242477,
      242540,
      242596,
      242655,
      242718,
      242779,
      242836,
      242837,
      242894,
      242955,
      243013,
      243074,
      243133,
      243196,
      243251,
      243306,
      243369,
      243431,
      243491,
      243558,
      243609,
      243668,
      243669,
      243731,
      243788,
      243845,
      243907,
      243966,
      244026,
      244084,
      244141,
      244200,
      244262,
      244319,
      244376,
      244437,
      244491,
      244547,
      244609,
      244666,
      244724,
      244784,
      244816,
      244817,
      244873,
      244936,
      244998,
      245051,
      245118,
      245169,
      245232,
      245289,
      245345,
      245405,
      245468,
      245529,
      245588,
      245643,
      245703,
      245764,
      245765,
      245823,
      245879,
      245941,
      246004,
      246063,
      246122,
      246183,
      246247,
      246302,
      246358,
      246416,
      246480,
      246543,
      246574,
      246575,
      246629,
      246691,
      246757,
      246810,
      246865,
      246920,
      246977,
      247036,
      247095,
      247158,
      247216,
      247275,
      247333,
      247391,
      247455,
      247513,
      247569,
      247633,
      247683,
      247744,
      247804,
      247861,
      247862,
      247916,
      247975,
      248026,
      248080,
      248134,
      248192,
      248250,
      248308,
      248368,
      248432,
      248489,
      248547,
      248602,
      248661,
      248722,
      248782,
      248831,
      248832,
      248888,
      248953,
      249003,
      249065,
      249127,
      249187,
      249247,
      249301,
      249362,
      249422,
      249479,
      249537,
      249596,
      249655,
      249714,
      249771,
      249825,
      249886,
      249941,
      249942,
      250003,
      250056,
      250115,
      250176,
      250229,
      250287,
      250348,
      250398,
      250453,
      250513,
      250573,
      250635,
      250699,
      250754,
      250810,
      250873,
      250936,
      250995,
      251054,
      251114,
      251176,
      251211,
      251212,
      251272,
      251333,
      251387,
      251456,
      251511,
      251564,
      251623,
      251681,
      251741,
      251808,
      251861,
      251926,
      251981,
      252036,
      252037,
      252097,
      252156,
      252214,
      252276,
      252331,
      252393,
      252453,
      252510,
      252571,
      252629,
      252684,
      252744,
      252801,
      252856,
      252916,
      252973,
      253033,
      253093,
      253151,
      253210,
      253270,
      253336,
      253391,
      253431,
      253432,
      253488,
      253550,
      253610,
      253665,
      253723,
      253781,
      253841,
      253888,
      253950,
      254008,
      254064,
      254122,
      254123,
      254182,
      254241,
      254299,
      254359,
      254424,
      254480,
      254537,
      254599,
      254658,
      254717,
      254774,
      254833,
      254892,
      254950,
      255007,
      255067,
      255123,
      255183,
      255238,
      255302,
      255354,
      255413,
      255469,
      255531,
      255586,
      255587,
      255643,
      255700,
      255762,
      255820,
      255877,
      255937,
      255998,
      256060,
      256121,
      256178,
      256237,
      256238,
      256301,
      256364,
      256423,
      256488,
      256546,
      256608,
      256668,
      256724,
      256780,
      256839,
      256898,
      256959,
      257019,
      257074,
      257134,
      257192,
      257248,
      257307,
      257335,
      257336,
      257389,
      257449,
      257509,
      257566,
      257627,
      257683,
      257740,
      257801,
      257865,
      257919,
      257982,
      258042,
      258106,
      258166,
      258227,
      258295,
      258346,
      258347,
      258406,
      258465,
      258523,
      258584,
      258643,
      258701,
      258762,
      258819,
      258878,
      258944,
      259001,
      259061,
      259123,
      259174,
      259232,
      259291,
      259355,
      259415,
      259473,
      259532,
      259589,
      259650,
      259709,
      259771,
      259832,
      259890,
      259917,
      259918,
      259977,
      260034,
      260095,
      260158,
      260216,
      260270,
      260328,
      260386,
      260437,
      260438,
      260501,
      260560,
      260619,
      260680,
      260738,
      260792,
      260852,
      260915,
      260972,
      261032,
      261092,
      261151,
      261208,
      261265,
      261324,
      261384,
      261447,
      261507,
      261564,
      261620,
      261685,
      261740,
      261799,
      261868,
      261918,
      261981,
      262041,
      262101,
      262163,
      262223,
      262284,
      262346,
      262347,
      262400,
      262460,
      262514,
      262565,
      262566,
      262621,
      262682,
      262742,
      262795,
      262848,
      262912,
      262966,
      263025,
      263082,
      263142,
      263204,
      263263,
      263325,
      263379,
      263435,
      263497,
      263549,
      263608,
      263671,
      263729,
      263789,
      263843,
      263897,
      263954,
      264019,
      264079,
      264138,
      264194,
      264257,
      264321,
      264381,
      264436,
      264494,
      264524,
      264525,
      264580,
      264639,
      264640,
      264702,
      264764,
      264826,
      264889,
      264954,
      265017,
      265080,
      265132,
      265191,
      265250,
      265309,
      265370,
      265427,
      265487,
      265551,
      265601,
      265654,
      265717,
      265774,
      265830,
      265894,
      265945,
      266008,
      266063,
      266115,
      266176,
      266232,
      266289,
      266347,
      266403,
      266465,
      266522,
      266579,
      266646,
      266647,
      266701,
      266702,
      266757,
      266819,
      266878,
      266940,
      267000,
      267060,
      267124,
      267181,
      267244,
      267295,
      267355,
      267415,
      267473,
      267535,
      267599,
      267656,
      267712,
      267771,
      267830,
      267889,
      267947,
      268007,
      268065,
      268125,
      268186,
      268243,
      268304,
      268366,
      268422,
      268485,
      268547,
      268606,
      268662,
      268716,
      268776,
      268837,
      268838,
      268895,
      268959,
      269007,
      269069,
      269124,
      269182,
      269241,
      269303,
      269363,
      269426,
      269433,
      269434,
      269497,
      269547,
      269607,
      269665,
      269720,
      269780,
      269838,
      269897,
      269958,
      270016,
      270074,
      270128,
      270184,
      270245,
      270302,
      270363,
      270424,
      270484,
      270544,
      270600,
      270660,
      270722,
      270784,
      270843,
      270906,
      270907,
      270968,
      271028,
      271088,
      271147,
      271206,
      271266,
      271327,
      271388,
      271452,
      271453,
      271509,
      271570,
      271628,
      271688,
      271743,
      271807,
      271867,
      271924,
      271990,
      272049,
      272109,
      272170,
      272234,
      272290,
      272346,
      272402,
      272458,
      272519,
      272579,
      272636,
      272697,
      272751,
      272814,
      272871,
      272927,
      272994,
      272995,
      273052,
      273111,
      273176,
      273232,
      273287,
      273351,
      273352,
      273408,
      273468,
      273524,
      273579,
      273636,
      273694,
      273754,
      273809,
      273869,
      273932,
      273988,
      274045,
      274105,
      274163,
      274217,
      274277,
      274335,
      274396,
      274455,
      274516,
      274579,
      274638,
      274699,
      274760,
      274816,
      274873,
      274933,
      274991,
      275047,
      275048,
      275104,
      275161,
      275221,
      275281,
      275338,
      275396,
      275456,
      275467,
      275468,
      275526,
      275586,
      275645,
      275707,
      275761,
      275821,
      275881,
      275940,
      275989,
      276046,
      276103,
      276157,
      276209,
      276267,
      276326,
      276386,
      276446,
      276500,
      276562,
      276621,
      276685,
      276739,
      276801,
      276858,
      276919,
      276979,
      277043,
      277104,
      277105,
      277165,
      277226,
      277285,
      277347,
      277413,
      277468,
      277533,
      277585,
      277647,
      277699,
      277764,
      277822,
      277823,
      277879,
      277939,
      278003,
      278061,
      278114,
      278173,
      278233,
      278292,
      278352,
      278411,
      278468,
      278532,
      278590,
      278651,
      278712,
      278767,
      278831,
      278884,
      278948,
      279009,
      279070,
      279128,
      279192,
      279239,
      279240,
      279292,
      279355,
      279411,
      279472,
      279530,
      279594,
      279662,
      279729,
      279795,
      279854,
      279916,
      279956,
      279957,
      280017,
      280077,
      280134,
      280197,
      280260,
      280319,
      280381,
      280436,
      280494,
      280557,
      280613,
      280677,
      280738,
      280798,
      280860,
      280919,
      280978,
      281049,
      281099,
      281157,
      281220,
      281282,
      281342,
      281402,
      281403,
      281458,
      281517,
      281573,
      281607,
      281608,
      281665,
      281729,
      281786,
      281842,
      281906,
      281955,
      282020,
      282076,
      282134,
      282196,
      282251,
      282307,
      282364,
      282427,
      282482,
      282540,
      282594,
      282649,
      282707,
      282770,
      282831,
      282888,
      282947,
      283011,
      283071,
      283134,
      283197,
      283265,
      283314,
      283373,
      283430,
      283492,
      283493,
      283554,
      283617,
      283675,
      283736,
      283795,
      283838,
      283839,
      283896,
      283953,
      284015,
      284071,
      284125,
      284183,
      284245,
      284299,
      284359,
      284415,
      284470,
      284528,
      284592,
      284644,
      284701,
      284758,
      284816,
      284872,
      284931,
      284991,
      285049,
      285111,
      285170,
      285228,
      285288,
      285349,
      285406,
      285467,
      285529,
      285588,
      285589,
      285645,
      285703,
      285766,
      285824,
      285883,
      285942,
      286007,
      286060,
      286122,
      286178,
      286234,
      286293,
      286351,
      286362,
      286363,
      286423,
      286478,
      286536,
      286598,
      286659,
      286711,
      286774,
      286825,
      286886,
      286940,
      287000,
      287061,
      287119,
      287179,
      287238,
      287298,
      287359,
      287420,
      287475,
      287532,
      287593,
      287650,
      287651,
      287709,
      287770,
      287835,
      287894,
      287953,
      288015,
      288082,
      288141,
      288202,
      288267,
      288330,
      288384,
      288440,
      288441,
      288499,
      288559,
      288611,
      288674,
      288728,
      288790,
      288852,
      288906,
      288965,
      289022,
      289082,
      289148,
      289205,
      289255,
      289314,
      289370,
      289428,
      289490,
      289546,
      289604,
      289657,
      289723,
      289776,
      289777,
      289833,
      289893,
      289952,
      290001,
      290059,
      290124,
      290177,
      290236,
      290297,
      290353,
      290377,
      290378,
      290435,
      290494,
      290553,
      290609,
      290667,
      290724,
      290781,
      290839,
      290901,
      290959,
      291012,
      291072,
      291128,
      291189,
      291257,
      291312,
      291372,
      291430,
      291487,
      291550,
      291607,
      291670,
      291718,
      291779,
      291835,
      291836,
      291895,
      291953,
      292012,
      292076,
      292103,
      292104,
      292162,
      292225,
      292284,
      292344,
      292406,
      292465,
      292528,
      292587,
      292648,
      292714,
      292766,
      292824,
      292884,
      292945,
      293009,
      293066,
      293128,
      293186,
      293245,
      293301,
      293362,
      293421,
      293475,
      293537,
      293602,
      293655,
      293717,
      293774,
      293834,
      293893,
      293953,
      293954,
      294012,
      294075,
      294135,
      294198,
      294255,
      294315,
      294376,
      294435,
      294494,
      294557,
      294613,
      294646,
      294647,
      294705,
      294767,
      294831,
      294891,
      294951,
      295009,
      295073,
      295125,
      295189,
      295248,
      295312,
      295365,
      295427,
      295479,
      295536,
      295598,
      295660,
      295715,
      295773,
      295835,
      295895,
      295958,
      296018,
      296087,
      296088,
      296137,
      296197,
      296256,
      296315,
      296379,
      296436,
      296491,
      296554,
      296615,
      296676,
      296740,
      296800,
      296860,
      296920,
      296981,
      296982,
      297038,
      297101,
      297153,
      297214,
      297276,
      297339,
      297398,
      297456,
      297518,
      297581,
      297642,
      297691,
      297751,
      297810,
      297871,
      297931,
      297994,
      298053,
      298115,
      298176,
      298232,
      298233,
      298299,
      298358,
      298409,
      298473,
      298494,
      298495,
      298549,
      298610,
      298671,
      298732,
      298790,
      298850,
      298910,
      298967,
      299028,
      299091,
      299141,
      299197,
      299260,
      299322,
      299382,
      299440,
      299509,
      299568,
      299625,
      299680,
      299734,
      299790,
      299847,
      299902,
      299965,
      300017,
      300075,
      300131,
      300187,
      300252,
      300304,
      300305,
      300363,
      300426,
      300479,
      300541,
      300600,
      300662,
      300723,
      300779,
      300835,
      300897,
      300956,
      301013,
      301048,
      301049,
      301108,
      301162,
      301223,
      301280,
      301343,
      301398,
      301457,
      301519,
      301568,
      301628,
      301690,
      301752,
      301819,
      301877,
      301932,
      301988,
      302048,
      302110,
      302166,
      302226,
      302286,
      302345,
      302399,
      302400,
      302465,
      302520,
      302577,
      302641,
      302695,
      302753,
      302809,
      302864,
      302924,
      302989,
      303041,
      303097,
      303141,
      303142,
      303200,
      303257,
      303316,
      303374,
      303434,
      303488,
      303546,
      303603,
      303664,
      303723,
      303782,
      303844,
      303901,
      303959,
      304015,
      304074,
      304143,
      304199,
      304261,
      304321,
      304386,
      304440,
      304496,
      304497,
      304563,
      304615,
      304674,
      304740,
      304797,
      304858,
      304917,
      304975,
      305033,
      305093,
      305141,
      305200,
      305227,
      305228,
      305281,
      305346,
      305405,
      305461,
      305522,
      305576,
      305640,
      305696,
      305759,
      305814,
      305872,
      305922,
      305987,
      306037,
      306096,
      306156,
      306218,
      306272,
      306328,
      306388,
      306447,
      306504,
      306561,
      306562,
      306624,
      306684,
      306744,
      306814,
      306870,
      306926,
      306982,
      307039,
      307099,
      307156,
      307211,
      307270,
      307282,
      307283,
      307339,
      307395,
      307452,
      307507,
      307571,
      307623,
      307683,
      307741,
      307798,
      307857,
      307922,
      307981,
      308039,
      308095,
      308158,
      308219,
      308274,
      308335,
      308399,
      308455,
      308514,
      308573,
      308636,
      308637,
      308702,
      308761,
      308816,
      308872,
      308927,
      308985,
      309042,
      309101,
      309155,
      309216,
      309234,
      309235,
      309293,
      309354,
      309411,
      309470,
      309534,
      309585,
      309644,
      309702,
      309763,
      309826,
      309878,
      309935,
      309999,
      310057,
      310108,
      310169,
      310232,
      310285,
      310345,
      310408,
      310469,
      310524,
      310585,
      310635,
      310696,
      310697,
      310754,
      310813,
      310874,
      310930,
      310992,
      311048,
      311107,
      311167,
      311227,
      311287,
      311344,
      311406,
      311443,
      311444,
      311502,
      311564,
      311624,
      311685,
      311748,
      311811,
      311876,
      311931,
      311994,
      312057,
      312119,
      312179,
      312244,
      312306,
      312367,
      312426,
      312487,
      312544,
      312607,
      312671,
      312737,
      312787,
      312850,
      312851,
      312913,
      312974,
      313035,
      313097,
      313154,
      313214,
      313274,
      313337,
      313394,
      313453,
      313511,
      313512,
      313571,
      313638,
      313690,
      313747,
      313809,
      313873,
      313934,
      313993,
      314056,
      314113,
      314177,
      314233,
      314294,
      314352,
      314412,
      314474,
      314545,
      314597,
      314655,
      314710,
      314765,
      314824,
      314883,
      314944,
      315007,
      315008,
      315067,
      315123,
      315185,
      315243,
      315307,
      315372,
      315427,
      315486,
      315549,
      315613,
      315673,
      315690,
      315691,
      315746,
      315808,
      315867,
      315931,
      315981,
      316040,
      316103,
      316163,
      316231,
      316278,
      316337,
      316399,
      316463,
      316518,
      316586,
      316632,
      316691,
      316747,
      316807,
      316865,
      316923,
      316992,
      317038,
      317096,
      317097,
      317164,
      317209,
      317275,
      317326,
      317390,
      317451,
      317452,
      317476,
      317490,
      317491,
      317546,
      317609,
      317668,
      317728,
      317784,
      317843,
      317908,
      317963,
      318022,
      318083,
      318139,
      318194,
      318256,
      318311,
      318370,
      318426,
      318487,
      318546,
      318602,
      318661,
      318723,
      318786,
      318846,
      318904,
      318967,
      319024,
      319025,
      319075,
      319138,
      319204,
      319258,
      319324,
      319378,
      319443,
      319492,
      319550,
      319604,
      319667,
      319726,
      319787,
      319848,
      319910,
      319969,
      320030,
      320088,
      320148,
      320207,
      320269,
      320330,
      320367,
      320368,
      320424,
      320484,
      320544,
      320605,
      320664,
      320725,
      320785,
      320846,
      320912,
      320960,
      321021,
      321080,
      321141,
      321142,
      321202,
      321269,
      321329,
      321392,
      321457,
      321517,
      321581,
      321635,
      321696,
      321754,
      321815,
      321871,
      321928,
      321984,
      322046,
      322106,
      322167,
      322228,
      322286,
      322348,
      322409,
      322471,
      322529,
      322590,
      322651,
      322687,
      322688,
      322744,
      322804,
      322862,
      322923,
      322978,
      323038,
      323096,
      323151,
      323214,
      323273,
      323274,
      323332,
      323394,
      323448,
      323511,
      323571,
      323629,
      323692,
      323748,
      323808,
      323865,
      323922,
      323980,
      324023,
      324024,
      324088,
      324150,
      324199,
      324256,
      324312,
      324373,
      324428,
      324482,
      324539,
      324599,
      324656,
      324720,
      324778,
      324837,
      324898,
      324959,
      325018,
      325080,
      325141,
      325206,
      325258,
      325317,
      325379,
      325380,
      325441,
      325501,
      325563,
      325618,
      325683,
      325742,
      325801,
      325851,
      325852,
      325907,
      325969,
      326028,
      326086,
      326148,
      326213,
      326263,
      326317,
      326372,
      326432,
      326493,
      326548,
      326605,
      326665,
      326721,
      326777,
      326836,
      326895,
      326952,
      327011,
      327073,
      327131,
      327195,
      327251,
      327313,
      327372,
      327428,
      327488,
      327489,
      327549,
      327611,
      327671,
      327734,
      327794,
      327851,
      327857,
      327858,
      327916,
      327978,
      328032,
      328094,
      328153,
      328210,
      328265,
      328328,
      328388,
      328450,
      328509,
      328568,
      328628,
      328690,
      328750,
      328806,
      328872,
      328920,
      328987,
      329034,
      329091,
      329152,
      329216,
      329267,
      329330,
      329386,
      329446,
      329503,
      329566,
      329567,
      329627,
      329686,
      329746,
      329803,
      329863,
      329922,
      329981,
      330044,
      330100,
      330160,
      330221,
      330277,
      330337,
      330398,
      330458,
      330511,
      330512,
      330574,
      330638,
      330699,
      330758,
      330820,
      330881,
      330940,
      330999,
      331057,
      331115,
      331174,
      331231,
      331291,
      331345,
      331405,
      331463,
      331524,
      331581,
      331638,
      331696,
      331697,
      331759,
      331812,
      331873,
      331935,
      331992,
      332052,
      332110,
      332171,
      332220,
      332283,
      332338,
      332347,
      332348,
      332405,
      332458,
      332518,
      332576,
      332638,
      332698,
      332757,
      332820,
      332876,
      332934,
      332987,
      333044,
      333102,
      333157,
      333212,
      333265,
      333321,
      333381,
      333441,
      333497,
      333558,
      333616,
      333677,
      333733,
      333734,
      333797,
      333856,
      333919,
      333985,
      334038,
      334097,
      334157,
      334214,
      334277,
      334334,
      334389,
      334450,
      334508,
      334566,
      334576,
      334577,
      334634,
      334696,
      334754,
      334812,
      334871,
      334930,
      334985,
      335044,
      335102,
      335159,
      335214,
      335267,
      335326,
      335386,
      335446,
      335506,
      335565,
      335624,
      335684,
      335747,
      335805,
      335806,
      335866,
      335925,
      335992,
      336046,
      336103,
      336164,
      336220,
      336276,
      336339,
      336396,
      336452,
      336513,
      336573,
      336627,
      336685,
      336745,
      336812,
      336865,
      336926,
      336986,
      337012,
      337013,
      337073,
      337136,
      337196,
      337250,
      337310,
      337370,
      337425,
      337482,
      337541,
      337600,
      337660,
      337719,
      337780,
      337842,
      337906,
      337907,
      337969,
      338030,
      338091,
      338148,
      338207,
      338260,
      338316,
      338372,
      338432,
      338491,
      338549,
      338607,
      338664,
      338719,
      338784,
      338842,
      338897,
      338958,
      339022,
      339084,
      339143,
      339199,
      339260,
      339318,
      339377,
      339443,
      339498,
      339555,
      339616,
      339634,
      339635,
      339693,
      339753,
      339813,
      339870,
      339927,
      339983,
      339984,
      340045,
      340106,
      340165,
      340223,
      340280,
      340341,
      340401,
      340457,
      340517,
      340581,
      340646,
      340705,
      340770,
      340826,
      340884,
      340940,
      340998,
      341060,
      341117,
      341175,
      341230,
      341289,
      341347,
      341403,
      341459,
      341518,
      341576,
      341638,
      341701,
      341762,
      341798,
      341799,
      341856,
      341916,
      341975,
      342034,
      342095,
      342096,
      342152,
      342206,
      342268,
      342330,
      342391,
      342450,
      342505,
      342559,
      342622,
      342674,
      342732,
      342792,
      342851,
      342913,
      342964,
      343027,
      343083,
      343148,
      343196,
      343256,
      343312,
      343370,
      343429,
      343485,
      343546,
      343602,
      343672,
      343722,
      343782,
      343840,
      343901,
      343961,
      344020,
      344079,
      344139,
      344196,
      344197,
      344250,
      344312,
      344372,
      344431,
      344503,
      344549,
      344606,
      344661,
      344721,
      344770,
      344830,
      344888,
      344949,
      345008,
      345062,
      345116,
      345175,
      345236,
      345296,
      345355,
      345421,
      345468,
      345523,
      345580,
      345640,
      345698,
      345756,
      345812,
      345866,
      345926,
      345984,
      346042,
      346100,
      346157,
      346212,
      346240,
      346241,
      346295,
      346355,
      346412,
      346471,
      346529,
      346586,
      346645,
      346703,
      346760,
      346823,
      346882,
      346938,
      346995,
      347051,
      347109,
      347169,
      347228,
      347281,
      347339,
      347397,
      347452,
      347507,
      347567,
      347623,
      347679,
      347737,
      347792,
      347843,
      347902,
      347960,
      348015,
      348075,
      348130,
      348194,
      348255,
      348309,
      348310,
      348373,
      348434,
      348480,
      348544,
      348594,
      348595,
      348651,
      348712,
      348773,
      348831,
      348889,
      348956,
      349007,
      349068,
      349128,
      349184,
      349248,
      349300,
      349357,
      349421,
      349464,
      349520,
      349578,
      349636,
      349690,
      349749,
      349807,
      349864,
      349921,
      349977,
      350034,
      350089,
      350146,
      350209,
      350238,
      350239,
      350296,
      350356,
      350357,
      350425,
      350478,
      350541,
      350598,
      350663,
      350716,
      350772,
      350832,
      350891,
      350955,
      351012,
      351071,
      351128,
      351188,
      351254,
      351306,
      351363,
      351423,
      351488,
      351538,
      351605,
      351659,
      351726,
      351785,
      351837,
      351892,
      351948,
      352003,
      352059,
      352117,
      352175,
      352236,
      352293,
      352350,
      352405,
      352463,
      352464,
      352522,
      352582,
      352638,
      352697,
      352755,
      352816,
      352871,
      352931,
      352986,
      353040,
      353095,
      353151,
      353211,
      353272,
      353336,
      353394,
      353395,
      353451,
      353508,
      353567,
      353627,
      353686,
      353744,
      353800,
      353859,
      353916,
      353977,
      354037,
      354100,
      354159,
      354222,
      354283,
      354339,
      354397,
      354458,
      354519,
      354577,
      354578,
      354639,
      354700,
      354757,
      354821,
      354870,
      354929,
      354991,
      355053,
      355105,
      355167,
      355224,
      355281,
      355341,
      355402,
      355463,
      355496,
      355497,
      355555,
      355614,
      355670,
      355730,
      355788,
      355849,
      355913,
      355960,
      356022,
      356079,
      356143,
      356203,
      356261,
      356322,
      356382,
      356443,
      356503,
      356562,
      356620,
      356679,
      356680,
      356741,
      356793,
      356849,
      356905,
      356961,
      357020,
      357075,
      357137,
      357192,
      357248,
      357310,
      357362,
      357423,
      357489,
      357544,
      357604,
      357664,
      357704,
      357705,
      357765,
      357813,
      357873,
      357934,
      357993,
      358053,
      358109,
      358170,
      358231,
      358294,
      358353,
      358412,
      358470,
      358534,
      358592,
      358652,
      358713,
      358776,
      358777,
      358838,
      358894,
      358955,
      359018,
      359078,
      359134,
      359200,
      359250,
      359310,
      359368,
      359428,
      359488,
      359549,
      359611,
      359668,
      359732,
      359788,
      359845,
      359904,
      359968,
      360019,
      360081,
      360125,
      360126,
      360182,
      360247,
      360310,
      360373,
      360431,
      360501,
      360552,
      360609,
      360666,
      360722,
      360779,
      360840,
      360908,
      360909,
      360961,
      361017,
      361081,
      361141,
      361202,
      361265,
      361316,
      361375,
      361438,
      361500,
      361561,
      361626,
      361681,
      361743,
      361802,
      361857,
      361916,
      361975,
      362036,
      362097,
      362156,
      362213,
      362262,
      362263,
      362316,
      362374,
      362435,
      362495,
      362554,
      362611,
      362672,
      362734,
      362797,
      362854,
      362912,
      362974,
      363029,
      363030,
      363089,
      363138,
      363200,
      363257,
      363313,
      363375,
      363430,
      363490,
      363550,
      363610,
      363669,
      363734,
      363788,
      363847,
      363905,
      363966,
      364025,
      364084,
      364143,
      364158,
      364159,
      364214,
      364272,
      364325,
      364388,
      364440,
      364501,
      364552,
      364611,
      364672,
      364729,
      364789,
      364853,
      364912,
      364972,
      365033,
      365090,
      365091,
      365149,
      365206,
      365267,
      365325,
      365384,
      365446,
      365505,
      365562,
      365620,
      365680,
      365737,
      365783,
      365784,
      365848,
      365905,
      365969,
      366028,
      366097,
      366151,
      366211,
      366269,
      366327,
      366383,
      366439,
      366492,
      366552,
      366610,
      366670,
      366731,
      366788,
      366848,
      366906,
      366966,
      367021,
      367080,
      367145,
      367202,
      367203,
      367263,
      367325,
      367385,
      367446,
      367504,
      367564,
      367624,
      367684,
      367744,
      367802,
      367864,
      367913,
      367974,
      368041,
      368080,
      368081,
      368140,
      368198,
      368259,
      368318,
      368377,
      368438,
      368495,
      368558,
      368613,
      368672,
      368728,
      368790,
      368851,
      368911,
      368974,
      369037,
      369100,
      369164,
      369227,
      369284,
      369342,
      369343,
      369399,
      369458,
      369518,
      369572,
      369630,
      369690,
      369746,
      369802,
      369863,
      369920,
      369975,
      370034,
      370092,
      370155,
      370215,
      370275,
      370331,
      370391,
      370453,
      370454,
      370503,
      370564,
      370625,
      370680,
      370736,
      370794,
      370853,
      370910,
      370971,
      371030,
      371090,
      371150,
      371215,
      371266,
      371323,
      371378,
      371435,
      371436,
      371495,
      371550,
      371613,
      371666,
      371722,
      371782,
      371843,
      371894,
      371950,
      372009,
      372063,
      372123,
      372182,
      372244,
      372303,
      372357,
      372419,
      372450,
      372451,
      372509,
      372567,
      372631,
      372691,
      372747,
      372809,
      372866,
      372924,
      372979,
      373035,
      373093,
      373152,
      373208,
      373267,
      373327,
      373387,
      373449,
      373498,
      373499,
      373556,
      373614,
      373670,
      373729,
      373785,
      373843,
      373910,
      373962,
      374023,
      374079,
      374138,
      374201,
      374261,
      374322,
      374380,
      374439,
      374499,
      374562,
      374623,
      374680,
      374736,
      374796,
      374865,
      374919,
      374969,
      375034,
      375101,
      375155,
      375213,
      375270,
      375330,
      375393,
      375455,
      375491,
      375492,
      375552,
      375614,
      375615,
      375674,
      375732,
      375793,
      375856,
      375921,
      375974,
      376031,
      376093,
      376154,
      376215,
      376271,
      376330,
      376386,
      376451,
      376503,
      376558,
      376626,
      376677,
      376736,
      376795,
      376856,
      376915,
      376973,
      377035,
      377095,
      377161,
      377211,
      377267,
      377325,
      377387,
      377388,
      377450,
      377513,
      377561,
      377620,
      377682,
      377743,
      377744,
      377807,
      377866,
      377921,
      377982,
      378043,
      378095,
      378156,
      378219,
      378275,
      378338,
      378391,
      378448,
      378504,
      378568,
      378619,
      378684,
      378738,
      378804,
      378858,
      378917,
      378980,
      379042,
      379105,
      379161,
      379225,
      379283,
      379344,
      379400,
      379460,
      379521,
      379583,
      379638,
      379696,
      379762,
      379814,
      379863,
      379864,
      379924,
      379980,
      379981,
      380039,
      380102,
      380158,
      380216,
      380270,
      380331,
      380389,
      380450,
      380506,
      380566,
      380626,
      380680,
      380740,
      380800,
      380858,
      380917,
      380971,
      381030,
      381090,
      381142,
      381203,
      381266,
      381321,
      381380,
      381442,
      381507,
      381558,
      381577,
      381578,
      381629,
      381691,
      381742,
      381801,
      381861,
      381921,
      381922,
      381982,
      382048,
      382104,
      382165,
      382226,
      382283,
      382340,
      382398,
      382460,
      382519,
      382579,
      382639,
      382697,
      382757,
      382810,
      382864,
      382926,
      382975,
      383032,
      383047,
      383048,
      383102,
      383164,
      383229,
      383293,
      383348,
      383410,
      383462,
      383520,
      383577,
      383638,
      383695,
      383753,
      383813,
      383867,
      383926,
      383990,
      383991,
      384056,
      384117,
      384190,
      384239,
      384301,
      384357,
      384418,
      384477,
      384536,
      384602,
      384657,
      384718,
      384782,
      384840,
      384895,
      384954,
      385016,
      385029,
      385030,
      385083,
      385145,
      385206,
      385264,
      385324,
      385384,
      385447,
      385508,
      385570,
      385631,
      385692,
      385750,
      385811,
      385875,
      385926,
      385987,
      386043,
      386101,
      386102,
      386163,
      386223,
      386281,
      386343,
      386404,
      386467,
      386528,
      386587,
      386643,
      386708,
      386760,
      386822,
      386884,
      386918,
      386919,
      386977,
      387034,
      387091,
      387150,
      387207,
      387268,
      387330,
      387386,
      387450,
      387504,
      387571,
      387620,
      387677,
      387734,
      387788,
      387849,
      387908,
      387966,
      388025,
      388085,
      388145,
      388202,
      388203,
      388265,
      388326,
      388386,
      388445,
      388505,
      388562,
      388622,
      388682,
      388743,
      388802,
      388857,
      388925,
      388978,
      389039,
      389064,
      389065,
      389120,
      389189,
      389240,
      389300,
      389354,
      389410,
      389470,
      389528,
      389589,
      389650,
      389710,
      389770,
      389834,
      389902,
      389955,
      390011,
      390074,
      390132,
      390189,
      390249,
      390298,
      390299,
      390360,
      390422,
      390484,
      390541,
      390598,
      390656,
      390714,
      390772,
      390829,
      390890,
      390951,
      391011,
      391075,
      391129,
      391188,
      391250,
      391315,
      391367,
      391425,
      391482,
      391534,
      391594,
      391654,
      391683,
      391684,
      391741,
      391802,
      391858,
      391915,
      391974,
      392031,
      392093,
      392151,
      392206,
      392260,
      392323,
      392377,
      392378,
      392440,
      392504,
      392553,
      392615,
      392673,
      392728,
      392785,
      392850,
      392907,
      392960,
      393022,
      393082,
      393142,
      393201,
      393262,
      393319,
      393379,
      393442,
      393501,
      393560,
      393577,
      393578,
      393631,
      393691,
      393748,
      393807,
      393869,
      393928,
      393987,
      394050,
      394112,
      394173,
      394234,
      394293,
      394353,
      394418,
      394475,
      394476,
      394533,
      394589,
      394654,
      394705,
      394765,
      394821,
      394876,
      394937,
      394995,
      395050,
      395108,
      395164,
      395224,
      395280,
      395345,
      395403,
      395463,
      395520,
      395581,
      395642,
      395702,
      395767,
      395827,
      395885,
      395942,
      395999,
      396056,
      396066,
      396067,
      396123,
      396182,
      396240,
      396302,
      396360,
      396416,
      396476,
      396541,
      396542,
      396591,
      396651,
      396708,
      396762,
      396822,
      396879,
      396939,
      396999,
      397058,
      397116,
      397175,
      397235,
      397293,
      397351,
      397412,
      397471,
      397529,
      397586,
      397652,
      397704,
      397760,
      397819,
      397820,
      397880,
      397942,
      398005,
      398055,
      398113,
      398169,
      398231,
      398300,
      398347,
      398404,
      398469,
      398519,
      398578,
      398636,
      398637,
      398696,
      398753,
      398808,
      398867,
      398920,
      398981,
      399040,
      399097,
      399153,
      399209,
      399269,
      399336,
      399400,
      399456,
      399511,
      399561,
      399562,
      399621,
      399679,
      399738,
      399802,
      399868,
      399922,
      399985,
      400038,
      400101,
      400164,
      400224,
      400284,
      400343,
      400403,
      400464,
      400523,
      400580,
      400636,
      400695,
      400752,
      400753,
      400813,
      400870,
      400934,
      400994,
      401055,
      401116,
      401172,
      401236,
      401284,
      401344,
      401407,
      401468,
      401526,
      401581,
      401605,
      401606,
      401669,
      401725,
      401782,
      401844,
      401903,
      401957,
      402016,
      402072,
      402128,
      402188,
      402252,
      402314,
      402364,
      402423,
      402484,
      402546,
      402604,
      402661,
      402728,
      402774,
      402833,
      402834,
      402893,
      402952,
      403012,
      403067,
      403127,
      403189,
      403239,
      403255,
      403256,
      403312,
      403373,
      403437,
      403494,
      403547,
      403603,
      403661,
      403721,
      403780,
      403838,
      403895,
      403951,
      404010,
      404073,
      404129,
      404188,
      404250,
      404309,
      404368,
      404423,
      404483,
      404539,
      404578,
      404579,
      404636,
      404709,
      404756,
      404823,
      404876,
      404877,
      404933,
      404988,
      405049,
      405108,
      405170,
      405224,
      405285,
      405344,
      405407,
      405467,
      405529,
      405588,
      405647,
      405708,
      405767,
      405822,
      405877,
      405936,
      405997,
      406059,
      406121,
      406180,
      406240,
      406298,
      406357,
      406358,
      406417,
      406476,
      406535,
      406599,
      406659,
      406714,
      406774,
      406837,
      406898,
      406956,
      407014,
      407015,
      407077,
      407134,
      407191,
      407256,
      407308,
      407368,
      407426,
      407485,
      407542,
      407601,
      407666,
      407721,
      407778,
      407837,
      407900,
      407957,
      408019,
      408078,
      408088,
      408089,
      408152,
      408206,
      408261,
      408318,
      408378,
      408439,
      408499,
      408559,
      408618,
      408675,
      408732,
      408790,
      408850,
      408907,
      408969,
      409037,
      409091,
      409092,
      409150,
      409212,
      409274,
      409340,
      409400,
      409460,
      409518,
      409575,
      409634,
      409701,
      409757,
      409824,
      409881,
      409940,
      410001,
      410060,
      410118,
      410175,
      410230,
      410289,
      410345,
      410354,
      410355,
      410412,
      410464,
      410529,
      410578,
      410640,
      410700,
      410757,
      410815,
      410877,
      410939,
      411000,
      411055,
      411119,
      411182,
      411183,
      411244,
      411306,
      411363,
      411423,
      411481,
      411538,
      411597,
      411652,
      411709,
      411771,
      411837,
      411887,
      411946,
      412007,
      412064,
      412082,
      412083,
      412147,
      412202,
      412264,
      412328,
      412388,
      412446,
      412510,
      412573,
      412640,
      412702,
      412765,
      412826,
      412885,
      412944,
      413003,
      413063,
      413118,
      413180,
      413237,
      413294,
      413295,
      413351,
      413405,
      413464,
      413527,
      413587,
      413652,
      413704,
      413761,
      413823,
      413884,
      413944,
      413971,
      413972,
      414026,
      414092,
      414140,
      414192,
      414253,
      414312,
      414371,
      414435,
      414498,
      414560,
      414618,
      414670,
      414723,
      414782,
      414838,
      414901,
      414962,
      415022,
      415078,
      415142,
      415201,
      415254,
      415308,
      415364,
      415365,
      415426,
      415484,
      415548,
      415597,
      415658,
      415716,
      415768,
      415823,
      415885,
      415944,
      416009,
      416069,
      416130,
      416160,
      416161,
      416212,
      416272,
      416331,
      416395,
      416458,
      416511,
      416576,
      416625,
      416686,
      416746,
      416806,
      416868,
      416926,
      416983,
      417045,
      417102,
      417161,
      417224,
      417292,
      417345,
      417408,
      417467,
      417468,
      417526,
      417584,
      417643,
      417702,
      417764,
      417829,
      417888,
      417945,
      418011,
      418065,
      418127,
      418183,
      418226,
      418227,
      418286,
      418349,
      418410,
      418467,
      418527,
      418587,
      418645,
      418702,
      418761,
      418827,
      418881,
      418943,
      419005,
      419064,
      419125,
      419183,
      419242,
      419302,
      419362,
      419421,
      419482,
      419552,
      419607,
      419608,
      419666,
      419723,
      419781,
      419844,
      419899,
      419963,
      420015,
      420074,
      420133,
      420191,
      420209,
      420210,
      420269,
      420326,
      420376,
      420438,
      420488,
      420547,
      420601,
      420656,
      420716,
      420775,
      420832,
      420893,
      420954,
      421018,
      421075,
      421131,
      421197,
      421247,
      421312,
      421371,
      421427,
      421443,
      421444,
      421498,
      421553,
      421613,
      421614,
      421678,
      421734,
      421794,
      421849,
      421906,
      421964,
      422021,
      422079,
      422140,
      422197,
      422255,
      422316,
      422374,
      422430,
      422494,
      422550,
      422611,
      422672,
      422737,
      422790,
      422850,
      422911,
      422966,
      423021,
      423077,
      423135,
      423192,
      423248,
      423303,
      423360,
      423416,
      423480,
      423534,
      423591,
      423651,
      423685,
      423686,
      423744,
      423809,
      423858,
      423919,
      423980,
      424040,
      424098,
      424161,
      424219,
      424283,
      424338,
      424396,
      424460,
      424511,
      424575,
      424639,
      424695,
      424753,
      424815,
      424878,
      424936,
      424984,
      425043,
      425102,
      425158,
      425212,
      425270,
      425332,
      425397,
      425448,
      425506,
      425573,
      425635,
      425693,
      425746,
      425805,
      425806,
      425862,
      425922,
      425930,
      425931,
      425988,
      426047,
      426110,
      426166,
      426230,
      426282,
      426340,
      426401,
      426460,
      426521,
      426582,
      426640,
      426700,
      426758,
      426820,
      426881,
      426941,
      427003,
      427056,
      427111,
      427169,
      427231,
      427284,
      427344,
      427404,
      427463,
      427524,
      427543,
      427544,
      427601,
      427660,
      427720,
      427780,
      427842,
      427843,
      427902,
      427964,
      428028,
      428080,
      428136,
      428196,
      428255,
      428312,
      428368,
      428426,
      428487,
      428554,
      428614,
      428660,
      428713,
      428772,
      428828,
      428883,
      428942,
      429004,
      429062,
      429124,
      429185,
      429247,
      429307,
      429364,
      429422,
      429483,
      429506,
      429507,
      429563,
      429621,
      429679,
      429740,
      429802,
      429855,
      429916,
      429917,
      429978,
      430038,
      430099,
      430159,
      430217,
      430275,
      430331,
      430394,
      430449,
      430503,
      430563,
      430627,
      430685,
      430737,
      430796,
      430851,
      430913,
      430973,
      431032,
      431092,
      431153,
      431212,
      431282,
      431324,
      431335,
      431336,
      431390,
      431448,
      431507,
      431569,
      431631,
      431688,
      431745,
      431802,
      431864,
      431924,
      431988,
      431989,
      432047,
      432099,
      432159,
      432221,
      432280,
      432340,
      432403,
      432462,
      432523,
      432585,
      432637,
      432694,
      432757,
      432812,
      432876,
      432924,
      432985,
      433047,
      433109,
      433168,
      433221,
      433283,
      433344,
      433410,
      433472,
      433531,
      433557,
      433558,
      433614,
      433675,
      433728,
      433788,
      433850,
      433905,
      433967,
      434029,
      434088,
      434089,
      434149,
      434205,
      434267,
      434337,
      434384,
      434447,
      434503,
      434561,
      434621,
      434678,
      434738,
      434799,
      434856,
      434918,
      434983,
      435037,
      435101,
      435154,
      435208,
      435265,
      435328,
      435384,
      435445,
      435502,
      435566,
      435625,
      435683,
      435744,
      435799,
      435860,
      435923,
      435973,
      436026,
      436083,
      436141,
      436201,
      436202,
      436250,
      436261,
      436262,
      436319,
      436385,
      436438,
      436499,
      436561,
      436621,
      436678,
      436742,
      436796,
      436857,
      436918,
      436975,
      437028,
      437086,
      437144,
      437200,
      437264,
      437325,
      437387,
      437434,
      437495,
      437553,
      437610,
      437668,
      437736,
      437783,
      437844,
      437906,
      437956,
      438018,
      438062,
      438063,
      438120,
      438177,
      438236,
      438237,
      438296,
      438354,
      438414,
      438472,
      438531,
      438597,
      438657,
      438708,
      438764,
      438829,
      438888,
      438949,
      439010,
      439072,
      439126,
      439182,
      439240,
      439298,
      439353,
      439418,
      439473,
      439535,
      439594,
      439656,
      439708,
      439768,
      439827,
      439887,
      439941,
      439999,
      440057,
      440114,
      440128,
      440129,
      440186,
      440246,
      440304,
      440305,
      440367,
      440423,
      440486,
      440553,
      440602,
      440662,
      440724,
      440782,
      440843,
      440904,
      440967,
      441021,
      441078,
      441140,
      441197,
      441258,
      441308,
      441369,
      441431,
      441486,
      441560,
      441618,
      441681,
      441737,
      441799,
      441854,
      441913,
      441971,
      442033,
      442095,
      442148,
      442188,
      442189,
      442244,
      442304,
      442362,
      442419,
      442420,
      442481,
      442534,
      442593,
      442653,
      442706,
      442759,
      442818,
      442875,
      442939,
      443002,
      443055,
      443119,
      443168,
      443225,
      443281,
      443341,
      443398,
      443457,
      443517,
      443577,
      443635,
      443694,
      443754,
      443818,
      443879,
      443927,
      443983,
      444039,
      444101,
      444152,
      444215,
      444268,
      444330,
      444387,
      444448,
      444510,
      444511,
      444575,
      444595,
      444596,
      444655,
      444711,
      444770,
      444830,
      444883,
      444938,
      444997,
      445055,
      445112,
      445180,
      445232,
      445288,
      445347,
      445405,
      445468,
      445521,
      445582,
      445644,
      445698,
      445760,
      445820,
      445886,
      445943,
      446006,
      446058,
      446116,
      446178,
      446237,
      446301,
      446366,
      446421,
      446475,
      446533,
      446592,
      446593,
      446649,
      446666,
      446667,
      446732,
      446791,
      446839,
      446893,
      446949,
      447006,
      447068,
      447133,
      447184,
      447244,
      447301,
      447363,
      447426,
      447487,
      447549,
      447611,
      447669,
      447724,
      447780,
      447841,
      447897,
      447953,
      448015,
      448069,
      448136,
      448188,
      448248,
      448308,
      448366,
      448421,
      448479,
      448543,
      448601,
      448660,
      448661,
      448720,
      448777,
      448837,
      448897,
      448944,
      448945,
      449002,
      449065,
      449116,
      449178,
      449239,
      449299,
      449355,
      449410,
      449468,
      449529,
      449589,
      449653,
      449719,
      449769,
      449826,
      449890,
      449941,
      449999,
      450062,
      450119,
      450181,
      450234,
      450284,
      450343,
      450404,
      450465,
      450525,
      450585,
      450643,
      450702,
      450762,
      450763,
      450826,
      450888,
      450912,
      450913,
      450971,
      451039,
      451093,
      451151,
      451206,
      451266,
      451328,
      451389,
      451445,
      451504,
      451567,
      451628,
      451685,
      451748,
      451802,
      451860,
      451923,
      451984,
      452048,
      452106,
      452162,
      452220,
      452280,
      452339,
      452394,
      452455,
      452507,
      452565,
      452629,
      452695,
      452751,
      452807,
      452865,
      452866,
      452923,
      452982,
      453041,
      453103,
      453165,
      453226,
      453286,
      453345,
      453407,
      453468,
      453489,
      453490,
      453546,
      453609,
      453665,
      453722,
      453781,
      453836,
      453898,
      453961,
      454014,
      454078,
      454136,
      454199,
      454260,
      454322,
      454385,
      454448,
      454506,
      454565,
      454628,
      454679,
      454740,
      454804,
      454863,
      454923,
      454984,
      454985,
      455042,
      455103,
      455165,
      455223,
      455282,
      455338,
      455401,
      455461,
      455525,
      455579,
      455638,
      455698,
      455760,
      455821,
      455880,
      455881,
      455933,
      455991,
      456050,
      456109,
      456167,
      456226,
      456286,
      456346,
      456400,
      456458,
      456518,
      456575,
      456634,
      456698,
      456752,
      456813,
      456876,
      456943,
      456995,
      457061,
      457123,
      457124,
      457171,
      457233,
      457299,
      457349,
      457404,
      457463,
      457524,
      457577,
      457639,
      457698,
      457757,
      457819,
      457877,
      457933,
      457992,
      458051,
      458109,
      458170,
      458233,
      458288,
      458352,
      458409,
      458470,
      458529,
      458587,
      458648,
      458704,
      458763,
      458819,
      458820,
      458850,
      458860,
      458861,
      458913,
      458974,
      459028,
      459087,
      459150,
      459208,
      459271,
      459333,
      459399,
      459461,
      459519,
      459577,
      459636,
      459692,
      459749,
      459813,
      459870,
      459932,
      459994,
      460058,
      460114,
      460171,
      460223,
      460284,
      460285,
      460347,
      460403,
      460465,
      460523,
      460573,
      460635,
      460696,
      460736,
      460737,
      460794,
      460855,
      460915,
      460975,
      461033,
      461092,
      461153,
      461214,
      461274,
      461331,
      461390,
      461444,
      461502,
      461562,
      461619,
      461679,
      461735,
      461794,
      461852,
      461905,
      461964,
      462024,
      462087,
      462144,
      462203,
      462268,
      462319,
      462379,
      462380,
      462438,
      462497,
      462555,
      462615,
      462671,
      462729,
      462737,
      462738,
      462794,
      462853,
      462911,
      462971,
      463034,
      463101,
      463153,
      463216,
      463273,
      463338,
      463393,
      463451,
      463512,
      463577,
      463633,
      463696,
      463757,
      463817,
      463868,
      463927,
      463984,
      464041,
      464096,
      464158,
      464217,
      464281,
      464332,
      464391,
      464430,
      464431,
      464484,
      464547,
      464602,
      464662,
      464729,
      464779,
      464842,
      464899,
      464960,
      465023,
      465084,
      465143,
      465204,
      465263,
      465320,
      465382,
      465439,
      465495,
      465557,
      465617,
      465675,
      465733,
      465794,
      465852,
      465911,
      465967,
      466027,
      466086,
      466148,
      466210,
      466264,
      466327,
      466390,
      466446,
      466564,
      466565,
      466627,
      466671,
      466672,
      466729,
      466788,
      466848,
      466900,
      466959,
      467015,
      467077,
      467145,
      467192,
      467252,
      467313,
      467371,
      467435,
      467498,
      467554,
      467621,
      467661,
      467662,
      467721,
      467779,
      467824,
      467888,
      467943,
      468001,
      468056,
      468118,
      468176,
      468232,
      468293,
      468352,
      468411,
      468469,
      468531,
      468594,
      468595,
      468652,
      468708,
      468771,
      468828,
      468886,
      468942,
      469001,
      469065,
      469122,
      469183,
      469241,
      469304,
      469364,
      469429,
      469485,
      469540,
      469603,
      469604,
      469658,
      469723,
      469774,
      469831,
      469891,
      469945,
      470000,
      470058,
      470115,
      470183,
      470243,
      470295,
      470359,
      470414,
      470479,
      470537,
      470601,
      470661,
      470722,
      470723,
      470779,
      470838,
      470895,
      470955,
      471012,
      471075,
      471131,
      471192,
      471250,
      471308,
      471376,
      471432,
      471483,
      471546,
      471612,
      471652,
      471653,
      471706,
      471766,
      471826,
      471887,
      471944,
      472007,
      472065,
      472126,
      472185,
      472244,
      472308,
      472364,
      472420,
      472481,
      472539,
      472597,
      472658,
      472720,
      472775,
      472776,
      472833,
      472893,
      472951,
      473011,
      473073,
      473132,
      473195,
      473252,
      473309,
      473372,
      473433,
      473483,
      473548,
      473568,
      473569,
      473623,
      473682,
      473737,
      473798,
      473854,
      473916,
      473975,
      474036,
      474097,
      474160,
      474210,
      474271,
      474329,
      474388,
      474451,
      474517,
      474576,
      474639,
      474704,
      474757,
      474815,
      474873,
      474874,
      474930,
      474985,
      475040,
      475097,
      475157,
      475213,
      475274,
      475334,
      475394,
      475454,
      475511,
      475572,
      475630,
      475691,
      475749,
      475810,
      475867,
      475926,
      475986,
      476048,
      476108,
      476170,
      476233,
      476293,
      476349,
      476409,
      476466,
      476525,
      476580,
      476635,
      476694,
      476752,
      476810,
      476871,
      476930,
      476991,
      476992,
      477049,
      477109,
      477168,
      477221,
      477222,
      477281,
      477338,
      477393,
      477450,
      477514,
      477571,
      477629,
      477691,
      477751,
      477812,
      477870,
      477928,
      477989,
      478046,
      478103,
      478162,
      478218,
      478279,
      478339,
      478394,
      478455,
      478522,
      478568,
      478569,
      478627,
      478684,
      478747,
      478797,
      478855,
      478913,
      478967,
      479026,
      479085,
      479086,
      479144,
      479195,
      479248,
      479311,
      479368,
      479422,
      479487,
      479539,
      479599,
      479663,
      479717,
      479775,
      479836,
      479892,
      479953,
      480011,
      480070,
      480130,
      480186,
      480252,
      480298,
      480353,
      480415,
      480479,
      480534,
      480581,
      480582,
      480640,
      480697,
      480757,
      480815,
      480872,
      480928,
      480986,
      481053,
      481103,
      481162,
      481163,
      481225,
      481283,
      481343,
      481404,
      481465,
      481527,
      481591,
      481651,
      481711,
      481777,
      481836,
      481896,
      481958,
      482022,
      482080,
      482139,
      482140,
      482197,
      482260,
      482318,
      482379,
      482440,
      482502,
      482564,
      482625,
      482685,
      482744,
      482800,
      482869,
      482922,
      482982,
      483045,
      483106,
      483163,
      483219,
      483278,
      483336,
      483337,
      483396,
      483451,
      483503,
      483569,
      483624,
      483673,
      483738,
      483800,
      483863,
      483927,
      483986,
      484049,
      484105,
      484168,
      484216,
      484217,
      484274,
      484332,
      484391,
      484454,
      484510,
      484572,
      484633,
      484687,
      484750,
      484807,
      484865,
      484924,
      484989,
      485037,
      485094,
      485154,
      485212,
      485271,
      485331,
      485397,
      485448,
      485449,
      485508,
      485569,
      485633,
      485684,
      485743,
      485802,
      485862,
      485920,
      485982,
      486039,
      486098,
      486157,
      486211,
      486212,
      486269,
      486329,
      486387,
      486445,
      486507,
      486562,
      486622,
      486686,
      486740,
      486798,
      486862,
      486917,
      486977,
      487036,
      487092,
      487150,
      487208,
      487270,
      487331,
      487380,
      487440,
      487500,
      487564,
      487565,
      487621,
      487685,
      487745,
      487804,
      487858,
      487918,
      487975,
      488037,
      488038,
      488095,
      488155,
      488214,
      488277,
      488332,
      488391,
      488449,
      488509,
      488570,
      488627,
      488690,
      488756,
      488812,
      488872,
      488934,
      488994,
      489052,
      489109,
      489167,
      489229,
      489293,
      489356,
      489419,
      489481,
      489540,
      489600,
      489662,
      489663,
      489718,
      489777,
      489834,
      489890,
      489950,
      490011,
      490074,
      490133,
      490191,
      490250,
      490304,
      490361,
      490415,
      490456,
      490457,
      490513,
      490576,
      490638,
      490700,
      490767,
      490822,
      490884,
      490946,
      491005,
      491062,
      491122,
      491185,
      491239,
      491299,
      491357,
      491415,
      491473,
      491536,
      491589,
      491648,
      491710,
      491767,
      491768,
      491821,
      491884,
      491942,
      492005,
      492059,
      492118,
      492176,
      492236,
      492296,
      492352,
      492414,
      492469,
      492528,
      492587,
      492600,
      492601,
      492655,
      492714,
      492772,
      492825,
      492886,
      492941,
      493006,
      493064,
      493124,
      493182,
      493236,
      493288,
      493347,
      493401,
      493464,
      493523,
      493585,
      493648,
      493704,
      493763,
      493822,
      493823,
      493886,
      493943,
      494002,
      494059,
      494113,
      494173,
      494235,
      494294,
      494356,
      494414,
      494476,
      494526,
      494527,
      494584,
      494641,
      494697,
      494752,
      494811,
      494874,
      494934,
      494994,
      495048,
      495103,
      495162,
      495220,
      495277,
      495333,
      495387,
      495452,
      495512,
      495569,
      495632,
      495688,
      495746,
      495806,
      495869,
      495927,
      495928,
      495994,
      496046,
      496109,
      496158,
      496219,
      496276,
      496329,
      496337,
      496338,
      496396,
      496455,
      496509,
      496567,
      496626,
      496682,
      496742,
      496807,
      496863,
      496917,
      496975,
      497031,
      497089,
      497149,
      497211,
      497260,
      497317,
      497373,
      497433,
      497487,
      497547,
      497608,
      497670,
      497729,
      497792,
      497849,
      497911,
      497972,
      497973,
      498034,
      498093,
      498154,
      498210,
      498271,
      498304,
      498305,
      498359,
      498418,
      498479,
      498537,
      498605,
      498658,
      498705,
      498762,
      498813,
      498870,
      498930,
      498987,
      499045,
      499107,
      499166,
      499226,
      499283,
      499340,
      499393,
      499449,
      499506,
      499566,
      499627,
      499681,
      499736,
      499795,
      499854,
      499916,
      499967,
      500027,
      500028,
      500091,
      500152,
      500214,
      500273,
      500334,
      500395,
      500451,
      500510,
      500573,
      500633,
      500694,
      500707,
      500708,
      500768,
      500827,
      500883,
      500941,
      500998,
      501060,
      501117,
      501174,
      501234,
      501292,
      501353,
      501412,
      501477,
      501536,
      501589,
      501646,
      501707,
      501770,
      501826,
      501886,
      501950,
      502008,
      502069,
      502128,
      502129,
      502189,
      502229,
      502230,
      502284,
      502344,
      502401,
      502463,
      502525,
      502584,
      502645,
      502702,
      502764,
      502826,
      502879,
      502938,
      502998,
      503058,
      503113,
      503172,
      503234,
      503294,
      503354,
      503414,
      503477,
      503537,
      503597,
      503652,
      503713,
      503777,
      503837,
      503897,
      503959,
      504017,
      504076,
      504133,
      504182,
      504183,
      504240,
      504241,
      504301,
      504359,
      504420,
      504479,
      504542,
      504609,
      504661,
      504722,
      504781,
      504837,
      504893,
      504952,
      505008,
      505066,
      505127,
      505187,
      505251,
      505316,
      505380,
      505443,
      505494,
      505495,
      505550,
      505612,
      505678,
      505732,
      505798,
      505854,
      505914,
      505971,
      506029,
      506088,
      506142,
      506198,
      506255,
      506310,
      506365,
      506366,
      506425,
      506481,
      506538,
      506602,
      506653,
      506712,
      506774,
      506832,
      506893,
      506953,
      507007,
      507067,
      507124,
      507180,
      507238,
      507301,
      507362,
      507421,
      507479,
      507536,
      507537,
      507595,
      507648,
      507707,
      507771,
      507822,
      507879,
      507938,
      507994,
      508057,
      508118,
      508183,
      508249,
      508309,
      508368,
      508426,
      508486,
      508487,
      508544,
      508604,
      508664,
      508719,
      508780,
      508840,
      508901,
      508963,
      509021,
      509072,
      509132,
      509187,
      509242,
      509304,
      509367,
      509426,
      509497,
      509546,
      509599,
      509600,
      509650,
      509651,
      509696,
      509697,
      509744,
      509745,
      509784,
      509785,
      509829,
      509830,
      509886,
      509948,
      510007,
      510071,
      510126,
      510187,
      510243,
      510304,
      510362,
      510422,
      510475,
      510536,
      510537,
      510590,
      510648,
      510705,
      510762,
      510818,
      510849,
      510850,
      510899,
      510958,
      511019,
      511074,
      511131,
      511183,
      511237,
      511293,
      511352,
      511416,
      511479,
      511535,
      511594,
      511655,
      511712,
      511772,
      511828,
      511883,
      511941,
      511998,
      512057,
      512114,
      512176,
      512237,
      512293,
      512356,
      512417,
      512481,
      512541,
      512597,
      512598,
      512649,
      512714,
      512765,
      512822,
      512883,
      512929,
      512989,
      513049,
      513111,
      513171,
      513224,
      513284,
      513338,
      513398,
      513456,
      513509,
      513575,
      513603,
      513604,
      513664,
      513725,
      513782,
      513845,
      513898,
      513961,
      514028,
      514081,
      514139,
      514201,
      514263,
      514318,
      514378,
      514443,
      514500,
      514559,
      514618,
      514681,
      514682,
      514740,
      514798,
      514855,
      514913,
      514970,
      515025,
      515072,
      515073,
      515126,
      515184,
      515245,
      515307,
      515365,
      515418,
      515481,
      515545,
      515607,
      515668,
      515732,
      515794,
      515852,
      515911,
      515970,
      516027,
      516090,
      516145,
      516211,
      516265,
      516324,
      516381,
      516437,
      516495,
      516554,
      516612,
      516672,
      516727,
      516736,
      516737,
      516793,
      516849,
      516908,
      516965,
      517025,
      517083,
      517148,
      517198,
      517256,
      517311,
      517368,
      517427,
      517489,
      517551,
      517608,
      517666,
      517723,
      517787,
      517845,
      517905,
      517970,
      518024,
      518081,
      518137,
      518198,
      518256,
      518316,
      518374,
      518431,
      518489,
      518547,
      518607,
      518664,
      518719,
      518776,
      518835,
      518836,
      518895,
      518954,
      519016,
      519071,
      519132,
      519165,
      519166,
      519224,
      519286,
      519341,
      519396,
      519454,
      519512,
      519573,
      519636,
      519692,
      519753,
      519807,
      519864,
      519920,
      519980,
      520037,
      520097,
      520158,
      520212,
      520273,
      520335,
      520394,
      520457,
      520519,
      520577,
      520637,
      520702,
      520708
    ],
    "normalization": {
      "lineEndings": "LF",
      "trailingWhitespace": "trimmed",
      "sourceCleanup": "script-aware-artifact-filter"
    },
    "encoding": "utf-8",
    "offsetUnit": "utf16-code-unit"
  },
  "stats": {
    "segmentCount": 492,
    "tokenCount": 88124,
    "uniqueTokenCount": 10443,
    "sentenceCount": 2214,
    "witnessCount": 4
  },
  "segments": [
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:1",
      "anchor": "207120feca6d87b48027",
      "order": 1,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 1,
      "charStart": 0,
      "charEnd": 90,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 90,
      "lineStart": 1,
      "lineEnd": 4,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:1"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:2",
      "anchor": "b88ae1382172290b4fd1",
      "order": 2,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 2,
      "charStart": 92,
      "charEnd": 1280,
      "tokenCount": 177,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1188,
      "lineStart": 6,
      "lineEnd": 25,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:2"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:3",
      "anchor": "2dee8eb2bbc5c200a056",
      "order": 3,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 3,
      "charStart": 1282,
      "charEnd": 1847,
      "tokenCount": 88,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 565,
      "lineStart": 27,
      "lineEnd": 36,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:3"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:4",
      "anchor": "3b58ed8b7ff910b22b10",
      "order": 4,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 4,
      "charStart": 1849,
      "charEnd": 3393,
      "tokenCount": 227,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1544,
      "lineStart": 38,
      "lineEnd": 63,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:4"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:5",
      "anchor": "b89fd4fc237af2b4407e",
      "order": 5,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 5,
      "charStart": 3395,
      "charEnd": 3779,
      "tokenCount": 59,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 384,
      "lineStart": 65,
      "lineEnd": 71,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:5"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:6",
      "anchor": "0a152a2cf865ab146c02",
      "order": 6,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 6,
      "charStart": 3781,
      "charEnd": 5488,
      "tokenCount": 243,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1707,
      "lineStart": 73,
      "lineEnd": 101,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:6"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:7",
      "anchor": "b568da5d13e6493953ce",
      "order": 7,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 7,
      "charStart": 5490,
      "charEnd": 5940,
      "tokenCount": 66,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 450,
      "lineStart": 103,
      "lineEnd": 110,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:7"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:8",
      "anchor": "cc3af2cc942727753f0f",
      "order": 8,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 8,
      "charStart": 5942,
      "charEnd": 7562,
      "tokenCount": 249,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1620,
      "lineStart": 112,
      "lineEnd": 139,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:8"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:9",
      "anchor": "74170892a99c5fe1aa11",
      "order": 9,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 9,
      "charStart": 7564,
      "charEnd": 7731,
      "tokenCount": 25,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 167,
      "lineStart": 141,
      "lineEnd": 143,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:9"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:10",
      "anchor": "73a8d6fa27777a863b25",
      "order": 10,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 10,
      "charStart": 7733,
      "charEnd": 9560,
      "tokenCount": 317,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1827,
      "lineStart": 145,
      "lineEnd": 176,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:10"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:11",
      "anchor": "dd496abe2755482c7932",
      "order": 11,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 11,
      "charStart": 9562,
      "charEnd": 10058,
      "tokenCount": 84,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 496,
      "lineStart": 178,
      "lineEnd": 186,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:11"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:12",
      "anchor": "278fe41c0be63860314e",
      "order": 12,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 12,
      "charStart": 10060,
      "charEnd": 11591,
      "tokenCount": 256,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1531,
      "lineStart": 188,
      "lineEnd": 213,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:12"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:13",
      "anchor": "e06383ea83342a9cb1fe",
      "order": 13,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 13,
      "charStart": 11593,
      "charEnd": 11650,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 57,
      "lineStart": 215,
      "lineEnd": 215,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:13"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:14",
      "anchor": "de08466ab48c376b009e",
      "order": 14,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 14,
      "charStart": 11652,
      "charEnd": 13786,
      "tokenCount": 334,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 2134,
      "lineStart": 217,
      "lineEnd": 252,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:14"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:15",
      "anchor": "b649ed008200c3df998e",
      "order": 15,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 15,
      "charStart": 13788,
      "charEnd": 15919,
      "tokenCount": 330,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 2131,
      "lineStart": 254,
      "lineEnd": 289,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:15"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:16",
      "anchor": "501e854a6febed61a599",
      "order": 16,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 16,
      "charStart": 15921,
      "charEnd": 16230,
      "tokenCount": 40,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 309,
      "lineStart": 291,
      "lineEnd": 295,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:16"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:17",
      "anchor": "d2bd7af75b48e4c067b1",
      "order": 17,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 17,
      "charStart": 16232,
      "charEnd": 18079,
      "tokenCount": 323,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1847,
      "lineStart": 297,
      "lineEnd": 327,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:17"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:18",
      "anchor": "57c96e5e992a8e3461d5",
      "order": 18,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 18,
      "charStart": 18081,
      "charEnd": 19048,
      "tokenCount": 162,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 967,
      "lineStart": 329,
      "lineEnd": 344,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:18"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:19",
      "anchor": "57bac9f8a291973df833",
      "order": 19,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 19,
      "charStart": 19050,
      "charEnd": 20229,
      "tokenCount": 189,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1179,
      "lineStart": 346,
      "lineEnd": 365,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:19"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:20",
      "anchor": "195a130955f02eb1b954",
      "order": 20,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 20,
      "charStart": 20231,
      "charEnd": 21552,
      "tokenCount": 205,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1321,
      "lineStart": 367,
      "lineEnd": 389,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:20"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:21",
      "anchor": "bedac41c5ef385362fe7",
      "order": 21,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 21,
      "charStart": 21554,
      "charEnd": 22338,
      "tokenCount": 147,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 784,
      "lineStart": 391,
      "lineEnd": 403,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:21"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:22",
      "anchor": "161f236cfb755782ffaf",
      "order": 22,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 22,
      "charStart": 22340,
      "charEnd": 23790,
      "tokenCount": 260,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1450,
      "lineStart": 405,
      "lineEnd": 429,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:22"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:23",
      "anchor": "29d55223d8107afcd612",
      "order": 23,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 23,
      "charStart": 23792,
      "charEnd": 24449,
      "tokenCount": 117,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 657,
      "lineStart": 431,
      "lineEnd": 441,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:23"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:24",
      "anchor": "0d322b844ccc553a9894",
      "order": 24,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 24,
      "charStart": 24451,
      "charEnd": 26610,
      "tokenCount": 386,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 2159,
      "lineStart": 443,
      "lineEnd": 478,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:24"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:25",
      "anchor": "7da22d79d38ed303c454",
      "order": 25,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 25,
      "charStart": 26612,
      "charEnd": 26728,
      "tokenCount": 20,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 116,
      "lineStart": 480,
      "lineEnd": 481,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:25"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:26",
      "anchor": "22f537fff0d795fec34d",
      "order": 26,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 26,
      "charStart": 26730,
      "charEnd": 28757,
      "tokenCount": 367,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 2027,
      "lineStart": 483,
      "lineEnd": 516,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:26"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:27",
      "anchor": "3a343af95076036db42b",
      "order": 27,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 27,
      "charStart": 28759,
      "charEnd": 29182,
      "tokenCount": 77,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 423,
      "lineStart": 518,
      "lineEnd": 525,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:27"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:28",
      "anchor": "f1541a2d6e7267819f5c",
      "order": 28,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 28,
      "charStart": 29184,
      "charEnd": 30847,
      "tokenCount": 284,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1663,
      "lineStart": 527,
      "lineEnd": 554,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:28"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:29",
      "anchor": "ee60241eb6c33ca279a3",
      "order": 29,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 29,
      "charStart": 30849,
      "charEnd": 31566,
      "tokenCount": 125,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 717,
      "lineStart": 556,
      "lineEnd": 567,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:29"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:30",
      "anchor": "5f89806a8a240aca179e",
      "order": 30,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 30,
      "charStart": 31568,
      "charEnd": 32971,
      "tokenCount": 234,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1403,
      "lineStart": 569,
      "lineEnd": 592,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:30"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:31",
      "anchor": "0686dd9c17c5e96d5130",
      "order": 31,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 31,
      "charStart": 32973,
      "charEnd": 33667,
      "tokenCount": 123,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 694,
      "lineStart": 594,
      "lineEnd": 605,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:31"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:32",
      "anchor": "9749255f2942c7aa9e1f",
      "order": 32,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 32,
      "charStart": 33669,
      "charEnd": 35098,
      "tokenCount": 244,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1429,
      "lineStart": 607,
      "lineEnd": 630,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:32"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:33",
      "anchor": "8e49d2f2655d61dca797",
      "order": 33,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 33,
      "charStart": 35100,
      "charEnd": 35946,
      "tokenCount": 150,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 846,
      "lineStart": 632,
      "lineEnd": 646,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:33"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:34",
      "anchor": "6b2958e2517ff6e54dcd",
      "order": 34,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 34,
      "charStart": 35948,
      "charEnd": 37212,
      "tokenCount": 222,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1264,
      "lineStart": 648,
      "lineEnd": 668,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:34"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:35",
      "anchor": "8a99c9e41679ed067cb6",
      "order": 35,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 35,
      "charStart": 37214,
      "charEnd": 37825,
      "tokenCount": 99,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 611,
      "lineStart": 670,
      "lineEnd": 680,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:35"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:36",
      "anchor": "6b1d8dc8db84bd7e397c",
      "order": 36,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 36,
      "charStart": 37827,
      "charEnd": 39269,
      "tokenCount": 242,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1442,
      "lineStart": 682,
      "lineEnd": 706,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:36"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:37",
      "anchor": "fb36ecea5de74e696cf9",
      "order": 37,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 37,
      "charStart": 39271,
      "charEnd": 39693,
      "tokenCount": 69,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 422,
      "lineStart": 708,
      "lineEnd": 715,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:37"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:38",
      "anchor": "4e41080c1957307d92a9",
      "order": 38,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 38,
      "charStart": 39695,
      "charEnd": 41331,
      "tokenCount": 288,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1636,
      "lineStart": 717,
      "lineEnd": 744,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:38"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:39",
      "anchor": "ab585283da2b48389d42",
      "order": 39,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 39,
      "charStart": 41333,
      "charEnd": 42487,
      "tokenCount": 219,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1154,
      "lineStart": 746,
      "lineEnd": 765,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:39"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:40",
      "anchor": "6a501cc004a524c7bae3",
      "order": 40,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 40,
      "charStart": 42489,
      "charEnd": 43459,
      "tokenCount": 165,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 970,
      "lineStart": 767,
      "lineEnd": 782,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:40"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:41",
      "anchor": "b60256a833586165621d",
      "order": 41,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 41,
      "charStart": 43461,
      "charEnd": 44376,
      "tokenCount": 169,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 915,
      "lineStart": 784,
      "lineEnd": 799,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:41"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:42",
      "anchor": "6783b528ba7102d23731",
      "order": 42,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 42,
      "charStart": 44378,
      "charEnd": 45565,
      "tokenCount": 201,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1187,
      "lineStart": 801,
      "lineEnd": 820,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:42"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:43",
      "anchor": "ded16bda02c747365402",
      "order": 43,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 43,
      "charStart": 45567,
      "charEnd": 46940,
      "tokenCount": 236,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1373,
      "lineStart": 822,
      "lineEnd": 844,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:43"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:44",
      "anchor": "dc8d757b9b685deebd6b",
      "order": 44,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 44,
      "charStart": 46942,
      "charEnd": 47704,
      "tokenCount": 142,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 762,
      "lineStart": 846,
      "lineEnd": 858,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:44"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:45",
      "anchor": "6a78cef5774977f03205",
      "order": 45,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 45,
      "charStart": 47706,
      "charEnd": 48926,
      "tokenCount": 189,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1220,
      "lineStart": 860,
      "lineEnd": 879,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:45"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:46",
      "anchor": "e78965921580518d0ad9",
      "order": 46,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 46,
      "charStart": 48928,
      "charEnd": 49871,
      "tokenCount": 155,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 943,
      "lineStart": 881,
      "lineEnd": 896,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:46"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:47",
      "anchor": "20108ec48e8de53e0375",
      "order": 47,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 47,
      "charStart": 49873,
      "charEnd": 50545,
      "tokenCount": 112,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 672,
      "lineStart": 898,
      "lineEnd": 909,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:47"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:48",
      "anchor": "2c850b446c90ebbd8166",
      "order": 48,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 48,
      "charStart": 50547,
      "charEnd": 51950,
      "tokenCount": 254,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1403,
      "lineStart": 911,
      "lineEnd": 934,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:48"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:49",
      "anchor": "97d6c69b1ed9b77d554e",
      "order": 49,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 49,
      "charStart": 51952,
      "charEnd": 52484,
      "tokenCount": 87,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 532,
      "lineStart": 936,
      "lineEnd": 944,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:49"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:50",
      "anchor": "11de1851e3f18e6cf43e",
      "order": 50,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 50,
      "charStart": 52486,
      "charEnd": 54060,
      "tokenCount": 262,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1574,
      "lineStart": 946,
      "lineEnd": 972,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:50"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:51",
      "anchor": "e90743002fddd86d8005",
      "order": 51,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 51,
      "charStart": 54062,
      "charEnd": 54814,
      "tokenCount": 130,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 752,
      "lineStart": 974,
      "lineEnd": 986,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:51"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:52",
      "anchor": "df895fa59857cbf54565",
      "order": 52,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 52,
      "charStart": 54816,
      "charEnd": 56176,
      "tokenCount": 219,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1360,
      "lineStart": 988,
      "lineEnd": 1010,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:52"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:53",
      "anchor": "0cce8adad0de2e30497f",
      "order": 53,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 53,
      "charStart": 56178,
      "charEnd": 57392,
      "tokenCount": 214,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1214,
      "lineStart": 1012,
      "lineEnd": 1031,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:53"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:54",
      "anchor": "67c3ad203aab99489788",
      "order": 54,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 54,
      "charStart": 57394,
      "charEnd": 58328,
      "tokenCount": 157,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 934,
      "lineStart": 1033,
      "lineEnd": 1048,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:54"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:55",
      "anchor": "6c729e747335a5fb4156",
      "order": 55,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 55,
      "charStart": 58330,
      "charEnd": 58951,
      "tokenCount": 117,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 621,
      "lineStart": 1050,
      "lineEnd": 1060,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:55"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:56",
      "anchor": "36c1ff5460438f6c25e0",
      "order": 56,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 56,
      "charStart": 58953,
      "charEnd": 60405,
      "tokenCount": 251,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1452,
      "lineStart": 1062,
      "lineEnd": 1086,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:56"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:57",
      "anchor": "ab975005d693414a452f",
      "order": 57,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 57,
      "charStart": 60407,
      "charEnd": 61327,
      "tokenCount": 159,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 920,
      "lineStart": 1088,
      "lineEnd": 1103,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:57"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:58",
      "anchor": "b450af498967017239eb",
      "order": 58,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 58,
      "charStart": 61329,
      "charEnd": 62514,
      "tokenCount": 205,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1185,
      "lineStart": 1105,
      "lineEnd": 1124,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:58"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:59",
      "anchor": "37aab7df60e3ae6ed8d1",
      "order": 59,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 59,
      "charStart": 62516,
      "charEnd": 63537,
      "tokenCount": 183,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1021,
      "lineStart": 1126,
      "lineEnd": 1143,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:59"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:60",
      "anchor": "70b539cd4abd06bac9b7",
      "order": 60,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 60,
      "charStart": 63539,
      "charEnd": 64595,
      "tokenCount": 162,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1056,
      "lineStart": 1145,
      "lineEnd": 1162,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:60"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:61",
      "anchor": "7763739e643aa4ff54b3",
      "order": 61,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 61,
      "charStart": 64597,
      "charEnd": 65580,
      "tokenCount": 157,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 983,
      "lineStart": 1164,
      "lineEnd": 1180,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:61"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:62",
      "anchor": "89011791dac66d27c928",
      "order": 62,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 62,
      "charStart": 65582,
      "charEnd": 66728,
      "tokenCount": 193,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1146,
      "lineStart": 1182,
      "lineEnd": 1200,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:62"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:63",
      "anchor": "a1cf3ef6aea97a376683",
      "order": 63,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 63,
      "charStart": 66730,
      "charEnd": 67188,
      "tokenCount": 76,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 458,
      "lineStart": 1202,
      "lineEnd": 1209,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:63"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:64",
      "anchor": "e350e0d1611a6e1207a9",
      "order": 64,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 64,
      "charStart": 67190,
      "charEnd": 68857,
      "tokenCount": 270,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1667,
      "lineStart": 1211,
      "lineEnd": 1238,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:64"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:65",
      "anchor": "c8355fd5896c952de43b",
      "order": 65,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 65,
      "charStart": 68859,
      "charEnd": 68943,
      "tokenCount": 15,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 84,
      "lineStart": 1240,
      "lineEnd": 1241,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:65"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:66",
      "anchor": "343862c148929b52ee53",
      "order": 66,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 66,
      "charStart": 68945,
      "charEnd": 70972,
      "tokenCount": 343,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 2027,
      "lineStart": 1243,
      "lineEnd": 1276,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:66"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:67",
      "anchor": "0731448db9f984fdcd82",
      "order": 67,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 67,
      "charStart": 70974,
      "charEnd": 71342,
      "tokenCount": 62,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 368,
      "lineStart": 1278,
      "lineEnd": 1283,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:67"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:68",
      "anchor": "feec48636bc6fedab15d",
      "order": 68,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 68,
      "charStart": 71344,
      "charEnd": 73069,
      "tokenCount": 286,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1725,
      "lineStart": 1285,
      "lineEnd": 1313,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:68"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:69",
      "anchor": "5eb3859a7540d0bebf93",
      "order": 69,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 69,
      "charStart": 73071,
      "charEnd": 73127,
      "tokenCount": 10,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 56,
      "lineStart": 1315,
      "lineEnd": 1315,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:69"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:70",
      "anchor": "b547da9641334406a61f",
      "order": 70,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 70,
      "charStart": 73129,
      "charEnd": 75258,
      "tokenCount": 354,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 2129,
      "lineStart": 1317,
      "lineEnd": 1352,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:70"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:71",
      "anchor": "3d67b2bf2f263c7409c9",
      "order": 71,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 71,
      "charStart": 75260,
      "charEnd": 75576,
      "tokenCount": 54,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 316,
      "lineStart": 1354,
      "lineEnd": 1359,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:71"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:72",
      "anchor": "51cb5c624189c6e3d883",
      "order": 72,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 72,
      "charStart": 75578,
      "charEnd": 77369,
      "tokenCount": 303,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1791,
      "lineStart": 1361,
      "lineEnd": 1390,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:72"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:73",
      "anchor": "ba211cf508ce92b21891",
      "order": 73,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 73,
      "charStart": 77371,
      "charEnd": 78086,
      "tokenCount": 119,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 715,
      "lineStart": 1392,
      "lineEnd": 1403,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:73"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:74",
      "anchor": "d6472a95975e6cc2b3f1",
      "order": 74,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 74,
      "charStart": 78088,
      "charEnd": 79441,
      "tokenCount": 228,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1353,
      "lineStart": 1405,
      "lineEnd": 1427,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:74"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:75",
      "anchor": "340e421691c688bfe29a",
      "order": 75,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 75,
      "charStart": 79443,
      "charEnd": 79854,
      "tokenCount": 70,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 411,
      "lineStart": 1429,
      "lineEnd": 1436,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:75"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:76",
      "anchor": "fb2b926be5b75137268b",
      "order": 76,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 76,
      "charStart": 79856,
      "charEnd": 81514,
      "tokenCount": 284,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1658,
      "lineStart": 1438,
      "lineEnd": 1465,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:76"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:77",
      "anchor": "d886af786a19a78be2df",
      "order": 77,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 77,
      "charStart": 81516,
      "charEnd": 82585,
      "tokenCount": 180,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 1069,
      "lineStart": 1467,
      "lineEnd": 1485,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:77"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:78",
      "anchor": "5e3a6031e57430e9de7a",
      "order": 78,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 78,
      "charStart": 82587,
      "charEnd": 83592,
      "tokenCount": 173,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1005,
      "lineStart": 1487,
      "lineEnd": 1503,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:78"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:79",
      "anchor": "b7589899c694b17ede90",
      "order": 79,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 79,
      "charStart": 83594,
      "charEnd": 84147,
      "tokenCount": 96,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 553,
      "lineStart": 1505,
      "lineEnd": 1514,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:79"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:80",
      "anchor": "2ab1667935540e11c3ee",
      "order": 80,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 80,
      "charStart": 84149,
      "charEnd": 85677,
      "tokenCount": 243,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1528,
      "lineStart": 1516,
      "lineEnd": 1541,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:80"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:81",
      "anchor": "9453add19862e6d86c2a",
      "order": 81,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 81,
      "charStart": 85679,
      "charEnd": 86286,
      "tokenCount": 100,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 607,
      "lineStart": 1543,
      "lineEnd": 1552,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:81"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:82",
      "anchor": "5eb185573c501dbd1026",
      "order": 82,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 82,
      "charStart": 86288,
      "charEnd": 87794,
      "tokenCount": 265,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1506,
      "lineStart": 1554,
      "lineEnd": 1579,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:82"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:83",
      "anchor": "21ec733f3a233f9ce5ed",
      "order": 83,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 83,
      "charStart": 87796,
      "charEnd": 89363,
      "tokenCount": 264,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1567,
      "lineStart": 1581,
      "lineEnd": 1607,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:83"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:84",
      "anchor": "3fbbd10012bec60a2278",
      "order": 84,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 84,
      "charStart": 89365,
      "charEnd": 89885,
      "tokenCount": 87,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 520,
      "lineStart": 1609,
      "lineEnd": 1617,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:84"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:85",
      "anchor": "88f3571458016b6cf7d6",
      "order": 85,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 85,
      "charStart": 89887,
      "charEnd": 90997,
      "tokenCount": 176,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1110,
      "lineStart": 1619,
      "lineEnd": 1637,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:85"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:86",
      "anchor": "a4c93d80d100d96ccb2e",
      "order": 86,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 86,
      "charStart": 90999,
      "charEnd": 91995,
      "tokenCount": 164,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 996,
      "lineStart": 1639,
      "lineEnd": 1655,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:86"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:87",
      "anchor": "eae27252cbeb12dd73ee",
      "order": 87,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 87,
      "charStart": 91997,
      "charEnd": 93398,
      "tokenCount": 237,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1401,
      "lineStart": 1657,
      "lineEnd": 1680,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:87"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:88",
      "anchor": "6f202faec664757f5c38",
      "order": 88,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 88,
      "charStart": 93400,
      "charEnd": 94103,
      "tokenCount": 117,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 703,
      "lineStart": 1682,
      "lineEnd": 1693,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:88"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:89",
      "anchor": "c3b4b9acf28cabfd6122",
      "order": 89,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 89,
      "charStart": 94105,
      "charEnd": 95703,
      "tokenCount": 264,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1598,
      "lineStart": 1695,
      "lineEnd": 1721,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:89"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:90",
      "anchor": "f607bbbb60b2ebd86b44",
      "order": 90,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 90,
      "charStart": 95705,
      "charEnd": 96237,
      "tokenCount": 89,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 532,
      "lineStart": 1723,
      "lineEnd": 1731,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:90"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:91",
      "anchor": "30a6f985705745fc0b35",
      "order": 91,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 91,
      "charStart": 96239,
      "charEnd": 97685,
      "tokenCount": 256,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1446,
      "lineStart": 1733,
      "lineEnd": 1757,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:91"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:92",
      "anchor": "2b5754974638b0738eaf",
      "order": 92,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 92,
      "charStart": 97687,
      "charEnd": 98316,
      "tokenCount": 107,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 629,
      "lineStart": 1759,
      "lineEnd": 1769,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:92"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:93",
      "anchor": "91670f4f2647d6a0532a",
      "order": 93,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 93,
      "charStart": 98318,
      "charEnd": 100037,
      "tokenCount": 291,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1719,
      "lineStart": 1771,
      "lineEnd": 1800,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:93"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:94",
      "anchor": "719350f567c758f853f3",
      "order": 94,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 94,
      "charStart": 100039,
      "charEnd": 100382,
      "tokenCount": 58,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 343,
      "lineStart": 1802,
      "lineEnd": 1807,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:94"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:95",
      "anchor": "73da4d2cc4c110be24c5",
      "order": 95,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 95,
      "charStart": 100384,
      "charEnd": 102485,
      "tokenCount": 360,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 2101,
      "lineStart": 1809,
      "lineEnd": 1844,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:95"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:96",
      "anchor": "baac48cabe19f8578993",
      "order": 96,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 96,
      "charStart": 102487,
      "charEnd": 103121,
      "tokenCount": 108,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 634,
      "lineStart": 1846,
      "lineEnd": 1857,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:96"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:97",
      "anchor": "5cbb5e952e2fb09d73d2",
      "order": 97,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 97,
      "charStart": 103123,
      "charEnd": 104533,
      "tokenCount": 228,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1410,
      "lineStart": 1859,
      "lineEnd": 1882,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:97"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:98",
      "anchor": "4606380b98ff9094b5a7",
      "order": 98,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 98,
      "charStart": 104535,
      "charEnd": 105213,
      "tokenCount": 116,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 678,
      "lineStart": 1884,
      "lineEnd": 1895,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:98"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:99",
      "anchor": "63582ece777633bd2e17",
      "order": 99,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 99,
      "charStart": 105215,
      "charEnd": 106610,
      "tokenCount": 243,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1395,
      "lineStart": 1897,
      "lineEnd": 1920,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:99"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:100",
      "anchor": "c4e4e290eadca40fd1e0",
      "order": 100,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 100,
      "charStart": 106612,
      "charEnd": 107084,
      "tokenCount": 80,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 472,
      "lineStart": 1922,
      "lineEnd": 1930,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:100"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:101",
      "anchor": "65d6797d89a8783922f2",
      "order": 101,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 101,
      "charStart": 107086,
      "charEnd": 108661,
      "tokenCount": 259,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1575,
      "lineStart": 1932,
      "lineEnd": 1958,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:101"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:102",
      "anchor": "0483dc3f9cb8bb532a78",
      "order": 102,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 102,
      "charStart": 108663,
      "charEnd": 109678,
      "tokenCount": 168,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1015,
      "lineStart": 1960,
      "lineEnd": 1977,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:102"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:103",
      "anchor": "0095efd8dfe5a4f7d62f",
      "order": 103,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 103,
      "charStart": 109680,
      "charEnd": 110726,
      "tokenCount": 170,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1046,
      "lineStart": 1979,
      "lineEnd": 1996,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:103"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:104",
      "anchor": "a824adefb2de116c984d",
      "order": 104,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 104,
      "charStart": 110728,
      "charEnd": 111352,
      "tokenCount": 100,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 624,
      "lineStart": 1998,
      "lineEnd": 2008,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:104"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:105",
      "anchor": "fe1f9a57f1cfd733c2c5",
      "order": 105,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 105,
      "charStart": 111354,
      "charEnd": 112834,
      "tokenCount": 250,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1480,
      "lineStart": 2010,
      "lineEnd": 2034,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:105"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:106",
      "anchor": "87f7cf9831978e04f419",
      "order": 106,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 106,
      "charStart": 112836,
      "charEnd": 113955,
      "tokenCount": 185,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1119,
      "lineStart": 2036,
      "lineEnd": 2054,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:106"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:107",
      "anchor": "9a8c7c622141313db5b4",
      "order": 107,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 107,
      "charStart": 113957,
      "charEnd": 114971,
      "tokenCount": 158,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1014,
      "lineStart": 2056,
      "lineEnd": 2072,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:107"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:108",
      "anchor": "8c1f9fe4f191d6cb0447",
      "order": 108,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 108,
      "charStart": 114973,
      "charEnd": 115858,
      "tokenCount": 140,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 885,
      "lineStart": 2074,
      "lineEnd": 2088,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:108"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:109",
      "anchor": "abce6b8e983b95218a8c",
      "order": 109,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 109,
      "charStart": 115860,
      "charEnd": 117104,
      "tokenCount": 196,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1244,
      "lineStart": 2090,
      "lineEnd": 2110,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:109"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:110",
      "anchor": "b80039abc37ce4328830",
      "order": 110,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 110,
      "charStart": 117106,
      "charEnd": 117730,
      "tokenCount": 101,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 624,
      "lineStart": 2112,
      "lineEnd": 2122,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:110"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:111",
      "anchor": "25f3c584435175259d30",
      "order": 111,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 111,
      "charStart": 117732,
      "charEnd": 119212,
      "tokenCount": 228,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1480,
      "lineStart": 2124,
      "lineEnd": 2148,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:111"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:112",
      "anchor": "1afb828b6eef468ad7b5",
      "order": 112,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 112,
      "charStart": 119214,
      "charEnd": 120886,
      "tokenCount": 278,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1672,
      "lineStart": 2150,
      "lineEnd": 2178,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:112"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:113",
      "anchor": "a54e4db660a4eefebf00",
      "order": 113,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 113,
      "charStart": 120888,
      "charEnd": 121298,
      "tokenCount": 66,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 410,
      "lineStart": 2180,
      "lineEnd": 2186,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:113"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:114",
      "anchor": "5fe1213b82139b791ff7",
      "order": 114,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 114,
      "charStart": 121300,
      "charEnd": 122861,
      "tokenCount": 251,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1561,
      "lineStart": 2188,
      "lineEnd": 2214,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:114"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:115",
      "anchor": "dc4628a90fb5e458ae18",
      "order": 115,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 115,
      "charStart": 122863,
      "charEnd": 123398,
      "tokenCount": 83,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 535,
      "lineStart": 2216,
      "lineEnd": 2224,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:115"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:116",
      "anchor": "23fecf9ccc9574f20730",
      "order": 116,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 116,
      "charStart": 123400,
      "charEnd": 124611,
      "tokenCount": 198,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1211,
      "lineStart": 2226,
      "lineEnd": 2246,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:116"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:117",
      "anchor": "a3540c016ecde6bf750c",
      "order": 117,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 117,
      "charStart": 124613,
      "charEnd": 125516,
      "tokenCount": 154,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 903,
      "lineStart": 2248,
      "lineEnd": 2262,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:117"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:118",
      "anchor": "eee7fa5c2fcfac509271",
      "order": 118,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 118,
      "charStart": 125518,
      "charEnd": 126677,
      "tokenCount": 204,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1159,
      "lineStart": 2264,
      "lineEnd": 2283,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:118"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:119",
      "anchor": "f8b18d52690b4d18cb0f",
      "order": 119,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 119,
      "charStart": 126679,
      "charEnd": 127618,
      "tokenCount": 144,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 939,
      "lineStart": 2285,
      "lineEnd": 2300,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:119"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:120",
      "anchor": "8562657fb01844762449",
      "order": 120,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 120,
      "charStart": 127620,
      "charEnd": 129769,
      "tokenCount": 354,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 2149,
      "lineStart": 2302,
      "lineEnd": 2337,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:120"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:121",
      "anchor": "5368bbe1d939d4114b30",
      "order": 121,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 121,
      "charStart": 129771,
      "charEnd": 129976,
      "tokenCount": 34,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 205,
      "lineStart": 2339,
      "lineEnd": 2342,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:121"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:122",
      "anchor": "1da6c203b7575e691842",
      "order": 122,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 122,
      "charStart": 129978,
      "charEnd": 131633,
      "tokenCount": 278,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1655,
      "lineStart": 2344,
      "lineEnd": 2371,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:122"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:123",
      "anchor": "158fd5aa4a732b2ff29f",
      "order": 123,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 123,
      "charStart": 131635,
      "charEnd": 131875,
      "tokenCount": 46,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 240,
      "lineStart": 2373,
      "lineEnd": 2376,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:123"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:124",
      "anchor": "0163830d27ee882e3256",
      "order": 124,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 124,
      "charStart": 131877,
      "charEnd": 133653,
      "tokenCount": 302,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1776,
      "lineStart": 2378,
      "lineEnd": 2407,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:124"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:125",
      "anchor": "da2cbfc454bae1fcd808",
      "order": 125,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 125,
      "charStart": 133655,
      "charEnd": 134018,
      "tokenCount": 60,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 363,
      "lineStart": 2409,
      "lineEnd": 2414,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:125"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:126",
      "anchor": "2189e999196168e07c71",
      "order": 126,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 126,
      "charStart": 134020,
      "charEnd": 135887,
      "tokenCount": 299,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1867,
      "lineStart": 2416,
      "lineEnd": 2447,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:126"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:127",
      "anchor": "1447901e790a0090693b",
      "order": 127,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 127,
      "charStart": 135889,
      "charEnd": 136118,
      "tokenCount": 36,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 229,
      "lineStart": 2449,
      "lineEnd": 2452,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:127"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:128",
      "anchor": "ef821be361124bdba495",
      "order": 128,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 128,
      "charStart": 136120,
      "charEnd": 138172,
      "tokenCount": 334,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 2052,
      "lineStart": 2454,
      "lineEnd": 2488,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:128"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:129",
      "anchor": "6ad8a97e32f2bc4dd7ea",
      "order": 129,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 129,
      "charStart": 138174,
      "charEnd": 138229,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 55,
      "lineStart": 2490,
      "lineEnd": 2490,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:129"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:130",
      "anchor": "1bad556c0faebc57def9",
      "order": 130,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 1,
      "witnessSegmentOrder": 130,
      "charStart": 138231,
      "charEnd": 139307,
      "tokenCount": 165,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1076,
      "lineStart": 2492,
      "lineEnd": 2510,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:130"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:131",
      "anchor": "0168d534986575826f0c",
      "order": 131,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 1,
      "charStart": 139309,
      "charEnd": 139348,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 39,
      "lineStart": 2512,
      "lineEnd": 2513,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:131"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:132",
      "anchor": "5f860923996ca1a39e3a",
      "order": 132,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 2,
      "charStart": 139350,
      "charEnd": 140776,
      "tokenCount": 225,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1426,
      "lineStart": 2515,
      "lineEnd": 2538,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:132"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:133",
      "anchor": "f59757331fa0aed713f5",
      "order": 133,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 3,
      "charStart": 140778,
      "charEnd": 142051,
      "tokenCount": 205,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1273,
      "lineStart": 2540,
      "lineEnd": 2561,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:133"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:134",
      "anchor": "032b6bc6ec021250f655",
      "order": 134,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 4,
      "charStart": 142053,
      "charEnd": 142886,
      "tokenCount": 152,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 833,
      "lineStart": 2563,
      "lineEnd": 2576,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:134"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:135",
      "anchor": "cdea4b785ca43795a6f4",
      "order": 135,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 5,
      "charStart": 142888,
      "charEnd": 144436,
      "tokenCount": 259,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1548,
      "lineStart": 2578,
      "lineEnd": 2604,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:135"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:136",
      "anchor": "0aa296d394473215d851",
      "order": 136,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 6,
      "charStart": 144438,
      "charEnd": 144966,
      "tokenCount": 87,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 528,
      "lineStart": 2606,
      "lineEnd": 2614,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:136"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:137",
      "anchor": "cc1ce269cd52f52ca40e",
      "order": 137,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 7,
      "charStart": 144968,
      "charEnd": 146380,
      "tokenCount": 238,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1412,
      "lineStart": 2616,
      "lineEnd": 2640,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:137"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:138",
      "anchor": "845ca619ca69c18a9eaa",
      "order": 138,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 8,
      "charStart": 146382,
      "charEnd": 147034,
      "tokenCount": 104,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 652,
      "lineStart": 2642,
      "lineEnd": 2652,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:138"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:139",
      "anchor": "904ff35fdbba06ac7dc6",
      "order": 139,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 9,
      "charStart": 147036,
      "charEnd": 149147,
      "tokenCount": 351,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 2111,
      "lineStart": 2654,
      "lineEnd": 2689,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:139"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:140",
      "anchor": "c45a7c21afb07333e22d",
      "order": 140,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 10,
      "charStart": 149149,
      "charEnd": 149254,
      "tokenCount": 18,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 105,
      "lineStart": 2691,
      "lineEnd": 2692,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:140"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:141",
      "anchor": "a6722b395ad254543e73",
      "order": 141,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 11,
      "charStart": 149256,
      "charEnd": 151028,
      "tokenCount": 301,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1772,
      "lineStart": 2694,
      "lineEnd": 2724,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:141"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:142",
      "anchor": "2cf77503b0e999c49d10",
      "order": 142,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 12,
      "charStart": 151030,
      "charEnd": 151205,
      "tokenCount": 30,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 175,
      "lineStart": 2726,
      "lineEnd": 2728,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:142"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:143",
      "anchor": "842d0e66c39353fd5ec9",
      "order": 143,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 13,
      "charStart": 151207,
      "charEnd": 153236,
      "tokenCount": 346,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 2029,
      "lineStart": 2730,
      "lineEnd": 2764,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:143"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:144",
      "anchor": "16c9cafa9b48a36ba1c7",
      "order": 144,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 14,
      "charStart": 153238,
      "charEnd": 153294,
      "tokenCount": 10,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 56,
      "lineStart": 2766,
      "lineEnd": 2766,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:144"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:145",
      "anchor": "c77d7f00cb897125f1a2",
      "order": 145,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 15,
      "charStart": 153296,
      "charEnd": 155414,
      "tokenCount": 344,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 2118,
      "lineStart": 2768,
      "lineEnd": 2803,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:145"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:146",
      "anchor": "de0e725fe4cf7391410b",
      "order": 146,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 16,
      "charStart": 155416,
      "charEnd": 155512,
      "tokenCount": 17,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 96,
      "lineStart": 2805,
      "lineEnd": 2806,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:146"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:147",
      "anchor": "6292c5984bbd3a937e31",
      "order": 147,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 17,
      "charStart": 155514,
      "charEnd": 157540,
      "tokenCount": 327,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 2026,
      "lineStart": 2808,
      "lineEnd": 2841,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:147"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:148",
      "anchor": "1232e3ef33a0a53bc536",
      "order": 148,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 18,
      "charStart": 157542,
      "charEnd": 157977,
      "tokenCount": 61,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 435,
      "lineStart": 2843,
      "lineEnd": 2850,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:148"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:149",
      "anchor": "da9569a2f2e572d34b40",
      "order": 149,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 19,
      "charStart": 157979,
      "charEnd": 159634,
      "tokenCount": 259,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1655,
      "lineStart": 2852,
      "lineEnd": 2879,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:149"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:150",
      "anchor": "0afc2ecfe48d7951a036",
      "order": 150,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 20,
      "charStart": 159636,
      "charEnd": 159801,
      "tokenCount": 24,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 165,
      "lineStart": 2881,
      "lineEnd": 2883,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:150"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:151",
      "anchor": "26b785dd0b01fcf181c9",
      "order": 151,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 21,
      "charStart": 159803,
      "charEnd": 161754,
      "tokenCount": 319,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1951,
      "lineStart": 2885,
      "lineEnd": 2917,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:151"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:152",
      "anchor": "2a9d7203959f88ba04c4",
      "order": 152,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 22,
      "charStart": 161756,
      "charEnd": 162204,
      "tokenCount": 76,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 448,
      "lineStart": 2919,
      "lineEnd": 2926,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:152"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:153",
      "anchor": "9b9e2851d71104a4d77e",
      "order": 153,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 23,
      "charStart": 162206,
      "charEnd": 163881,
      "tokenCount": 261,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1675,
      "lineStart": 2928,
      "lineEnd": 2955,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:153"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:154",
      "anchor": "cc49676deede0767c8a3",
      "order": 154,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 24,
      "charStart": 163883,
      "charEnd": 164371,
      "tokenCount": 83,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 488,
      "lineStart": 2957,
      "lineEnd": 2965,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:154"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:155",
      "anchor": "ce9880b078ff1cff12f0",
      "order": 155,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 25,
      "charStart": 164373,
      "charEnd": 165959,
      "tokenCount": 263,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1586,
      "lineStart": 2967,
      "lineEnd": 2993,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:155"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:156",
      "anchor": "f24278061223636cf552",
      "order": 156,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 26,
      "charStart": 165961,
      "charEnd": 166641,
      "tokenCount": 116,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 680,
      "lineStart": 2995,
      "lineEnd": 3006,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:156"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:157",
      "anchor": "c021ab9745949ead6f4d",
      "order": 157,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 27,
      "charStart": 166643,
      "charEnd": 168057,
      "tokenCount": 234,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1414,
      "lineStart": 3008,
      "lineEnd": 3031,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:157"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:158",
      "anchor": "1f089ba5c39b7d818d89",
      "order": 158,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 28,
      "charStart": 168059,
      "charEnd": 168631,
      "tokenCount": 97,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 572,
      "lineStart": 3033,
      "lineEnd": 3042,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:158"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:159",
      "anchor": "1b90e75dad01ede9e6fe",
      "order": 159,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 29,
      "charStart": 168633,
      "charEnd": 170168,
      "tokenCount": 251,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1535,
      "lineStart": 3044,
      "lineEnd": 3069,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:159"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:160",
      "anchor": "a06f8dc0321aa27e38ae",
      "order": 160,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 30,
      "charStart": 170170,
      "charEnd": 171401,
      "tokenCount": 205,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1231,
      "lineStart": 3071,
      "lineEnd": 3091,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:160"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:161",
      "anchor": "fe9edbe1856691cf1fa0",
      "order": 161,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 31,
      "charStart": 171403,
      "charEnd": 172284,
      "tokenCount": 145,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 881,
      "lineStart": 3093,
      "lineEnd": 3107,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:161"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:162",
      "anchor": "1b8c0a5ec1c9c104a8a6",
      "order": 162,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 32,
      "charStart": 172286,
      "charEnd": 174410,
      "tokenCount": 352,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 2124,
      "lineStart": 3109,
      "lineEnd": 3144,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:162"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:163",
      "anchor": "876d0a9c91a7148780d1",
      "order": 163,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 33,
      "charStart": 174412,
      "charEnd": 176138,
      "tokenCount": 284,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1726,
      "lineStart": 3146,
      "lineEnd": 3175,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:163"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:164",
      "anchor": "8bae1b1f654ab0a84277",
      "order": 164,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 34,
      "charStart": 176140,
      "charEnd": 176490,
      "tokenCount": 52,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 350,
      "lineStart": 3177,
      "lineEnd": 3182,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:164"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:165",
      "anchor": "5851fb83f797dd36c06f",
      "order": 165,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 35,
      "charStart": 176492,
      "charEnd": 177872,
      "tokenCount": 238,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1380,
      "lineStart": 3184,
      "lineEnd": 3207,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:165"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:166",
      "anchor": "50bf8f079e26ad523a99",
      "order": 166,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 36,
      "charStart": 177874,
      "charEnd": 178567,
      "tokenCount": 118,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 693,
      "lineStart": 3209,
      "lineEnd": 3220,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:166"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:167",
      "anchor": "3c346f52bfa488e6f94a",
      "order": 167,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 37,
      "charStart": 178569,
      "charEnd": 180507,
      "tokenCount": 314,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1938,
      "lineStart": 3222,
      "lineEnd": 3254,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:167"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:168",
      "anchor": "7d05680bdabbc3ea57e8",
      "order": 168,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 38,
      "charStart": 180509,
      "charEnd": 180684,
      "tokenCount": 28,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 175,
      "lineStart": 3256,
      "lineEnd": 3258,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:168"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:169",
      "anchor": "99e727d8b12b74e89224",
      "order": 169,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 39,
      "charStart": 180686,
      "charEnd": 182856,
      "tokenCount": 378,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 2170,
      "lineStart": 3260,
      "lineEnd": 3296,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:169"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:170",
      "anchor": "cf86ece6d56302119ada",
      "order": 170,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 40,
      "charStart": 182858,
      "charEnd": 184533,
      "tokenCount": 286,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1675,
      "lineStart": 3298,
      "lineEnd": 3325,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:170"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:171",
      "anchor": "1a1a763697542f9f37d5",
      "order": 171,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 41,
      "charStart": 184535,
      "charEnd": 185016,
      "tokenCount": 86,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 481,
      "lineStart": 3327,
      "lineEnd": 3334,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:171"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:172",
      "anchor": "e0f1015bc9df64b780b0",
      "order": 172,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 42,
      "charStart": 185018,
      "charEnd": 186365,
      "tokenCount": 221,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1347,
      "lineStart": 3336,
      "lineEnd": 3358,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:172"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:173",
      "anchor": "c1635a7cc3732e50779d",
      "order": 173,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 43,
      "charStart": 186367,
      "charEnd": 187140,
      "tokenCount": 144,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 773,
      "lineStart": 3360,
      "lineEnd": 3372,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:173"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:174",
      "anchor": "b9f353e8a34a11e1de2e",
      "order": 174,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 44,
      "charStart": 187142,
      "charEnd": 188849,
      "tokenCount": 311,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1707,
      "lineStart": 3374,
      "lineEnd": 3403,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:174"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:175",
      "anchor": "280a09a9428cd228eab8",
      "order": 175,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 45,
      "charStart": 188851,
      "charEnd": 189202,
      "tokenCount": 58,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 351,
      "lineStart": 3405,
      "lineEnd": 3410,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:175"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:176",
      "anchor": "ec722611a6a81bed82ee",
      "order": 176,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 46,
      "charStart": 189204,
      "charEnd": 191275,
      "tokenCount": 344,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 2071,
      "lineStart": 3412,
      "lineEnd": 3447,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:176"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:177",
      "anchor": "0fe9520e611660049ba8",
      "order": 177,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 47,
      "charStart": 191277,
      "charEnd": 191355,
      "tokenCount": 11,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 78,
      "lineStart": 3449,
      "lineEnd": 3450,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:177"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:178",
      "anchor": "8ec136e5c0f1144a128d",
      "order": 178,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 48,
      "charStart": 191357,
      "charEnd": 193374,
      "tokenCount": 347,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 2017,
      "lineStart": 3452,
      "lineEnd": 3485,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:178"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:179",
      "anchor": "479aff3a14934da28758",
      "order": 179,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 49,
      "charStart": 193376,
      "charEnd": 193615,
      "tokenCount": 39,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 239,
      "lineStart": 3487,
      "lineEnd": 3491,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:179"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:180",
      "anchor": "35c0d7f819cafde89604",
      "order": 180,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 50,
      "charStart": 193617,
      "charEnd": 195414,
      "tokenCount": 303,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1797,
      "lineStart": 3493,
      "lineEnd": 3523,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:180"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:181",
      "anchor": "786c3872af1e97283129",
      "order": 181,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 51,
      "charStart": 195416,
      "charEnd": 195718,
      "tokenCount": 56,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 302,
      "lineStart": 3525,
      "lineEnd": 3530,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:181"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:182",
      "anchor": "4fc39d4290c3e8a71deb",
      "order": 182,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 52,
      "charStart": 195720,
      "charEnd": 197164,
      "tokenCount": 231,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1444,
      "lineStart": 3532,
      "lineEnd": 3556,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:182"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:183",
      "anchor": "f89cda15a3396ab6ff7f",
      "order": 183,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 53,
      "charStart": 197166,
      "charEnd": 197449,
      "tokenCount": 43,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 283,
      "lineStart": 3558,
      "lineEnd": 3562,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:183"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:184",
      "anchor": "a7bff662528573fabf55",
      "order": 184,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 54,
      "charStart": 197451,
      "charEnd": 199596,
      "tokenCount": 372,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2145,
      "lineStart": 3564,
      "lineEnd": 3599,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:184"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:185",
      "anchor": "2b5ee621a98cb72f64c5",
      "order": 185,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 55,
      "charStart": 199598,
      "charEnd": 199804,
      "tokenCount": 38,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 206,
      "lineStart": 3601,
      "lineEnd": 3604,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:185"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:186",
      "anchor": "3d1bf2f181d97ff26efa",
      "order": 186,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 56,
      "charStart": 199806,
      "charEnd": 201667,
      "tokenCount": 313,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1861,
      "lineStart": 3606,
      "lineEnd": 3637,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:186"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:187",
      "anchor": "1b2e39459ce71bc7c540",
      "order": 187,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 57,
      "charStart": 201669,
      "charEnd": 201935,
      "tokenCount": 46,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 266,
      "lineStart": 3639,
      "lineEnd": 3643,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:187"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:188",
      "anchor": "662c7b50e64811e8aeee",
      "order": 188,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 58,
      "charStart": 201937,
      "charEnd": 203670,
      "tokenCount": 288,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1733,
      "lineStart": 3645,
      "lineEnd": 3674,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:188"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:189",
      "anchor": "bd2edc3fa07ee04e240a",
      "order": 189,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 59,
      "charStart": 203672,
      "charEnd": 203729,
      "tokenCount": 10,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 57,
      "lineStart": 3676,
      "lineEnd": 3676,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:189"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:190",
      "anchor": "4356c4c3433b1a620d20",
      "order": 190,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 60,
      "charStart": 203731,
      "charEnd": 205835,
      "tokenCount": 372,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 2104,
      "lineStart": 3678,
      "lineEnd": 3713,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:190"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:191",
      "anchor": "e6091b445eaa286e8c54",
      "order": 191,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 61,
      "charStart": 205837,
      "charEnd": 207915,
      "tokenCount": 370,
      "sentenceCount": 13,
      "charLength": 2078,
      "lineStart": 3715,
      "lineEnd": 3750,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:191"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:192",
      "anchor": "b69ea5edf119155082c7",
      "order": 192,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 62,
      "charStart": 207917,
      "charEnd": 208659,
      "tokenCount": 135,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 742,
      "lineStart": 3752,
      "lineEnd": 3764,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:192"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:193",
      "anchor": "9b34e65203c5af3137cc",
      "order": 193,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 63,
      "charStart": 208661,
      "charEnd": 210008,
      "tokenCount": 234,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1347,
      "lineStart": 3766,
      "lineEnd": 3788,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:193"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:194",
      "anchor": "19eec5672dbf45dea609",
      "order": 194,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 64,
      "charStart": 210010,
      "charEnd": 211178,
      "tokenCount": 186,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1168,
      "lineStart": 3790,
      "lineEnd": 3809,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:194"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:195",
      "anchor": "d091ea3e8f135058bb42",
      "order": 195,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 65,
      "charStart": 211180,
      "charEnd": 212120,
      "tokenCount": 158,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 940,
      "lineStart": 3811,
      "lineEnd": 3826,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:195"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:196",
      "anchor": "c05f86e9a76263bd8e0b",
      "order": 196,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 66,
      "charStart": 212122,
      "charEnd": 213136,
      "tokenCount": 177,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1014,
      "lineStart": 3828,
      "lineEnd": 3844,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:196"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:197",
      "anchor": "511886fc3df02f6e6382",
      "order": 197,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 67,
      "charStart": 213138,
      "charEnd": 214261,
      "tokenCount": 186,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1123,
      "lineStart": 3846,
      "lineEnd": 3864,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:197"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:198",
      "anchor": "2393bf056875f34945f0",
      "order": 198,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 68,
      "charStart": 214263,
      "charEnd": 215024,
      "tokenCount": 127,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 761,
      "lineStart": 3866,
      "lineEnd": 3878,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:198"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:199",
      "anchor": "25fd4dadcf45b5b80367",
      "order": 199,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 69,
      "charStart": 215026,
      "charEnd": 216392,
      "tokenCount": 235,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1366,
      "lineStart": 3880,
      "lineEnd": 3902,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:199"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:200",
      "anchor": "367645e9aed6bfa6f078",
      "order": 200,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 70,
      "charStart": 216394,
      "charEnd": 217240,
      "tokenCount": 143,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 846,
      "lineStart": 3904,
      "lineEnd": 3918,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:200"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:201",
      "anchor": "50ce948698b7f307e5cf",
      "order": 201,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 71,
      "charStart": 217242,
      "charEnd": 218482,
      "tokenCount": 220,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1240,
      "lineStart": 3920,
      "lineEnd": 3940,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:201"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:202",
      "anchor": "1948fea97bc4e8723644",
      "order": 202,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 72,
      "charStart": 218484,
      "charEnd": 219524,
      "tokenCount": 179,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1040,
      "lineStart": 3942,
      "lineEnd": 3959,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:202"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:203",
      "anchor": "60b2125695550ecfeb46",
      "order": 203,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 73,
      "charStart": 219526,
      "charEnd": 220595,
      "tokenCount": 176,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1069,
      "lineStart": 3961,
      "lineEnd": 3978,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:203"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:204",
      "anchor": "75d51a0e91815425a9ef",
      "order": 204,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 74,
      "charStart": 220597,
      "charEnd": 221706,
      "tokenCount": 178,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1109,
      "lineStart": 3980,
      "lineEnd": 3998,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:204"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:205",
      "anchor": "34b1853673a0134e58b6",
      "order": 205,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 75,
      "charStart": 221708,
      "charEnd": 222712,
      "tokenCount": 171,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1004,
      "lineStart": 4000,
      "lineEnd": 4016,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:205"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:206",
      "anchor": "e9644c97a02963778e4f",
      "order": 206,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 76,
      "charStart": 222714,
      "charEnd": 223513,
      "tokenCount": 126,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 799,
      "lineStart": 4018,
      "lineEnd": 4031,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:206"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:207",
      "anchor": "a6f54a4b1e9994a924de",
      "order": 207,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 77,
      "charStart": 223515,
      "charEnd": 224800,
      "tokenCount": 224,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1285,
      "lineStart": 4033,
      "lineEnd": 4054,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:207"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:208",
      "anchor": "4b76e0f2e5f07ca60dd5",
      "order": 208,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 78,
      "charStart": 224802,
      "charEnd": 225551,
      "tokenCount": 120,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 749,
      "lineStart": 4056,
      "lineEnd": 4068,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:208"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:209",
      "anchor": "c3054761aa4c85087d4f",
      "order": 209,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 79,
      "charStart": 225553,
      "charEnd": 226885,
      "tokenCount": 216,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1332,
      "lineStart": 4070,
      "lineEnd": 4092,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:209"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:210",
      "anchor": "0cbd3df699ecb56c1e35",
      "order": 210,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 80,
      "charStart": 226887,
      "charEnd": 227330,
      "tokenCount": 71,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 443,
      "lineStart": 4094,
      "lineEnd": 4101,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:210"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:211",
      "anchor": "7588003dff000bac454e",
      "order": 211,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 81,
      "charStart": 227332,
      "charEnd": 228971,
      "tokenCount": 285,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1639,
      "lineStart": 4103,
      "lineEnd": 4130,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:211"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:212",
      "anchor": "c12dfc867a441dc2da02",
      "order": 212,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 82,
      "charStart": 228973,
      "charEnd": 230010,
      "tokenCount": 190,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1037,
      "lineStart": 4132,
      "lineEnd": 4149,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:212"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:213",
      "anchor": "0358a8f820cfc54a8efb",
      "order": 213,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 83,
      "charStart": 230012,
      "charEnd": 231047,
      "tokenCount": 179,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1035,
      "lineStart": 4151,
      "lineEnd": 4168,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:213"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:214",
      "anchor": "f5bae729d9003046405f",
      "order": 214,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 84,
      "charStart": 231049,
      "charEnd": 232042,
      "tokenCount": 165,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 993,
      "lineStart": 4170,
      "lineEnd": 4186,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:214"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:215",
      "anchor": "f5cbd808503955933bba",
      "order": 215,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 85,
      "charStart": 232044,
      "charEnd": 233142,
      "tokenCount": 168,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1098,
      "lineStart": 4188,
      "lineEnd": 4206,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:215"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:216",
      "anchor": "f4b2dcfc13c0f8fd38a3",
      "order": 216,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 86,
      "charStart": 233144,
      "charEnd": 234738,
      "tokenCount": 250,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1594,
      "lineStart": 4208,
      "lineEnd": 4235,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:216"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:217",
      "anchor": "f721a0e0cd8fa94fdb09",
      "order": 217,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 87,
      "charStart": 234740,
      "charEnd": 235207,
      "tokenCount": 74,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 467,
      "lineStart": 4237,
      "lineEnd": 4244,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:217"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:218",
      "anchor": "1885d177c108ff9e826b",
      "order": 218,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 88,
      "charStart": 235209,
      "charEnd": 236762,
      "tokenCount": 251,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1553,
      "lineStart": 4246,
      "lineEnd": 4272,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:218"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:219",
      "anchor": "36c6fb35b5d674598d71",
      "order": 219,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 89,
      "charStart": 236764,
      "charEnd": 237302,
      "tokenCount": 90,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 538,
      "lineStart": 4274,
      "lineEnd": 4282,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:219"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:220",
      "anchor": "db68206fb2ebc59b06a6",
      "order": 220,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 90,
      "charStart": 237304,
      "charEnd": 238536,
      "tokenCount": 214,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1232,
      "lineStart": 4284,
      "lineEnd": 4304,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:220"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:221",
      "anchor": "5e7188256424321751bc",
      "order": 221,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 91,
      "charStart": 238538,
      "charEnd": 239409,
      "tokenCount": 145,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 871,
      "lineStart": 4306,
      "lineEnd": 4320,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:221"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:222",
      "anchor": "a99742518d2ceaa9c39c",
      "order": 222,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 92,
      "charStart": 239411,
      "charEnd": 240980,
      "tokenCount": 246,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1569,
      "lineStart": 4322,
      "lineEnd": 4348,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:222"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:223",
      "anchor": "61f4502525fb027440cd",
      "order": 223,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 93,
      "charStart": 240982,
      "charEnd": 241512,
      "tokenCount": 88,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 530,
      "lineStart": 4350,
      "lineEnd": 4358,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:223"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:224",
      "anchor": "0affa5df38333036223f",
      "order": 224,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 94,
      "charStart": 241514,
      "charEnd": 242835,
      "tokenCount": 215,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1321,
      "lineStart": 4360,
      "lineEnd": 4381,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:224"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:225",
      "anchor": "67c69993b3bc793de923",
      "order": 225,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 95,
      "charStart": 242837,
      "charEnd": 243667,
      "tokenCount": 149,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 830,
      "lineStart": 4383,
      "lineEnd": 4396,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:225"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:226",
      "anchor": "07a4f81754ade5f03347",
      "order": 226,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 96,
      "charStart": 243669,
      "charEnd": 244815,
      "tokenCount": 198,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1146,
      "lineStart": 4398,
      "lineEnd": 4417,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:226"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:227",
      "anchor": "e42956e543d336f8911f",
      "order": 227,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 97,
      "charStart": 244817,
      "charEnd": 245763,
      "tokenCount": 164,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 946,
      "lineStart": 4419,
      "lineEnd": 4434,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:227"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:228",
      "anchor": "cca078b9aea4a6834b3b",
      "order": 228,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 98,
      "charStart": 245765,
      "charEnd": 246573,
      "tokenCount": 143,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 808,
      "lineStart": 4436,
      "lineEnd": 4449,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:228"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:229",
      "anchor": "f9e92c635d684d79d776",
      "order": 229,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 99,
      "charStart": 246575,
      "charEnd": 247860,
      "tokenCount": 220,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1285,
      "lineStart": 4451,
      "lineEnd": 4472,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:229"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:230",
      "anchor": "26ea2028a6584fe0b325",
      "order": 230,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 100,
      "charStart": 247862,
      "charEnd": 248830,
      "tokenCount": 166,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 968,
      "lineStart": 4474,
      "lineEnd": 4490,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:230"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:231",
      "anchor": "90e2c7833405a167f4a6",
      "order": 231,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 101,
      "charStart": 248832,
      "charEnd": 249940,
      "tokenCount": 182,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1108,
      "lineStart": 4492,
      "lineEnd": 4510,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:231"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:232",
      "anchor": "eadfc5ced7546e8f589f",
      "order": 232,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 102,
      "charStart": 249942,
      "charEnd": 251210,
      "tokenCount": 216,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1268,
      "lineStart": 4512,
      "lineEnd": 4533,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:232"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:233",
      "anchor": "b09049adf30700148494",
      "order": 233,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 103,
      "charStart": 251212,
      "charEnd": 252035,
      "tokenCount": 138,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 823,
      "lineStart": 4535,
      "lineEnd": 4548,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:233"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:234",
      "anchor": "399ae13e769797b91b96",
      "order": 234,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 104,
      "charStart": 252037,
      "charEnd": 253430,
      "tokenCount": 229,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 1393,
      "lineStart": 4550,
      "lineEnd": 4573,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:234"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:235",
      "anchor": "adca995a731e461be9da",
      "order": 235,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 105,
      "charStart": 253432,
      "charEnd": 254121,
      "tokenCount": 112,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 689,
      "lineStart": 4575,
      "lineEnd": 4586,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:235"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:236",
      "anchor": "83dc0fbea6110a9bc68b",
      "order": 236,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 106,
      "charStart": 254123,
      "charEnd": 255585,
      "tokenCount": 255,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1462,
      "lineStart": 4588,
      "lineEnd": 4612,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:236"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:237",
      "anchor": "bd9f01a01a4cab41b47d",
      "order": 237,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 107,
      "charStart": 255587,
      "charEnd": 256236,
      "tokenCount": 110,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 649,
      "lineStart": 4614,
      "lineEnd": 4624,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:237"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:238",
      "anchor": "ce9ed7e20179eae8ad23",
      "order": 238,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 108,
      "charStart": 256238,
      "charEnd": 257334,
      "tokenCount": 199,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1096,
      "lineStart": 4626,
      "lineEnd": 4644,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:238"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:239",
      "anchor": "a020653eab645664e73e",
      "order": 239,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 109,
      "charStart": 257336,
      "charEnd": 258345,
      "tokenCount": 169,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1009,
      "lineStart": 4646,
      "lineEnd": 4662,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:239"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:240",
      "anchor": "6735d2f84ff93a8203b0",
      "order": 240,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 110,
      "charStart": 258347,
      "charEnd": 259916,
      "tokenCount": 275,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1569,
      "lineStart": 4664,
      "lineEnd": 4690,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:240"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:241",
      "anchor": "66a5370b68340c95ae32",
      "order": 241,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 111,
      "charStart": 259918,
      "charEnd": 260436,
      "tokenCount": 86,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 518,
      "lineStart": 4692,
      "lineEnd": 4700,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:241"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:242",
      "anchor": "b77b1e5deea5d42e96a7",
      "order": 242,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 112,
      "charStart": 260438,
      "charEnd": 262345,
      "tokenCount": 341,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1907,
      "lineStart": 4702,
      "lineEnd": 4733,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:242"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:243",
      "anchor": "08bc536cd16f8fafd394",
      "order": 243,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 113,
      "charStart": 262347,
      "charEnd": 262564,
      "tokenCount": 39,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 217,
      "lineStart": 4735,
      "lineEnd": 4738,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:243"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:244",
      "anchor": "1bd78bf2795515faf4a3",
      "order": 244,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 114,
      "charStart": 262566,
      "charEnd": 264523,
      "tokenCount": 342,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1957,
      "lineStart": 4740,
      "lineEnd": 4773,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:244"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:245",
      "anchor": "7d2c54d66516b52d35d4",
      "order": 245,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 115,
      "charStart": 264525,
      "charEnd": 264638,
      "tokenCount": 20,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 113,
      "lineStart": 4775,
      "lineEnd": 4776,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:245"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:246",
      "anchor": "7323b3e05e98f904e505",
      "order": 246,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 116,
      "charStart": 264640,
      "charEnd": 266645,
      "tokenCount": 326,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 2005,
      "lineStart": 4778,
      "lineEnd": 4811,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:246"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:247",
      "anchor": "b062621d0f495e15a747",
      "order": 247,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 117,
      "charStart": 266647,
      "charEnd": 266700,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 53,
      "lineStart": 4813,
      "lineEnd": 4813,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:247"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:248",
      "anchor": "90d1a0c764ba8f70b0dc",
      "order": 248,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 118,
      "charStart": 266702,
      "charEnd": 268836,
      "tokenCount": 359,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2134,
      "lineStart": 4815,
      "lineEnd": 4850,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:248"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:249",
      "anchor": "b878de1220ffcadc4bf7",
      "order": 249,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 119,
      "charStart": 268838,
      "charEnd": 269432,
      "tokenCount": 97,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 594,
      "lineStart": 4852,
      "lineEnd": 4862,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:249"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:250",
      "anchor": "d64557d6487bbfdb8575",
      "order": 250,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 120,
      "charStart": 269434,
      "charEnd": 270905,
      "tokenCount": 250,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1471,
      "lineStart": 4864,
      "lineEnd": 4888,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:250"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:251",
      "anchor": "a85dafa733c1ede36f2e",
      "order": 251,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 121,
      "charStart": 270907,
      "charEnd": 271451,
      "tokenCount": 99,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 544,
      "lineStart": 4890,
      "lineEnd": 4898,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:251"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:252",
      "anchor": "a326fc1bfae604a8cae1",
      "order": 252,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 122,
      "charStart": 271453,
      "charEnd": 272993,
      "tokenCount": 258,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1540,
      "lineStart": 4900,
      "lineEnd": 4925,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:252"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:253",
      "anchor": "baf7ee28f889bc7a0262",
      "order": 253,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 123,
      "charStart": 272995,
      "charEnd": 273350,
      "tokenCount": 54,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 355,
      "lineStart": 4927,
      "lineEnd": 4932,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:253"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:254",
      "anchor": "d4f0cb875963ed12c6e6",
      "order": 254,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 124,
      "charStart": 273352,
      "charEnd": 275046,
      "tokenCount": 286,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1694,
      "lineStart": 4934,
      "lineEnd": 4962,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:254"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:255",
      "anchor": "8acccd151494e9bc34ac",
      "order": 255,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 125,
      "charStart": 275048,
      "charEnd": 275466,
      "tokenCount": 70,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 418,
      "lineStart": 4964,
      "lineEnd": 4971,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:255"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:256",
      "anchor": "67e87287324fc755bd0a",
      "order": 256,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 126,
      "charStart": 275468,
      "charEnd": 277103,
      "tokenCount": 279,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 1635,
      "lineStart": 4973,
      "lineEnd": 5000,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:256"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:257",
      "anchor": "c0be6491fec28029ba7f",
      "order": 257,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 127,
      "charStart": 277105,
      "charEnd": 277821,
      "tokenCount": 118,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 716,
      "lineStart": 5002,
      "lineEnd": 5013,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:257"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:258",
      "anchor": "65937cd6325a6555e586",
      "order": 258,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 128,
      "charStart": 277823,
      "charEnd": 279238,
      "tokenCount": 226,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1415,
      "lineStart": 5015,
      "lineEnd": 5038,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:258"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:259",
      "anchor": "b93d5e787c51438f1b8c",
      "order": 259,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 129,
      "charStart": 279240,
      "charEnd": 279955,
      "tokenCount": 112,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 715,
      "lineStart": 5040,
      "lineEnd": 5051,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:259"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:260",
      "anchor": "d5b74942a4661878b6be",
      "order": 260,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 130,
      "charStart": 279957,
      "charEnd": 281401,
      "tokenCount": 238,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1444,
      "lineStart": 5053,
      "lineEnd": 5076,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:260"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:261",
      "anchor": "749ca9cf6fca002f339d",
      "order": 261,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 131,
      "charStart": 281403,
      "charEnd": 281606,
      "tokenCount": 33,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 203,
      "lineStart": 5078,
      "lineEnd": 5081,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:261"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:262",
      "anchor": "c7439278409a7f92a328",
      "order": 262,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 132,
      "charStart": 281608,
      "charEnd": 283491,
      "tokenCount": 308,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1883,
      "lineStart": 5083,
      "lineEnd": 5114,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:262"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:263",
      "anchor": "4c71c9a63c4cff017a71",
      "order": 263,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 133,
      "charStart": 283493,
      "charEnd": 283837,
      "tokenCount": 63,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 344,
      "lineStart": 5116,
      "lineEnd": 5121,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:263"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:264",
      "anchor": "bddffe55b2c7c4e24143",
      "order": 264,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 134,
      "charStart": 283839,
      "charEnd": 285587,
      "tokenCount": 300,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1748,
      "lineStart": 5123,
      "lineEnd": 5152,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:264"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:265",
      "anchor": "bf9569b501ca4523244a",
      "order": 265,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 135,
      "charStart": 285589,
      "charEnd": 286361,
      "tokenCount": 134,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 772,
      "lineStart": 5154,
      "lineEnd": 5167,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:265"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:266",
      "anchor": "003f733cc3241b7ba371",
      "order": 266,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 136,
      "charStart": 286363,
      "charEnd": 287649,
      "tokenCount": 206,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1286,
      "lineStart": 5169,
      "lineEnd": 5190,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:266"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:267",
      "anchor": "778c6bd3a8dad86b585c",
      "order": 267,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 137,
      "charStart": 287651,
      "charEnd": 288439,
      "tokenCount": 125,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 788,
      "lineStart": 5192,
      "lineEnd": 5204,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:267"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:268",
      "anchor": "168050116a2a69121cf1",
      "order": 268,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 138,
      "charStart": 288441,
      "charEnd": 289775,
      "tokenCount": 216,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1334,
      "lineStart": 5206,
      "lineEnd": 5228,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:268"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:269",
      "anchor": "56fd445fa89202094096",
      "order": 269,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 139,
      "charStart": 289777,
      "charEnd": 290376,
      "tokenCount": 99,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 599,
      "lineStart": 5230,
      "lineEnd": 5240,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:269"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:270",
      "anchor": "ef0a01a484fa57806f4d",
      "order": 270,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 140,
      "charStart": 290378,
      "charEnd": 291834,
      "tokenCount": 254,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1456,
      "lineStart": 5242,
      "lineEnd": 5266,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:270"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:271",
      "anchor": "f2db305259c7889aa878",
      "order": 271,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 141,
      "charStart": 291836,
      "charEnd": 292102,
      "tokenCount": 43,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 266,
      "lineStart": 5268,
      "lineEnd": 5272,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:271"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:272",
      "anchor": "3ea790173dee923609c7",
      "order": 272,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 142,
      "charStart": 292104,
      "charEnd": 293952,
      "tokenCount": 325,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1848,
      "lineStart": 5274,
      "lineEnd": 5304,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:272"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:273",
      "anchor": "cf8d921be05215ea8adf",
      "order": 273,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 143,
      "charStart": 293954,
      "charEnd": 294645,
      "tokenCount": 118,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 691,
      "lineStart": 5306,
      "lineEnd": 5317,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:273"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:274",
      "anchor": "04613380d7d8b703d4ee",
      "order": 274,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 144,
      "charStart": 294647,
      "charEnd": 296086,
      "tokenCount": 244,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1439,
      "lineStart": 5319,
      "lineEnd": 5342,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:274"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:275",
      "anchor": "79077406cbb8701c9736",
      "order": 275,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 145,
      "charStart": 296088,
      "charEnd": 296980,
      "tokenCount": 144,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 892,
      "lineStart": 5344,
      "lineEnd": 5358,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:275"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:276",
      "anchor": "0d2465662658af83cb06",
      "order": 276,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 146,
      "charStart": 296982,
      "charEnd": 298231,
      "tokenCount": 221,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1249,
      "lineStart": 5360,
      "lineEnd": 5380,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:276"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:277",
      "anchor": "e42de3b5067c05b6a376",
      "order": 277,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 147,
      "charStart": 298233,
      "charEnd": 298493,
      "tokenCount": 36,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 260,
      "lineStart": 5382,
      "lineEnd": 5386,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:277"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:278",
      "anchor": "8605a58298f812115170",
      "order": 278,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 148,
      "charStart": 298495,
      "charEnd": 300303,
      "tokenCount": 280,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1808,
      "lineStart": 5388,
      "lineEnd": 5418,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:278"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:279",
      "anchor": "63bb41c26df309014951",
      "order": 279,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 149,
      "charStart": 300305,
      "charEnd": 301047,
      "tokenCount": 121,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 742,
      "lineStart": 5420,
      "lineEnd": 5432,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:279"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:280",
      "anchor": "29629c0d812cbfcbe1e8",
      "order": 280,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 150,
      "charStart": 301049,
      "charEnd": 302398,
      "tokenCount": 216,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1349,
      "lineStart": 5434,
      "lineEnd": 5456,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:280"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:281",
      "anchor": "b5e33cb612f8037637d7",
      "order": 281,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 151,
      "charStart": 302400,
      "charEnd": 303140,
      "tokenCount": 118,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 740,
      "lineStart": 5458,
      "lineEnd": 5470,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:281"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:282",
      "anchor": "a2bb01c7c44d23ed76bc",
      "order": 282,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 152,
      "charStart": 303142,
      "charEnd": 304495,
      "tokenCount": 216,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1353,
      "lineStart": 5472,
      "lineEnd": 5494,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:282"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:283",
      "anchor": "d821dd957920ca0401f7",
      "order": 283,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 153,
      "charStart": 304497,
      "charEnd": 305226,
      "tokenCount": 123,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 729,
      "lineStart": 5496,
      "lineEnd": 5508,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:283"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:284",
      "anchor": "db7785c60a3fbb20758a",
      "order": 284,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 154,
      "charStart": 305228,
      "charEnd": 306560,
      "tokenCount": 220,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1332,
      "lineStart": 5510,
      "lineEnd": 5532,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:284"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:285",
      "anchor": "a72216ec289300eb46d8",
      "order": 285,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 155,
      "charStart": 306562,
      "charEnd": 307281,
      "tokenCount": 113,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 719,
      "lineStart": 5534,
      "lineEnd": 5546,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:285"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:286",
      "anchor": "7ed28a232cfc025b5525",
      "order": 286,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 156,
      "charStart": 307283,
      "charEnd": 308635,
      "tokenCount": 234,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1352,
      "lineStart": 5548,
      "lineEnd": 5570,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:286"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:287",
      "anchor": "658edaa4538af1c8de79",
      "order": 287,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 157,
      "charStart": 308637,
      "charEnd": 309233,
      "tokenCount": 107,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 596,
      "lineStart": 5572,
      "lineEnd": 5582,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:287"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:288",
      "anchor": "1fb2f25d81f82d901497",
      "order": 288,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 158,
      "charStart": 309235,
      "charEnd": 310695,
      "tokenCount": 245,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1460,
      "lineStart": 5584,
      "lineEnd": 5608,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:288"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:289",
      "anchor": "e5ee463192e8293ea12e",
      "order": 289,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 159,
      "charStart": 310697,
      "charEnd": 311442,
      "tokenCount": 121,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 745,
      "lineStart": 5610,
      "lineEnd": 5622,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:289"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:290",
      "anchor": "9f63597c76c479f37061",
      "order": 290,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 160,
      "charStart": 311444,
      "charEnd": 312849,
      "tokenCount": 248,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1405,
      "lineStart": 5624,
      "lineEnd": 5646,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:290"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:291",
      "anchor": "214de4f16c6e73548fc0",
      "order": 291,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 161,
      "charStart": 312851,
      "charEnd": 313510,
      "tokenCount": 117,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 659,
      "lineStart": 5648,
      "lineEnd": 5658,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:291"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:292",
      "anchor": "f4edd4917e81251b5b67",
      "order": 292,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 162,
      "charStart": 313512,
      "charEnd": 315006,
      "tokenCount": 248,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 1494,
      "lineStart": 5660,
      "lineEnd": 5684,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:292"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:293",
      "anchor": "a66ade0b90bc1e5746a5",
      "order": 293,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 163,
      "charStart": 315008,
      "charEnd": 315689,
      "tokenCount": 111,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 681,
      "lineStart": 5686,
      "lineEnd": 5697,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:293"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:294",
      "anchor": "85db85b567513fd4cb9c",
      "order": 294,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 164,
      "charStart": 315691,
      "charEnd": 317095,
      "tokenCount": 245,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1404,
      "lineStart": 5699,
      "lineEnd": 5722,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:294"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:295",
      "anchor": "1a3e1eb2525bca4b7aac",
      "order": 295,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 2,
      "witnessSegmentOrder": 165,
      "charStart": 317097,
      "charEnd": 317450,
      "tokenCount": 60,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 353,
      "lineStart": 5724,
      "lineEnd": 5729,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:295"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:296",
      "anchor": "19723e8ec8f497128226",
      "order": 296,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 1,
      "charStart": 317452,
      "charEnd": 317489,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 37,
      "lineStart": 5731,
      "lineEnd": 5732,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:296"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:297",
      "anchor": "d2f80a73011b62e3612f",
      "order": 297,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 2,
      "charStart": 317491,
      "charEnd": 319023,
      "tokenCount": 236,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1532,
      "lineStart": 5734,
      "lineEnd": 5759,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:297"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:298",
      "anchor": "c4ad6ef048741661fd47",
      "order": 298,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 3,
      "charStart": 319025,
      "charEnd": 320366,
      "tokenCount": 236,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1341,
      "lineStart": 5761,
      "lineEnd": 5783,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:298"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:299",
      "anchor": "e385bede43e062815ac3",
      "order": 299,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 4,
      "charStart": 320368,
      "charEnd": 321140,
      "tokenCount": 125,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 772,
      "lineStart": 5785,
      "lineEnd": 5797,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:299"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:300",
      "anchor": "d5d0f4ac66618c08e5ea",
      "order": 300,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 5,
      "charStart": 321142,
      "charEnd": 322686,
      "tokenCount": 279,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1544,
      "lineStart": 5799,
      "lineEnd": 5824,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:300"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:301",
      "anchor": "2333484165b5eb6ea0f1",
      "order": 301,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 6,
      "charStart": 322688,
      "charEnd": 323272,
      "tokenCount": 110,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 584,
      "lineStart": 5826,
      "lineEnd": 5835,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:301"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:302",
      "anchor": "75b83d5e5175454816f1",
      "order": 302,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 7,
      "charStart": 323274,
      "charEnd": 324022,
      "tokenCount": 152,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 748,
      "lineStart": 5837,
      "lineEnd": 5849,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:302"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:303",
      "anchor": "f625034b6cac668f1ceb",
      "order": 303,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 8,
      "charStart": 324024,
      "charEnd": 325378,
      "tokenCount": 246,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1354,
      "lineStart": 5851,
      "lineEnd": 5873,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:303"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:304",
      "anchor": "3b27ad6b82e2bca77b5d",
      "order": 304,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 9,
      "charStart": 325380,
      "charEnd": 325850,
      "tokenCount": 83,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 470,
      "lineStart": 5875,
      "lineEnd": 5882,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:304"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:305",
      "anchor": "13a8eb388d33563278fc",
      "order": 305,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 10,
      "charStart": 325852,
      "charEnd": 327487,
      "tokenCount": 314,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1635,
      "lineStart": 5884,
      "lineEnd": 5911,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:305"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:306",
      "anchor": "ef538ce492845a11ec4e",
      "order": 306,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 11,
      "charStart": 327489,
      "charEnd": 327856,
      "tokenCount": 70,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 367,
      "lineStart": 5913,
      "lineEnd": 5919,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:306"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:307",
      "anchor": "db533ff88d18f6cd7903",
      "order": 307,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 12,
      "charStart": 327858,
      "charEnd": 329565,
      "tokenCount": 324,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1707,
      "lineStart": 5921,
      "lineEnd": 5949,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:307"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:308",
      "anchor": "70cc07bc710c9771f656",
      "order": 308,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 13,
      "charStart": 329567,
      "charEnd": 330510,
      "tokenCount": 179,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 943,
      "lineStart": 5951,
      "lineEnd": 5966,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:308"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:309",
      "anchor": "6607ec8a6dc1032c0346",
      "order": 309,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 14,
      "charStart": 330512,
      "charEnd": 331695,
      "tokenCount": 206,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1183,
      "lineStart": 5968,
      "lineEnd": 5987,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:309"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:310",
      "anchor": "5a93e67f93daa43428ac",
      "order": 310,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 15,
      "charStart": 331697,
      "charEnd": 332346,
      "tokenCount": 112,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 649,
      "lineStart": 5989,
      "lineEnd": 6000,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:310"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:311",
      "anchor": "b09aa1ede89ff1f35c36",
      "order": 311,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 16,
      "charStart": 332348,
      "charEnd": 333732,
      "tokenCount": 248,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1384,
      "lineStart": 6002,
      "lineEnd": 6025,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:311"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:312",
      "anchor": "46a7f871a95b4bc37e98",
      "order": 312,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 17,
      "charStart": 333734,
      "charEnd": 334575,
      "tokenCount": 146,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 841,
      "lineStart": 6027,
      "lineEnd": 6041,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:312"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:313",
      "anchor": "39c2d756fc4f8170bf33",
      "order": 313,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 18,
      "charStart": 334577,
      "charEnd": 335804,
      "tokenCount": 216,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1227,
      "lineStart": 6043,
      "lineEnd": 6063,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:313"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:314",
      "anchor": "acf3da0275389d214355",
      "order": 314,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 19,
      "charStart": 335806,
      "charEnd": 337011,
      "tokenCount": 212,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1205,
      "lineStart": 6065,
      "lineEnd": 6085,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:314"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:315",
      "anchor": "3d4e7dee753ef9dcedc9",
      "order": 315,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 20,
      "charStart": 337013,
      "charEnd": 337905,
      "tokenCount": 155,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 892,
      "lineStart": 6087,
      "lineEnd": 6101,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:315"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:316",
      "anchor": "f981e98ac5e229ab349f",
      "order": 316,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 21,
      "charStart": 337907,
      "charEnd": 339633,
      "tokenCount": 295,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1726,
      "lineStart": 6103,
      "lineEnd": 6132,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:316"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:317",
      "anchor": "107d3a4a68fb12459826",
      "order": 317,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 22,
      "charStart": 339635,
      "charEnd": 339982,
      "tokenCount": 59,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 347,
      "lineStart": 6134,
      "lineEnd": 6139,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:317"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:318",
      "anchor": "6dc23b0f09e661abf397",
      "order": 318,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 23,
      "charStart": 339984,
      "charEnd": 341797,
      "tokenCount": 315,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1813,
      "lineStart": 6141,
      "lineEnd": 6171,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:318"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:319",
      "anchor": "6685f93320a305b70ff1",
      "order": 319,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 24,
      "charStart": 341799,
      "charEnd": 342094,
      "tokenCount": 50,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 295,
      "lineStart": 6173,
      "lineEnd": 6177,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:319"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:320",
      "anchor": "fd8a4717ebee36c83d31",
      "order": 320,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 25,
      "charStart": 342096,
      "charEnd": 344195,
      "tokenCount": 375,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 2099,
      "lineStart": 6179,
      "lineEnd": 6214,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:320"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:321",
      "anchor": "eb00028fa7d86fb6b8f2",
      "order": 321,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 26,
      "charStart": 344197,
      "charEnd": 346239,
      "tokenCount": 372,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 2042,
      "lineStart": 6216,
      "lineEnd": 6251,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:321"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:322",
      "anchor": "b4e8f845c9964dda9d62",
      "order": 322,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 27,
      "charStart": 346241,
      "charEnd": 348308,
      "tokenCount": 362,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 2067,
      "lineStart": 6253,
      "lineEnd": 6288,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:322"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:323",
      "anchor": "9aefa2cf118dfe89400f",
      "order": 323,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 28,
      "charStart": 348310,
      "charEnd": 348593,
      "tokenCount": 48,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 283,
      "lineStart": 6290,
      "lineEnd": 6294,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:323"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:324",
      "anchor": "5fa0a1d3e531b1316aa9",
      "order": 324,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 29,
      "charStart": 348595,
      "charEnd": 350237,
      "tokenCount": 280,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1642,
      "lineStart": 6296,
      "lineEnd": 6324,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:324"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:325",
      "anchor": "856532ec9872e49a8140",
      "order": 325,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 30,
      "charStart": 350239,
      "charEnd": 350355,
      "tokenCount": 23,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 116,
      "lineStart": 6326,
      "lineEnd": 6327,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:325"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:326",
      "anchor": "9eda8c6b4a8b6a4fdd6a",
      "order": 326,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 31,
      "charStart": 350357,
      "charEnd": 352462,
      "tokenCount": 339,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 2105,
      "lineStart": 6329,
      "lineEnd": 6364,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:326"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:327",
      "anchor": "d3663cb4108d69a20c91",
      "order": 327,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 32,
      "charStart": 352464,
      "charEnd": 353393,
      "tokenCount": 170,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 929,
      "lineStart": 6366,
      "lineEnd": 6381,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:327"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:328",
      "anchor": "79d5788cf2c58f44d50c",
      "order": 328,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 33,
      "charStart": 353395,
      "charEnd": 354576,
      "tokenCount": 220,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1181,
      "lineStart": 6383,
      "lineEnd": 6402,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:328"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:329",
      "anchor": "834879950ece9949385d",
      "order": 329,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 34,
      "charStart": 354578,
      "charEnd": 355495,
      "tokenCount": 148,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 917,
      "lineStart": 6404,
      "lineEnd": 6419,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:329"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:330",
      "anchor": "dc603339e4cae9e509d1",
      "order": 330,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 35,
      "charStart": 355497,
      "charEnd": 356678,
      "tokenCount": 206,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1181,
      "lineStart": 6421,
      "lineEnd": 6440,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:330"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:331",
      "anchor": "143fe72f20b9604f9a62",
      "order": 331,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 36,
      "charStart": 356680,
      "charEnd": 357703,
      "tokenCount": 168,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1023,
      "lineStart": 6442,
      "lineEnd": 6459,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:331"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:332",
      "anchor": "70487f048cbeaa3bd138",
      "order": 332,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 37,
      "charStart": 357705,
      "charEnd": 358775,
      "tokenCount": 183,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1070,
      "lineStart": 6461,
      "lineEnd": 6478,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:332"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:333",
      "anchor": "3739dce9f2553fe4293c",
      "order": 333,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 38,
      "charStart": 358777,
      "charEnd": 360124,
      "tokenCount": 233,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1347,
      "lineStart": 6480,
      "lineEnd": 6502,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:333"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:334",
      "anchor": "3065eb388f89155c3c1f",
      "order": 334,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 39,
      "charStart": 360126,
      "charEnd": 360907,
      "tokenCount": 140,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 781,
      "lineStart": 6504,
      "lineEnd": 6516,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:334"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:335",
      "anchor": "057aeec5bc5e84acb2ae",
      "order": 335,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 40,
      "charStart": 360909,
      "charEnd": 362261,
      "tokenCount": 222,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1352,
      "lineStart": 6518,
      "lineEnd": 6540,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:335"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:336",
      "anchor": "7bb24056afb2c9b6920d",
      "order": 336,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 41,
      "charStart": 362263,
      "charEnd": 363028,
      "tokenCount": 146,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 765,
      "lineStart": 6542,
      "lineEnd": 6554,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:336"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:337",
      "anchor": "d6b0130da08a63ced8e8",
      "order": 337,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 42,
      "charStart": 363030,
      "charEnd": 364157,
      "tokenCount": 190,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1127,
      "lineStart": 6556,
      "lineEnd": 6575,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:337"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:338",
      "anchor": "c3bf39db5e916c2e1918",
      "order": 338,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 43,
      "charStart": 364159,
      "charEnd": 365089,
      "tokenCount": 166,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 930,
      "lineStart": 6577,
      "lineEnd": 6592,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:338"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:339",
      "anchor": "8fa844131279c5471b12",
      "order": 339,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 44,
      "charStart": 365091,
      "charEnd": 365782,
      "tokenCount": 115,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 691,
      "lineStart": 6594,
      "lineEnd": 6605,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:339"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:340",
      "anchor": "c541d72903c2b00c02b4",
      "order": 340,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 45,
      "charStart": 365784,
      "charEnd": 367201,
      "tokenCount": 259,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1417,
      "lineStart": 6607,
      "lineEnd": 6630,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:340"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:341",
      "anchor": "ef02db1a9cee67f107cb",
      "order": 341,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 46,
      "charStart": 367203,
      "charEnd": 368079,
      "tokenCount": 142,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 876,
      "lineStart": 6632,
      "lineEnd": 6646,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:341"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:342",
      "anchor": "60fe43ad009ac94a2b26",
      "order": 342,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 47,
      "charStart": 368081,
      "charEnd": 369341,
      "tokenCount": 226,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1260,
      "lineStart": 6648,
      "lineEnd": 6668,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:342"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:343",
      "anchor": "d87f56be2d1d4d460016",
      "order": 343,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 48,
      "charStart": 369343,
      "charEnd": 370452,
      "tokenCount": 202,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1109,
      "lineStart": 6670,
      "lineEnd": 6688,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:343"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:344",
      "anchor": "66220a62cc5d5c5f4195",
      "order": 344,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 49,
      "charStart": 370454,
      "charEnd": 371434,
      "tokenCount": 174,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 980,
      "lineStart": 6690,
      "lineEnd": 6706,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:344"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:345",
      "anchor": "e721a330513b34024e17",
      "order": 345,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 50,
      "charStart": 371436,
      "charEnd": 372449,
      "tokenCount": 179,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1013,
      "lineStart": 6708,
      "lineEnd": 6725,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:345"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:346",
      "anchor": "813fa012d1410b3c58d2",
      "order": 346,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 51,
      "charStart": 372451,
      "charEnd": 373497,
      "tokenCount": 181,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1046,
      "lineStart": 6727,
      "lineEnd": 6744,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:346"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:347",
      "anchor": "1b9e9ebe47fa31b1785a",
      "order": 347,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 52,
      "charStart": 373499,
      "charEnd": 375490,
      "tokenCount": 341,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1991,
      "lineStart": 6746,
      "lineEnd": 6779,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:347"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:348",
      "anchor": "d4c79e1a676e66ca38e0",
      "order": 348,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 53,
      "charStart": 375492,
      "charEnd": 375613,
      "tokenCount": 18,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 121,
      "lineStart": 6781,
      "lineEnd": 6782,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:348"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:349",
      "anchor": "aca7f149835c58036af7",
      "order": 349,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 54,
      "charStart": 375615,
      "charEnd": 377386,
      "tokenCount": 283,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1771,
      "lineStart": 6784,
      "lineEnd": 6813,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:349"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:350",
      "anchor": "2857a63f8ff150ed3338",
      "order": 350,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 55,
      "charStart": 377388,
      "charEnd": 377742,
      "tokenCount": 52,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 354,
      "lineStart": 6815,
      "lineEnd": 6820,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:350"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:351",
      "anchor": "17cb3a29bae7176a12d7",
      "order": 351,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 56,
      "charStart": 377744,
      "charEnd": 379862,
      "tokenCount": 334,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 2118,
      "lineStart": 6822,
      "lineEnd": 6857,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:351"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:352",
      "anchor": "157822d5ef79f72e2fb5",
      "order": 352,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 57,
      "charStart": 379864,
      "charEnd": 379979,
      "tokenCount": 18,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 115,
      "lineStart": 6859,
      "lineEnd": 6860,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:352"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:353",
      "anchor": "c68f9dd743273eda1c02",
      "order": 353,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 58,
      "charStart": 379981,
      "charEnd": 381576,
      "tokenCount": 266,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1595,
      "lineStart": 6862,
      "lineEnd": 6889,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:353"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:354",
      "anchor": "4148c3b1bae3b39914fc",
      "order": 354,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 59,
      "charStart": 381578,
      "charEnd": 381920,
      "tokenCount": 54,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 342,
      "lineStart": 6891,
      "lineEnd": 6896,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:354"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:355",
      "anchor": "76e20e170b6cf4c36681",
      "order": 355,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 60,
      "charStart": 381922,
      "charEnd": 383046,
      "tokenCount": 184,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1124,
      "lineStart": 6898,
      "lineEnd": 6917,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:355"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:356",
      "anchor": "d7061b6a194574129fc0",
      "order": 356,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 61,
      "charStart": 383048,
      "charEnd": 383989,
      "tokenCount": 148,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 941,
      "lineStart": 6919,
      "lineEnd": 6934,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:356"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:357",
      "anchor": "d1e9a4d561f9fe7eab53",
      "order": 357,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 62,
      "charStart": 383991,
      "charEnd": 385028,
      "tokenCount": 180,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1037,
      "lineStart": 6936,
      "lineEnd": 6953,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:357"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:358",
      "anchor": "de3fef3d606e1fd424ca",
      "order": 358,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 63,
      "charStart": 385030,
      "charEnd": 386100,
      "tokenCount": 185,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1070,
      "lineStart": 6955,
      "lineEnd": 6972,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:358"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:359",
      "anchor": "01d75703452748b44aa8",
      "order": 359,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 64,
      "charStart": 386102,
      "charEnd": 386917,
      "tokenCount": 145,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 815,
      "lineStart": 6974,
      "lineEnd": 6987,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:359"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:360",
      "anchor": "24ce3dc6b326a28fa1f1",
      "order": 360,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 65,
      "charStart": 386919,
      "charEnd": 388201,
      "tokenCount": 212,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1282,
      "lineStart": 6989,
      "lineEnd": 7010,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:360"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:361",
      "anchor": "8d43d196345ec83272f0",
      "order": 361,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 66,
      "charStart": 388203,
      "charEnd": 389063,
      "tokenCount": 140,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 860,
      "lineStart": 7012,
      "lineEnd": 7026,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:361"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:362",
      "anchor": "5e442a64e81e99c5f0ff",
      "order": 362,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 67,
      "charStart": 389065,
      "charEnd": 390297,
      "tokenCount": 196,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1232,
      "lineStart": 7028,
      "lineEnd": 7048,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:362"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:363",
      "anchor": "57e826ee1d8511c06ec1",
      "order": 363,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 68,
      "charStart": 390299,
      "charEnd": 391682,
      "tokenCount": 231,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1383,
      "lineStart": 7050,
      "lineEnd": 7073,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:363"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:364",
      "anchor": "646c4a76e83cc9bd42ec",
      "order": 364,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 69,
      "charStart": 391684,
      "charEnd": 392376,
      "tokenCount": 109,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 692,
      "lineStart": 7075,
      "lineEnd": 7086,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:364"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:365",
      "anchor": "152720c31f91f9b15abd",
      "order": 365,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 70,
      "charStart": 392378,
      "charEnd": 393576,
      "tokenCount": 212,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1198,
      "lineStart": 7088,
      "lineEnd": 7108,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:365"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:366",
      "anchor": "738b7427449d4e458c32",
      "order": 366,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 71,
      "charStart": 393578,
      "charEnd": 394474,
      "tokenCount": 160,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 896,
      "lineStart": 7110,
      "lineEnd": 7124,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:366"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:367",
      "anchor": "e7b7234e212b89be3379",
      "order": 367,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 72,
      "charStart": 394476,
      "charEnd": 396065,
      "tokenCount": 306,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1589,
      "lineStart": 7126,
      "lineEnd": 7153,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:367"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:368",
      "anchor": "85494a696114cb3deb5b",
      "order": 368,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 73,
      "charStart": 396067,
      "charEnd": 396540,
      "tokenCount": 74,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 473,
      "lineStart": 7155,
      "lineEnd": 7162,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:368"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:369",
      "anchor": "59672a4eeab5f8c71041",
      "order": 369,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 74,
      "charStart": 396542,
      "charEnd": 397818,
      "tokenCount": 215,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1276,
      "lineStart": 7164,
      "lineEnd": 7185,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:369"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:370",
      "anchor": "1205949a6a99c162ee57",
      "order": 370,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 75,
      "charStart": 397820,
      "charEnd": 398635,
      "tokenCount": 135,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 815,
      "lineStart": 7187,
      "lineEnd": 7200,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:370"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:371",
      "anchor": "8ccd430d1dc5828efdeb",
      "order": 371,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 76,
      "charStart": 398637,
      "charEnd": 399560,
      "tokenCount": 153,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 923,
      "lineStart": 7202,
      "lineEnd": 7217,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:371"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:372",
      "anchor": "477b8af59fec3d272bdc",
      "order": 372,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 77,
      "charStart": 399562,
      "charEnd": 400751,
      "tokenCount": 206,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1189,
      "lineStart": 7219,
      "lineEnd": 7238,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:372"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:373",
      "anchor": "e1edd68da7a52883d0df",
      "order": 373,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 78,
      "charStart": 400753,
      "charEnd": 401604,
      "tokenCount": 151,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 851,
      "lineStart": 7240,
      "lineEnd": 7254,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:373"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:374",
      "anchor": "218d3e69030918bbd92e",
      "order": 374,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 79,
      "charStart": 401606,
      "charEnd": 402832,
      "tokenCount": 199,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1226,
      "lineStart": 7256,
      "lineEnd": 7276,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:374"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:375",
      "anchor": "181a3bcd40095cd76b02",
      "order": 375,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 80,
      "charStart": 402834,
      "charEnd": 403254,
      "tokenCount": 70,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 420,
      "lineStart": 7278,
      "lineEnd": 7285,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:375"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:376",
      "anchor": "c74ea0859dbfbe4c4db5",
      "order": 376,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 81,
      "charStart": 403256,
      "charEnd": 404577,
      "tokenCount": 230,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1321,
      "lineStart": 7287,
      "lineEnd": 7309,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:376"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:377",
      "anchor": "b9159f721fea12548709",
      "order": 377,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 82,
      "charStart": 404579,
      "charEnd": 404875,
      "tokenCount": 46,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 296,
      "lineStart": 7311,
      "lineEnd": 7315,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:377"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:378",
      "anchor": "1a9447c7d535a2b903ac",
      "order": 378,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 83,
      "charStart": 404877,
      "charEnd": 406356,
      "tokenCount": 266,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1479,
      "lineStart": 7317,
      "lineEnd": 7341,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:378"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:379",
      "anchor": "7d239aaa480ba3f62d21",
      "order": 379,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 84,
      "charStart": 406358,
      "charEnd": 407013,
      "tokenCount": 113,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 655,
      "lineStart": 7343,
      "lineEnd": 7353,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:379"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:380",
      "anchor": "f0ab70201ace6cbff53c",
      "order": 380,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 85,
      "charStart": 407015,
      "charEnd": 408087,
      "tokenCount": 186,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1072,
      "lineStart": 7355,
      "lineEnd": 7373,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:380"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:381",
      "anchor": "ca77ef01279c7cde54d7",
      "order": 381,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 86,
      "charStart": 408089,
      "charEnd": 409090,
      "tokenCount": 176,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1001,
      "lineStart": 7375,
      "lineEnd": 7391,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:381"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:382",
      "anchor": "002337028450d2fd79fd",
      "order": 382,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 87,
      "charStart": 409092,
      "charEnd": 410353,
      "tokenCount": 236,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1261,
      "lineStart": 7393,
      "lineEnd": 7414,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:382"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:383",
      "anchor": "6a35d8a815cc6cf3cfd9",
      "order": 383,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 88,
      "charStart": 410355,
      "charEnd": 411181,
      "tokenCount": 143,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 826,
      "lineStart": 7416,
      "lineEnd": 7429,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:383"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:384",
      "anchor": "82227a2d82d4589e31af",
      "order": 384,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 89,
      "charStart": 411183,
      "charEnd": 412081,
      "tokenCount": 160,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 898,
      "lineStart": 7431,
      "lineEnd": 7446,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:384"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:385",
      "anchor": "0a49d400e16d6c19304b",
      "order": 385,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 90,
      "charStart": 412083,
      "charEnd": 413293,
      "tokenCount": 209,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1210,
      "lineStart": 7448,
      "lineEnd": 7467,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:385"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:386",
      "anchor": "dca65a4d8f7ab16b52ca",
      "order": 386,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 91,
      "charStart": 413295,
      "charEnd": 413970,
      "tokenCount": 117,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 675,
      "lineStart": 7469,
      "lineEnd": 7480,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:386"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:387",
      "anchor": "80950927e9f53d61f838",
      "order": 387,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 92,
      "charStart": 413972,
      "charEnd": 415363,
      "tokenCount": 234,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1391,
      "lineStart": 7482,
      "lineEnd": 7505,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:387"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:388",
      "anchor": "e19f6341131afee4f54e",
      "order": 388,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 93,
      "charStart": 415365,
      "charEnd": 416159,
      "tokenCount": 132,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 794,
      "lineStart": 7507,
      "lineEnd": 7520,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:388"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:389",
      "anchor": "aebbbbd3f5efe3749048",
      "order": 389,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 94,
      "charStart": 416161,
      "charEnd": 417466,
      "tokenCount": 222,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1305,
      "lineStart": 7522,
      "lineEnd": 7543,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:389"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:390",
      "anchor": "2b4b4703ce80eb5a867f",
      "order": 390,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 95,
      "charStart": 417468,
      "charEnd": 418225,
      "tokenCount": 126,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 757,
      "lineStart": 7545,
      "lineEnd": 7557,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:390"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:391",
      "anchor": "61a658d8a7cdf507d89c",
      "order": 391,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 96,
      "charStart": 418227,
      "charEnd": 419606,
      "tokenCount": 223,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1379,
      "lineStart": 7559,
      "lineEnd": 7581,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:391"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:392",
      "anchor": "b45c3dc6d4c5f970544d",
      "order": 392,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 97,
      "charStart": 419608,
      "charEnd": 420208,
      "tokenCount": 101,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 600,
      "lineStart": 7583,
      "lineEnd": 7593,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:392"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:393",
      "anchor": "9dc78a4ae7ead42e4d36",
      "order": 393,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 98,
      "charStart": 420210,
      "charEnd": 421442,
      "tokenCount": 192,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1232,
      "lineStart": 7595,
      "lineEnd": 7616,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:393"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:394",
      "anchor": "454a826d817e98b9a444",
      "order": 394,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 99,
      "charStart": 421444,
      "charEnd": 421612,
      "tokenCount": 28,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 168,
      "lineStart": 7618,
      "lineEnd": 7620,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:394"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:395",
      "anchor": "3c15da2f9387ec6a4bee",
      "order": 395,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 100,
      "charStart": 421614,
      "charEnd": 423684,
      "tokenCount": 349,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 2070,
      "lineStart": 7622,
      "lineEnd": 7657,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:395"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:396",
      "anchor": "2c7783a2d9be56cc993c",
      "order": 396,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 101,
      "charStart": 423686,
      "charEnd": 425804,
      "tokenCount": 350,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 2118,
      "lineStart": 7659,
      "lineEnd": 7694,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:396"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:397",
      "anchor": "6ad9e514cae168e2bf2a",
      "order": 397,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 102,
      "charStart": 425806,
      "charEnd": 425929,
      "tokenCount": 20,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 123,
      "lineStart": 7696,
      "lineEnd": 7698,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:397"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:398",
      "anchor": "d6d75b4b2416e2dc0e8f",
      "order": 398,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 103,
      "charStart": 425931,
      "charEnd": 427542,
      "tokenCount": 266,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1611,
      "lineStart": 7700,
      "lineEnd": 7727,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:398"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:399",
      "anchor": "2820faca850b14cfbccf",
      "order": 399,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 104,
      "charStart": 427544,
      "charEnd": 427841,
      "tokenCount": 46,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 297,
      "lineStart": 7729,
      "lineEnd": 7733,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:399"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:400",
      "anchor": "84bd69bd5888ba5cc5a5",
      "order": 400,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 105,
      "charStart": 427843,
      "charEnd": 429505,
      "tokenCount": 277,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 1662,
      "lineStart": 7735,
      "lineEnd": 7763,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:400"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:401",
      "anchor": "22852ad30bde5896c1af",
      "order": 401,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 106,
      "charStart": 429507,
      "charEnd": 429915,
      "tokenCount": 70,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 408,
      "lineStart": 7765,
      "lineEnd": 7771,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:401"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:402",
      "anchor": "fb35faefe4b43ef5222d",
      "order": 402,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 107,
      "charStart": 429917,
      "charEnd": 431334,
      "tokenCount": 233,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1417,
      "lineStart": 7773,
      "lineEnd": 7797,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:402"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:403",
      "anchor": "c1ce44584103f7f1d061",
      "order": 403,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 108,
      "charStart": 431336,
      "charEnd": 431987,
      "tokenCount": 118,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 651,
      "lineStart": 7799,
      "lineEnd": 7809,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:403"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:404",
      "anchor": "fdc4e05e46f363cec5a9",
      "order": 404,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 109,
      "charStart": 431989,
      "charEnd": 433556,
      "tokenCount": 260,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1567,
      "lineStart": 7811,
      "lineEnd": 7837,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:404"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:405",
      "anchor": "f8b5986268512c57a29b",
      "order": 405,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 110,
      "charStart": 433558,
      "charEnd": 434087,
      "tokenCount": 93,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 529,
      "lineStart": 7839,
      "lineEnd": 7847,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:405"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:406",
      "anchor": "b8c8459a1ec6b9fb4f32",
      "order": 406,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 111,
      "charStart": 434089,
      "charEnd": 436200,
      "tokenCount": 333,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 2111,
      "lineStart": 7849,
      "lineEnd": 7884,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:406"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:407",
      "anchor": "58d705e06ff3de0d8219",
      "order": 407,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 112,
      "charStart": 436202,
      "charEnd": 436260,
      "tokenCount": 7,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 58,
      "lineStart": 7886,
      "lineEnd": 7887,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:407"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:408",
      "anchor": "8b32b1c98750bc976f53",
      "order": 408,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 113,
      "charStart": 436262,
      "charEnd": 438061,
      "tokenCount": 263,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1799,
      "lineStart": 7889,
      "lineEnd": 7919,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:408"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:409",
      "anchor": "9e86fc0c40302de7769b",
      "order": 409,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 114,
      "charStart": 438063,
      "charEnd": 438235,
      "tokenCount": 28,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 172,
      "lineStart": 7921,
      "lineEnd": 7923,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:409"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:410",
      "anchor": "4a26be9e2d89ddc6139f",
      "order": 410,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 115,
      "charStart": 438237,
      "charEnd": 440127,
      "tokenCount": 307,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 1890,
      "lineStart": 7925,
      "lineEnd": 7957,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:410"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:411",
      "anchor": "1bd56b66e0ec1001f387",
      "order": 411,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 116,
      "charStart": 440129,
      "charEnd": 440303,
      "tokenCount": 26,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 174,
      "lineStart": 7959,
      "lineEnd": 7961,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:411"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:412",
      "anchor": "c63ab0e2204e4d613243",
      "order": 412,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 117,
      "charStart": 440305,
      "charEnd": 442187,
      "tokenCount": 312,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1882,
      "lineStart": 7963,
      "lineEnd": 7994,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:412"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:413",
      "anchor": "6d7385070b1818991650",
      "order": 413,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 118,
      "charStart": 442189,
      "charEnd": 442418,
      "tokenCount": 41,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 229,
      "lineStart": 7996,
      "lineEnd": 7999,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:413"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:414",
      "anchor": "22484201b8d23c31e0c2",
      "order": 414,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 119,
      "charStart": 442420,
      "charEnd": 444509,
      "tokenCount": 347,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 2089,
      "lineStart": 8001,
      "lineEnd": 8036,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:414"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:415",
      "anchor": "e6d96080bff276ac3668",
      "order": 415,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 120,
      "charStart": 444511,
      "charEnd": 444594,
      "tokenCount": 15,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 83,
      "lineStart": 8038,
      "lineEnd": 8039,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:415"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:416",
      "anchor": "99fe68ce910e99eb70a2",
      "order": 416,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 121,
      "charStart": 444596,
      "charEnd": 446591,
      "tokenCount": 327,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1995,
      "lineStart": 8041,
      "lineEnd": 8074,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:416"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:417",
      "anchor": "6e2f5c7e421713df2d8e",
      "order": 417,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 122,
      "charStart": 446593,
      "charEnd": 446665,
      "tokenCount": 12,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 72,
      "lineStart": 8076,
      "lineEnd": 8077,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:417"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:418",
      "anchor": "c94903ff77f6ae208082",
      "order": 418,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 123,
      "charStart": 446667,
      "charEnd": 448659,
      "tokenCount": 327,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1992,
      "lineStart": 8079,
      "lineEnd": 8112,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:418"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:419",
      "anchor": "f42de61a4ce766a8b2a3",
      "order": 419,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 124,
      "charStart": 448661,
      "charEnd": 448943,
      "tokenCount": 46,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 282,
      "lineStart": 8114,
      "lineEnd": 8118,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:419"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:420",
      "anchor": "f2c0e949cb19157c64ac",
      "order": 420,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 125,
      "charStart": 448945,
      "charEnd": 450761,
      "tokenCount": 303,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1816,
      "lineStart": 8120,
      "lineEnd": 8150,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:420"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:421",
      "anchor": "4b749baff2e570a66e77",
      "order": 421,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 126,
      "charStart": 450763,
      "charEnd": 450911,
      "tokenCount": 25,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 148,
      "lineStart": 8152,
      "lineEnd": 8154,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:421"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:422",
      "anchor": "cd89e2e889fcf31a2b38",
      "order": 422,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 127,
      "charStart": 450913,
      "charEnd": 452864,
      "tokenCount": 331,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1951,
      "lineStart": 8156,
      "lineEnd": 8188,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:422"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:423",
      "anchor": "08ee87a834f5f5380624",
      "order": 423,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 128,
      "charStart": 452866,
      "charEnd": 453488,
      "tokenCount": 111,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 622,
      "lineStart": 8190,
      "lineEnd": 8200,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:423"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:424",
      "anchor": "0d5c5b3dfa383cde905e",
      "order": 424,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 129,
      "charStart": 453490,
      "charEnd": 454983,
      "tokenCount": 264,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1493,
      "lineStart": 8202,
      "lineEnd": 8226,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:424"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:425",
      "anchor": "b080a578560b55d0df1f",
      "order": 425,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 130,
      "charStart": 454985,
      "charEnd": 455879,
      "tokenCount": 161,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 894,
      "lineStart": 8228,
      "lineEnd": 8242,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:425"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:426",
      "anchor": "c2397923ee300f49b7ae",
      "order": 426,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 131,
      "charStart": 455881,
      "charEnd": 457122,
      "tokenCount": 216,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1241,
      "lineStart": 8244,
      "lineEnd": 8264,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:426"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:427",
      "anchor": "c310eafdf9333e4c9eb1",
      "order": 427,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 3,
      "witnessSegmentOrder": 132,
      "charStart": 457124,
      "charEnd": 458818,
      "tokenCount": 266,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 1694,
      "lineStart": 8266,
      "lineEnd": 8294,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:427"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:428",
      "anchor": "fb37792280e364148d7c",
      "order": 428,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 1,
      "charStart": 458820,
      "charEnd": 458859,
      "tokenCount": 6,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 39,
      "lineStart": 8296,
      "lineEnd": 8297,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:428"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:429",
      "anchor": "a07fea6ac8a9b0f9e4db",
      "order": 429,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 2,
      "charStart": 458861,
      "charEnd": 460283,
      "tokenCount": 269,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1422,
      "lineStart": 8299,
      "lineEnd": 8322,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:429"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:430",
      "anchor": "d079a4f85af66cb4ab11",
      "order": 430,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 3,
      "charStart": 460285,
      "charEnd": 460735,
      "tokenCount": 85,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 450,
      "lineStart": 8324,
      "lineEnd": 8331,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:430"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:431",
      "anchor": "001b398c4f4a99f5daa7",
      "order": 431,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 4,
      "charStart": 460737,
      "charEnd": 462378,
      "tokenCount": 294,
      "sentenceCount": 14,
      "charLength": 1641,
      "lineStart": 8333,
      "lineEnd": 8360,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:431"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:432",
      "anchor": "b1cc7ae46c94ddcac5e5",
      "order": 432,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 5,
      "charStart": 462380,
      "charEnd": 462736,
      "tokenCount": 71,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 356,
      "lineStart": 8362,
      "lineEnd": 8368,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:432"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:433",
      "anchor": "4d7ea5073e1be8920e44",
      "order": 433,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 6,
      "charStart": 462738,
      "charEnd": 464429,
      "tokenCount": 312,
      "sentenceCount": 14,
      "charLength": 1691,
      "lineStart": 8370,
      "lineEnd": 8398,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:433"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:434",
      "anchor": "e0bee9d7f8b3f890d692",
      "order": 434,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 7,
      "charStart": 464431,
      "charEnd": 466563,
      "tokenCount": 399,
      "sentenceCount": 13,
      "charLength": 2132,
      "lineStart": 8400,
      "lineEnd": 8434,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:434"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:435",
      "anchor": "67c1a69e389986f27dad",
      "order": 435,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 8,
      "charStart": 466565,
      "charEnd": 466670,
      "tokenCount": 18,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 105,
      "lineStart": 8436,
      "lineEnd": 8437,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:435"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:436",
      "anchor": "583c5d5d83a873727aae",
      "order": 436,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 9,
      "charStart": 466672,
      "charEnd": 467660,
      "tokenCount": 176,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 988,
      "lineStart": 8439,
      "lineEnd": 8455,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:436"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:437",
      "anchor": "528e0bb617327f27a63e",
      "order": 437,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 10,
      "charStart": 467662,
      "charEnd": 468593,
      "tokenCount": 164,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 931,
      "lineStart": 8457,
      "lineEnd": 8472,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:437"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:438",
      "anchor": "1349cfb69aa6c4560d3c",
      "order": 438,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 11,
      "charStart": 468595,
      "charEnd": 469602,
      "tokenCount": 177,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1007,
      "lineStart": 8474,
      "lineEnd": 8490,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:438"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:439",
      "anchor": "f52d4c88e8cc89a024c3",
      "order": 439,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 12,
      "charStart": 469604,
      "charEnd": 470721,
      "tokenCount": 178,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1117,
      "lineStart": 8492,
      "lineEnd": 8510,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:439"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:440",
      "anchor": "5eb1e15b0b823ce6ba9f",
      "order": 440,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 13,
      "charStart": 470723,
      "charEnd": 471651,
      "tokenCount": 144,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 928,
      "lineStart": 8512,
      "lineEnd": 8527,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:440"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:441",
      "anchor": "4d29c4ff10c697cd09af",
      "order": 441,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 14,
      "charStart": 471653,
      "charEnd": 472774,
      "tokenCount": 213,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1121,
      "lineStart": 8529,
      "lineEnd": 8547,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:441"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:442",
      "anchor": "469a47bf12fb4cea0bdb",
      "order": 442,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 15,
      "charStart": 472776,
      "charEnd": 473567,
      "tokenCount": 137,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 791,
      "lineStart": 8549,
      "lineEnd": 8562,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:442"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:443",
      "anchor": "ccb487b5d0dd944a65b5",
      "order": 443,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 16,
      "charStart": 473569,
      "charEnd": 474872,
      "tokenCount": 222,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1303,
      "lineStart": 8564,
      "lineEnd": 8585,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:443"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:444",
      "anchor": "55613ed1f810419f2c90",
      "order": 444,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 17,
      "charStart": 474874,
      "charEnd": 476990,
      "tokenCount": 388,
      "sentenceCount": 15,
      "charLength": 2116,
      "lineStart": 8587,
      "lineEnd": 8622,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:444"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:445",
      "anchor": "000eeeef3c521fea5eca",
      "order": 445,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 18,
      "charStart": 476992,
      "charEnd": 477220,
      "tokenCount": 38,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 228,
      "lineStart": 8624,
      "lineEnd": 8627,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:445"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:446",
      "anchor": "6ebd21397ffd452e5409",
      "order": 446,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 19,
      "charStart": 477222,
      "charEnd": 478567,
      "tokenCount": 225,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1345,
      "lineStart": 8629,
      "lineEnd": 8651,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:446"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:447",
      "anchor": "2b7a8b7bc05b5ce75111",
      "order": 447,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 20,
      "charStart": 478569,
      "charEnd": 479084,
      "tokenCount": 81,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 515,
      "lineStart": 8653,
      "lineEnd": 8661,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:447"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:448",
      "anchor": "b306611f153056bcfdf1",
      "order": 448,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 21,
      "charStart": 479086,
      "charEnd": 480580,
      "tokenCount": 262,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 1494,
      "lineStart": 8663,
      "lineEnd": 8688,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:448"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:449",
      "anchor": "adac05323a0188a57756",
      "order": 449,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 22,
      "charStart": 480582,
      "charEnd": 481161,
      "tokenCount": 98,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 579,
      "lineStart": 8690,
      "lineEnd": 8699,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:449"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:450",
      "anchor": "718517bc304bc1b86d0d",
      "order": 450,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 23,
      "charStart": 481163,
      "charEnd": 482138,
      "tokenCount": 180,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 975,
      "lineStart": 8701,
      "lineEnd": 8716,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:450"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:451",
      "anchor": "8bb55d98936c9be3f541",
      "order": 451,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 24,
      "charStart": 482140,
      "charEnd": 483335,
      "tokenCount": 241,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1195,
      "lineStart": 8718,
      "lineEnd": 8737,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:451"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:452",
      "anchor": "25a5073b1af7c5185b5d",
      "order": 452,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 25,
      "charStart": 483337,
      "charEnd": 484215,
      "tokenCount": 154,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 878,
      "lineStart": 8739,
      "lineEnd": 8753,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:452"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:453",
      "anchor": "cef2a6f2f59dd5835d7a",
      "order": 453,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 26,
      "charStart": 484217,
      "charEnd": 485447,
      "tokenCount": 242,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1230,
      "lineStart": 8755,
      "lineEnd": 8775,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:453"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:454",
      "anchor": "47e9d4139ad912988906",
      "order": 454,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 27,
      "charStart": 485449,
      "charEnd": 486210,
      "tokenCount": 140,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 761,
      "lineStart": 8777,
      "lineEnd": 8789,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:454"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:455",
      "anchor": "acd6d08d858f54790f7c",
      "order": 455,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 28,
      "charStart": 486212,
      "charEnd": 487563,
      "tokenCount": 253,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1351,
      "lineStart": 8791,
      "lineEnd": 8813,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:455"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:456",
      "anchor": "883dafc39448551039af",
      "order": 456,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 29,
      "charStart": 487565,
      "charEnd": 488036,
      "tokenCount": 87,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 471,
      "lineStart": 8815,
      "lineEnd": 8822,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:456"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:457",
      "anchor": "9fb6da102eb7c3722656",
      "order": 457,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 30,
      "charStart": 488038,
      "charEnd": 489661,
      "tokenCount": 308,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 1623,
      "lineStart": 8824,
      "lineEnd": 8850,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:457"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:458",
      "anchor": "905fa658bf4100fdb5bc",
      "order": 458,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 31,
      "charStart": 489663,
      "charEnd": 490455,
      "tokenCount": 158,
      "sentenceCount": 5,
      "charLength": 792,
      "lineStart": 8852,
      "lineEnd": 8865,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:458"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:459",
      "anchor": "8bb44cbc03fe8e1adcd2",
      "order": 459,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 32,
      "charStart": 490457,
      "charEnd": 491766,
      "tokenCount": 241,
      "sentenceCount": 3,
      "charLength": 1309,
      "lineStart": 8867,
      "lineEnd": 8888,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:459"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:460",
      "anchor": "205c425a6c200f95c1dd",
      "order": 460,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 33,
      "charStart": 491768,
      "charEnd": 492599,
      "tokenCount": 159,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 831,
      "lineStart": 8890,
      "lineEnd": 8904,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:460"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:461",
      "anchor": "8c31255c7bdf695e7f85",
      "order": 461,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 34,
      "charStart": 492601,
      "charEnd": 493821,
      "tokenCount": 222,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1220,
      "lineStart": 8906,
      "lineEnd": 8926,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:461"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:462",
      "anchor": "840adb1915d8e93f2602",
      "order": 462,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 35,
      "charStart": 493823,
      "charEnd": 494525,
      "tokenCount": 128,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 702,
      "lineStart": 8928,
      "lineEnd": 8939,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:462"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:463",
      "anchor": "d0e623a037fae8cbc9be",
      "order": 463,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 36,
      "charStart": 494527,
      "charEnd": 495926,
      "tokenCount": 247,
      "sentenceCount": 12,
      "charLength": 1399,
      "lineStart": 8941,
      "lineEnd": 8964,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:463"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:464",
      "anchor": "2e9c0d8fc74d2f8f3474",
      "order": 464,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 37,
      "charStart": 495928,
      "charEnd": 496336,
      "tokenCount": 68,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 408,
      "lineStart": 8966,
      "lineEnd": 8973,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:464"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:465",
      "anchor": "ca643ea5fc17c49d3256",
      "order": 465,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 38,
      "charStart": 496338,
      "charEnd": 497971,
      "tokenCount": 284,
      "sentenceCount": 11,
      "charLength": 1633,
      "lineStart": 8975,
      "lineEnd": 9002,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:465"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:466",
      "anchor": "9033f37df48b969ad978",
      "order": 466,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 39,
      "charStart": 497973,
      "charEnd": 498303,
      "tokenCount": 62,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 330,
      "lineStart": 9004,
      "lineEnd": 9009,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:466"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:467",
      "anchor": "4a5f12192ef76aaa3b51",
      "order": 467,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 40,
      "charStart": 498305,
      "charEnd": 500026,
      "tokenCount": 314,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1721,
      "lineStart": 9011,
      "lineEnd": 9040,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:467"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:468",
      "anchor": "4aa24d394b2c4b709841",
      "order": 468,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 41,
      "charStart": 500028,
      "charEnd": 500706,
      "tokenCount": 130,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 678,
      "lineStart": 9042,
      "lineEnd": 9053,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:468"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:469",
      "anchor": "fb5240d24d1b9ec16a00",
      "order": 469,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 42,
      "charStart": 500708,
      "charEnd": 502127,
      "tokenCount": 243,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 1419,
      "lineStart": 9055,
      "lineEnd": 9078,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:469"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:470",
      "anchor": "be7a67095b749db46c6c",
      "order": 470,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 43,
      "charStart": 502129,
      "charEnd": 502228,
      "tokenCount": 17,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 99,
      "lineStart": 9080,
      "lineEnd": 9081,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:470"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:471",
      "anchor": "f9dc1c5a2e87dacbd80c",
      "order": 471,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 44,
      "charStart": 502230,
      "charEnd": 504181,
      "tokenCount": 382,
      "sentenceCount": 10,
      "charLength": 1951,
      "lineStart": 9083,
      "lineEnd": 9115,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:471"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:472",
      "anchor": "0708d4c686a32d2e2278",
      "order": 472,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 45,
      "charStart": 504183,
      "charEnd": 504239,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 56,
      "lineStart": 9117,
      "lineEnd": 9117,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:472"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:473",
      "anchor": "a4a77bf998f277078da8",
      "order": 473,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 46,
      "charStart": 504241,
      "charEnd": 505493,
      "tokenCount": 204,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 1252,
      "lineStart": 9119,
      "lineEnd": 9139,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:473"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:474",
      "anchor": "741b2be5f9c3783b63ef",
      "order": 474,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 47,
      "charStart": 505495,
      "charEnd": 506364,
      "tokenCount": 148,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 869,
      "lineStart": 9141,
      "lineEnd": 9155,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:474"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:475",
      "anchor": "0b0c2449791ec64ed700",
      "order": 475,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 48,
      "charStart": 506366,
      "charEnd": 507535,
      "tokenCount": 216,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1169,
      "lineStart": 9157,
      "lineEnd": 9176,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:475"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:476",
      "anchor": "ccaf405f59de6cdd8cb3",
      "order": 476,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 49,
      "charStart": 507537,
      "charEnd": 508485,
      "tokenCount": 165,
      "sentenceCount": 7,
      "charLength": 948,
      "lineStart": 9178,
      "lineEnd": 9193,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:476"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:477",
      "anchor": "4a2d8c0f4d61b6506845",
      "order": 477,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 50,
      "charStart": 508487,
      "charEnd": 509598,
      "tokenCount": 198,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1111,
      "lineStart": 9195,
      "lineEnd": 9213,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:477"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:478",
      "anchor": "579fd9f88be370626b63",
      "order": 478,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 51,
      "charStart": 509600,
      "charEnd": 509649,
      "tokenCount": 9,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 49,
      "lineStart": 9215,
      "lineEnd": 9215,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:478"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:479",
      "anchor": "8406a88a83a90e43971e",
      "order": 479,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 52,
      "charStart": 509651,
      "charEnd": 509695,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 44,
      "lineStart": 9217,
      "lineEnd": 9217,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:479"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:480",
      "anchor": "b2f0b30a7404326605a9",
      "order": 480,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 53,
      "charStart": 509697,
      "charEnd": 509743,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 46,
      "lineStart": 9219,
      "lineEnd": 9219,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:480"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:481",
      "anchor": "baacc956f16644afd568",
      "order": 481,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 54,
      "charStart": 509745,
      "charEnd": 509783,
      "tokenCount": 5,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 38,
      "lineStart": 9221,
      "lineEnd": 9221,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:481"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:482",
      "anchor": "bcf68472c4b1651ce25d",
      "order": 482,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 55,
      "charStart": 509785,
      "charEnd": 509828,
      "tokenCount": 8,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 43,
      "lineStart": 9223,
      "lineEnd": 9223,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:482"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:483",
      "anchor": "c0adb498d358258408ab",
      "order": 483,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 56,
      "charStart": 509830,
      "charEnd": 510535,
      "tokenCount": 116,
      "sentenceCount": 4,
      "charLength": 705,
      "lineStart": 9225,
      "lineEnd": 9236,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:483"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:484",
      "anchor": "fb3b8eb7260299db47b6",
      "order": 484,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 57,
      "charStart": 510537,
      "charEnd": 510848,
      "tokenCount": 49,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 311,
      "lineStart": 9238,
      "lineEnd": 9243,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:484"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:485",
      "anchor": "decbe42ebccb0c50dcd9",
      "order": 485,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 58,
      "charStart": 510850,
      "charEnd": 512596,
      "tokenCount": 276,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1746,
      "lineStart": 9245,
      "lineEnd": 9274,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:485"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:486",
      "anchor": "2da4273238b022dc665d",
      "order": 486,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 59,
      "charStart": 512598,
      "charEnd": 513602,
      "tokenCount": 165,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1004,
      "lineStart": 9276,
      "lineEnd": 9293,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:486"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:487",
      "anchor": "db316b6457a840fc522b",
      "order": 487,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 60,
      "charStart": 513604,
      "charEnd": 514680,
      "tokenCount": 176,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1076,
      "lineStart": 9295,
      "lineEnd": 9312,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:487"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:488",
      "anchor": "893340806a684274b994",
      "order": 488,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 61,
      "charStart": 514682,
      "charEnd": 515071,
      "tokenCount": 62,
      "sentenceCount": 1,
      "charLength": 389,
      "lineStart": 9314,
      "lineEnd": 9320,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:488"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:489",
      "anchor": "c76ce5988050fe81e755",
      "order": 489,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 62,
      "charStart": 515073,
      "charEnd": 516735,
      "tokenCount": 262,
      "sentenceCount": 6,
      "charLength": 1662,
      "lineStart": 9322,
      "lineEnd": 9350,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:489"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:490",
      "anchor": "5acf93c524b4f4c1cdbb",
      "order": 490,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 63,
      "charStart": 516737,
      "charEnd": 518834,
      "tokenCount": 345,
      "sentenceCount": 9,
      "charLength": 2097,
      "lineStart": 9352,
      "lineEnd": 9387,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:490"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:491",
      "anchor": "c88154b82b3fa31a2b74",
      "order": 491,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 64,
      "charStart": 518836,
      "charEnd": 519164,
      "tokenCount": 52,
      "sentenceCount": 2,
      "charLength": 328,
      "lineStart": 9389,
      "lineEnd": 9394,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:491"
    },
    {
      "id": "seg:athanasius-four-discourses:492",
      "anchor": "353dde340a08d06016f1",
      "order": 492,
      "witnessId": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
      "witnessOrder": 4,
      "witnessSegmentOrder": 65,
      "charStart": 519166,
      "charEnd": 520707,
      "tokenCount": 269,
      "sentenceCount": 8,
      "charLength": 1541,
      "lineStart": 9396,
      "lineEnd": 9422,
      "paragraphId": "par:athanasius-four-discourses:492"
    }
  ],
  "structure": {
    "paragraphs": [
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:1",
        "order": 1,
        "charStart": 0,
        "charEnd": 90,
        "lineStart": 1,
        "lineEnd": 4,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:1"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:2",
        "order": 2,
        "charStart": 92,
        "charEnd": 1280,
        "lineStart": 6,
        "lineEnd": 25,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:2"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:3",
        "order": 3,
        "charStart": 1282,
        "charEnd": 1847,
        "lineStart": 27,
        "lineEnd": 36,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:3"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:4",
        "order": 4,
        "charStart": 1849,
        "charEnd": 3393,
        "lineStart": 38,
        "lineEnd": 63,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:4"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:5",
        "order": 5,
        "charStart": 3395,
        "charEnd": 3779,
        "lineStart": 65,
        "lineEnd": 71,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:5"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:6",
        "order": 6,
        "charStart": 3781,
        "charEnd": 5488,
        "lineStart": 73,
        "lineEnd": 101,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:6"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:7",
        "order": 7,
        "charStart": 5490,
        "charEnd": 5940,
        "lineStart": 103,
        "lineEnd": 110,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:7"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:8",
        "order": 8,
        "charStart": 5942,
        "charEnd": 7562,
        "lineStart": 112,
        "lineEnd": 139,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:8"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:9",
        "order": 9,
        "charStart": 7564,
        "charEnd": 7731,
        "lineStart": 141,
        "lineEnd": 143,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:9"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:10",
        "order": 10,
        "charStart": 7733,
        "charEnd": 9560,
        "lineStart": 145,
        "lineEnd": 176,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:10"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:11",
        "order": 11,
        "charStart": 9562,
        "charEnd": 10058,
        "lineStart": 178,
        "lineEnd": 186,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:11"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:12",
        "order": 12,
        "charStart": 10060,
        "charEnd": 11591,
        "lineStart": 188,
        "lineEnd": 213,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:12"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:13",
        "order": 13,
        "charStart": 11593,
        "charEnd": 11650,
        "lineStart": 215,
        "lineEnd": 215,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:13"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:14",
        "order": 14,
        "charStart": 11652,
        "charEnd": 13786,
        "lineStart": 217,
        "lineEnd": 252,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:14"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:15",
        "order": 15,
        "charStart": 13788,
        "charEnd": 15919,
        "lineStart": 254,
        "lineEnd": 289,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:15"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:16",
        "order": 16,
        "charStart": 15921,
        "charEnd": 16230,
        "lineStart": 291,
        "lineEnd": 295,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:16"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:17",
        "order": 17,
        "charStart": 16232,
        "charEnd": 18079,
        "lineStart": 297,
        "lineEnd": 327,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:17"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:18",
        "order": 18,
        "charStart": 18081,
        "charEnd": 19048,
        "lineStart": 329,
        "lineEnd": 344,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:18"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:19",
        "order": 19,
        "charStart": 19050,
        "charEnd": 20229,
        "lineStart": 346,
        "lineEnd": 365,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:19"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:20",
        "order": 20,
        "charStart": 20231,
        "charEnd": 21552,
        "lineStart": 367,
        "lineEnd": 389,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:20"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:21",
        "order": 21,
        "charStart": 21554,
        "charEnd": 22338,
        "lineStart": 391,
        "lineEnd": 403,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:21"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:22",
        "order": 22,
        "charStart": 22340,
        "charEnd": 23790,
        "lineStart": 405,
        "lineEnd": 429,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:22"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:23",
        "order": 23,
        "charStart": 23792,
        "charEnd": 24449,
        "lineStart": 431,
        "lineEnd": 441,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:23"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:24",
        "order": 24,
        "charStart": 24451,
        "charEnd": 26610,
        "lineStart": 443,
        "lineEnd": 478,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:24"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:25",
        "order": 25,
        "charStart": 26612,
        "charEnd": 26728,
        "lineStart": 480,
        "lineEnd": 481,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:25"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:26",
        "order": 26,
        "charStart": 26730,
        "charEnd": 28757,
        "lineStart": 483,
        "lineEnd": 516,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:26"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:27",
        "order": 27,
        "charStart": 28759,
        "charEnd": 29182,
        "lineStart": 518,
        "lineEnd": 525,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:27"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:28",
        "order": 28,
        "charStart": 29184,
        "charEnd": 30847,
        "lineStart": 527,
        "lineEnd": 554,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:28"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:29",
        "order": 29,
        "charStart": 30849,
        "charEnd": 31566,
        "lineStart": 556,
        "lineEnd": 567,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:29"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:30",
        "order": 30,
        "charStart": 31568,
        "charEnd": 32971,
        "lineStart": 569,
        "lineEnd": 592,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:30"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:31",
        "order": 31,
        "charStart": 32973,
        "charEnd": 33667,
        "lineStart": 594,
        "lineEnd": 605,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:31"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:32",
        "order": 32,
        "charStart": 33669,
        "charEnd": 35098,
        "lineStart": 607,
        "lineEnd": 630,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:32"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:33",
        "order": 33,
        "charStart": 35100,
        "charEnd": 35946,
        "lineStart": 632,
        "lineEnd": 646,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:33"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:34",
        "order": 34,
        "charStart": 35948,
        "charEnd": 37212,
        "lineStart": 648,
        "lineEnd": 668,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:34"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:35",
        "order": 35,
        "charStart": 37214,
        "charEnd": 37825,
        "lineStart": 670,
        "lineEnd": 680,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:35"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:36",
        "order": 36,
        "charStart": 37827,
        "charEnd": 39269,
        "lineStart": 682,
        "lineEnd": 706,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:36"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:37",
        "order": 37,
        "charStart": 39271,
        "charEnd": 39693,
        "lineStart": 708,
        "lineEnd": 715,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:37"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:38",
        "order": 38,
        "charStart": 39695,
        "charEnd": 41331,
        "lineStart": 717,
        "lineEnd": 744,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:38"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:39",
        "order": 39,
        "charStart": 41333,
        "charEnd": 42487,
        "lineStart": 746,
        "lineEnd": 765,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:39"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:40",
        "order": 40,
        "charStart": 42489,
        "charEnd": 43459,
        "lineStart": 767,
        "lineEnd": 782,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:40"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:41",
        "order": 41,
        "charStart": 43461,
        "charEnd": 44376,
        "lineStart": 784,
        "lineEnd": 799,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:41"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:42",
        "order": 42,
        "charStart": 44378,
        "charEnd": 45565,
        "lineStart": 801,
        "lineEnd": 820,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:42"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:43",
        "order": 43,
        "charStart": 45567,
        "charEnd": 46940,
        "lineStart": 822,
        "lineEnd": 844,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:43"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:44",
        "order": 44,
        "charStart": 46942,
        "charEnd": 47704,
        "lineStart": 846,
        "lineEnd": 858,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:44"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:45",
        "order": 45,
        "charStart": 47706,
        "charEnd": 48926,
        "lineStart": 860,
        "lineEnd": 879,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:45"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:46",
        "order": 46,
        "charStart": 48928,
        "charEnd": 49871,
        "lineStart": 881,
        "lineEnd": 896,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:46"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:47",
        "order": 47,
        "charStart": 49873,
        "charEnd": 50545,
        "lineStart": 898,
        "lineEnd": 909,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:47"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:48",
        "order": 48,
        "charStart": 50547,
        "charEnd": 51950,
        "lineStart": 911,
        "lineEnd": 934,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:48"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:49",
        "order": 49,
        "charStart": 51952,
        "charEnd": 52484,
        "lineStart": 936,
        "lineEnd": 944,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:49"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:50",
        "order": 50,
        "charStart": 52486,
        "charEnd": 54060,
        "lineStart": 946,
        "lineEnd": 972,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:50"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:51",
        "order": 51,
        "charStart": 54062,
        "charEnd": 54814,
        "lineStart": 974,
        "lineEnd": 986,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:51"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:52",
        "order": 52,
        "charStart": 54816,
        "charEnd": 56176,
        "lineStart": 988,
        "lineEnd": 1010,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:52"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:53",
        "order": 53,
        "charStart": 56178,
        "charEnd": 57392,
        "lineStart": 1012,
        "lineEnd": 1031,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:53"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:54",
        "order": 54,
        "charStart": 57394,
        "charEnd": 58328,
        "lineStart": 1033,
        "lineEnd": 1048,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:54"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:55",
        "order": 55,
        "charStart": 58330,
        "charEnd": 58951,
        "lineStart": 1050,
        "lineEnd": 1060,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:55"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:56",
        "order": 56,
        "charStart": 58953,
        "charEnd": 60405,
        "lineStart": 1062,
        "lineEnd": 1086,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:56"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:57",
        "order": 57,
        "charStart": 60407,
        "charEnd": 61327,
        "lineStart": 1088,
        "lineEnd": 1103,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:57"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:58",
        "order": 58,
        "charStart": 61329,
        "charEnd": 62514,
        "lineStart": 1105,
        "lineEnd": 1124,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:58"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:59",
        "order": 59,
        "charStart": 62516,
        "charEnd": 63537,
        "lineStart": 1126,
        "lineEnd": 1143,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:59"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:60",
        "order": 60,
        "charStart": 63539,
        "charEnd": 64595,
        "lineStart": 1145,
        "lineEnd": 1162,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:60"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:61",
        "order": 61,
        "charStart": 64597,
        "charEnd": 65580,
        "lineStart": 1164,
        "lineEnd": 1180,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:61"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:62",
        "order": 62,
        "charStart": 65582,
        "charEnd": 66728,
        "lineStart": 1182,
        "lineEnd": 1200,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:62"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:63",
        "order": 63,
        "charStart": 66730,
        "charEnd": 67188,
        "lineStart": 1202,
        "lineEnd": 1209,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:63"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:64",
        "order": 64,
        "charStart": 67190,
        "charEnd": 68857,
        "lineStart": 1211,
        "lineEnd": 1238,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:64"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:65",
        "order": 65,
        "charStart": 68859,
        "charEnd": 68943,
        "lineStart": 1240,
        "lineEnd": 1241,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:65"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:66",
        "order": 66,
        "charStart": 68945,
        "charEnd": 70972,
        "lineStart": 1243,
        "lineEnd": 1276,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:66"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:67",
        "order": 67,
        "charStart": 70974,
        "charEnd": 71342,
        "lineStart": 1278,
        "lineEnd": 1283,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:67"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:68",
        "order": 68,
        "charStart": 71344,
        "charEnd": 73069,
        "lineStart": 1285,
        "lineEnd": 1313,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:68"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:69",
        "order": 69,
        "charStart": 73071,
        "charEnd": 73127,
        "lineStart": 1315,
        "lineEnd": 1315,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:69"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:70",
        "order": 70,
        "charStart": 73129,
        "charEnd": 75258,
        "lineStart": 1317,
        "lineEnd": 1352,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:70"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:71",
        "order": 71,
        "charStart": 75260,
        "charEnd": 75576,
        "lineStart": 1354,
        "lineEnd": 1359,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:71"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:72",
        "order": 72,
        "charStart": 75578,
        "charEnd": 77369,
        "lineStart": 1361,
        "lineEnd": 1390,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:72"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:73",
        "order": 73,
        "charStart": 77371,
        "charEnd": 78086,
        "lineStart": 1392,
        "lineEnd": 1403,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:73"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:74",
        "order": 74,
        "charStart": 78088,
        "charEnd": 79441,
        "lineStart": 1405,
        "lineEnd": 1427,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:74"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:75",
        "order": 75,
        "charStart": 79443,
        "charEnd": 79854,
        "lineStart": 1429,
        "lineEnd": 1436,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:75"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:76",
        "order": 76,
        "charStart": 79856,
        "charEnd": 81514,
        "lineStart": 1438,
        "lineEnd": 1465,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:76"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:77",
        "order": 77,
        "charStart": 81516,
        "charEnd": 82585,
        "lineStart": 1467,
        "lineEnd": 1485,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:77"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:78",
        "order": 78,
        "charStart": 82587,
        "charEnd": 83592,
        "lineStart": 1487,
        "lineEnd": 1503,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:78"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:79",
        "order": 79,
        "charStart": 83594,
        "charEnd": 84147,
        "lineStart": 1505,
        "lineEnd": 1514,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:79"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:80",
        "order": 80,
        "charStart": 84149,
        "charEnd": 85677,
        "lineStart": 1516,
        "lineEnd": 1541,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:80"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:81",
        "order": 81,
        "charStart": 85679,
        "charEnd": 86286,
        "lineStart": 1543,
        "lineEnd": 1552,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:81"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:82",
        "order": 82,
        "charStart": 86288,
        "charEnd": 87794,
        "lineStart": 1554,
        "lineEnd": 1579,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:82"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:83",
        "order": 83,
        "charStart": 87796,
        "charEnd": 89363,
        "lineStart": 1581,
        "lineEnd": 1607,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:83"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:84",
        "order": 84,
        "charStart": 89365,
        "charEnd": 89885,
        "lineStart": 1609,
        "lineEnd": 1617,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:84"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:85",
        "order": 85,
        "charStart": 89887,
        "charEnd": 90997,
        "lineStart": 1619,
        "lineEnd": 1637,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:85"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:86",
        "order": 86,
        "charStart": 90999,
        "charEnd": 91995,
        "lineStart": 1639,
        "lineEnd": 1655,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:86"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:87",
        "order": 87,
        "charStart": 91997,
        "charEnd": 93398,
        "lineStart": 1657,
        "lineEnd": 1680,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:87"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:88",
        "order": 88,
        "charStart": 93400,
        "charEnd": 94103,
        "lineStart": 1682,
        "lineEnd": 1693,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:88"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:89",
        "order": 89,
        "charStart": 94105,
        "charEnd": 95703,
        "lineStart": 1695,
        "lineEnd": 1721,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:89"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:90",
        "order": 90,
        "charStart": 95705,
        "charEnd": 96237,
        "lineStart": 1723,
        "lineEnd": 1731,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:90"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:91",
        "order": 91,
        "charStart": 96239,
        "charEnd": 97685,
        "lineStart": 1733,
        "lineEnd": 1757,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:91"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:92",
        "order": 92,
        "charStart": 97687,
        "charEnd": 98316,
        "lineStart": 1759,
        "lineEnd": 1769,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:92"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:93",
        "order": 93,
        "charStart": 98318,
        "charEnd": 100037,
        "lineStart": 1771,
        "lineEnd": 1800,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:93"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:94",
        "order": 94,
        "charStart": 100039,
        "charEnd": 100382,
        "lineStart": 1802,
        "lineEnd": 1807,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:94"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:95",
        "order": 95,
        "charStart": 100384,
        "charEnd": 102485,
        "lineStart": 1809,
        "lineEnd": 1844,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:95"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:96",
        "order": 96,
        "charStart": 102487,
        "charEnd": 103121,
        "lineStart": 1846,
        "lineEnd": 1857,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:96"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:97",
        "order": 97,
        "charStart": 103123,
        "charEnd": 104533,
        "lineStart": 1859,
        "lineEnd": 1882,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:97"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:98",
        "order": 98,
        "charStart": 104535,
        "charEnd": 105213,
        "lineStart": 1884,
        "lineEnd": 1895,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:98"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:99",
        "order": 99,
        "charStart": 105215,
        "charEnd": 106610,
        "lineStart": 1897,
        "lineEnd": 1920,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:99"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:100",
        "order": 100,
        "charStart": 106612,
        "charEnd": 107084,
        "lineStart": 1922,
        "lineEnd": 1930,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:100"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:101",
        "order": 101,
        "charStart": 107086,
        "charEnd": 108661,
        "lineStart": 1932,
        "lineEnd": 1958,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:101"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:102",
        "order": 102,
        "charStart": 108663,
        "charEnd": 109678,
        "lineStart": 1960,
        "lineEnd": 1977,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:102"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:103",
        "order": 103,
        "charStart": 109680,
        "charEnd": 110726,
        "lineStart": 1979,
        "lineEnd": 1996,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:103"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:104",
        "order": 104,
        "charStart": 110728,
        "charEnd": 111352,
        "lineStart": 1998,
        "lineEnd": 2008,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:104"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:105",
        "order": 105,
        "charStart": 111354,
        "charEnd": 112834,
        "lineStart": 2010,
        "lineEnd": 2034,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:105"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:106",
        "order": 106,
        "charStart": 112836,
        "charEnd": 113955,
        "lineStart": 2036,
        "lineEnd": 2054,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:106"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:107",
        "order": 107,
        "charStart": 113957,
        "charEnd": 114971,
        "lineStart": 2056,
        "lineEnd": 2072,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:107"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:108",
        "order": 108,
        "charStart": 114973,
        "charEnd": 115858,
        "lineStart": 2074,
        "lineEnd": 2088,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:108"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:109",
        "order": 109,
        "charStart": 115860,
        "charEnd": 117104,
        "lineStart": 2090,
        "lineEnd": 2110,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:109"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:110",
        "order": 110,
        "charStart": 117106,
        "charEnd": 117730,
        "lineStart": 2112,
        "lineEnd": 2122,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:110"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:111",
        "order": 111,
        "charStart": 117732,
        "charEnd": 119212,
        "lineStart": 2124,
        "lineEnd": 2148,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:111"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:112",
        "order": 112,
        "charStart": 119214,
        "charEnd": 120886,
        "lineStart": 2150,
        "lineEnd": 2178,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:112"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:113",
        "order": 113,
        "charStart": 120888,
        "charEnd": 121298,
        "lineStart": 2180,
        "lineEnd": 2186,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:113"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:114",
        "order": 114,
        "charStart": 121300,
        "charEnd": 122861,
        "lineStart": 2188,
        "lineEnd": 2214,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:114"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:115",
        "order": 115,
        "charStart": 122863,
        "charEnd": 123398,
        "lineStart": 2216,
        "lineEnd": 2224,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:115"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:116",
        "order": 116,
        "charStart": 123400,
        "charEnd": 124611,
        "lineStart": 2226,
        "lineEnd": 2246,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:116"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:117",
        "order": 117,
        "charStart": 124613,
        "charEnd": 125516,
        "lineStart": 2248,
        "lineEnd": 2262,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:117"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:118",
        "order": 118,
        "charStart": 125518,
        "charEnd": 126677,
        "lineStart": 2264,
        "lineEnd": 2283,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:118"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:119",
        "order": 119,
        "charStart": 126679,
        "charEnd": 127618,
        "lineStart": 2285,
        "lineEnd": 2300,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:119"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:120",
        "order": 120,
        "charStart": 127620,
        "charEnd": 129769,
        "lineStart": 2302,
        "lineEnd": 2337,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:120"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:121",
        "order": 121,
        "charStart": 129771,
        "charEnd": 129976,
        "lineStart": 2339,
        "lineEnd": 2342,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:121"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:122",
        "order": 122,
        "charStart": 129978,
        "charEnd": 131633,
        "lineStart": 2344,
        "lineEnd": 2371,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:122"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:123",
        "order": 123,
        "charStart": 131635,
        "charEnd": 131875,
        "lineStart": 2373,
        "lineEnd": 2376,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:123"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:124",
        "order": 124,
        "charStart": 131877,
        "charEnd": 133653,
        "lineStart": 2378,
        "lineEnd": 2407,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:124"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:125",
        "order": 125,
        "charStart": 133655,
        "charEnd": 134018,
        "lineStart": 2409,
        "lineEnd": 2414,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:125"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:126",
        "order": 126,
        "charStart": 134020,
        "charEnd": 135887,
        "lineStart": 2416,
        "lineEnd": 2447,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:126"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:127",
        "order": 127,
        "charStart": 135889,
        "charEnd": 136118,
        "lineStart": 2449,
        "lineEnd": 2452,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:127"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:128",
        "order": 128,
        "charStart": 136120,
        "charEnd": 138172,
        "lineStart": 2454,
        "lineEnd": 2488,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:128"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:129",
        "order": 129,
        "charStart": 138174,
        "charEnd": 138229,
        "lineStart": 2490,
        "lineEnd": 2490,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:129"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:130",
        "order": 130,
        "charStart": 138231,
        "charEnd": 139307,
        "lineStart": 2492,
        "lineEnd": 2510,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:130"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:131",
        "order": 131,
        "charStart": 139309,
        "charEnd": 139348,
        "lineStart": 2512,
        "lineEnd": 2513,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:131"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:132",
        "order": 132,
        "charStart": 139350,
        "charEnd": 140776,
        "lineStart": 2515,
        "lineEnd": 2538,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:132"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:133",
        "order": 133,
        "charStart": 140778,
        "charEnd": 142051,
        "lineStart": 2540,
        "lineEnd": 2561,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:133"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:134",
        "order": 134,
        "charStart": 142053,
        "charEnd": 142886,
        "lineStart": 2563,
        "lineEnd": 2576,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:134"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:135",
        "order": 135,
        "charStart": 142888,
        "charEnd": 144436,
        "lineStart": 2578,
        "lineEnd": 2604,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:135"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:136",
        "order": 136,
        "charStart": 144438,
        "charEnd": 144966,
        "lineStart": 2606,
        "lineEnd": 2614,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:136"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:137",
        "order": 137,
        "charStart": 144968,
        "charEnd": 146380,
        "lineStart": 2616,
        "lineEnd": 2640,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:137"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:138",
        "order": 138,
        "charStart": 146382,
        "charEnd": 147034,
        "lineStart": 2642,
        "lineEnd": 2652,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:138"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:139",
        "order": 139,
        "charStart": 147036,
        "charEnd": 149147,
        "lineStart": 2654,
        "lineEnd": 2689,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:139"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:140",
        "order": 140,
        "charStart": 149149,
        "charEnd": 149254,
        "lineStart": 2691,
        "lineEnd": 2692,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:140"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:141",
        "order": 141,
        "charStart": 149256,
        "charEnd": 151028,
        "lineStart": 2694,
        "lineEnd": 2724,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:141"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:142",
        "order": 142,
        "charStart": 151030,
        "charEnd": 151205,
        "lineStart": 2726,
        "lineEnd": 2728,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:142"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:143",
        "order": 143,
        "charStart": 151207,
        "charEnd": 153236,
        "lineStart": 2730,
        "lineEnd": 2764,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:143"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:144",
        "order": 144,
        "charStart": 153238,
        "charEnd": 153294,
        "lineStart": 2766,
        "lineEnd": 2766,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:144"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:145",
        "order": 145,
        "charStart": 153296,
        "charEnd": 155414,
        "lineStart": 2768,
        "lineEnd": 2803,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:145"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:146",
        "order": 146,
        "charStart": 155416,
        "charEnd": 155512,
        "lineStart": 2805,
        "lineEnd": 2806,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:146"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:147",
        "order": 147,
        "charStart": 155514,
        "charEnd": 157540,
        "lineStart": 2808,
        "lineEnd": 2841,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:147"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:148",
        "order": 148,
        "charStart": 157542,
        "charEnd": 157977,
        "lineStart": 2843,
        "lineEnd": 2850,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:148"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:149",
        "order": 149,
        "charStart": 157979,
        "charEnd": 159634,
        "lineStart": 2852,
        "lineEnd": 2879,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:149"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:150",
        "order": 150,
        "charStart": 159636,
        "charEnd": 159801,
        "lineStart": 2881,
        "lineEnd": 2883,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:150"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:151",
        "order": 151,
        "charStart": 159803,
        "charEnd": 161754,
        "lineStart": 2885,
        "lineEnd": 2917,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:151"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:152",
        "order": 152,
        "charStart": 161756,
        "charEnd": 162204,
        "lineStart": 2919,
        "lineEnd": 2926,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:152"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:153",
        "order": 153,
        "charStart": 162206,
        "charEnd": 163881,
        "lineStart": 2928,
        "lineEnd": 2955,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:153"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:154",
        "order": 154,
        "charStart": 163883,
        "charEnd": 164371,
        "lineStart": 2957,
        "lineEnd": 2965,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:154"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:155",
        "order": 155,
        "charStart": 164373,
        "charEnd": 165959,
        "lineStart": 2967,
        "lineEnd": 2993,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:155"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:156",
        "order": 156,
        "charStart": 165961,
        "charEnd": 166641,
        "lineStart": 2995,
        "lineEnd": 3006,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:156"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:157",
        "order": 157,
        "charStart": 166643,
        "charEnd": 168057,
        "lineStart": 3008,
        "lineEnd": 3031,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:157"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:158",
        "order": 158,
        "charStart": 168059,
        "charEnd": 168631,
        "lineStart": 3033,
        "lineEnd": 3042,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:158"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:159",
        "order": 159,
        "charStart": 168633,
        "charEnd": 170168,
        "lineStart": 3044,
        "lineEnd": 3069,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:159"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:160",
        "order": 160,
        "charStart": 170170,
        "charEnd": 171401,
        "lineStart": 3071,
        "lineEnd": 3091,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:160"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:161",
        "order": 161,
        "charStart": 171403,
        "charEnd": 172284,
        "lineStart": 3093,
        "lineEnd": 3107,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:161"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:162",
        "order": 162,
        "charStart": 172286,
        "charEnd": 174410,
        "lineStart": 3109,
        "lineEnd": 3144,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:162"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:163",
        "order": 163,
        "charStart": 174412,
        "charEnd": 176138,
        "lineStart": 3146,
        "lineEnd": 3175,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:163"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:164",
        "order": 164,
        "charStart": 176140,
        "charEnd": 176490,
        "lineStart": 3177,
        "lineEnd": 3182,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:164"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:165",
        "order": 165,
        "charStart": 176492,
        "charEnd": 177872,
        "lineStart": 3184,
        "lineEnd": 3207,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:165"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:166",
        "order": 166,
        "charStart": 177874,
        "charEnd": 178567,
        "lineStart": 3209,
        "lineEnd": 3220,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:166"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:167",
        "order": 167,
        "charStart": 178569,
        "charEnd": 180507,
        "lineStart": 3222,
        "lineEnd": 3254,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:167"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:168",
        "order": 168,
        "charStart": 180509,
        "charEnd": 180684,
        "lineStart": 3256,
        "lineEnd": 3258,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:168"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:169",
        "order": 169,
        "charStart": 180686,
        "charEnd": 182856,
        "lineStart": 3260,
        "lineEnd": 3296,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:169"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:170",
        "order": 170,
        "charStart": 182858,
        "charEnd": 184533,
        "lineStart": 3298,
        "lineEnd": 3325,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:170"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:171",
        "order": 171,
        "charStart": 184535,
        "charEnd": 185016,
        "lineStart": 3327,
        "lineEnd": 3334,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:171"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:172",
        "order": 172,
        "charStart": 185018,
        "charEnd": 186365,
        "lineStart": 3336,
        "lineEnd": 3358,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:172"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:173",
        "order": 173,
        "charStart": 186367,
        "charEnd": 187140,
        "lineStart": 3360,
        "lineEnd": 3372,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:173"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:174",
        "order": 174,
        "charStart": 187142,
        "charEnd": 188849,
        "lineStart": 3374,
        "lineEnd": 3403,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:174"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:175",
        "order": 175,
        "charStart": 188851,
        "charEnd": 189202,
        "lineStart": 3405,
        "lineEnd": 3410,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:175"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:176",
        "order": 176,
        "charStart": 189204,
        "charEnd": 191275,
        "lineStart": 3412,
        "lineEnd": 3447,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:176"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:177",
        "order": 177,
        "charStart": 191277,
        "charEnd": 191355,
        "lineStart": 3449,
        "lineEnd": 3450,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:177"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:178",
        "order": 178,
        "charStart": 191357,
        "charEnd": 193374,
        "lineStart": 3452,
        "lineEnd": 3485,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:178"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:179",
        "order": 179,
        "charStart": 193376,
        "charEnd": 193615,
        "lineStart": 3487,
        "lineEnd": 3491,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:179"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:180",
        "order": 180,
        "charStart": 193617,
        "charEnd": 195414,
        "lineStart": 3493,
        "lineEnd": 3523,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:180"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:181",
        "order": 181,
        "charStart": 195416,
        "charEnd": 195718,
        "lineStart": 3525,
        "lineEnd": 3530,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:181"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:182",
        "order": 182,
        "charStart": 195720,
        "charEnd": 197164,
        "lineStart": 3532,
        "lineEnd": 3556,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:182"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:183",
        "order": 183,
        "charStart": 197166,
        "charEnd": 197449,
        "lineStart": 3558,
        "lineEnd": 3562,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:183"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:184",
        "order": 184,
        "charStart": 197451,
        "charEnd": 199596,
        "lineStart": 3564,
        "lineEnd": 3599,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:184"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:185",
        "order": 185,
        "charStart": 199598,
        "charEnd": 199804,
        "lineStart": 3601,
        "lineEnd": 3604,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:185"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:186",
        "order": 186,
        "charStart": 199806,
        "charEnd": 201667,
        "lineStart": 3606,
        "lineEnd": 3637,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:186"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:187",
        "order": 187,
        "charStart": 201669,
        "charEnd": 201935,
        "lineStart": 3639,
        "lineEnd": 3643,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:187"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:188",
        "order": 188,
        "charStart": 201937,
        "charEnd": 203670,
        "lineStart": 3645,
        "lineEnd": 3674,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:188"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:189",
        "order": 189,
        "charStart": 203672,
        "charEnd": 203729,
        "lineStart": 3676,
        "lineEnd": 3676,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:189"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:190",
        "order": 190,
        "charStart": 203731,
        "charEnd": 205835,
        "lineStart": 3678,
        "lineEnd": 3713,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:190"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:191",
        "order": 191,
        "charStart": 205837,
        "charEnd": 207915,
        "lineStart": 3715,
        "lineEnd": 3750,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:191"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:192",
        "order": 192,
        "charStart": 207917,
        "charEnd": 208659,
        "lineStart": 3752,
        "lineEnd": 3764,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:192"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:193",
        "order": 193,
        "charStart": 208661,
        "charEnd": 210008,
        "lineStart": 3766,
        "lineEnd": 3788,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:193"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:194",
        "order": 194,
        "charStart": 210010,
        "charEnd": 211178,
        "lineStart": 3790,
        "lineEnd": 3809,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:194"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:195",
        "order": 195,
        "charStart": 211180,
        "charEnd": 212120,
        "lineStart": 3811,
        "lineEnd": 3826,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:195"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:196",
        "order": 196,
        "charStart": 212122,
        "charEnd": 213136,
        "lineStart": 3828,
        "lineEnd": 3844,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:196"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:197",
        "order": 197,
        "charStart": 213138,
        "charEnd": 214261,
        "lineStart": 3846,
        "lineEnd": 3864,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:197"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:198",
        "order": 198,
        "charStart": 214263,
        "charEnd": 215024,
        "lineStart": 3866,
        "lineEnd": 3878,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:198"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:199",
        "order": 199,
        "charStart": 215026,
        "charEnd": 216392,
        "lineStart": 3880,
        "lineEnd": 3902,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:199"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:200",
        "order": 200,
        "charStart": 216394,
        "charEnd": 217240,
        "lineStart": 3904,
        "lineEnd": 3918,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:200"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:201",
        "order": 201,
        "charStart": 217242,
        "charEnd": 218482,
        "lineStart": 3920,
        "lineEnd": 3940,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:201"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:202",
        "order": 202,
        "charStart": 218484,
        "charEnd": 219524,
        "lineStart": 3942,
        "lineEnd": 3959,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:202"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:203",
        "order": 203,
        "charStart": 219526,
        "charEnd": 220595,
        "lineStart": 3961,
        "lineEnd": 3978,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:203"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:204",
        "order": 204,
        "charStart": 220597,
        "charEnd": 221706,
        "lineStart": 3980,
        "lineEnd": 3998,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:204"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:205",
        "order": 205,
        "charStart": 221708,
        "charEnd": 222712,
        "lineStart": 4000,
        "lineEnd": 4016,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:205"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:206",
        "order": 206,
        "charStart": 222714,
        "charEnd": 223513,
        "lineStart": 4018,
        "lineEnd": 4031,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:206"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:207",
        "order": 207,
        "charStart": 223515,
        "charEnd": 224800,
        "lineStart": 4033,
        "lineEnd": 4054,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:207"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:208",
        "order": 208,
        "charStart": 224802,
        "charEnd": 225551,
        "lineStart": 4056,
        "lineEnd": 4068,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:208"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:209",
        "order": 209,
        "charStart": 225553,
        "charEnd": 226885,
        "lineStart": 4070,
        "lineEnd": 4092,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:209"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:210",
        "order": 210,
        "charStart": 226887,
        "charEnd": 227330,
        "lineStart": 4094,
        "lineEnd": 4101,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:210"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:211",
        "order": 211,
        "charStart": 227332,
        "charEnd": 228971,
        "lineStart": 4103,
        "lineEnd": 4130,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:211"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:212",
        "order": 212,
        "charStart": 228973,
        "charEnd": 230010,
        "lineStart": 4132,
        "lineEnd": 4149,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:212"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:213",
        "order": 213,
        "charStart": 230012,
        "charEnd": 231047,
        "lineStart": 4151,
        "lineEnd": 4168,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:213"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:214",
        "order": 214,
        "charStart": 231049,
        "charEnd": 232042,
        "lineStart": 4170,
        "lineEnd": 4186,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:214"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:215",
        "order": 215,
        "charStart": 232044,
        "charEnd": 233142,
        "lineStart": 4188,
        "lineEnd": 4206,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:215"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:216",
        "order": 216,
        "charStart": 233144,
        "charEnd": 234738,
        "lineStart": 4208,
        "lineEnd": 4235,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:216"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:217",
        "order": 217,
        "charStart": 234740,
        "charEnd": 235207,
        "lineStart": 4237,
        "lineEnd": 4244,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:217"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:218",
        "order": 218,
        "charStart": 235209,
        "charEnd": 236762,
        "lineStart": 4246,
        "lineEnd": 4272,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:218"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:219",
        "order": 219,
        "charStart": 236764,
        "charEnd": 237302,
        "lineStart": 4274,
        "lineEnd": 4282,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:219"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:220",
        "order": 220,
        "charStart": 237304,
        "charEnd": 238536,
        "lineStart": 4284,
        "lineEnd": 4304,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:220"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:221",
        "order": 221,
        "charStart": 238538,
        "charEnd": 239409,
        "lineStart": 4306,
        "lineEnd": 4320,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:221"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:222",
        "order": 222,
        "charStart": 239411,
        "charEnd": 240980,
        "lineStart": 4322,
        "lineEnd": 4348,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:222"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:223",
        "order": 223,
        "charStart": 240982,
        "charEnd": 241512,
        "lineStart": 4350,
        "lineEnd": 4358,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:223"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:224",
        "order": 224,
        "charStart": 241514,
        "charEnd": 242835,
        "lineStart": 4360,
        "lineEnd": 4381,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:224"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:225",
        "order": 225,
        "charStart": 242837,
        "charEnd": 243667,
        "lineStart": 4383,
        "lineEnd": 4396,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:225"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:226",
        "order": 226,
        "charStart": 243669,
        "charEnd": 244815,
        "lineStart": 4398,
        "lineEnd": 4417,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:226"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:227",
        "order": 227,
        "charStart": 244817,
        "charEnd": 245763,
        "lineStart": 4419,
        "lineEnd": 4434,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:227"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:228",
        "order": 228,
        "charStart": 245765,
        "charEnd": 246573,
        "lineStart": 4436,
        "lineEnd": 4449,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:228"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:229",
        "order": 229,
        "charStart": 246575,
        "charEnd": 247860,
        "lineStart": 4451,
        "lineEnd": 4472,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:229"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:230",
        "order": 230,
        "charStart": 247862,
        "charEnd": 248830,
        "lineStart": 4474,
        "lineEnd": 4490,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:230"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:231",
        "order": 231,
        "charStart": 248832,
        "charEnd": 249940,
        "lineStart": 4492,
        "lineEnd": 4510,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:231"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:232",
        "order": 232,
        "charStart": 249942,
        "charEnd": 251210,
        "lineStart": 4512,
        "lineEnd": 4533,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:232"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:233",
        "order": 233,
        "charStart": 251212,
        "charEnd": 252035,
        "lineStart": 4535,
        "lineEnd": 4548,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:233"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:234",
        "order": 234,
        "charStart": 252037,
        "charEnd": 253430,
        "lineStart": 4550,
        "lineEnd": 4573,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:234"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:235",
        "order": 235,
        "charStart": 253432,
        "charEnd": 254121,
        "lineStart": 4575,
        "lineEnd": 4586,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:235"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:236",
        "order": 236,
        "charStart": 254123,
        "charEnd": 255585,
        "lineStart": 4588,
        "lineEnd": 4612,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:236"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:237",
        "order": 237,
        "charStart": 255587,
        "charEnd": 256236,
        "lineStart": 4614,
        "lineEnd": 4624,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:237"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:238",
        "order": 238,
        "charStart": 256238,
        "charEnd": 257334,
        "lineStart": 4626,
        "lineEnd": 4644,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:238"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:239",
        "order": 239,
        "charStart": 257336,
        "charEnd": 258345,
        "lineStart": 4646,
        "lineEnd": 4662,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:239"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:240",
        "order": 240,
        "charStart": 258347,
        "charEnd": 259916,
        "lineStart": 4664,
        "lineEnd": 4690,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:240"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:241",
        "order": 241,
        "charStart": 259918,
        "charEnd": 260436,
        "lineStart": 4692,
        "lineEnd": 4700,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:241"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:242",
        "order": 242,
        "charStart": 260438,
        "charEnd": 262345,
        "lineStart": 4702,
        "lineEnd": 4733,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:242"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:243",
        "order": 243,
        "charStart": 262347,
        "charEnd": 262564,
        "lineStart": 4735,
        "lineEnd": 4738,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:243"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:244",
        "order": 244,
        "charStart": 262566,
        "charEnd": 264523,
        "lineStart": 4740,
        "lineEnd": 4773,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:244"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:245",
        "order": 245,
        "charStart": 264525,
        "charEnd": 264638,
        "lineStart": 4775,
        "lineEnd": 4776,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:245"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:246",
        "order": 246,
        "charStart": 264640,
        "charEnd": 266645,
        "lineStart": 4778,
        "lineEnd": 4811,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:246"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:247",
        "order": 247,
        "charStart": 266647,
        "charEnd": 266700,
        "lineStart": 4813,
        "lineEnd": 4813,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:247"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:248",
        "order": 248,
        "charStart": 266702,
        "charEnd": 268836,
        "lineStart": 4815,
        "lineEnd": 4850,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:248"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:249",
        "order": 249,
        "charStart": 268838,
        "charEnd": 269432,
        "lineStart": 4852,
        "lineEnd": 4862,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:249"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:250",
        "order": 250,
        "charStart": 269434,
        "charEnd": 270905,
        "lineStart": 4864,
        "lineEnd": 4888,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:250"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:251",
        "order": 251,
        "charStart": 270907,
        "charEnd": 271451,
        "lineStart": 4890,
        "lineEnd": 4898,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:251"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:252",
        "order": 252,
        "charStart": 271453,
        "charEnd": 272993,
        "lineStart": 4900,
        "lineEnd": 4925,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:252"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:253",
        "order": 253,
        "charStart": 272995,
        "charEnd": 273350,
        "lineStart": 4927,
        "lineEnd": 4932,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:253"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:254",
        "order": 254,
        "charStart": 273352,
        "charEnd": 275046,
        "lineStart": 4934,
        "lineEnd": 4962,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:254"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:255",
        "order": 255,
        "charStart": 275048,
        "charEnd": 275466,
        "lineStart": 4964,
        "lineEnd": 4971,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:255"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:256",
        "order": 256,
        "charStart": 275468,
        "charEnd": 277103,
        "lineStart": 4973,
        "lineEnd": 5000,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:256"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:257",
        "order": 257,
        "charStart": 277105,
        "charEnd": 277821,
        "lineStart": 5002,
        "lineEnd": 5013,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:257"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:258",
        "order": 258,
        "charStart": 277823,
        "charEnd": 279238,
        "lineStart": 5015,
        "lineEnd": 5038,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:258"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:259",
        "order": 259,
        "charStart": 279240,
        "charEnd": 279955,
        "lineStart": 5040,
        "lineEnd": 5051,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:259"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:260",
        "order": 260,
        "charStart": 279957,
        "charEnd": 281401,
        "lineStart": 5053,
        "lineEnd": 5076,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:260"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:261",
        "order": 261,
        "charStart": 281403,
        "charEnd": 281606,
        "lineStart": 5078,
        "lineEnd": 5081,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:261"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:262",
        "order": 262,
        "charStart": 281608,
        "charEnd": 283491,
        "lineStart": 5083,
        "lineEnd": 5114,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:262"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:263",
        "order": 263,
        "charStart": 283493,
        "charEnd": 283837,
        "lineStart": 5116,
        "lineEnd": 5121,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:263"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:264",
        "order": 264,
        "charStart": 283839,
        "charEnd": 285587,
        "lineStart": 5123,
        "lineEnd": 5152,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:264"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:265",
        "order": 265,
        "charStart": 285589,
        "charEnd": 286361,
        "lineStart": 5154,
        "lineEnd": 5167,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:265"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:266",
        "order": 266,
        "charStart": 286363,
        "charEnd": 287649,
        "lineStart": 5169,
        "lineEnd": 5190,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:266"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:267",
        "order": 267,
        "charStart": 287651,
        "charEnd": 288439,
        "lineStart": 5192,
        "lineEnd": 5204,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:267"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:268",
        "order": 268,
        "charStart": 288441,
        "charEnd": 289775,
        "lineStart": 5206,
        "lineEnd": 5228,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:268"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:269",
        "order": 269,
        "charStart": 289777,
        "charEnd": 290376,
        "lineStart": 5230,
        "lineEnd": 5240,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:269"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:270",
        "order": 270,
        "charStart": 290378,
        "charEnd": 291834,
        "lineStart": 5242,
        "lineEnd": 5266,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:270"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:271",
        "order": 271,
        "charStart": 291836,
        "charEnd": 292102,
        "lineStart": 5268,
        "lineEnd": 5272,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:271"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:272",
        "order": 272,
        "charStart": 292104,
        "charEnd": 293952,
        "lineStart": 5274,
        "lineEnd": 5304,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:272"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:273",
        "order": 273,
        "charStart": 293954,
        "charEnd": 294645,
        "lineStart": 5306,
        "lineEnd": 5317,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:273"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:274",
        "order": 274,
        "charStart": 294647,
        "charEnd": 296086,
        "lineStart": 5319,
        "lineEnd": 5342,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:274"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:275",
        "order": 275,
        "charStart": 296088,
        "charEnd": 296980,
        "lineStart": 5344,
        "lineEnd": 5358,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:275"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:276",
        "order": 276,
        "charStart": 296982,
        "charEnd": 298231,
        "lineStart": 5360,
        "lineEnd": 5380,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:276"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:277",
        "order": 277,
        "charStart": 298233,
        "charEnd": 298493,
        "lineStart": 5382,
        "lineEnd": 5386,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:277"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:278",
        "order": 278,
        "charStart": 298495,
        "charEnd": 300303,
        "lineStart": 5388,
        "lineEnd": 5418,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:278"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:279",
        "order": 279,
        "charStart": 300305,
        "charEnd": 301047,
        "lineStart": 5420,
        "lineEnd": 5432,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:279"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:280",
        "order": 280,
        "charStart": 301049,
        "charEnd": 302398,
        "lineStart": 5434,
        "lineEnd": 5456,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:280"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:281",
        "order": 281,
        "charStart": 302400,
        "charEnd": 303140,
        "lineStart": 5458,
        "lineEnd": 5470,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:281"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:282",
        "order": 282,
        "charStart": 303142,
        "charEnd": 304495,
        "lineStart": 5472,
        "lineEnd": 5494,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:282"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:283",
        "order": 283,
        "charStart": 304497,
        "charEnd": 305226,
        "lineStart": 5496,
        "lineEnd": 5508,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:283"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:284",
        "order": 284,
        "charStart": 305228,
        "charEnd": 306560,
        "lineStart": 5510,
        "lineEnd": 5532,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:284"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:285",
        "order": 285,
        "charStart": 306562,
        "charEnd": 307281,
        "lineStart": 5534,
        "lineEnd": 5546,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:285"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:286",
        "order": 286,
        "charStart": 307283,
        "charEnd": 308635,
        "lineStart": 5548,
        "lineEnd": 5570,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:286"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:287",
        "order": 287,
        "charStart": 308637,
        "charEnd": 309233,
        "lineStart": 5572,
        "lineEnd": 5582,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:287"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:288",
        "order": 288,
        "charStart": 309235,
        "charEnd": 310695,
        "lineStart": 5584,
        "lineEnd": 5608,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:288"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:289",
        "order": 289,
        "charStart": 310697,
        "charEnd": 311442,
        "lineStart": 5610,
        "lineEnd": 5622,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:289"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:290",
        "order": 290,
        "charStart": 311444,
        "charEnd": 312849,
        "lineStart": 5624,
        "lineEnd": 5646,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:290"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:291",
        "order": 291,
        "charStart": 312851,
        "charEnd": 313510,
        "lineStart": 5648,
        "lineEnd": 5658,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:291"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:292",
        "order": 292,
        "charStart": 313512,
        "charEnd": 315006,
        "lineStart": 5660,
        "lineEnd": 5684,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:292"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:293",
        "order": 293,
        "charStart": 315008,
        "charEnd": 315689,
        "lineStart": 5686,
        "lineEnd": 5697,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:293"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:294",
        "order": 294,
        "charStart": 315691,
        "charEnd": 317095,
        "lineStart": 5699,
        "lineEnd": 5722,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:294"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:295",
        "order": 295,
        "charStart": 317097,
        "charEnd": 317450,
        "lineStart": 5724,
        "lineEnd": 5729,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:295"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:296",
        "order": 296,
        "charStart": 317452,
        "charEnd": 317489,
        "lineStart": 5731,
        "lineEnd": 5732,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:296"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:297",
        "order": 297,
        "charStart": 317491,
        "charEnd": 319023,
        "lineStart": 5734,
        "lineEnd": 5759,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:297"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:298",
        "order": 298,
        "charStart": 319025,
        "charEnd": 320366,
        "lineStart": 5761,
        "lineEnd": 5783,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:298"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:299",
        "order": 299,
        "charStart": 320368,
        "charEnd": 321140,
        "lineStart": 5785,
        "lineEnd": 5797,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:299"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:300",
        "order": 300,
        "charStart": 321142,
        "charEnd": 322686,
        "lineStart": 5799,
        "lineEnd": 5824,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:300"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:301",
        "order": 301,
        "charStart": 322688,
        "charEnd": 323272,
        "lineStart": 5826,
        "lineEnd": 5835,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:301"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:302",
        "order": 302,
        "charStart": 323274,
        "charEnd": 324022,
        "lineStart": 5837,
        "lineEnd": 5849,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:302"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:303",
        "order": 303,
        "charStart": 324024,
        "charEnd": 325378,
        "lineStart": 5851,
        "lineEnd": 5873,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:303"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:304",
        "order": 304,
        "charStart": 325380,
        "charEnd": 325850,
        "lineStart": 5875,
        "lineEnd": 5882,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:304"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:305",
        "order": 305,
        "charStart": 325852,
        "charEnd": 327487,
        "lineStart": 5884,
        "lineEnd": 5911,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:305"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:306",
        "order": 306,
        "charStart": 327489,
        "charEnd": 327856,
        "lineStart": 5913,
        "lineEnd": 5919,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:306"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:307",
        "order": 307,
        "charStart": 327858,
        "charEnd": 329565,
        "lineStart": 5921,
        "lineEnd": 5949,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:307"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:308",
        "order": 308,
        "charStart": 329567,
        "charEnd": 330510,
        "lineStart": 5951,
        "lineEnd": 5966,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:308"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:309",
        "order": 309,
        "charStart": 330512,
        "charEnd": 331695,
        "lineStart": 5968,
        "lineEnd": 5987,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:309"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:310",
        "order": 310,
        "charStart": 331697,
        "charEnd": 332346,
        "lineStart": 5989,
        "lineEnd": 6000,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:310"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:311",
        "order": 311,
        "charStart": 332348,
        "charEnd": 333732,
        "lineStart": 6002,
        "lineEnd": 6025,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:311"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:312",
        "order": 312,
        "charStart": 333734,
        "charEnd": 334575,
        "lineStart": 6027,
        "lineEnd": 6041,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:312"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:313",
        "order": 313,
        "charStart": 334577,
        "charEnd": 335804,
        "lineStart": 6043,
        "lineEnd": 6063,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:313"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:314",
        "order": 314,
        "charStart": 335806,
        "charEnd": 337011,
        "lineStart": 6065,
        "lineEnd": 6085,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:314"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:315",
        "order": 315,
        "charStart": 337013,
        "charEnd": 337905,
        "lineStart": 6087,
        "lineEnd": 6101,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:315"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:316",
        "order": 316,
        "charStart": 337907,
        "charEnd": 339633,
        "lineStart": 6103,
        "lineEnd": 6132,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:316"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:317",
        "order": 317,
        "charStart": 339635,
        "charEnd": 339982,
        "lineStart": 6134,
        "lineEnd": 6139,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:317"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:318",
        "order": 318,
        "charStart": 339984,
        "charEnd": 341797,
        "lineStart": 6141,
        "lineEnd": 6171,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:318"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:319",
        "order": 319,
        "charStart": 341799,
        "charEnd": 342094,
        "lineStart": 6173,
        "lineEnd": 6177,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:319"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:320",
        "order": 320,
        "charStart": 342096,
        "charEnd": 344195,
        "lineStart": 6179,
        "lineEnd": 6214,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:320"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:321",
        "order": 321,
        "charStart": 344197,
        "charEnd": 346239,
        "lineStart": 6216,
        "lineEnd": 6251,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:321"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:322",
        "order": 322,
        "charStart": 346241,
        "charEnd": 348308,
        "lineStart": 6253,
        "lineEnd": 6288,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:322"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:323",
        "order": 323,
        "charStart": 348310,
        "charEnd": 348593,
        "lineStart": 6290,
        "lineEnd": 6294,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:323"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:324",
        "order": 324,
        "charStart": 348595,
        "charEnd": 350237,
        "lineStart": 6296,
        "lineEnd": 6324,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:324"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:325",
        "order": 325,
        "charStart": 350239,
        "charEnd": 350355,
        "lineStart": 6326,
        "lineEnd": 6327,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:325"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:326",
        "order": 326,
        "charStart": 350357,
        "charEnd": 352462,
        "lineStart": 6329,
        "lineEnd": 6364,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:326"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:327",
        "order": 327,
        "charStart": 352464,
        "charEnd": 353393,
        "lineStart": 6366,
        "lineEnd": 6381,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:327"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:328",
        "order": 328,
        "charStart": 353395,
        "charEnd": 354576,
        "lineStart": 6383,
        "lineEnd": 6402,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:328"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:329",
        "order": 329,
        "charStart": 354578,
        "charEnd": 355495,
        "lineStart": 6404,
        "lineEnd": 6419,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:329"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:330",
        "order": 330,
        "charStart": 355497,
        "charEnd": 356678,
        "lineStart": 6421,
        "lineEnd": 6440,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:330"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:331",
        "order": 331,
        "charStart": 356680,
        "charEnd": 357703,
        "lineStart": 6442,
        "lineEnd": 6459,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:331"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:332",
        "order": 332,
        "charStart": 357705,
        "charEnd": 358775,
        "lineStart": 6461,
        "lineEnd": 6478,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:332"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:333",
        "order": 333,
        "charStart": 358777,
        "charEnd": 360124,
        "lineStart": 6480,
        "lineEnd": 6502,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:333"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:334",
        "order": 334,
        "charStart": 360126,
        "charEnd": 360907,
        "lineStart": 6504,
        "lineEnd": 6516,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:334"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:335",
        "order": 335,
        "charStart": 360909,
        "charEnd": 362261,
        "lineStart": 6518,
        "lineEnd": 6540,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:335"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:336",
        "order": 336,
        "charStart": 362263,
        "charEnd": 363028,
        "lineStart": 6542,
        "lineEnd": 6554,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:336"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:337",
        "order": 337,
        "charStart": 363030,
        "charEnd": 364157,
        "lineStart": 6556,
        "lineEnd": 6575,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:337"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:338",
        "order": 338,
        "charStart": 364159,
        "charEnd": 365089,
        "lineStart": 6577,
        "lineEnd": 6592,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:338"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:339",
        "order": 339,
        "charStart": 365091,
        "charEnd": 365782,
        "lineStart": 6594,
        "lineEnd": 6605,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:339"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:340",
        "order": 340,
        "charStart": 365784,
        "charEnd": 367201,
        "lineStart": 6607,
        "lineEnd": 6630,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:340"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:341",
        "order": 341,
        "charStart": 367203,
        "charEnd": 368079,
        "lineStart": 6632,
        "lineEnd": 6646,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:341"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:342",
        "order": 342,
        "charStart": 368081,
        "charEnd": 369341,
        "lineStart": 6648,
        "lineEnd": 6668,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:342"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:343",
        "order": 343,
        "charStart": 369343,
        "charEnd": 370452,
        "lineStart": 6670,
        "lineEnd": 6688,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:343"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:344",
        "order": 344,
        "charStart": 370454,
        "charEnd": 371434,
        "lineStart": 6690,
        "lineEnd": 6706,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:344"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:345",
        "order": 345,
        "charStart": 371436,
        "charEnd": 372449,
        "lineStart": 6708,
        "lineEnd": 6725,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:345"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:346",
        "order": 346,
        "charStart": 372451,
        "charEnd": 373497,
        "lineStart": 6727,
        "lineEnd": 6744,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:346"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:347",
        "order": 347,
        "charStart": 373499,
        "charEnd": 375490,
        "lineStart": 6746,
        "lineEnd": 6779,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:347"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:348",
        "order": 348,
        "charStart": 375492,
        "charEnd": 375613,
        "lineStart": 6781,
        "lineEnd": 6782,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:348"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:349",
        "order": 349,
        "charStart": 375615,
        "charEnd": 377386,
        "lineStart": 6784,
        "lineEnd": 6813,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:349"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:350",
        "order": 350,
        "charStart": 377388,
        "charEnd": 377742,
        "lineStart": 6815,
        "lineEnd": 6820,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:350"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:351",
        "order": 351,
        "charStart": 377744,
        "charEnd": 379862,
        "lineStart": 6822,
        "lineEnd": 6857,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:351"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:352",
        "order": 352,
        "charStart": 379864,
        "charEnd": 379979,
        "lineStart": 6859,
        "lineEnd": 6860,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:352"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:353",
        "order": 353,
        "charStart": 379981,
        "charEnd": 381576,
        "lineStart": 6862,
        "lineEnd": 6889,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:353"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:354",
        "order": 354,
        "charStart": 381578,
        "charEnd": 381920,
        "lineStart": 6891,
        "lineEnd": 6896,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:354"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:355",
        "order": 355,
        "charStart": 381922,
        "charEnd": 383046,
        "lineStart": 6898,
        "lineEnd": 6917,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:355"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:356",
        "order": 356,
        "charStart": 383048,
        "charEnd": 383989,
        "lineStart": 6919,
        "lineEnd": 6934,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:356"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:357",
        "order": 357,
        "charStart": 383991,
        "charEnd": 385028,
        "lineStart": 6936,
        "lineEnd": 6953,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:357"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:358",
        "order": 358,
        "charStart": 385030,
        "charEnd": 386100,
        "lineStart": 6955,
        "lineEnd": 6972,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:358"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:359",
        "order": 359,
        "charStart": 386102,
        "charEnd": 386917,
        "lineStart": 6974,
        "lineEnd": 6987,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:359"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:360",
        "order": 360,
        "charStart": 386919,
        "charEnd": 388201,
        "lineStart": 6989,
        "lineEnd": 7010,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:360"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:361",
        "order": 361,
        "charStart": 388203,
        "charEnd": 389063,
        "lineStart": 7012,
        "lineEnd": 7026,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:361"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:362",
        "order": 362,
        "charStart": 389065,
        "charEnd": 390297,
        "lineStart": 7028,
        "lineEnd": 7048,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:362"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:363",
        "order": 363,
        "charStart": 390299,
        "charEnd": 391682,
        "lineStart": 7050,
        "lineEnd": 7073,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:363"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:364",
        "order": 364,
        "charStart": 391684,
        "charEnd": 392376,
        "lineStart": 7075,
        "lineEnd": 7086,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:364"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:365",
        "order": 365,
        "charStart": 392378,
        "charEnd": 393576,
        "lineStart": 7088,
        "lineEnd": 7108,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:365"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:366",
        "order": 366,
        "charStart": 393578,
        "charEnd": 394474,
        "lineStart": 7110,
        "lineEnd": 7124,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:366"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:367",
        "order": 367,
        "charStart": 394476,
        "charEnd": 396065,
        "lineStart": 7126,
        "lineEnd": 7153,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:367"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:368",
        "order": 368,
        "charStart": 396067,
        "charEnd": 396540,
        "lineStart": 7155,
        "lineEnd": 7162,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:368"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:369",
        "order": 369,
        "charStart": 396542,
        "charEnd": 397818,
        "lineStart": 7164,
        "lineEnd": 7185,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:369"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:370",
        "order": 370,
        "charStart": 397820,
        "charEnd": 398635,
        "lineStart": 7187,
        "lineEnd": 7200,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:370"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:371",
        "order": 371,
        "charStart": 398637,
        "charEnd": 399560,
        "lineStart": 7202,
        "lineEnd": 7217,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:371"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:372",
        "order": 372,
        "charStart": 399562,
        "charEnd": 400751,
        "lineStart": 7219,
        "lineEnd": 7238,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:372"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:373",
        "order": 373,
        "charStart": 400753,
        "charEnd": 401604,
        "lineStart": 7240,
        "lineEnd": 7254,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:373"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:374",
        "order": 374,
        "charStart": 401606,
        "charEnd": 402832,
        "lineStart": 7256,
        "lineEnd": 7276,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:374"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:375",
        "order": 375,
        "charStart": 402834,
        "charEnd": 403254,
        "lineStart": 7278,
        "lineEnd": 7285,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:375"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:376",
        "order": 376,
        "charStart": 403256,
        "charEnd": 404577,
        "lineStart": 7287,
        "lineEnd": 7309,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:376"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:377",
        "order": 377,
        "charStart": 404579,
        "charEnd": 404875,
        "lineStart": 7311,
        "lineEnd": 7315,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:377"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:378",
        "order": 378,
        "charStart": 404877,
        "charEnd": 406356,
        "lineStart": 7317,
        "lineEnd": 7341,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:378"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:379",
        "order": 379,
        "charStart": 406358,
        "charEnd": 407013,
        "lineStart": 7343,
        "lineEnd": 7353,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:379"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:380",
        "order": 380,
        "charStart": 407015,
        "charEnd": 408087,
        "lineStart": 7355,
        "lineEnd": 7373,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:380"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:381",
        "order": 381,
        "charStart": 408089,
        "charEnd": 409090,
        "lineStart": 7375,
        "lineEnd": 7391,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:381"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:382",
        "order": 382,
        "charStart": 409092,
        "charEnd": 410353,
        "lineStart": 7393,
        "lineEnd": 7414,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:382"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:383",
        "order": 383,
        "charStart": 410355,
        "charEnd": 411181,
        "lineStart": 7416,
        "lineEnd": 7429,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:383"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:384",
        "order": 384,
        "charStart": 411183,
        "charEnd": 412081,
        "lineStart": 7431,
        "lineEnd": 7446,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:384"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:385",
        "order": 385,
        "charStart": 412083,
        "charEnd": 413293,
        "lineStart": 7448,
        "lineEnd": 7467,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:385"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:386",
        "order": 386,
        "charStart": 413295,
        "charEnd": 413970,
        "lineStart": 7469,
        "lineEnd": 7480,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:386"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:387",
        "order": 387,
        "charStart": 413972,
        "charEnd": 415363,
        "lineStart": 7482,
        "lineEnd": 7505,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:387"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:388",
        "order": 388,
        "charStart": 415365,
        "charEnd": 416159,
        "lineStart": 7507,
        "lineEnd": 7520,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:388"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:389",
        "order": 389,
        "charStart": 416161,
        "charEnd": 417466,
        "lineStart": 7522,
        "lineEnd": 7543,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:389"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:390",
        "order": 390,
        "charStart": 417468,
        "charEnd": 418225,
        "lineStart": 7545,
        "lineEnd": 7557,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:390"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:391",
        "order": 391,
        "charStart": 418227,
        "charEnd": 419606,
        "lineStart": 7559,
        "lineEnd": 7581,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:391"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:392",
        "order": 392,
        "charStart": 419608,
        "charEnd": 420208,
        "lineStart": 7583,
        "lineEnd": 7593,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:392"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:393",
        "order": 393,
        "charStart": 420210,
        "charEnd": 421442,
        "lineStart": 7595,
        "lineEnd": 7616,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:393"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:394",
        "order": 394,
        "charStart": 421444,
        "charEnd": 421612,
        "lineStart": 7618,
        "lineEnd": 7620,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:394"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:395",
        "order": 395,
        "charStart": 421614,
        "charEnd": 423684,
        "lineStart": 7622,
        "lineEnd": 7657,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:395"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:396",
        "order": 396,
        "charStart": 423686,
        "charEnd": 425804,
        "lineStart": 7659,
        "lineEnd": 7694,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:396"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:397",
        "order": 397,
        "charStart": 425806,
        "charEnd": 425929,
        "lineStart": 7696,
        "lineEnd": 7698,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:397"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:398",
        "order": 398,
        "charStart": 425931,
        "charEnd": 427542,
        "lineStart": 7700,
        "lineEnd": 7727,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:398"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:399",
        "order": 399,
        "charStart": 427544,
        "charEnd": 427841,
        "lineStart": 7729,
        "lineEnd": 7733,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:399"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:400",
        "order": 400,
        "charStart": 427843,
        "charEnd": 429505,
        "lineStart": 7735,
        "lineEnd": 7763,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:400"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:401",
        "order": 401,
        "charStart": 429507,
        "charEnd": 429915,
        "lineStart": 7765,
        "lineEnd": 7771,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:401"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:402",
        "order": 402,
        "charStart": 429917,
        "charEnd": 431334,
        "lineStart": 7773,
        "lineEnd": 7797,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:402"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:403",
        "order": 403,
        "charStart": 431336,
        "charEnd": 431987,
        "lineStart": 7799,
        "lineEnd": 7809,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:403"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:404",
        "order": 404,
        "charStart": 431989,
        "charEnd": 433556,
        "lineStart": 7811,
        "lineEnd": 7837,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:404"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:405",
        "order": 405,
        "charStart": 433558,
        "charEnd": 434087,
        "lineStart": 7839,
        "lineEnd": 7847,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:405"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:406",
        "order": 406,
        "charStart": 434089,
        "charEnd": 436200,
        "lineStart": 7849,
        "lineEnd": 7884,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:406"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:407",
        "order": 407,
        "charStart": 436202,
        "charEnd": 436260,
        "lineStart": 7886,
        "lineEnd": 7887,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:407"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:408",
        "order": 408,
        "charStart": 436262,
        "charEnd": 438061,
        "lineStart": 7889,
        "lineEnd": 7919,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:408"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:409",
        "order": 409,
        "charStart": 438063,
        "charEnd": 438235,
        "lineStart": 7921,
        "lineEnd": 7923,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:409"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:410",
        "order": 410,
        "charStart": 438237,
        "charEnd": 440127,
        "lineStart": 7925,
        "lineEnd": 7957,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:410"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:411",
        "order": 411,
        "charStart": 440129,
        "charEnd": 440303,
        "lineStart": 7959,
        "lineEnd": 7961,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:411"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:412",
        "order": 412,
        "charStart": 440305,
        "charEnd": 442187,
        "lineStart": 7963,
        "lineEnd": 7994,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:412"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:413",
        "order": 413,
        "charStart": 442189,
        "charEnd": 442418,
        "lineStart": 7996,
        "lineEnd": 7999,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:413"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:414",
        "order": 414,
        "charStart": 442420,
        "charEnd": 444509,
        "lineStart": 8001,
        "lineEnd": 8036,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:414"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:415",
        "order": 415,
        "charStart": 444511,
        "charEnd": 444594,
        "lineStart": 8038,
        "lineEnd": 8039,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:415"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:416",
        "order": 416,
        "charStart": 444596,
        "charEnd": 446591,
        "lineStart": 8041,
        "lineEnd": 8074,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:416"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:417",
        "order": 417,
        "charStart": 446593,
        "charEnd": 446665,
        "lineStart": 8076,
        "lineEnd": 8077,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:417"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:418",
        "order": 418,
        "charStart": 446667,
        "charEnd": 448659,
        "lineStart": 8079,
        "lineEnd": 8112,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:418"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:419",
        "order": 419,
        "charStart": 448661,
        "charEnd": 448943,
        "lineStart": 8114,
        "lineEnd": 8118,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:419"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:420",
        "order": 420,
        "charStart": 448945,
        "charEnd": 450761,
        "lineStart": 8120,
        "lineEnd": 8150,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:420"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:421",
        "order": 421,
        "charStart": 450763,
        "charEnd": 450911,
        "lineStart": 8152,
        "lineEnd": 8154,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:421"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:422",
        "order": 422,
        "charStart": 450913,
        "charEnd": 452864,
        "lineStart": 8156,
        "lineEnd": 8188,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:422"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:423",
        "order": 423,
        "charStart": 452866,
        "charEnd": 453488,
        "lineStart": 8190,
        "lineEnd": 8200,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:423"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:424",
        "order": 424,
        "charStart": 453490,
        "charEnd": 454983,
        "lineStart": 8202,
        "lineEnd": 8226,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:424"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:425",
        "order": 425,
        "charStart": 454985,
        "charEnd": 455879,
        "lineStart": 8228,
        "lineEnd": 8242,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:425"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:426",
        "order": 426,
        "charStart": 455881,
        "charEnd": 457122,
        "lineStart": 8244,
        "lineEnd": 8264,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:426"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:427",
        "order": 427,
        "charStart": 457124,
        "charEnd": 458818,
        "lineStart": 8266,
        "lineEnd": 8294,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:427"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:428",
        "order": 428,
        "charStart": 458820,
        "charEnd": 458859,
        "lineStart": 8296,
        "lineEnd": 8297,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:428"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:429",
        "order": 429,
        "charStart": 458861,
        "charEnd": 460283,
        "lineStart": 8299,
        "lineEnd": 8322,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:429"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:430",
        "order": 430,
        "charStart": 460285,
        "charEnd": 460735,
        "lineStart": 8324,
        "lineEnd": 8331,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:430"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:431",
        "order": 431,
        "charStart": 460737,
        "charEnd": 462378,
        "lineStart": 8333,
        "lineEnd": 8360,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:431"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:432",
        "order": 432,
        "charStart": 462380,
        "charEnd": 462736,
        "lineStart": 8362,
        "lineEnd": 8368,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:432"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:433",
        "order": 433,
        "charStart": 462738,
        "charEnd": 464429,
        "lineStart": 8370,
        "lineEnd": 8398,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:433"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:434",
        "order": 434,
        "charStart": 464431,
        "charEnd": 466563,
        "lineStart": 8400,
        "lineEnd": 8434,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:434"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:435",
        "order": 435,
        "charStart": 466565,
        "charEnd": 466670,
        "lineStart": 8436,
        "lineEnd": 8437,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:435"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:436",
        "order": 436,
        "charStart": 466672,
        "charEnd": 467660,
        "lineStart": 8439,
        "lineEnd": 8455,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:436"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:437",
        "order": 437,
        "charStart": 467662,
        "charEnd": 468593,
        "lineStart": 8457,
        "lineEnd": 8472,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:437"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:438",
        "order": 438,
        "charStart": 468595,
        "charEnd": 469602,
        "lineStart": 8474,
        "lineEnd": 8490,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:438"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:439",
        "order": 439,
        "charStart": 469604,
        "charEnd": 470721,
        "lineStart": 8492,
        "lineEnd": 8510,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:439"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:440",
        "order": 440,
        "charStart": 470723,
        "charEnd": 471651,
        "lineStart": 8512,
        "lineEnd": 8527,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:440"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:441",
        "order": 441,
        "charStart": 471653,
        "charEnd": 472774,
        "lineStart": 8529,
        "lineEnd": 8547,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:441"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:442",
        "order": 442,
        "charStart": 472776,
        "charEnd": 473567,
        "lineStart": 8549,
        "lineEnd": 8562,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:442"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:443",
        "order": 443,
        "charStart": 473569,
        "charEnd": 474872,
        "lineStart": 8564,
        "lineEnd": 8585,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:443"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:444",
        "order": 444,
        "charStart": 474874,
        "charEnd": 476990,
        "lineStart": 8587,
        "lineEnd": 8622,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:444"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:445",
        "order": 445,
        "charStart": 476992,
        "charEnd": 477220,
        "lineStart": 8624,
        "lineEnd": 8627,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:445"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:446",
        "order": 446,
        "charStart": 477222,
        "charEnd": 478567,
        "lineStart": 8629,
        "lineEnd": 8651,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:446"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:447",
        "order": 447,
        "charStart": 478569,
        "charEnd": 479084,
        "lineStart": 8653,
        "lineEnd": 8661,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:447"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:448",
        "order": 448,
        "charStart": 479086,
        "charEnd": 480580,
        "lineStart": 8663,
        "lineEnd": 8688,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:448"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:449",
        "order": 449,
        "charStart": 480582,
        "charEnd": 481161,
        "lineStart": 8690,
        "lineEnd": 8699,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:449"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:450",
        "order": 450,
        "charStart": 481163,
        "charEnd": 482138,
        "lineStart": 8701,
        "lineEnd": 8716,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:450"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:451",
        "order": 451,
        "charStart": 482140,
        "charEnd": 483335,
        "lineStart": 8718,
        "lineEnd": 8737,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:451"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:452",
        "order": 452,
        "charStart": 483337,
        "charEnd": 484215,
        "lineStart": 8739,
        "lineEnd": 8753,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:452"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:453",
        "order": 453,
        "charStart": 484217,
        "charEnd": 485447,
        "lineStart": 8755,
        "lineEnd": 8775,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:453"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:454",
        "order": 454,
        "charStart": 485449,
        "charEnd": 486210,
        "lineStart": 8777,
        "lineEnd": 8789,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:454"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:455",
        "order": 455,
        "charStart": 486212,
        "charEnd": 487563,
        "lineStart": 8791,
        "lineEnd": 8813,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:455"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:456",
        "order": 456,
        "charStart": 487565,
        "charEnd": 488036,
        "lineStart": 8815,
        "lineEnd": 8822,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:456"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:457",
        "order": 457,
        "charStart": 488038,
        "charEnd": 489661,
        "lineStart": 8824,
        "lineEnd": 8850,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:457"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:458",
        "order": 458,
        "charStart": 489663,
        "charEnd": 490455,
        "lineStart": 8852,
        "lineEnd": 8865,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:458"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:459",
        "order": 459,
        "charStart": 490457,
        "charEnd": 491766,
        "lineStart": 8867,
        "lineEnd": 8888,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:459"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:460",
        "order": 460,
        "charStart": 491768,
        "charEnd": 492599,
        "lineStart": 8890,
        "lineEnd": 8904,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:460"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:461",
        "order": 461,
        "charStart": 492601,
        "charEnd": 493821,
        "lineStart": 8906,
        "lineEnd": 8926,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:461"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:462",
        "order": 462,
        "charStart": 493823,
        "charEnd": 494525,
        "lineStart": 8928,
        "lineEnd": 8939,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:462"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:463",
        "order": 463,
        "charStart": 494527,
        "charEnd": 495926,
        "lineStart": 8941,
        "lineEnd": 8964,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:463"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:464",
        "order": 464,
        "charStart": 495928,
        "charEnd": 496336,
        "lineStart": 8966,
        "lineEnd": 8973,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:464"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:465",
        "order": 465,
        "charStart": 496338,
        "charEnd": 497971,
        "lineStart": 8975,
        "lineEnd": 9002,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:465"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:466",
        "order": 466,
        "charStart": 497973,
        "charEnd": 498303,
        "lineStart": 9004,
        "lineEnd": 9009,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:466"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:467",
        "order": 467,
        "charStart": 498305,
        "charEnd": 500026,
        "lineStart": 9011,
        "lineEnd": 9040,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:467"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:468",
        "order": 468,
        "charStart": 500028,
        "charEnd": 500706,
        "lineStart": 9042,
        "lineEnd": 9053,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:468"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:469",
        "order": 469,
        "charStart": 500708,
        "charEnd": 502127,
        "lineStart": 9055,
        "lineEnd": 9078,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:469"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:470",
        "order": 470,
        "charStart": 502129,
        "charEnd": 502228,
        "lineStart": 9080,
        "lineEnd": 9081,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:470"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:471",
        "order": 471,
        "charStart": 502230,
        "charEnd": 504181,
        "lineStart": 9083,
        "lineEnd": 9115,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:471"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:472",
        "order": 472,
        "charStart": 504183,
        "charEnd": 504239,
        "lineStart": 9117,
        "lineEnd": 9117,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:472"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:473",
        "order": 473,
        "charStart": 504241,
        "charEnd": 505493,
        "lineStart": 9119,
        "lineEnd": 9139,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:473"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:474",
        "order": 474,
        "charStart": 505495,
        "charEnd": 506364,
        "lineStart": 9141,
        "lineEnd": 9155,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:474"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:475",
        "order": 475,
        "charStart": 506366,
        "charEnd": 507535,
        "lineStart": 9157,
        "lineEnd": 9176,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:475"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:476",
        "order": 476,
        "charStart": 507537,
        "charEnd": 508485,
        "lineStart": 9178,
        "lineEnd": 9193,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:476"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:477",
        "order": 477,
        "charStart": 508487,
        "charEnd": 509598,
        "lineStart": 9195,
        "lineEnd": 9213,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:477"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:478",
        "order": 478,
        "charStart": 509600,
        "charEnd": 509649,
        "lineStart": 9215,
        "lineEnd": 9215,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:478"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:479",
        "order": 479,
        "charStart": 509651,
        "charEnd": 509695,
        "lineStart": 9217,
        "lineEnd": 9217,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:479"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:480",
        "order": 480,
        "charStart": 509697,
        "charEnd": 509743,
        "lineStart": 9219,
        "lineEnd": 9219,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:480"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:481",
        "order": 481,
        "charStart": 509745,
        "charEnd": 509783,
        "lineStart": 9221,
        "lineEnd": 9221,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:481"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:482",
        "order": 482,
        "charStart": 509785,
        "charEnd": 509828,
        "lineStart": 9223,
        "lineEnd": 9223,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:482"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:483",
        "order": 483,
        "charStart": 509830,
        "charEnd": 510535,
        "lineStart": 9225,
        "lineEnd": 9236,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:483"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:484",
        "order": 484,
        "charStart": 510537,
        "charEnd": 510848,
        "lineStart": 9238,
        "lineEnd": 9243,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:484"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:485",
        "order": 485,
        "charStart": 510850,
        "charEnd": 512596,
        "lineStart": 9245,
        "lineEnd": 9274,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:485"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:486",
        "order": 486,
        "charStart": 512598,
        "charEnd": 513602,
        "lineStart": 9276,
        "lineEnd": 9293,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:486"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:487",
        "order": 487,
        "charStart": 513604,
        "charEnd": 514680,
        "lineStart": 9295,
        "lineEnd": 9312,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:487"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:488",
        "order": 488,
        "charStart": 514682,
        "charEnd": 515071,
        "lineStart": 9314,
        "lineEnd": 9320,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:488"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:489",
        "order": 489,
        "charStart": 515073,
        "charEnd": 516735,
        "lineStart": 9322,
        "lineEnd": 9350,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:489"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:490",
        "order": 490,
        "charStart": 516737,
        "charEnd": 518834,
        "lineStart": 9352,
        "lineEnd": 9387,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:490"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:491",
        "order": 491,
        "charStart": 518836,
        "charEnd": 519164,
        "lineStart": 9389,
        "lineEnd": 9394,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:491"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      },
      {
        "id": "par:athanasius-four-discourses:492",
        "order": 492,
        "charStart": 519166,
        "charEnd": 520708,
        "lineStart": 9396,
        "lineEnd": 9422,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:492"
        ],
        "witnessIds": [
          "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1"
        ]
      }
    ],
    "witnesses": [
      {
        "id": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg130.1st1K-grc1",
        "order": 1,
        "charStart": 0,
        "charEnd": 139307,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:1",
          "seg:athanasius-four-discourses:2",
          "seg:athanasius-four-discourses:3",
          "seg:athanasius-four-discourses:4",
          "seg:athanasius-four-discourses:5",
          "seg:athanasius-four-discourses:6",
          "seg:athanasius-four-discourses:7",
          "seg:athanasius-four-discourses:8",
          "seg:athanasius-four-discourses:9",
          "seg:athanasius-four-discourses:10",
          "seg:athanasius-four-discourses:11",
          "seg:athanasius-four-discourses:12",
          "seg:athanasius-four-discourses:13",
          "seg:athanasius-four-discourses:14",
          "seg:athanasius-four-discourses:15",
          "seg:athanasius-four-discourses:16",
          "seg:athanasius-four-discourses:17",
          "seg:athanasius-four-discourses:18",
          "seg:athanasius-four-discourses:19",
          "seg:athanasius-four-discourses:20",
          "seg:athanasius-four-discourses:21",
          "seg:athanasius-four-discourses:22",
          "seg:athanasius-four-discourses:23",
          "seg:athanasius-four-discourses:24",
          "seg:athanasius-four-discourses:25",
          "seg:athanasius-four-discourses:26",
          "seg:athanasius-four-discourses:27",
          "seg:athanasius-four-discourses:28",
          "seg:athanasius-four-discourses:29",
          "seg:athanasius-four-discourses:30",
          "seg:athanasius-four-discourses:31",
          "seg:athanasius-four-discourses:32",
          "seg:athanasius-four-discourses:33",
          "seg:athanasius-four-discourses:34",
          "seg:athanasius-four-discourses:35",
          "seg:athanasius-four-discourses:36",
          "seg:athanasius-four-discourses:37",
          "seg:athanasius-four-discourses:38",
          "seg:athanasius-four-discourses:39",
          "seg:athanasius-four-discourses:40",
          "seg:athanasius-four-discourses:41",
          "seg:athanasius-four-discourses:42",
          "seg:athanasius-four-discourses:43",
          "seg:athanasius-four-discourses:44",
          "seg:athanasius-four-discourses:45",
          "seg:athanasius-four-discourses:46",
          "seg:athanasius-four-discourses:47",
          "seg:athanasius-four-discourses:48",
          "seg:athanasius-four-discourses:49",
          "seg:athanasius-four-discourses:50",
          "seg:athanasius-four-discourses:51",
          "seg:athanasius-four-discourses:52",
          "seg:athanasius-four-discourses:53",
          "seg:athanasius-four-discourses:54",
          "seg:athanasius-four-discourses:55",
          "seg:athanasius-four-discourses:56",
          "seg:athanasius-four-discourses:57",
          "seg:athanasius-four-discourses:58",
          "seg:athanasius-four-discourses:59",
          "seg:athanasius-four-discourses:60",
          "seg:athanasius-four-discourses:61",
          "seg:athanasius-four-discourses:62",
          "seg:athanasius-four-discourses:63",
          "seg:athanasius-four-discourses:64",
          "seg:athanasius-four-discourses:65",
          "seg:athanasius-four-discourses:66",
          "seg:athanasius-four-discourses:67",
          "seg:athanasius-four-discourses:68",
          "seg:athanasius-four-discourses:69",
          "seg:athanasius-four-discourses:70",
          "seg:athanasius-four-discourses:71",
          "seg:athanasius-four-discourses:72",
          "seg:athanasius-four-discourses:73",
          "seg:athanasius-four-discourses:74",
          "seg:athanasius-four-discourses:75",
          "seg:athanasius-four-discourses:76",
          "seg:athanasius-four-discourses:77",
          "seg:athanasius-four-discourses:78",
          "seg:athanasius-four-discourses:79",
          "seg:athanasius-four-discourses:80",
          "seg:athanasius-four-discourses:81",
          "seg:athanasius-four-discourses:82",
          "seg:athanasius-four-discourses:83",
          "seg:athanasius-four-discourses:84",
          "seg:athanasius-four-discourses:85",
          "seg:athanasius-four-discourses:86",
          "seg:athanasius-four-discourses:87",
          "seg:athanasius-four-discourses:88",
          "seg:athanasius-four-discourses:89",
          "seg:athanasius-four-discourses:90",
          "seg:athanasius-four-discourses:91",
          "seg:athanasius-four-discourses:92",
          "seg:athanasius-four-discourses:93",
          "seg:athanasius-four-discourses:94",
          "seg:athanasius-four-discourses:95",
          "seg:athanasius-four-discourses:96",
          "seg:athanasius-four-discourses:97",
          "seg:athanasius-four-discourses:98",
          "seg:athanasius-four-discourses:99",
          "seg:athanasius-four-discourses:100",
          "seg:athanasius-four-discourses:101",
          "seg:athanasius-four-discourses:102",
          "seg:athanasius-four-discourses:103",
          "seg:athanasius-four-discourses:104",
          "seg:athanasius-four-discourses:105",
          "seg:athanasius-four-discourses:106",
          "seg:athanasius-four-discourses:107",
          "seg:athanasius-four-discourses:108",
          "seg:athanasius-four-discourses:109",
          "seg:athanasius-four-discourses:110",
          "seg:athanasius-four-discourses:111",
          "seg:athanasius-four-discourses:112",
          "seg:athanasius-four-discourses:113",
          "seg:athanasius-four-discourses:114",
          "seg:athanasius-four-discourses:115",
          "seg:athanasius-four-discourses:116",
          "seg:athanasius-four-discourses:117",
          "seg:athanasius-four-discourses:118",
          "seg:athanasius-four-discourses:119",
          "seg:athanasius-four-discourses:120",
          "seg:athanasius-four-discourses:121",
          "seg:athanasius-four-discourses:122",
          "seg:athanasius-four-discourses:123",
          "seg:athanasius-four-discourses:124",
          "seg:athanasius-four-discourses:125",
          "seg:athanasius-four-discourses:126",
          "seg:athanasius-four-discourses:127",
          "seg:athanasius-four-discourses:128",
          "seg:athanasius-four-discourses:129",
          "seg:athanasius-four-discourses:130"
        ],
        "segmentCount": 130
      },
      {
        "id": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg131.1st1K-grc1",
        "order": 2,
        "charStart": 139309,
        "charEnd": 317450,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:131",
          "seg:athanasius-four-discourses:132",
          "seg:athanasius-four-discourses:133",
          "seg:athanasius-four-discourses:134",
          "seg:athanasius-four-discourses:135",
          "seg:athanasius-four-discourses:136",
          "seg:athanasius-four-discourses:137",
          "seg:athanasius-four-discourses:138",
          "seg:athanasius-four-discourses:139",
          "seg:athanasius-four-discourses:140",
          "seg:athanasius-four-discourses:141",
          "seg:athanasius-four-discourses:142",
          "seg:athanasius-four-discourses:143",
          "seg:athanasius-four-discourses:144",
          "seg:athanasius-four-discourses:145",
          "seg:athanasius-four-discourses:146",
          "seg:athanasius-four-discourses:147",
          "seg:athanasius-four-discourses:148",
          "seg:athanasius-four-discourses:149",
          "seg:athanasius-four-discourses:150",
          "seg:athanasius-four-discourses:151",
          "seg:athanasius-four-discourses:152",
          "seg:athanasius-four-discourses:153",
          "seg:athanasius-four-discourses:154",
          "seg:athanasius-four-discourses:155",
          "seg:athanasius-four-discourses:156",
          "seg:athanasius-four-discourses:157",
          "seg:athanasius-four-discourses:158",
          "seg:athanasius-four-discourses:159",
          "seg:athanasius-four-discourses:160",
          "seg:athanasius-four-discourses:161",
          "seg:athanasius-four-discourses:162",
          "seg:athanasius-four-discourses:163",
          "seg:athanasius-four-discourses:164",
          "seg:athanasius-four-discourses:165",
          "seg:athanasius-four-discourses:166",
          "seg:athanasius-four-discourses:167",
          "seg:athanasius-four-discourses:168",
          "seg:athanasius-four-discourses:169",
          "seg:athanasius-four-discourses:170",
          "seg:athanasius-four-discourses:171",
          "seg:athanasius-four-discourses:172",
          "seg:athanasius-four-discourses:173",
          "seg:athanasius-four-discourses:174",
          "seg:athanasius-four-discourses:175",
          "seg:athanasius-four-discourses:176",
          "seg:athanasius-four-discourses:177",
          "seg:athanasius-four-discourses:178",
          "seg:athanasius-four-discourses:179",
          "seg:athanasius-four-discourses:180",
          "seg:athanasius-four-discourses:181",
          "seg:athanasius-four-discourses:182",
          "seg:athanasius-four-discourses:183",
          "seg:athanasius-four-discourses:184",
          "seg:athanasius-four-discourses:185",
          "seg:athanasius-four-discourses:186",
          "seg:athanasius-four-discourses:187",
          "seg:athanasius-four-discourses:188",
          "seg:athanasius-four-discourses:189",
          "seg:athanasius-four-discourses:190",
          "seg:athanasius-four-discourses:191",
          "seg:athanasius-four-discourses:192",
          "seg:athanasius-four-discourses:193",
          "seg:athanasius-four-discourses:194",
          "seg:athanasius-four-discourses:195",
          "seg:athanasius-four-discourses:196",
          "seg:athanasius-four-discourses:197",
          "seg:athanasius-four-discourses:198",
          "seg:athanasius-four-discourses:199",
          "seg:athanasius-four-discourses:200",
          "seg:athanasius-four-discourses:201",
          "seg:athanasius-four-discourses:202",
          "seg:athanasius-four-discourses:203",
          "seg:athanasius-four-discourses:204",
          "seg:athanasius-four-discourses:205",
          "seg:athanasius-four-discourses:206",
          "seg:athanasius-four-discourses:207",
          "seg:athanasius-four-discourses:208",
          "seg:athanasius-four-discourses:209",
          "seg:athanasius-four-discourses:210",
          "seg:athanasius-four-discourses:211",
          "seg:athanasius-four-discourses:212",
          "seg:athanasius-four-discourses:213",
          "seg:athanasius-four-discourses:214",
          "seg:athanasius-four-discourses:215",
          "seg:athanasius-four-discourses:216",
          "seg:athanasius-four-discourses:217",
          "seg:athanasius-four-discourses:218",
          "seg:athanasius-four-discourses:219",
          "seg:athanasius-four-discourses:220",
          "seg:athanasius-four-discourses:221",
          "seg:athanasius-four-discourses:222",
          "seg:athanasius-four-discourses:223",
          "seg:athanasius-four-discourses:224",
          "seg:athanasius-four-discourses:225",
          "seg:athanasius-four-discourses:226",
          "seg:athanasius-four-discourses:227",
          "seg:athanasius-four-discourses:228",
          "seg:athanasius-four-discourses:229",
          "seg:athanasius-four-discourses:230",
          "seg:athanasius-four-discourses:231",
          "seg:athanasius-four-discourses:232",
          "seg:athanasius-four-discourses:233",
          "seg:athanasius-four-discourses:234",
          "seg:athanasius-four-discourses:235",
          "seg:athanasius-four-discourses:236",
          "seg:athanasius-four-discourses:237",
          "seg:athanasius-four-discourses:238",
          "seg:athanasius-four-discourses:239",
          "seg:athanasius-four-discourses:240",
          "seg:athanasius-four-discourses:241",
          "seg:athanasius-four-discourses:242",
          "seg:athanasius-four-discourses:243",
          "seg:athanasius-four-discourses:244",
          "seg:athanasius-four-discourses:245",
          "seg:athanasius-four-discourses:246",
          "seg:athanasius-four-discourses:247",
          "seg:athanasius-four-discourses:248",
          "seg:athanasius-four-discourses:249",
          "seg:athanasius-four-discourses:250",
          "seg:athanasius-four-discourses:251",
          "seg:athanasius-four-discourses:252",
          "seg:athanasius-four-discourses:253",
          "seg:athanasius-four-discourses:254",
          "seg:athanasius-four-discourses:255",
          "seg:athanasius-four-discourses:256",
          "seg:athanasius-four-discourses:257",
          "seg:athanasius-four-discourses:258",
          "seg:athanasius-four-discourses:259",
          "seg:athanasius-four-discourses:260",
          "seg:athanasius-four-discourses:261",
          "seg:athanasius-four-discourses:262",
          "seg:athanasius-four-discourses:263",
          "seg:athanasius-four-discourses:264",
          "seg:athanasius-four-discourses:265",
          "seg:athanasius-four-discourses:266",
          "seg:athanasius-four-discourses:267",
          "seg:athanasius-four-discourses:268",
          "seg:athanasius-four-discourses:269",
          "seg:athanasius-four-discourses:270",
          "seg:athanasius-four-discourses:271",
          "seg:athanasius-four-discourses:272",
          "seg:athanasius-four-discourses:273",
          "seg:athanasius-four-discourses:274",
          "seg:athanasius-four-discourses:275",
          "seg:athanasius-four-discourses:276",
          "seg:athanasius-four-discourses:277",
          "seg:athanasius-four-discourses:278",
          "seg:athanasius-four-discourses:279",
          "seg:athanasius-four-discourses:280",
          "seg:athanasius-four-discourses:281",
          "seg:athanasius-four-discourses:282",
          "seg:athanasius-four-discourses:283",
          "seg:athanasius-four-discourses:284",
          "seg:athanasius-four-discourses:285",
          "seg:athanasius-four-discourses:286",
          "seg:athanasius-four-discourses:287",
          "seg:athanasius-four-discourses:288",
          "seg:athanasius-four-discourses:289",
          "seg:athanasius-four-discourses:290",
          "seg:athanasius-four-discourses:291",
          "seg:athanasius-four-discourses:292",
          "seg:athanasius-four-discourses:293",
          "seg:athanasius-four-discourses:294",
          "seg:athanasius-four-discourses:295"
        ],
        "segmentCount": 165
      },
      {
        "id": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg132.1st1K-grc1",
        "order": 3,
        "charStart": 317452,
        "charEnd": 458818,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:296",
          "seg:athanasius-four-discourses:297",
          "seg:athanasius-four-discourses:298",
          "seg:athanasius-four-discourses:299",
          "seg:athanasius-four-discourses:300",
          "seg:athanasius-four-discourses:301",
          "seg:athanasius-four-discourses:302",
          "seg:athanasius-four-discourses:303",
          "seg:athanasius-four-discourses:304",
          "seg:athanasius-four-discourses:305",
          "seg:athanasius-four-discourses:306",
          "seg:athanasius-four-discourses:307",
          "seg:athanasius-four-discourses:308",
          "seg:athanasius-four-discourses:309",
          "seg:athanasius-four-discourses:310",
          "seg:athanasius-four-discourses:311",
          "seg:athanasius-four-discourses:312",
          "seg:athanasius-four-discourses:313",
          "seg:athanasius-four-discourses:314",
          "seg:athanasius-four-discourses:315",
          "seg:athanasius-four-discourses:316",
          "seg:athanasius-four-discourses:317",
          "seg:athanasius-four-discourses:318",
          "seg:athanasius-four-discourses:319",
          "seg:athanasius-four-discourses:320",
          "seg:athanasius-four-discourses:321",
          "seg:athanasius-four-discourses:322",
          "seg:athanasius-four-discourses:323",
          "seg:athanasius-four-discourses:324",
          "seg:athanasius-four-discourses:325",
          "seg:athanasius-four-discourses:326",
          "seg:athanasius-four-discourses:327",
          "seg:athanasius-four-discourses:328",
          "seg:athanasius-four-discourses:329",
          "seg:athanasius-four-discourses:330",
          "seg:athanasius-four-discourses:331",
          "seg:athanasius-four-discourses:332",
          "seg:athanasius-four-discourses:333",
          "seg:athanasius-four-discourses:334",
          "seg:athanasius-four-discourses:335",
          "seg:athanasius-four-discourses:336",
          "seg:athanasius-four-discourses:337",
          "seg:athanasius-four-discourses:338",
          "seg:athanasius-four-discourses:339",
          "seg:athanasius-four-discourses:340",
          "seg:athanasius-four-discourses:341",
          "seg:athanasius-four-discourses:342",
          "seg:athanasius-four-discourses:343",
          "seg:athanasius-four-discourses:344",
          "seg:athanasius-four-discourses:345",
          "seg:athanasius-four-discourses:346",
          "seg:athanasius-four-discourses:347",
          "seg:athanasius-four-discourses:348",
          "seg:athanasius-four-discourses:349",
          "seg:athanasius-four-discourses:350",
          "seg:athanasius-four-discourses:351",
          "seg:athanasius-four-discourses:352",
          "seg:athanasius-four-discourses:353",
          "seg:athanasius-four-discourses:354",
          "seg:athanasius-four-discourses:355",
          "seg:athanasius-four-discourses:356",
          "seg:athanasius-four-discourses:357",
          "seg:athanasius-four-discourses:358",
          "seg:athanasius-four-discourses:359",
          "seg:athanasius-four-discourses:360",
          "seg:athanasius-four-discourses:361",
          "seg:athanasius-four-discourses:362",
          "seg:athanasius-four-discourses:363",
          "seg:athanasius-four-discourses:364",
          "seg:athanasius-four-discourses:365",
          "seg:athanasius-four-discourses:366",
          "seg:athanasius-four-discourses:367",
          "seg:athanasius-four-discourses:368",
          "seg:athanasius-four-discourses:369",
          "seg:athanasius-four-discourses:370",
          "seg:athanasius-four-discourses:371",
          "seg:athanasius-four-discourses:372",
          "seg:athanasius-four-discourses:373",
          "seg:athanasius-four-discourses:374",
          "seg:athanasius-four-discourses:375",
          "seg:athanasius-four-discourses:376",
          "seg:athanasius-four-discourses:377",
          "seg:athanasius-four-discourses:378",
          "seg:athanasius-four-discourses:379",
          "seg:athanasius-four-discourses:380",
          "seg:athanasius-four-discourses:381",
          "seg:athanasius-four-discourses:382",
          "seg:athanasius-four-discourses:383",
          "seg:athanasius-four-discourses:384",
          "seg:athanasius-four-discourses:385",
          "seg:athanasius-four-discourses:386",
          "seg:athanasius-four-discourses:387",
          "seg:athanasius-four-discourses:388",
          "seg:athanasius-four-discourses:389",
          "seg:athanasius-four-discourses:390",
          "seg:athanasius-four-discourses:391",
          "seg:athanasius-four-discourses:392",
          "seg:athanasius-four-discourses:393",
          "seg:athanasius-four-discourses:394",
          "seg:athanasius-four-discourses:395",
          "seg:athanasius-four-discourses:396",
          "seg:athanasius-four-discourses:397",
          "seg:athanasius-four-discourses:398",
          "seg:athanasius-four-discourses:399",
          "seg:athanasius-four-discourses:400",
          "seg:athanasius-four-discourses:401",
          "seg:athanasius-four-discourses:402",
          "seg:athanasius-four-discourses:403",
          "seg:athanasius-four-discourses:404",
          "seg:athanasius-four-discourses:405",
          "seg:athanasius-four-discourses:406",
          "seg:athanasius-four-discourses:407",
          "seg:athanasius-four-discourses:408",
          "seg:athanasius-four-discourses:409",
          "seg:athanasius-four-discourses:410",
          "seg:athanasius-four-discourses:411",
          "seg:athanasius-four-discourses:412",
          "seg:athanasius-four-discourses:413",
          "seg:athanasius-four-discourses:414",
          "seg:athanasius-four-discourses:415",
          "seg:athanasius-four-discourses:416",
          "seg:athanasius-four-discourses:417",
          "seg:athanasius-four-discourses:418",
          "seg:athanasius-four-discourses:419",
          "seg:athanasius-four-discourses:420",
          "seg:athanasius-four-discourses:421",
          "seg:athanasius-four-discourses:422",
          "seg:athanasius-four-discourses:423",
          "seg:athanasius-four-discourses:424",
          "seg:athanasius-four-discourses:425",
          "seg:athanasius-four-discourses:426",
          "seg:athanasius-four-discourses:427"
        ],
        "segmentCount": 132
      },
      {
        "id": "urn:cts:greekLit:tlg2035.tlg117.1st1K-grc1",
        "order": 4,
        "charStart": 458820,
        "charEnd": 520707,
        "segmentIds": [
          "seg:athanasius-four-discourses:428",
          "seg:athanasius-four-discourses:429",
          "seg:athanasius-four-discourses:430",
          "seg:athanasius-four-discourses:431",
          "seg:athanasius-four-discourses:432",
          "seg:athanasius-four-discourses:433",
          "seg:athanasius-four-discourses:434",
          "seg:athanasius-four-discourses:435",
          "seg:athanasius-four-discourses:436",
          "seg:athanasius-four-discourses:437",
          "seg:athanasius-four-discourses:438",
          "seg:athanasius-four-discourses:439",
          "seg:athanasius-four-discourses:440",
          "seg:athanasius-four-discourses:441",
          "seg:athanasius-four-discourses:442",
          "seg:athanasius-four-discourses:443",
          "seg:athanasius-four-discourses:444",
          "seg:athanasius-four-discourses:445",
          "seg:athanasius-four-discourses:446",
          "seg:athanasius-four-discourses:447",
          "seg:athanasius-four-discourses:448",
          "seg:athanasius-four-discourses:449",
          "seg:athanasius-four-discourses:450",
          "seg:athanasius-four-discourses:451",
          "seg:athanasius-four-discourses:452",
          "seg:athanasius-four-discourses:453",
          "seg:athanasius-four-discourses:454",
          "seg:athanasius-four-discourses:455",
          "seg:athanasius-four-discourses:456",
          "seg:athanasius-four-discourses:457",
          "seg:athanasius-four-discourses:458",
          "seg:athanasius-four-discourses:459",
          "seg:athanasius-four-discourses:460",
          "seg:athanasius-four-discourses:461",
          "seg:athanasius-four-discourses:462",
          "seg:athanasius-four-discourses:463",
          "seg:athanasius-four-discourses:464",
          "seg:athanasius-four-discourses:465",
          "seg:athanasius-four-discourses:466",
          "seg:athanasius-four-discourses:467",
          "seg:athanasius-four-discourses:468",
          "seg:athanasius-four-discourses:469",
          "seg:athanasius-four-discourses:470",
          "seg:athanasius-four-discourses:471",
          "seg:athanasius-four-discourses:472",
          "seg:athanasius-four-discourses:473",
          "seg:athanasius-four-discourses:474",
          "seg:athanasius-four-discourses:475",
          "seg:athanasius-four-discourses:476",
          "seg:athanasius-four-discourses:477",
          "seg:athanasius-four-discourses:478",
          "seg:athanasius-four-discourses:479",
          "seg:athanasius-four-discourses:480",
          "seg:athanasius-four-discourses:481",
          "seg:athanasius-four-discourses:482",
          "seg:athanasius-four-discourses:483",
          "seg:athanasius-four-discourses:484",
          "seg:athanasius-four-discourses:485",
          "seg:athanasius-four-discourses:486",
          "seg:athanasius-four-discourses:487",
          "seg:athanasius-four-discourses:488",
          "seg:athanasius-four-discourses:489",
          "seg:athanasius-four-discourses:490",
          "seg:athanasius-four-discourses:491",
          "seg:athanasius-four-discourses:492"
        ],
        "segmentCount": 65
      }
    ]
  }
}